Migracións e Dereitos Culturais. Comunicación e Cultura de Paz
Escoitadoiro IV
16 de xuño de 2026Xinzo de Limia
Encontro de traballo, pechado ao público. Acceso só con convite para participantes.
O Consello da Cultura Galega (CCG) leva traballando intensamente sobre os dereitos culturais, que nos últimos tempos están a consolidarse como novo paradigma e folla de ruta para unhas políticas culturais públicas responsables.
Despois de ter profundado neste novo marco conceptual e lexislativo, en 2025 fomos máis alá, emprendendo unha análise e un proceso de escoita con encontros participativos territoriais para estudar a situación real do acceso á cultura na nosa comunidade, iniciativa que concluíu nun informe final propositivo presentado o pasado mes de febreiro.
Este 2026 a Comisión Técnica de Xestión e Políticas Culturais do CCG quere continuar traballando nesta corrente, explorando formatos horizontais que incorporen dende a interseccionalidade novas voces e olladas, poñendo neste caso a cultura de paz no foco, para analizar como viven os seus dereitos culturais as comunidades migrantes que forman parte da nosa sociedade. Coa interculturalidade crítica como base conceptual (seguindo as premisas da pensadora decolonial Catherine Walsh), propoñemos analizar os dereitos culturais no noso territorio dende a escoita, interrogando as xerarquías de poder históricas, identificando barreiras e violencias estruturais, así como visibilizando os mecanismos de exclusión, subordinación e silenciamento que afectan especialmente as comunidades migrantes, racializadas e minorizadas, que impiden unha participación real na cultura dunha parte fundamental da nosa cidadanía.
Pola pertinencia de seguir traballando neste ámbito prioritario, ademais da urxencia actual de activar espazos de reflexión para a defensa da convivencia e dos dereitos humanos, o CCG bota a andar o Laboratorio de Dereitos Culturais e o Observatorio de Dereitos Culturais, dúas estruturas estratéxicas que conectan o rexistro e mapeado da realidade cultural galega, a reflexión crítica, a acción territorial e a produción de coñecemento aplicado, situando os dereitos culturais como un piar fundamental da convivencia intercultural e da cultura de paz.
Neste novo marco, esta Comisión emprende o programa Migracións e Dereitos Culturais. Comunicación e Cultura de Paz, que realizará catro escoitadoiros nas catro provincias, como acción estratéxica que desenvolver neste 2026. Os escoitadoiros concíbense como dispositivos de escoita activa, diálogo horizontal e aprendizaxe mutua, nos que a comunicación e a cultura funcionan como ferramentas de construción de paz, cohesión social e democracia cultural. O CCG aposta, así, por construír espazos seguros para o encontro intercultural, nos que todas as voces teñen valor e capacidade real de incidencia, favorecendo a emerxencia de narrativas compartidas baseadas no respecto, na xustiza social e na igualdade de dereitos.
Ourense, o interior e o rural galego. Transculturalidade ou novas sementes culturais en terreos ermos?
Realizamos o cuarto escoitadoiro de Dereitos Culturais e Migracións na provincia de Ourense, concretamente na comarca limiá, pola súa dobre condición de territorio raiano e receptor natural da comunidade migrante portuguesa, tamén por acoller unha importante comunidade magrebí, latinoamericana e doutras nacionalidades e por contar cunha área municipal responsable da súa integración, ademais de varias asociacións onde se articula a vida en colectivo.
Neste encontro enfocaremos o concepto de transculturalidade, o fenómeno de interacción, contaminación, fusión e intercambios entre moitas culturas, creando novas maneiras, linguaxes híbridas e transcendendo as identidades orixinais, sen esquecelas. Poremos a creación no centro, para que as obras falen das persoas que atoparon no territorio galego un modo de adaptar a súa nova vida e a súa bagaxe cultural con outras novas descubertas nunha cultura minorizada e emerxente como a galega.
A provincia de Ourense, coma boa parte do interior e do rural galego, sofre unha profunda crise demográfica e, como consecuencia, moitos dos seus sectores produtivos vense afectados pola falta de relevo xeracional. Neste sentido, o relato e a cara visible das últimas vagas migratorias móstranse como unha oportunidade para a dinamización socioeconómica e unha historia de éxito tanto para a comunidade acolledora coma para as persoas migrantes, que procuran un novo sustento vital. Pero, sendo o sector servizos, o agro ou os coidados os ámbitos laborais que maioritariamente ocupan a poboación migrante, son realmente estes os seus ámbitos prioritarios? A súa capacitación profesional no ámbito cultural atopa unha oportunidade real e factible para o seu desenvolvemento persoal? Hai un substrato cultural sólido e aberto que poida nutrirse de todo o capital artístico e cultural que reciben os territorios do rural ou do interior, en vilas de mediano tamaño? De que maneira se pensa na garantía e na accesibilidade en termos de dereitos culturais coa poboación migrante en toda a súa diversidade?
ASISTENCIA
Encontro de traballo, pechado ao público. Acceso só con convite para participantes.
LUGAR Concello de Xinzo de Limia
Salón de plenos
Rúa Curros Enríquez, 15
Xinzo de Limia
MÁIS INFORMACIÓN www.consellodacultura.gal
difusion@consellodacultura.gal
Consulta os materiais en http://consellodacultura.gal
Migracións e Dereitos Culturais. Comunicación e Cultura de Paz
Escoitadoiro IV
16 de xuño de 2026Xinzo de Limia
17:00 horas
Presentación institucional
17:15 horas
Presentación do encontro e explicación das dinámicas de traballo.
Leonardo Casado, mediador e documentalista do encontro
Cartografía en rolda. Dinámica de mapeo de persoas e proxectos sobre un gran mapa da provincia e presentación das persoas e entidades participantes nunha rolda xeral.
18:00 horas
Dinámica de diagnose e reflexión compartida sobre a realidade da provincia de Ourense e as experiencias e problemáticas arredor do deseño, creación, distribución, comunicación, produción e acceso á cultura baixo unha perspectiva de interculturalidade e realidade migratoria do territorio.
19:15 horas
Merenda preparada por un colectivo marroquí afincado na localidade.
20:00 horas
Dinámica de definición de proposicións: Á vista das conclusións da dinámica de diagnose, finalizaremos cunha posta en común colectiva enunciando que propostas concretas de acción se poden formular para axudar a orientar políticas e prácticas culturais dende unha perspectiva de dereitos culturais e interculturalidade.
Despedida do encontro cun breve resumo de conclusións de Leonardo Casado e música de Baba Sall.Persoas e proxectos participantes:
Mediador-documentalista: Leonardo Ezequiel Casado
1. Patricio Mango. Artista arxentino e cofundador do proxecto A Porta Azul, furancho cultural, en Carballeda de Avia.
2. Luis Vázquez Ovalles. Artista titiriteiro de Venezuela. Creador e director da compañía escénica Luart.
3. Camille Hédouin. Coñecida como MounQup, cantante e compositora franco-galega.
4. Baba Sall. Músico senegalés que promove un programa intercultural dende o rural e unha iniciativa musical de fusión.
5. Daniel Bóveda Castro. Coordinador territorial de Galicia da ONG ACCEM, que traballa en Allariz con colectivos migrantes a inclusión a través do deporte, a lingua e a cultura.
6. Carolina Atuesta. Bailarina, directora da Feira Revive e creadora de AltaChapita. Residente en Ourense e procedente de Colombia.
7. Pablo Pérez. Educador social e responsable do Museo da Emigración a Guinea Ecuatorial de Quintela de Leirado.
8. Briams. Escritor, deseñador editorial, poeta, traballa no Novo Cine de Leiro e procede de Venezuela.
9. Belén Vallina. Presidenta de Yaran Foundation, organización dedicada á inclusión sociolaboral de persoas refuxiadas e migrantes, con presenza en España e Europa.
10. Gina Hernández. Representante da Asociación Avante Ourense, que apoia a persoas tanto locais como estranxeiras, refuxiadas etc.
11. Ariansis Reyes. Pintora cubana.12. Frank Elia González. Artista plástico cubano.
13. Abuy Nfubea. Escritor, xornalista e activista panafricanista.
14. Mercedes Vieites. Artesá e fundadora de Lumecú. Imparte clases sobre costura a migrantes e persoas chegadas doutros países.
15. Noemí Vázquez. Profesora de galego e propietaria do espazo cultural A Arca da Noe no concello de Vilar de Santos.
16. Jesús Deibe Fernández Simo. Educador social e profesor na Facultade de Educación e Traballo Social da Universidade de Vigo. Experto en migracións.
17. Nuria García Calvo. Coordinadora técnica e representante da Fundación Juan Soñador en Ourense, unha iniciativa social enfocada na prevención, educación e promoción integral de persoas en risco de exclusión social.
18. Sérgio Tannus. Músico e artista internacional residente en Galicia dende o ano 2006. Colaborou con múltiples artistas do mundo da lusofonía como Uxía, Antonio Zambujo, Carlos do Carmo, Chico César, Lenine, João Afonso, Dulce Pontes, Magín Blanco; en proxectos como Maria Fumaça e CoraSons e nos festivais Cantos na Maré, Festigal, Apóstolo e O Mar nunha Flor, entre outros.19. Rosa Trujillo Bolaño. Psicóloga e poeta, residente en Xinzo de Limia e procedente de Venezuela. Dinamizadora da vida cultural na comarca, publica columnas de opinión en medios dixitais locais e establece enlaces entre as culturas migrantes e o territorio.
20. María de los Ángeles Llerena Cid. Pianista cubana residente en Allariz.
21. Deputación de Ourense.
22. Concello de Xinzo de Limia
25. Xunta de Galicia
26. Concello de Vilardevós
LUGAR Concello de Xinzo de Limia
Salón de plenos
Rúa Curros Enríquez, 15
Xinzo de Limia
MAÍS INFORMACIÓN www.consellodacultura.gal
difusion@consellodacultura.gal
Consulta os materiais en http://consellodacultura.gal
ASISTENCIA Encontro de traballo, pechado ao público. Acceso só con convite para participantes.
