• slidebg1
    HISTORIAS DE IDA E VOLTA
    A pegada educativa da emigración galega en América

A pegada educativa da emigración galega en América

O impacto económico e cultural das e dos emigrantes galegos en Galicia é un fenómeno suficientemente abordado nas distintas publicacións científicas sobre o proceso migratorio. Así e todo, o seu coñecemento continúa perfeccionándose coa ampliación de estudos de investigación, que sempre acaban achegando novos datos e curiosidades e contribuíndo á reconstrución da memoria colectiva da emigración galega.
A saída de milleiros de galegos e galegas ao continente americano provocou o impulso de centos de iniciativas para a construción de escolas —entre outras moitas obras de contribución ao desenvolvemento agrícola, mercantil, industrial, asistencial etc.— que se foron espallando pola xeografía galega e das que demos conta, en varias ocasións, desde o Arquivo da Emigración Galega. A maioría delas foron promovidas como un proxecto de carácter colectivo, mediante as actuacións organizadas polas sociedades de emigrantes galegos en cada país de acollida. Porén, tamén se levaron a cabo proxectos educativos de carácter individual a través da figura dos indianos. O grao de éxito destas iniciativas fala por si só, sen necesidade de entrar en valoracións cuantitativas. As escolas foron creadas en Galicia coa clara finalidade de atender as necesidades educativas de rapazas e rapaces galegos que, talvez, poderían chegar a protagonizar a mesma experiencia migratoria que a dos seus paisanos. Nese caso, trataríase de mulleres e homes novos, dispostos a traballar e que decidirían coller rumbo a novas latitudes, pero con máis ferramentas para desenvolver unha actividade económica próspera no país de destino.
Se falamos sobre a pegada educativa da emigración española e galega en América, podemos observar que a máis estudada foi a deixada polas organizacións de carácter relixioso nos distintos países do continente. Estas construíron unha enorme rede internacional de obras a grande escala que inclúen colexios, escolas de artes e oficios, universidades, centros xuvenís, etc. As ordes relixiosas acadaron unha grande expansión numérica no mundo. Temos como exemplos os xesuítas, salesianos, franciscanos, dominicos, maristas, agostiños ou misioneiros do Sagrado Corazón, entre outros.
Neste especial de Historias de ida e volta falaremos das accións da emigración galega en sentido inverso, é dicir, dos proxectos desenvolvidos pola colectividade galega en América referidos á creación de academias e centros educativos de maior alcance, construídos en varios destinos significativos da nosa emigración como Cuba, A Arxentina, O Uruguai, O Brasil, México e Venezuela. A construción destes centros non foi tarefa doada, pero a súa consecución supuxo a representación dos galegos e galegas como grupo étnico dentro dos países de acollida e tamén cumpriu o propósito de asegurar o vínculo das novas xeracións descendentes de emigrantes coa lingua e cultura de Galicia.

COLABORA CON ESTE PROXECTO

Edificio do Plantel Concepción Arenal, o centro educativo das e dos galegos asentados na Habana, 2019
Mestres e mestras do Plantel Concepción Arenal, A Habana, 1909
Aula de corte e confección do Plantel Concepción Arenal, A Habana, 1919
Premio ao esforzo: diploma do Plantel Concepción Arenal, A Habana, curso 1932-33
Grupo de alumnas coas súas profesoras, A Habana, curso escolar 1933-34
Clase de mecanografía no Plantel Concepción Arenal, A Habana, <cite>ca</cite>. 1950
Autobús do Plantel Concepción Arenal, A Habana, 1954
Inauguración da Escuela Galicia, Montevideo, 28 de xullo de 1962
Grupo de alumnos e alumnas da Escuela Galicia, Montevideo, 1962
Escola Curros Enríquez, Montevideo, <cite>ca</cite>. 1970
Colegio Madrid, Cidade de México, 1941
Pura Vázquez nunha aula de «Kinder», Caracas, <cite>ca</cite>. 1955
Unidade Educativa Colexio Castelao, Instituto Educacional da Hermandad Gallega de Venezuela, Caracas, 1965
Aula de cuarto grao de educación primaria da Unidad Educativa Colegio Castelao, Caracas, 2008
«Somos Castelao, somos Hermandad». Alumnado formando fila para entrar ás aulas do Colegio Castelao, Caracas, 2008

Non é posible ver o documento no teu navegador. Podes descargalo aquí.

Instituto Argentino-Gallego Santiago Apóstol, Bos Aires
Alumnado do Instituto Argentino-Gallego Santiago Apóstol, Bos Aires, 2012
Aula de informática do Instituto Argentino-Gallego Santiago Apóstol, Bos Aires, <cite>ca</cite>. 2015
Associação Cultural Hispano-Galega Caballeros de Santiago, Salvador de Bahia, 1960

Axúdanos a recuperar o patrimonio documental

Proxecto de recuperación documental e fotográfica da emigración galega Campaña de recollida das coleccións particulares dos nosos emigrantes.

Erro: Comproba os campos!
Arquivo da Emigración Galega

Carolina García Borrazás: +0034 881 995 148
Teresa García Domínguez: +0034 881 995 143
aemigracion@consellodacultura.gal


As imaxes e documentos que aquí se expoñen forman parte do patrimonio fotográfico e documental que se conserva e salvagarda no Arquivo da Emigración Galega. Moitos deles proceden de coleccións particulares que a cidadanía puxo á disposición da sociedade a través do Consello da Cultura Galega; teñen un gran valor informativo e incrementan o coñecemento sobre os procesos migratorios en Galicia.

Instrucións para colaborar