Ramón Otero Pedrayo

----

Ramón Otero Pedrayo

1888 Ourense | 1976 Ourense

Biografía de Ramón Otero Pedrayo

1888- Ourense | 1976 Ourense
Intelectual completo e poliédrico, Otero Pedrayo converteuse no Patriarca das nosas letras

Ramón Otero Pedrayo, o polígrafo da Xeración Nós, naceu o 5 de marzo de 1888 na ourensá rúa da Paz. Foi o único fillo de Eladia Pedrayo Ansoar e Enrique Otero Sotelo, un médico culto e liberal que, sendo deputado, defendera a Curros Enríquez cando o bispo Cesáreo censurou Aires da miña terra.

Edúcase o futuro escritor no seo dunha familia culta e abastada, entre Ourense e a aldea de Trasalba. Con dez anos ingresa no instituto e segue con entusiasmo as explicacións de Marcelo Macías, de Moreno López e de Padilla. Os bos resultados académicos que obtén explican que, en 1901, sexa elixido xunto a Cuevillas, compañeiro de estudos, amigo nos xogos, veciño e máis tarde irmán de angueiras políticas e culturais, para merendar con Emilia Pardo Bazán, de visita na cidade.

O 28 de maio de 1904 falece o seu pai e Otero convértese, subitamente, no home da familia. Apenas dous meses despois do enterro recolle, vestido de loito, o premio extraordinario que lle conceden no instituto.

En 1906, chega a Madrid para cursar estudos universitarios. Matricúlase en Filosofía e Letras e Dereito. Son anos pracenteiros, despreocupados. Lecturas, faladoiros e paseos ocupan o tempo dun mozo que se asemella moito ao Adrián Solovio que protagonizará Arredor de si.

Regresa a Ourense en 1911 coas dúas licenciaturas e disposto a preparar unhas oposicións que o convertan en profesor de ensino medio. Na cidade reúnese con Risco, Cuevillas e Primitivo R. Sanjurjo e non tarda en sumarse aos proxectos argallados polos amigos da infancia. En 1917 ve a luz La CenturiaNós, onde publica os primeiros artigos; «La confesión del hombre culto», no segundo número, e «Cartas espontáneas», no seguinte. Tres anos despois, no primeiro número de Nós, atopamos un artigo non asinado, titulado «Teixeira de Pascoaes e Nós» que, segundo os índices da colección redactados por Ben-Cho-Shey, debemos atribuír a Pedrayo. O primeiro artigo asinado, «Irlanda políteca no século XIX» aparece o 5 de decembro de 1921, a este sucederano moitos outros, fundamentalmente ensaios; entre eles o tantas veces comentado, «Ulyses, trad. de James Joyce», no número 32.

En 1921, coa oposición aprobada desde 1919 e tras varios destinos, acada praza en Ourense. En 1925 ingresa con Síntese Xeográfica de Galicia (1926) no Seminario de Estudos Galegos, no que un ano antes gañara un premio de narrativa con Pantelas, home libre (Lar, 1925). Comeza así a longa e produtiva andaina literaria de quen había ser chamado Patriarca das Letras Galegas. En 1928 a editorial Nós edita Os camiños da vida, a primeira gran novela do escritor e unha das obras fundamentais da literatura galega contemporánea.

Un ano despois ingresa na Academia Galega cun discurso titulado Romantismo, saudade e sentimento da raza e da terra en Pastor Díaz, Rosalía de Castro e Pondal (1931). Contéstalle o seu grande amigo da infancia, Vicente Risco. Coa publicación de Arredor de si consolídase a fama de home culto. A súa figura cobra peso na sociedade galega a través das intervencións públicas e dos innumerables artigos que asina nas páxinas de El Pueblo Gallego, Céltiga, A Nosa Terra e en xeral en canta publicación llo pedía.

Neste clima de enfebrecida actividade, a inminente chegada da República fai que algúns galegos, Otero entre eles, vexan a posibilidade de acadar a autonomía de Galicia. Iníciase un período de entusiasmo e traballo intenso. En 1930 percorre Ourense dando mitins de carácter nacionalista e anticaciquil. En abril do ano seguinte funda o Partido Nazonalista Repubricán d’Ourense para concorrer ás eleccións ás Cortes constituíntes. Entre 1931 e 1933 exerce como deputado en Madrid.

A actividade política intensifícase, e en decembro do 31 participa na fundación do Partido Galeguista, de cuxo primeiro Consello Executivo forma parte. Ante a inminente consideración da República como estado laico, Otero, católico, tenta que o nacionalismo conserve o maior grao posible de confesionalidade nas institucións. O 25 de outubro de 1931 o seu nome aparece asinando un documento, moi difundido na prensa do momento, que leva por título Afirmación católica dun grupo de nacionalistas. Pese a disentir das propostas do PG no tocante ao laicismo do estado, acatou as decisións da maioría e non abandonou o partido, participou lealmente na campaña do plebiscito do Estatuto e compartiu a alegría do triunfo acadado o 28 de xuño de 1936.

Tras o levantamento militar foi separado da cátedra e refuxiouse na casa de Trasalba. O retiro dura algo máis de once anos. Continúa escribindo en prensa pero faino normalmente baixo pseudónimo. A partir de 1946 comeza timidamente a asinar textos co seu verdadeiro nome. Un ano despois principia a redacción dos artigos de Parladoiro, unha sección periódica no xornal compostelán La Noche que supón a recuperación lenta e regular do escritor en lingua galega.

En 1947 viaxa a Bos Aires, convidado polo Centro Galego. A viaxe permítelle reencontrarse con vellos amigos exiliados, Castelao entre eles, e organizar a edición da monumental Historia de Galiza que patrocinará Manuel Puente.

Unha mostra máis do compromiso do escritor témola en 1949, cando nunha homenaxe ao poeta Lamas Carvajal, organizada en Ourense, ten a ousadía de utilizar o galego nun acto público. Están presentes diversas representantes de institucións afectas ao Réxime, que interpretan a actitude como unha afronta e unha aldraxe.

A piques de cumprir os sesenta e dous preséntase ás oposicións que o converten en profesor da Universidade de Compostela. Tras obter o voto unánime do tribunal, en outubro dese ano imparte a primeira clase das moitas que dará nos oito cursos que exerza como catedrático. Son tempos de ilusión e de contacto cos mozos.

O 25 de xullo de 1950 participa na fundación da editorial Galaxia, que presidirá ata a súa morte. García-Sabell, Fernández del Riego e Piñeiro convértense en amigos e compañeiros na construción dun novo proxecto que o ilusiona. En contacto permanente co círculo de intelectuais que alentan Galaxia, publica nas súas máquinas Por os vieiros da saudade (1952), e un traballo seu, «Na lembranza de Hölderlin», forma parte de Presencia de Galicia, o primeiro número dos cadernos da colección Grial. Pedrayo representa nestes anos a resistencia do galeguismo histórico.

En 1958 o grupo Brais Pinto inaugura a súa colección de versos co libriño Bocarribeira. Poemas pra ler e queimar, único poemario editado en vida polo autor.
Coa xubilación e o regreso á Ourense péchase unha etapa de vehemente actividade. Son anos de conferencias por toda Galicia, de ducias de artigos e prólogos, de traballo activo na renovación da Academia Galega, e de proxectos propios. Entre estes cómpre destacar O desengano do Prioiro (1952) e a colección de contos Entre a vendima e a castañeira (1957). En 1959 remata O señorito da Reboraina, a primeira novela en galego tras a Guerra Civil e a última que entregaría ás máquinas en vida. As homenaxes sucédense a partir dos anos sesenta. En 1975 recibe dos seus antigos alumnos o volume Teatro de máscaras, dezaseis pezas dramáticas breves asinadas en 1934, nas viaxes en tren que facía con Castelao para asistir ás Cortes.

Uns meses despois, o 10 de abril de 1976, falecía na súa casa da rúa da Paz.

Obra


Narrativa
En galego
  • Pantelas, home libre (1925)
  • O purgatorio de Don Ramiro (1926)
  • Escrito na néboa (1927)
  • Os camiños da vida (1928)
  • Arredor de si (1930)
  • Contos do camiño e da rúa (1932)
  • A romeiría de Xelmírez (1934)
  • Fra Vernero (1934)
  • Devalar (1935)
  • O mesón dos ermos (1936)
  • Entre a vendima e a castañeira (1957)
  • O señorito da Reboraina (1960)
  • O Maroutallo (1974)
  • Contos de Santos e Nadal (1988)

    En castelán
  • Las palmas del convento (1941)
  • La vocación de Adrián Silva (1950)
  • La fiesta del conde Berstein (1988)

    Ensaio
    En galego
  • Síntese xeográfica de Galicia (1926)
  • Guía de Galicia (1926)
  • Síntesis xeográfica de Galicia (1926)
  • Estampas de Ourense a mediados do século XVIII (1927)
  • Pelerinaxes (1929)
  • Romantismo, saudade, sentimento da raza e da terra en Pastor Díaz, Rosalía de Castro e Pondal (1931)
  • Lembranza de Goethe (1932)
  • Morte e Resurrección (1932)
  • Breve historia de Galicia (1939)
  • Por os vieiros da saudade (1952)
  • Paisaxe e cultura (1955)
  • O espello na serán. Entre o Pedroso e o Viso (1966)
  • Síntesis histórica do século XVIII en Galicia (1969)
  • Os ríos galegos (1977)
  • Ensaio histórico sobre a cultura galega (1982)
  • Temas ourensáns (1996)
  • Sereno e grave gozo. Ensaios sobre a paisaxe (1999)
  • Fragmentos de Ulises. 1926 (2003)

    En castelán
  • Paisajes y problemas geográficos de Galicia (1928)
  • Treinta y tres lecciones de Geografía general (1929)
  • Lecciones elementales de Historia Universal (1931)
  • Ensayo histórico sobre la cultura gallega (1933)
  • Lecciones de Geografía e Historia (1936)
  • Guía de Santiago de Compostela (1943)
  • Motivos sobre el paisaje de Galicia (1948)
  • Las ciudades gallegas (1951)
  • Santiago de Compostela (1953)
  • Geografía de España. Presencia y potencia del suelo y el pueblo español (1956)
  • Orense (1966)
  • Ciudades y paisajes de Galicia en la obra de Julio Prieto Nespereira (1977)
  • Galicia. Una cultura de occidente (1994)
  • Una historia del arte universal (2004)

    Poesía
  • Bocarribeira. Poemas pra ler e queimar (1958)

  • Teatro
  • A lagarada (1929)
  • O desengano do Prioiro (1952)
  • Traxicomedia da noite dos Santos (1960)
  • Noite compostelá (1973)
  • Teatro de máscaras (1975)
  • O fidalgo e a noite (1979)


  • Bibliografía


  • Alonso Montero, Xesús (2000): Oteriana. Vigo: Publicacións da Fundación Otero Pedrayo.
  • Arias Chachero, Patricia, Vázquez Monxardín, Afonso (2014): Ramón Otero Pedrayo. Unha fotobiografía (1888-1976). Vigo: Galaxia.
  • Baliñas, Carlos (1980): «Descubrindo a Otero Pedrayo». Santiago de Compostela: Revista Coordenadas.
  • Casares, Carlos (1988): Otero Pedrayo. Vigo: Galaxia
  • Villares, Ramón (2007): Fuga e retorno de Adrián Solovio. Sobre a educación sentimental dun intelectual galeguista. Vigo: Galaxia.





  • Publicacións nas que participou Ramón Otero Pedrayo

    Portada de  Ramón Otero Pedrayo, mestre da cultura galega
    LIBRO-AUDIO

    Ramón Otero Pedrayo, mestre da cultura galega

    Conferencias e ensaios
    Portada de  Galicia e Europa
    LIBRO-AUDIO

    Galicia e Europa

    Ramón Otero Pedrayo
    Portada de  Homenaxe a Noriega Varela
    LIBRO-AUDIO

    Homenaxe a Noriega Varela

    Mondoñedo, 19 de outubro de 1967
    Portada de  A paisaxe galega, as súas leis e tipos
    LIBRO-AUDIO

    A paisaxe galega, as súas leis e tipos

    Federación de Sociedades Galegas, Bos Aires, 26 de xullo de 1947
    Portada de  Lembranzas de médicos galegos vistos por un profano
    LIBRO-AUDIO

    Lembranzas de médicos galegos vistos por un profano

    Homenaxe da Academia Médico-Cirúrxica, Colexio Médico de Ourense: 7 de marzo de 1975
    Portada de  Ramón Cabanillas
    LIBRO-AUDIO

    Ramón Cabanillas

    Centro Galego de Madrid, 1964
    Portada de  Ourense, as súas terras e xentes
    LIBRO-AUDIO

    Ourense, as súas terras e xentes

    Xantar homenaxe do Día de Galicia . Centro Ourensán, Bos Aires, 26 de xullo de 1959

    Carta de Vilar Ponte a Filgueira. 1930

    R. Otero Pedrayo: A paisaxe galega, as súas leis e tipos

    Discurso de Otero Pedrayo: Ourense, as súas terras e xentes

    Suárez Picallo e Otero Pedrayo en Bos Aires

    Ofrenda a Rosalía de Castro no Centro Galego de Buenos Aires 04:Presentación de Ramón Otero Pedrayo a cargo de Eduardo Sánchez Millares

    Ofrenda a Rosalía de Castro no Centro Galego de Buenos Aires 05:Discurso de Ramón Otero Pedrayo na Ofrenda a Rosalía de Castro no Centro Galego de Bos Aires

    Ourense, as súas terras e as súas xentes 02: Conferencia de Ramón Otero Pedrayo (primeira parte)

    Ourense, as súas terras e as súas xentes 03: Conferencia de Ramón Otero Pedrayo (segunda parte)

    R. S. Picallo, unha voz galega no exilio 11: «Despedida a Ramón Otero Pedrayo»

    Conferencia de Otero Pedrayo sobre Feijoo

    Conferencia de Otero Pedrayo Ramón Cabanillas

    Homenaxe de Galicia a Don Ramón Otero Pedrayo

    Colección: Ramón Piñeiro e Koldo Mitxelena

    Conferencia de Ramón Piñeiro «Otero Pedrayo na cultura galega»

    Sobre a escrita de Ramón Otero Pedrayo [01 de 02]

    Sobre a escrita de Ramón Otero Pedrayo [02 de 02]

    R. C. Calero. Conferencia Homenaxe ao galeguismo clásico. Sobre Otero Pedrayo

    Homenaxe a Avilés de Taramancos 34: Entrevista en RNE

    Artigos

    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (7/1933) Marxinás universitarios. Saúdo ós emigrados. Galicia [Bs As 1930]. 2ª época (321), 2.
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (12/1933) Camiños. No loitar cotián pol-a propia cultura. Galicia [Bs As 1930]. 2ª época (340), 3.
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1934) Antoloxía nacional. Os inteleituas finiseculares. Galicia [Bs As 1930]. 2ª época (349), 3.
    Mencións: Ramón Cabanillas ; Vicente Risco ; Antonio Noriega Varela ; Ramón Otero Pedrayo ; Castelao ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (6/1934) Apuntes. Cadro de Coores, de Otero Pedrayo. Galicia [Bs As 1930]. 2ª época (366), 3.
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (11/1934) Literarias. A romeiría de Xelmírez. Galicia [Bs As 1930]. 2ª época (390), 3.
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ; Arcebispo Xelmírez ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (8/1949) Las jornadas rosalianas del "Día de Galicia". Homenaje del Centro Gallego Boanerense a nuestro Gran Lírico. Galicia [Bs As 1926]. (438), 13 .
    Mencións: Rosalía de Castro ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1950) Galicia, ante la figura símbolo de Castelao. Galicia [Bs As 1926]. (444), 19 .
    Mencións: Ramón Baltar ; Ricardo Carballo Calero ; Xesús Carro ; Ben-Cho-Shey ; Manuel Gómez Román ; Antón Iglesias Vilarelle ; Florentino López Alonso-Cuevillas ; Carlos Maside ; Ramón Otero Pedrayo ; Castelao ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (4/1950) Galicia cada treinta días (marzo). Ronsel. Galicia [Bs As 1926]. (445), 9, .
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ; Manuel Puente ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (5/1950) Galicia cada treinta días (abril). Ronsel. Galicia [Bs As 1926]. (446), 7 .
    Mencións: Adelardo Curros ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (5/1950) Otero Pedrayo en su sitio. Galicia [Bs As 1930]. (1109), 8.
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (6/1950) Galicia cada treinta días (mayo). Ronsel. Galicia [Bs As 1926]. (447), 4, .
    Mencións: Victoriano García Martí ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (7/1950) El Pazo de la Cuqueira. Galicia [Bs As 1930]. (1116), 4.
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (11/1950) Galicia cada treinta días (septiembre). Galicia [Bs As 1926]. (452), 17 .
    Mencións: Ramón Cabanillas ; Fernando Cadaval ; Manuel Colmeiro ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (5/1952) Galicia cada treinta días (diciembre). Ronsel. Galicia [Bs As 1926]. (465), 8 .
    Mencións: Xosé María Álvarez Blázquez ; Manuel María ; Vicente Risco ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (9/1952) Treinta días de vida gallega: Nuestro resurgimiento cultural Movimiento musical El mundo de los libros Actividad artística Fiestas y romerías Otras informaciones. Galicia [Caracas 1952-54]. 1ª época (2), 9 .
    Mencións: Antonio Ángel ; Henry Brathome ; Álvaro Cebreiro ; Álvaro Cunqueiro ; José Fernández Martínez ; Jesús Gómez Tonel ; José María de Juan ; Carmen Juega ; Manuel López Garabal ; Rogelio Lorenzo ; Ovidio Murguía de Castro ; Otero Baena ; Ramón Otero Pedrayo ; Manuel Pesqueira ; Faustino Santalices Pérez ; Seijo Rubio ; Rafael Usandivaras ; José Ramón Villar Chao ; Arcebispo Xelmírez ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (12/1952) Treinta días de vida gallega: El mundo de los libros Miscelánea informativa El arte y la música Notas económicas Vigo, ciudad en auge. Galicia [Caracas 1952-54]. 1ª época (4), 4 .
    Mencións: Francisco Asorey ; Pura García de Villar ; Ramón Menéndez Pidal ; André Navarra ; Ramón Otero Pedrayo ; Bernaldo del Río ; María de Villarino ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (12/1952) Galicia cada treinta días (septiembre y octubre). Galicia [Bs As 1926]. (468), 17 .
    Mencións: Domingo García-Sabell ; Ramón Menéndez Pidal ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1955) Sobre tres libros publicados por "Ediciones Galicia". Loa de la amistad. Galicia [Bs As 1926]. (481), 18 .
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (11/1955) Otero Pedrayo fala de Galicia e da súa cultura. Galicia Emigrante. (15), 3, .
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (1956) A guía de Compostela. Lar. (272), 13 .
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (6/1957) Noticiario Gallego. Galicia [Bs As 1926]. (495), 9 .
    Mencións: Ricardo Carballo Calero ; Conde de Quirós ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (4/1958) Noticiario Gallego. Galicia [Bs As 1926]. (500), 6 .
    Mencións: Concha Castroviejo ; Manuel Curros Enríquez ; Xosé Filgueira Valverde ; Domingo García-Sabell ; Xosé Luís Méndez Ferrín ; Ramón Otero Pedrayo ; Sofía Casanova ; Daniel de la Sota y Valdecilla ; Gonzalo Torrente Ballester ; Luís Pimentel ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (10/1958) Noticiario Gallego. Galicia [Bs As 1926]. (503), 6 .
    Mencións: Aurelio Aguirre ; Rosalía de Castro ; Ramón Otero Pedrayo ;
    NAYA, J. (12/1958) Panorama coruñés. Finisterre. 1ª (10), 2.
    Ver artigo Fonte da dixitalización: Arquivo da Emigración Galega. Consello da Cultura Galega;
    Mencións: Fermín Bouza-Brey ; Rosalía de Castro ; Álvaro Cunqueiro ; Manuel Murguía ; Alfonso Molina ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (4/1959) Noticiario Gallego. Galicia [Bs As 1926]. (506), 12 .
    Mencións: Ramón Baltar ; Juan Antonio Bardem ; Uxío Carré Aldao ; Martín Códax ; Álvaro Cunqueiro ; Ramón Otero Pedrayo ; Xohán de Requeixo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (8/1962) Noticiario Gallego. Galicia [Bs As 1926]. (526), 6 .
    Mencións: Jesús Bal y Gay ; Elena Colmeiro ; Antonio Meijide Pardo ; Ramón Otero Pedrayo ; Eladio Rodríguez González ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1963) Noticiario Gallego. Galicia [Bs As 1926]. (529), 15 .
    Mencións: Ricardo Carballo Calero ; Álvaro Cunqueiro ; Rafael Dieste ; Francisco Fernández del Riego ; Celso Emilio Ferreiro ; Vicente Risco ; Sebastián Martínez-Risco ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1964) Galicia cada sesenta días. Galicia [Bs As 1926]. (535), 17 .
    Mencións: Xavier Bóveda ; Ramón Otero Pedrayo ; Valentín Paz-Andrade ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (12/1964) Galicia cada sesenta días. Galicia [Bs As 1926]. (540), 10 .
    Mencións: Jorge Guillén ; Salvador de Madariaga ; Ramón Otero Pedrayo ; Castelao ; José Taboada ; Miguel de Unamuno ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1965) Galicia cada sesenta días. Galicia [Bs As 1926]. (541), 6 .
    Mencións: Xosé María Álvarez Blázquez ; Manuel Gómez Román ; Aníbal Otero ; Ramón Otero Pedrayo ;
    FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (6/1970) O sentimento da terra. Galicia [Bs As 1926]. (573), 23 .
    Mencións: Vicente Risco ; Ramón Otero Pedrayo ; Castelao ;
    (11/1976) Concurso da Casa de Bilbao. Teima. , 35.
    Ver nota breve
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    (12/1976) [Fotografía de Otero Pedrayo]. Teima. (3), 30.
    Ver gráfico
    Mencións: Ramón Otero Pedrayo ;
    (1/1977) Ourense : O caso de monseñor Temiño, o bispo máis rexeitado da igrexa galega. Teima. (6), 12.
    Ver artigo
    Mencións: Benito Mussolini ; Ramón Otero Pedrayo ; Blas Piñar ; Ángel Temiño Sáiz ; Camilo Estévez Puga ;
    MAGARIñOS, A. (1/1977) Prensa galega (1931-1936) : "Resol" e "Ser". Teima. (6), 30-31.
    Ver artigo
    Mencións: Xerardo Álvarez Gallego ; Manuel Azaña ; Jesús Bal y Gay ; Eduardo Blanco Amor ; Fermín Bouza-Brey ; Ramón Cabanillas ; Ricardo Carballo Calero ; Álvaro de las Casas ; Plácido Castro ; Manuel Colmeiro ; Arturo Cuadrado ; Álvaro Cunqueiro ; José Díaz Jácome ; Rafael Dieste ; Francisco Fernández del Riego ; Osorio-Tafall ; Ánxel Fole ; Johan Carballeira ; Aquilino Iglesia Alvariño ; Manuel Leiras Pulpeiro ; Manuel Lugrís ; Luís Manteiga ; Vicente Risco ; Carlos Maside ; Antonio Noriega Varela ; Ramón Otero Pedrayo ; Manuel Antonio ; Emilio Pita ; Rodolfo Prada ; Castelao ; Luís Seoane ; Ramón Suárez Picallo ; Luís Pimentel ; Antón Villar Ponte ; Victoriano Taibo ; Roberto Blanco Torres ; Camilo Díaz Baliño ; Evelio Acevedo ; Lois Peña Novo ; Eliseo Pulpeiro ; Marino Donega ; Eugenio Montes ; Valentín Paz Andrade ; Aureliano José Pereira de la Riva ; Juvenal Ortiz Saralegui ; José Pasín Romero ;
    (1/1977) Homenaxe a Ben-Cho-Shey. Teima. (6), 31.
    Ver nota breve
    Mencións: Daniel Cortezón ; Ben-Cho-Shey ; Celso Emilio Ferreiro ; Dionisio Gamallo ; Ramón Otero Pedrayo ; Antón Tovar ; Isaac Alonso Estraviz ;
    CONDE MURUAIS, P. (2/1977) Un traballo máis : Ser muller en Galicia. Teima. (11), 10-13.
    Ver reportaxe
    Mencións: Concepción Arenal Ponte ; María Casares ; Rosalía de Castro ; María Antonia Dans ; Victoria Armesto ; Francisco Franco ; Margarita Ledo ; Ramón Otero Pedrayo ; Emilia Pardo Bazán ; María Xosé Queizán ; Hildegart Rodríguez Carballeira ; Mercedes Ruibal ; Xohana Torres ; Joaquina Dorado Pita ; Dolores Varela ; Emilia Díaz Búa ; Maruxa Rey ;