DISPOÑIBLE EN

GL
EN
ES

CONTACTAR

ACERCA DE LOIA



Competencias lingüísticas

As competencias lingüísticas son as que miden a capacidade dos individuos para entender e empregar un idioma tanto oralmente como por escrito. En Galicia, hai moitas persoas escolarizadas antes da introdución do galego como materia obrigatoria no ensino e que, por tanto, non recibiron clases regradas de lingua galega. Podemos pensar, xa que logo, que as competencias lingüísticas en galego da poboación son deficientes, sobre todo nas relativas á escrita. Veremos como as competencias lingüísticas en galego son, en xeral, boas, e que a evolución apunta a que mellorarán.

A xeneralidade da poboación entende, fala e le en galego. No caso da escrita, máis da metade da poboación declárase incapaz de escribir en galego con soltura.

Case toda a poboación máis nova le correctamente en galego.

Na evolución das competencias en galego nos últimos anos vemos como existe un aumento en todas as destrezas.

1. Entender e falar

Nesta figura observamos que unha porcentaxe moi elevada da poboación entende moito o galego falado (72,3%). Esta porcentaxe redúcese cando se trata de saber falar (57,6%), entender o galego escrito (52,9%) e, sobre todo, saber escribir (29,5%). Nesta última competencia é salientable a alta incidencia de persoas que declaran que non saben escribir en galego (13,2%) ou que teñen unha competencia escasa (24,7%). Ademais un 12,4% das persoas que entenden o galego falado declaran que non saben escribir nesta lingua.

Pódense atopar diferenzas no dominio destas competencias segundo variables como a idade, o nivel educativo ou o tamaño do municipio. Por exemplo, na seguinte táboa reflíctense datos sobre as persoas que saben falar galego e pode comprobarse que por idade son as persoas de entre 30 e 49 anos as que declaran unha competencia elevada nesta destreza lingüística (61,1%), que coincide coa xeración que recibiu ensino regrado de galego. Tamén teñen un nivel elevado de competencia as persoas que posúen titulacións de educación superior (63,3%).

Os datos son algo distintos cando se trata de analizar a variable de tamaño de municipio, xa que a maioría das persoas que din que saben falar moi ben o galego son as que habitan nun contorno rural en poboacións de menos de 10.000 habitantes (67,2%) ou en vilas de tamaño medio, entre 20.000 e 50.000 habitantes. Pola contra, chama a atención a alta porcentaxe de persoas que din que non saben falar o galego en poboacións de máis de 50.000 habitantes (20,4%).

Se se analizan os medios a través dos cales as persoas aprenderon a falar galego, obsérvase na seguinte táboa que case a totalidade da poboación aprendeu a falar galego no seo da familia. A seguinte fonte de aprendizaxe máis frecuente é a escola, onde aprendeu a falar galego case a metade da poboación (un 48,5%).

No seguinte mapa de áreas xeográficas, obsérvase que son as comarcas da Costa da Morte, A Barbanza-Noia, Lugo oriental e A Coruña suroriental, aquelas nas que case a totalidade da poboación considera que ten un bo dominio do galego falado con taxas que se achegan ao 99%. As que obteñen taxas máis baixas, pero aínda así achegándose ao 80%, son as das áreas urbanas de Ferrol, A Coruña, Pontevedra e Vigo.

2. Ler e escribir

Con respecto á comprensión lectora, é dicir, a capacidade de entender o galego escrito, máis da metade da poboación en Galicia (un 52,9%) declara un nivel elevado nesta destreza lingüística, tal como se mostra na seguinte gráfica. Tan só un 2,7% da poboación declara que non entende o galego escrito.

Por provincias obsérvanse diferenzas en canto ao grao de entendemento do galego escrito. As provincias do eixo atlántico, A Coruña e Pontevedra, son as que rexistran as taxas máis elevadas de poboación que pode entender o galego escrito, superando nos dos casos o 50% da poboación. No outro extremo, é nas provincias de interior, Lugo e Ourense, nas que se dan as porcentaxes máis altas de persoas que non poden ler en galego.

O dominio da competencia lectora en galego é bastante elevada en todas as áreas xeográficas, tal como se pode comprobar no seguinte mapa, con porcentaxes que van desde o 63,6% na área de O Carballiño-Ribeiro ata o 97,3% da área de Pontevedra nororiental. Neste caso semella que o dominio desta destreza está máis estendido en áreas urbanas ou semiurbanas, como as de Santiago, A Coruña ou Pontevedra, pero tamén noutras como A Barbanza-Noia, onde se rexistra unha porcentaxe dun 87,8%.

Os datos anteriores sobre a competencia en lectura en galego están tamén moi relacionados coa variable de idade. Se ben no conxunto de Galicia son as persoas máis novas as que mostran maior dominio da comprensión lectora en galego, que acada ata un 67% entre as persoas de entre 30 e 49 anos, esta porcentaxe é máis elevada nas provincias atlánticas neste treito de idade. Así mesmo, as provincias de interior, onde hai unha poboación máis envellecida, son as que rexistran unha maior porcentaxe de persoas que non saben ler en galego, concretamente un 31,9% en Ourense e un 27,9% en Lugo.

Por último, no que se refire á competencia de produción escrita en lingua galega, tal como mostra esta gráfica, unha alta porcentaxe de persoas (o 60%) saben escribir moito ou bastante en galego. Tan só o 13,2% da poboación declara que non sabe escribir en galego.

Os medios principais a través dos cales a poboación aprendeu a escribir son a escola (59%) seguido da familia (49,5%). Os outros medios de aprendizaxe mencionados (amizades, de xeito autodidacta, traballo e outros) teñen unha presenza moito máis reducida.

O xeito de aprender a escribir en galego está moi relacionado coa variable da idade, pois son as persoas máis novas as que dominan en xeral a competencia escrita en galego. Como se pode observar na seguinte gráfica, nos dous treitos de idade nos que se atopan as persoas máis novas, non se aprecian diferenzas. Corresponden ás persoas que recibiron educación formal en lingua galega e, polo tanto, teñen certo dominio da competencia escrita. A fenda máis salientable prodúcese no treito de idade das persoas de 50 anos ou máis. Aquí un 59,3% da poboación declara unha competencia escasa ou nula na produción escrita en galego.

3. Evolución das competencias

En canto á evolución das competencias no período 1992-2018, poden observarse diferentes traxectorias. En principio, a única que mellora lixeiramente neste período de tempo é a de produción escrita. As outras tres competencias empeoran, especialmente a produción oral de galego, que cae 10 puntos porcentuais entre 2003 e 2018. De todos os xeitos nos últimos dez anos apréciase unha leve melloría en todas as competencias lingüísticas.