1950-1975. A ditadura e a resistencia: longa noite de pedra

A ditadura do xeneral Franco (1939-1975), ferreamente centralista, impón unha feroz represión contra toda manifestación política e cultural democrática e galeguista, que queda condenada ao silencio, ao exilio ou á clandestinidade. Nas dúas primeiras décadas, o contributo do exilio, sobre todo en América e máis particularmente en Arxentina, é fundamental: dúas das figuras máis representativas son o narrador Eduardo Blanco-Amor (1897-1979) e o pintor, poeta e emprendedor cultural Luís Seoane. A resistencia no interior toma primeiro corpo na Editorial Galaxia (fundada en 1950), e máis tarde, en distintos grupos políticos galegos clandestinos (Unión do Pobo Galego, Partido Socialista Galego, Partido Comunista de Galicia). A Editorial Galaxia, nucleada arredor de R. Otrero Pedrayo e liderada por Ramón Piñeiro (1915-1990), constitúe unha ponte entre a cultura galega de anteguerra e a de posguerra e un referente para as novas xeracións. Vencellado a Galaxia, atópase o escritor máis importante daquel tempo, Álvaro Cunqueiro (1911-1981), mentres que o poeta ‘social’ Celso Emilio Ferreiro (1912-1979) conecta coa sensibilidade inconformista das novas xeracións de posguerra. A partir dos anos sesenta, gañan protagonismo na defensa do idioma galego un número crecente de agrupacións cívico-culturais. O movemento universitario pasa a primeiro plano aos finais desa mesma década, con fenómenos como o da canción-protesta, que favorecen a visibilidade pública do idioma galego. A investigación filolóxica gaña un pulo moi importante coa creación do Instituto da Lingua Galega (1971) da Universidade de Santiago de Compostela, que edita os primeiros manuais de aprendizaxe do idioma.