DISPOÑIBLE EN

GL
EN
ES

CONTACTAR

ACERCA DE LOIA



Lingua habitual

A lingua habitual é a que cada persoa fala con máis frecuencia. En Galicia moitos falantes empregan normalmente dúas linguas. Con todo, o grupo maioritario é o dos que se expresa só en galego. Un terzo da poboación é bilingüe. Como ocorre coa lingua materna, a medida que descende a idade, mingua o uso do galego, sendo os máis novos os que menos empregan o galego. Os últimos estudos indican, non obstante, un freo na perda de falantes entre os máis novos.

Case a metade dos galegos fala de xeito habitual só ou principalmente o galego.

A regra xeral é que cando máis novos son os suxeitos, aumenta a proporción de falantes monolingües en castelán e descende a de monolingües en galego.

Os datos recollidos máis recentemente semellan indicar que a tendencia á perda de falantes de galego está tocando fondo.

As zonas onde se fala máis galego son as comarcas atlánticas da provincia da Coruña, o interior da provincia de Pontevedra, a Terra Cha e a Mariña Lucense.

Sumario

1. A lingua maioritaria en Galicia

A lingua habitual é a que cada persoa fala con máis frecuencia na súa vida diaria. Nas enquisas que utilizamos, os entrevistados podían responder á pregunta "Que lingua fala vostede?" con catro respostas posibles: "só galego", "máis galego ca castelán", "máis castelán ca galego" e "só castelán". Os resultados son os seguintes:

O grupo maioritario é o dos falantes monolingües de galego. As outras tres opcións teñen porcentaxes de falantes moito máis pequenas e similares entre si. Se agrupamos os falantes bilingües, con predominio do galego ou do castelán, vemos que estes comprenden un terzo da poboación de Galicia. Vistos estes datos, sobre todo se non os comparamos no tempo, temos que afirmar que o galego non só segue sendo a primeira lingua de Galicia, senón que goza de boa saúde como lingua falada.

2. Está algo a cambiar na mocidade?

Se analizamos a lingua habitual segundo a idade do falante, podemos facernos unha idea da tendencia social que existe en relación co uso do galego, é dicir, cal pode ser o seu futuro se as cousas non mudan.

Nesta gráfica podemos ver como son as xeracións maiores as que falan máis galego. Observamos que a regra xeral é que cando máis novos son os suxeitos, aumenta a proporción de falantes monolingües en castelán e que descende a de monolingües en galego. Os grupos dos bilingües compórtanse do seguinte xeito: o grupo dos que falan máis galego aumenta en todos os tramos de idade agás no dos máis vellos, e o dos que falan máis castelán, aumentan entre os máis novos, pero despois baixan de xeración en xeración. Podemos aclarar algo esta confusión se agrupamos os falantes bilingües cos monolingües dunha e outra lingua. O resultado é o que segue:

Nestoutra gráfica podemos ver unha realidade nova. Pese a que, efectivamente, debemos constatar un descenso importante entre os falantes de galego co conseguinte aumento dos falantes de castelán, parece que se tende cara a unha certa estabilidade, é dicir, dá a sensación de que nos grupos de idade máis novos cada vez se perden menos falantes de galego. Estes datos poderían significar que a perda de falantes de galego está tocando fondo.

3. A lingua habitual no territorio

A distribución da lingua habitual no territorio galego é a que segue:

Para a representación xeográfica da lingua habitual temos tamén cinco cortes. A escala que utilizamos vai de 1 a 4. Unha comarca onde todos os habitantes falasen só galego tería unha puntuación de 4 e unha onde todos falasen só castelán, 1. O punto medio sitúase en 2,5. As zonas onde se fala menos galego son as comarcas das cidades atlánticas de Vigo, A Coruña, e Ferrol, onde a media está por debaixo da metade, é dicir, o castelán é a lingua principal. No resto das comarcas o galego é a lingua predominante. Nos seguintes dous cortes sitúanse o resto de comarcas urbanas, a saber, Pontevedra, Santiago, Lugo e Ourense, cun uso do galego lixeiramente superior ao corte medio, sendo Pontevedra a que ten un uso menor deste grupo. Igual que no caso da lingua habitual, vemos como as comarcas costeiras de Pontevedra quedan incluídas no corte intermedio. No resto de comarcas aínda podemos distinguir dúas categorías. Unha onde o uso do galego é elevado, na que estarían as zonas xeográficas que comprenden as comarcas da Coruña Oriental, as do sur de Lugo e todas as comarcas ourensás, exceptuando a da capital, como xa mencionamos. Por último, englobarían o último grupo, onde o uso do galego se achega ao monolingüismo, as áreas que comprenden o interior da provincia de Pontevedra, o norte de Lugo e a costa occidental da provincia da Coruña. Se comparamos os datos de lingua inicial e habitual por áreas, vemos como hai unha coincidencia importante, sendo as comarcas onde hai máis galegofalantes iniciais as que teñen tamén uns índices máis favorables ao galego para a lingua habitual.

4. Un descenso paulatino

Se facemos unha comparanza da evolución da lingua habitual entre 1992 e 2003, observaremos que se produce un aumento significativo dos usos monolingües. De feito, un dos resultados máis destacables do Mapa Sociolingüístico de Galicia (1992) fora a alta incidencia do bilingüismo en Galicia. No período 1992-2003 observamos que a tendencia é inversa. Podemos ver que o grupo que crece proporcionalmente máis é o dos monolingües en castelán, que deixa de ser o grupo de menor peso, pasando do 10,6% dos falantes en 1992 ó 18,5% en 2003. O grupo dos monolingües en galego crece tamén, pero en menor medida, tanto en termos relativos como absolutos. Os falantes monolingües en galego seguen conformando o grupo máis numeroso e aumenta espectacularmente a distancia cos outros grupos. Porén, débese entender como o dato máis negativo para o galego a forte baixada dos bilingües con predominio do galego (29,9%-19%), o que significa unha perda global de falantes de galego.