• slidebg1
    A escravitude das mulleres / Women's slavery
    Seara. Discover Galician literature through its texts

A escravitude das mulleres / Women's slavery

A escravitude das mulleres

A muller é ao home o que o amo ao escravo.
— Aristóteles

Vas coas mulleres? Non esquezas o látego.
— Nietzsche


Mulleres-escravas



O feito de que as mulleres sexamos ou non unha clase social é moi discutido, máis que nada en círculos de esquerda marxista. O tema é fundamental para certas mentes ortodoxas que se negan a admitir que formemos unha clase social porque evidenciaría a necesidade da nosa revolución. O mesmo sucede coas militantes de partido que pretenden conxugar a loita de clases co feminismo, para as que recoñecer que a muller é unha clase social anularía todo o esquema mental asumido. Clase ou non clase, that is the question. Se somos clase, xa temos dereito a unha revolución «seria», polo libro, como debe ser. Se non somos clase, se non nos axustamos a unha definición abstracta, mesmo se a nosa situación é a de maior inxustiza do mundo, temos que seguir a revolución dos outros, a «contradición principal».

Desde a máis estrita ortodoxia marxista pódese demostrar que a muller é unha clase, pois todas as mulleres do mundo temos o mesmo medio de produción e todas padecemos unha explotación como sexo-femia. As diferenzas de nivel de vida entre as mulleres non varían a condición da mesma maneira que as diferenzas de nivel de vida dun obreiro sueco e galego non dan pé para negar que ambos a dous sexan proletarios e sufran unha explotación da súa forza de traballo. Por outra parte, non se poden confundir as relacións de propiedade coas relacións de produción. As relacións de produción dispersan as mulleres, individualmente, en diferentes familias e nas diferentes clases sociais dos homes, non como burguesas ou proletarias, senón como esposas de burgueses e proletarios. A nosa dispersión é tan dramática e radical que nos priva do recoñecemento dun destino común. De aquí deriva a nosa perda de identidade. A relación de produción é «privada» e desa característica xorde a dificultade para nos agrupar e nos recoñecer.

Mais non é a miña intención determe a demostrar que as mulleres constituímos unha clase social, como tamén me parece unha simpleza que unha definición abstracta nos conceda o pasaporte revolucionario.

Quero basearme en conceptos máis reais e concretos. Ao longo deste traballo vou reivindicar o concreto e particular e, na medida do posíbel, fuxir das abstraccións. Non se trata de dar definicións, senón de saber como estamos explotadas e facer a comparación con outras explotacións. Pescudar en que consiste e que formas toma a nosa explotación é a base da liberación.

Paso, logo, a moverme cos conceptos de casta e de escrava. As características de casta non se opoñen ás de clase porque son conceptos distintos. O concepto de clase é abstracto e universal. O de casta é concreto e particular, produto dun sincretismo psicobiolóxico. Para unha terminoloxía filosófica, o primeiro é consecuencia dunha intelección e o segundo, dunha comprensión.

A casta, como a muller, ten unha base biolóxica imposíbel de transformar. Por iso esta condición é máis estábel que a de clase. Un proletario pode cambiar de clase (unha herdanza, as quinielas etc.). Unha muller non pode deixar de ser muller nunca, como un negro non pode cambiar a cor da pel. Nácese muller como se nace negro. En troca, non hai unha base biolóxica ou natural no concepto de clase.

As mulleres, como os negros, padecemos unha discriminación fundada sobre a «natureza», o cal non debe confundirse coa interpretación fascista de que a muller é inferior como sexo, que sería o mesmo que afirmar que os negros son inferiores pola súa cor. A casta non é un conxunto de actitudes ou ideas senón que ten unha base económica clara. A base económica da casta de mulleres é a súa produción: a dos fillos e o traballo doméstico. A discriminación está feita sobre a base dunha capacidade produtiva específica e limitada. Só as mulleres temos a capacidade de concibir e parir seres humanos. Trátase dunha produción limitada ás mulleres contrariamente á produción na división de clases, onde a discriminación se fai para dispor da forza de traballo doutra persoa. No caso das mulleres, a explotación económica baséase nunha aptitude específica que é indispensábel socialmente. O sistema de casta está, pois, fundado en características moi identificábeis, como o sexo, a cor da pel, os labios etc.

Como casta, as mulleres estamos excluídas, enclaustradas nun ghetto que é a familia, por moito que se proclame a nosa liberdade. A liberdade das mulleres é a de nos venderen no matrimonio como o traballador «virtualmente libre» se ve obrigado a vender a súa forza de traballo. O divorcio, interpretado como liberdade de romper o vínculo matrimonial, é unha falsa liberdade mentres as mulleres continuemos condenadas ao matrimonio de todos os modos. As mulleres como casta estamos «castradas» e desprovistas de toda característica humana propia.

A conciencia de casta sobreponse á conciencia de clase. A masa de traballadores negros foi relegada ao papel de subclase (nos EUA) co obxecto de os faceren sentir «inferiores» mesmo ás clases brancas subordinadas que, desde logo, son conscientes da súa branca cor, séntense orgullosos dela e da súa diferenza en relación cos negros. Ningún branco, por miserábel que sexa, aceptaría trocarse por un negro; ningún home cambia a súa condición e o seu sexo polo da muller.

O traballo «natural» de todas as mulleres é a produción e educación dos futuros membros da sociedade. Consta de nove meses de embarazo traballoso, molesto e perigoso fisicamente porque deteriora o corpo das mulleres. Segue o parto, igualmente perigoso e doloroso. Logo, a alimentación e o coidado, día e noite, do novo ser, ensinalo a andar, a aprendizaxe da lingua, a hixiene etc. Pór un novo ser no mundo, ensinalo e socializalo é o traballo máis importante de toda sociedade (comparémolo coa fabricación e posta en marcha dun coche ou doutra máquina). Ademais supón un traballo intenso, continuo, sen horarios (día e noite) e que comporta un gran desgaste físico e psíquico. Se este traballo fose realizado fóra do ámbito familiar, tería valor e prezo. Considerándoo «natural», afórrase o valor e o prezo da produción. O traballo específico das mulleres pasa ao Estado mediante a patria potestade dos homes. O froito do traballo feminino non lle pertence. Socialmente parece que é o home o que ten a capacidade de parir porque é a través del como se perpetúan as liñaxes.

Como en todos os casos de explotación, para que as mulleres aceptemos sen protestas a inxustiza, faise unha idealización da maternidade e do papel de nai abnegada, doce e sufrida. Por tanto, a reivindicación da maternidade por parte das mulleres facendo que se recoñeza o seu valor real non ten nada que ver coa idealización, en función da propiedade allea, que se fai da Nai e da maternidade como algo «natural», sublime, mitificado e afastado da realidade. Da mesma maneira que o traballo para o proletario, en vez de ser unha realización persoal, convértese no seu drama na medida en que non lle pertencen os medios de produción e que o seu traballo é utilizado para proveito do capital, no caso das mulleres tamén o noso traballo específico se converte nun atranco á nosa realización social cando debería ser unha satisfacción biolóxica e persoal ao mesmo tempo que un ben colectivo e social. A nosa acción será renegar da idealización maniqueísta do rol de nai e ao mesmo tempo reivindicar a produción dos nenos, o seu valor e prestixio, para chegar a abolir a patria potestade masculina.

A escravitude feminina

Cando se fala de escravas pensamos nas negras, nas películas ou novelas do pasado. Debemos liberarnos, pois, de prexuízos para comprender que as características das mulleres en todas as sociedades son semellantes ás dos escravos. A través dos estudos da escravitude en Grecia podemos chegar á comparación dos diferentes aspectos para chegar á conclusión de que a nosa sociedade, como a grega, está baseada na escravitude, está podre.

Aspecto natural do traballo que realizan. Na relación de escravitude unha parte da sociedade é tratada pola outra parte como simple condición inorgánica e natural da súa propia reprodución. O escravo é unha cousa, un instrumento de produción, a condición inorgánica da produción. O escravo está posto ao nivel dos outros seres naturais, do gando etc., ou dos utensilios de traballar a terra. O escravo pode facer como ser humano o que non pode facer un animal ou unha máquina.

O traballo da muller tamén é considerado «natural», como un destino ou unha predisposición. Todas as características que se aplican ás mulleres están baixo o ton do natural. É natural o amor aos fillos (o contrario é unha nai desnaturalizada), é natural o amor ao home, é natural a produción dos nenos, é natural o traballo doméstico. Pero nada disto é natural e todo está sometido a un ríxido control. Trátase de producións regradas pola sociedade de homes. A muller vese incapacitada, xa por medios coercitivos e penais (condena do aborto etc.), xa por lavados de cerebro ideolóxicos (idealización do papel de nai e santa esposa e ama de casa perfecta…) para dispor do seu propio corpo.

O concepto de «natural», así aplicado, ten unha orixe inmanentista ao servizo dos fascismos. A equivalencia entre natureza e cultura tende a promover a aceptación dos feitos e dos fenómenos como están. Tenta convencer os explotados de que a situación que padecen é merecida por eles, como algo natural. «O seu destino vén marcado pola súa anatomía», dicía Napoleón das mulleres, consideradas, como os escravos, instrumentos de produción. As ideoloxías, a superestrutura cultural, en función do sistema, convencen as mulleres do papel que se quere que representen. Por iso os pseudofeminismos que se fixan só no aspecto cultural da opresión feminina non poden chegar á base, á infraestrutura económica da explotación do traballo «natural» das mulleres.

A existencia das mulleres é natural con relación ao Estado. Constituímos a base de toda a historia, o alimento escuro e oculto como a terra da que se aproveita a súa fecundidade. En períodos históricos anteriores chegouse mesmo a dubidar e discutir se posuïamos unha alma humana. Eu, muller do século xx, penso que se a alma humana é patrimonio dos explotadores e quere dicir terror, violencia, fame e todas as miserias que compoñen a historia da humanidade (do home) até hoxe, entón debían ter razón. Non precisamos ter alma humana.

Da mesma maneira que os gregos consideraron sempre a escravitude como unha das realidades da existencia humana, os homes interpretan, sen análise de ningún tipo, que a situación e o traballo das mulleres forman parte da existencia natural das cousas. No mundo antigo tiñan unha incapacidade para imaxinar que puidese existir unha sociedade civilizada sen a existencia de escravos. Os homes tamén conciben a familia e o traballo da muller como bases da sociedade.

No mundo grego existía un continuo debate social e todas as crenzas e institucións eran, antes ou despois, atacadas. Os pensadores e filósofos mantiñan afiado o estilete crítico. Platón enxuizaba, aparentemente, dun xeito radical a realidade do seu tempo. Mais son abundantes as partes da súa obra que dedica á escravitude e en ningún momento a cuestiona. A obra de Platón ten a función de dar maior autoridade aos señores sobre os seus escravos e de acentuar a diferenza entre escravo e home libre. Tampouco os intelectuais dos nosos tempos cuestionan a escravitude feminina mentres que na área política masculina poden ser dun radicalismo extremo.

Os humanistas e crentes na fraternidade humana do mundo antigo, como os Cínicos, os Estoicos e os Cristiáns, non se opuñan á escravitude. Os humanistas, moralistas [e] escritores de hoxe tampouco se opoñen á escravitude das mulleres e todos a exercitan. Decote comprobamos como homes que defenden publicamente a xustiza social —unha abstracción— poden comportarse no seo familiar como auténticos tiranos. Exquisitos e delicados poetas son; en privado, ditadores de sádica categoría. A viúva e os fillos de Panero fixeron un filme no que se denunciaba o comportamento familiar do poeta. Chámase El desencanto. Todas as mulleres sabemos que se poden facer milleiros de películas con millares de desencantos. Unha obra do século vii a. C. que trata do traballo humano e das súas penalidades, Traballos e días de Hesíodo, defende o dereito que ten cada agricultor a empregar a propia man de obra escrava. Non podo evitar comparalo coas declaracións de Santiago Carrillo (1979), secretario xeral do PC [Partido Comunista], nun discurso aos campesiños: «Non temades, non vos tiraremos nin as vacas nin as mulleres». Os escravos antes, as mulleres agora, son inherentes ao propio traballo dos homes e tan «naturais» como a terra ou o gado.

Unha frase de Durkheim di: «O carácter voluntario dun costume ou dunha institución nunca debe ser asumido de antemán»1. Parece que ninguén leva a cabo o consello. Hai unha imposición social que se acepta, que mesmo as mulleres aceptan. E así os homes, hoxe, poden falar de xustiza social e de democracia mentres seguen explotando as mulleres, como na antiga Grecia se falaba de liberdade do individuo; e as cidades onde se chegaba a un alto grao de democracia, como Atenas, eran cidades onde a propiedade de escravos atinxía os máis altos cumes. Descubriron a idea de liberdade individual xunto co marco institucional onde se podía realizar. Así como os homes saben que quedan libres no matrimonio e as mulleres pasan a pertencer a un home. Os gregos explicaron a lección dun progreso conxunto de liberdade e de escravitude. Os homes dannos o exemplo do «progreso» histórico paralelamente á escravitude feminina e á custa dela.

Ausencia de reconecemento da situación e do traballo que realizan é outra característica que compartimos as mulleres cos escravos.

A incapacidade que tiñan os gregos de recoñecer o traballo das escravas é comparábel á que teñen os homes de recoñecer o traballo das mulleres. Nin os homes máis explotados recoñecen a explotación das mulleres. O home medio comparte os ideais e aspiracións dos seus superiores, nos seus soños cando menos. O traballador máis oprimido, se puidese, tamén tería escravos. Os pobres tiñan escravos en Grecia e no mundo antigo nunca se escoitou unha protesta dos homes libres, mesmo se eran pobres, en contra da escravitude. Os pobres, agora, tamén teñen muller. E tampouco se sabe de voces masculinas (que non sexan acomodaticias ou asimiladoras) que se ergan para denunciar a escravitude das mulleres ou para recoñecer o noso traballo.

Todas as mulleres foron instruídas para o traballo que realizan na casa, para unhas tarefas indispensábeis, como: educación e coidado dos nenos, coidados do marido, transformación de produtos en bens consumíbeis (preparación de alimentos), manutención de obxectos (coidado da casa e dos bens materiais), transporte e adquisición acotío de produtos etc. Todos estes traballos son socialmente indispensábeis. Unha muller casada con fillos ten un mínimo de 80 horas semanais de traballo sen horarios; as noites incluídas, porque os nenos choran ou chaman pola nai, e o marido pode espertala para reclamar os servizos sexuais.

Ademais dos traballos domésticos e do coidado dos nenos, a muller é unha «estación de servizo afectivo» e ten que satisfacer as necesidades emocionais da familia, que é onde o home encontra as satisfaccións instintivas da libido, a fame e o sono.

Mais o medio de produción doméstico —como o rural— non se aprecia segundo criterios económicos e son máis importantes trazos de conduta ou de boa disposición, porque é unha produción que non está destinada ao intercambio. Nunha sociedade na que imperan as mercancías, o traballo doméstico non se reconece (como non se recoñecía o traballo dos escravos), nin se considera un verdadeiro traballo xa que está fóra do sistema capitalista e en contradición con el.

Dicimos «Fulanita traballa» cando o fai fóra da casa. As horas de desgaste físico e psíquico na casa non contan. As mulleres mesmo caemos na trampa e non o consideramos porque hai carencia de valor do propio traballo, como tiñan os escravos. Mais todos os homes para sobrevivir dependen do «non traballo» das mulleres. A forza de traballo de cada «traballador» é reproducida día a día no seu lar.

O non recoñecemento do traballo da muller na casa non deixa nela un sentimento de valor, como grupo. A subordinación das mulleres como grupo e a natureza do condicionamento feminino serven para manter esta situación. O traballo dos homes é real, cambia e transforma cousas. O das mulleres, na casa, non muda nada. O que limpa, mánchase; o que cociña, desaparece velozmente, etc. Está inmersa nun proceso reiterativo e misterioso sen resultado real. Deste modo, para a ama de casa, o lazo de unión co mundo da realidade é o seu home. Non é, pois, estraño que, polo traballo que realizan e a situación social, sexan facilmente asediadas por neuroses, histerias, crises de nervios, neuralxias etc. Os psiquiatras saben da abundancia de clientela feminina. No fondo está ese sentimento de baleiro, de non servir, de non ter valor. Non é só inferioridade, é inutilidade. As mulleres non levamos a vida que desexamos. Mesmo se nos enganamos e prestamos ouvidos a toda unha propaganda que tenta reconfortarnos polo noso traballo. Pensemos, por exemplo, nos anuncios de produtos de limpeza: «Lava máis branco», «Brilla mellor» etc. Mostran mulleres orgullosas do resultado: «Ninguén leva as camisas máis brancas que o meu home», di fachendosa unha babiola ama de casa. «Como o consegues?», indaga unha amiga cobizosa… E así todo. Para compensar a lagoa vital da ama de casa, presentan a imaxe da muller indispensábel, abnegada e entregada ao marido e aos fillos.

Para o capitalismo, que non pode admitir que a familia sexa mantida á custa da muller, o traballo doméstico non existe porque non serve para as nocións dominantes de traballo. É un traballo invisíbel, oculto. Os homes, xeralmente, non están presentes cando se fai. As mulleres procuran facelo cando o home non está, case sen que se decate de que se fai. Aos homes non hai que abouxalos con problemas domésticos e cando chegan á casa, ademais de encontrar as cousas feitas e en orde e a comida preparada, deben achar a muller cun sorriso e disposta a escoitar pacientemente os lances arriscados e diarios do guerreiro capitalista. É normal que se unha pretende facer certos traballos caseiros no tempo en que o marido está na casa, escoite a protesta: «Deixa agora iso, muller! Xa o farás despois». Despois, ás agachadas, como algo vergoñento porque nin mesmo é un oficio. Parece, máis ben, unha maldición. A limpeza e o brillo adquiren calidades fetichistas. «Limpo, logo existo», parodia Mariella Righini a existencia das mulleres como un círculo reiterado e carente de creatividade. A rutina do traballo doméstico converte as mentes das mulleres en espazos baleiros, como o conto da boa pipa nun marco de total illamento.

Ausencia de carácter político, de intervención (como grupo) nos asuntos públicos ou de Estado. En Grecia o cidadán, por moi pobre que fose, era un animal político e a súa voz e voto, quere dicir, os seus intereses, podían pasar á ágora e aos tribunais. Tamén un home actual, por pobre que sexa, ten dereitos legais recoñecidos. Foi recentemente cando as mulleres adquirimos o dereito ao voto e, aínda hoxe, precisamos a autorización marital para traballar, vender ou comprar bens, viaxar cos nosos fillos etc.

Os escravos participaban en todas as actividades —mesmo houbo escravos de gran cultura— pero nunca formaban parte dos corpos deliberativo e xudicial. Estaban, iso si, na burocracia dos mesmos como secretarios e oficinistas. Non había actividade, xa fose produtiva ou improdutiva, pública ou privada, agradábel ou desagradábel, que non fose realizada por escravos nalgunhas épocas e lugares do mundo grego. A excepción era a política.

Hoxe tamén a política é masculina. A muller permanece á marxe da vida pública, na escuridade, na reclusión. Non participa na xustiza nin na marcha dos asuntos públicos e de Estado.

Nos xulgados, nos ministerios etc., as mulleres somos eficientes secretarias e mecanógrafas. A secretaria particular cumpre ademais o rol de segunda esposa do xefe.

Se algunhas mulleres tiveron ou teñen un posto de decisión política foron, na maior parte dos casos, meras pantallas de homes. Desde as rexencias das raíñas até as «políticas» de hoxe, as mulleres representaron na política o mesmo papel que na vida privada: o de servidoras de homes ou cortesás. Mediante as relacións con homes de importancia política, poden chegar a altos postos, pero sempre tomarán decisións impostas e derivadas da súa situación. O defunto Perón foi especialista en levar ao máis alto cargo da nación mulleres de «dubidosa reputación»2. Non me corresponde a min a análise freudiana do feito.

Todas aquelas que militaron e militan en partidos políticos saben que as decisións as toman os homes nas alturas, no cume do «centralismo democrático», mentres as mulleres, submisas e no seu papel, realizan os traballos de base. Serven á causa, ao Sagrado, como auténticas sacerdotisas. Para ser sinceras, hai que recoñecer que están sendo utilizadas para dar unha imaxe de participación política das mulleres e así recoller os votos femininos (lembremos que todos os partidos ofrecían el oro y el moro durante a campaña electoral). Coa presenza dalgunhas nos partidos negan a discriminación sexual e reducen a forza do feminismo, quere dicir, da organización autónoma das mulleres para a nosa liberación.

As mulleres asimiladas que se prestan ao xogo político masculino están traizoando o seu propio grupo, o resto das mulleres; porque a loita no mundo do varón é polos dereitos masculinos e non polas reivindicacións femininas; porque as reivindicacións masculinas están en contradición coas femininas; porque están axudando a fortalecer o poder masculino; porque están sendo utilizadas como exemplo de «racionalidade» mentres as feministas somos presentadas como tolas; porque tentan demostrar que as mulleres temos participación política, cousa que non é certa.

As poucas que conseguen chegar a algún posto de responsabilidade pública son o cume dunha gran pirámide que, na base, está constituída por todas as mulleres que, de ningún modo, poden alcanzar as alturas da cínica pirámide. As mulleres da cima, ademais de adoptar elas mesmas as actitudes de desprezo masculino cara ás da base, son utilizadas polo sistema como exemplo da posibilidade de emancipación para todas da miseria en que estamos sumidas. Participan da gran mentira xa que a maioría das mulleres non poden liberarse da explotación económica e ideolóxica que padecen e moito menos xogar cos homes no seu propio terreo. Poden gabarse do privilexio de se sentir un grao máis altas que as pobres analfabetas veciñas que cumpren exclusivamente os roles impostos, pero non poden ser un deles, un home. Por moi superiores que se sintan son tratadas como mulleres polos seus compañeiros, se están casadas deben cumprir co rol na casa (resulta desmitificador comprobar o comportamento que teñen na casa, co home, as mulleres «importantes») e na rúa poden ser o albo das bromas e burlas de calquera home de calquera condición social e mesmo poden ser violadas no portal ao chegar á casa. E nunha xuntanza, mesmo de transcendencia, os homes estarán pensando en como estará espida en troca de reconsiderar os seus argumentos, se consegue expolos. É unha muller, e xa está todo dito. O seu privilexio é falso e irrisorio. Viven, como os colonizados asimilados, «unha dolorosa e constante ambigüidade: rexeitadas polo colonizador, comparten parcialmente a situación concreta do colonizado; por outra parte, repelen os valores do colonizado como pertencentes a un mundo caduco, do que esperan fuxir co tempo». As asimiladas recentes sitúanse xeralmente moito máis alá do que o colonizador medio. Practican unha sobrecarga colonizadora, exhiben un desprezo orgulloso pola colonizada… Moi asombradas aínda polos seus privilexios, deféndenos con inquietude e ferocidade. Pretenden escapar á condición política e social póndose ao lado do colonizador, defendendo exclusivamente os seus intereses, acaban por adoptar a súa ideoloxía, mesmo no relativo aos seus e a si mesmas. A opresión realízase sobre todas as mulleres e a priori todas quedan afectadas. Nunca poderá pasar ao bando dos privilexiados aínda que teña máis diñeiro que eles, obteña títulos ou cargos de importancia. A proba da opresión sobre todas as mulleres é que se nos aplica o trazo plural. Nunca se nos caracteriza de forma diferencial senón nun anonimato colectivo. Escoitamos dicir: «cousas de mulleres», «as mulleres son…», «as mulleres son todas iguais…» etc., porque non existimos como individuas.

O sistema quere dar a entender que, no campo da actividade pública, non hai ningún problema de enfrontamento entre mulleres e homes. A contradición muller-home non existe da mesma maneira que en Grecia non aparece publicamente ningún problema entre libres e escravos.

As representantes femininas do cume da pirámide anulan así a existencia explotada da maioría das mulleres. Todos os sistemas de explotación utilizaron a algúns individuos explotados para a súa política. Así, nos Estados Unidos, onde os negros son discriminados socialmente e viven en ghettos, algúns negros son postos en cargos importantes e representativos como exemplo da posibilidade de fuxir do ghetto e da miseria da propia casta. Pero é unha falacia. Non hai, de feito, ningunha ascensión posíbel capaz de transformar, nos EUA, un negro nun igual. Por riba da súa posición de clase están os cabelos, a pel e os labios, que non se esquecen, como dunha muller non se esquece o sexo. Non obstante, a creación dunha burguesía negra foi unha política precisa dos EUA chamada tokenismo (de token, símbolo, signo), que vén sendo a concesión dunhas reformas simbólicas coas que se ocultan a discriminación e a segregación dos negros, e tenta integrar os negros privilexiados para dividir as forzas e debilitar a oposición. Así, o prestarse como mostras de mulleres emancipadas é traizón para o resto. O feito de que haxa algunhas mulleres en postos importantes non anula o sexismo nin a explotación como grupo. Reprime, pola contra, a nosa unidade e forza. Porque haxa negros ocupando cargos importantes nos EUA non desaparece o racismo. Camúflao. Porque houbese e haxa galegos en altos cargos nos cumes do Estado español non diminúe a colonización dunha terra e dun pobo.

Do mesmo modo que os homes libres, mesmo se eran pobres, explotaban os escravos como tales, os homes oprimen as mulleres como sexo, mesmo se teñen unha posición social máis elevada que outros homes. Un home pobre ten máis valor que calquera muller e pode menosprezala e rirse dela. As mulleres estamos oprimidas como mulleres e ningún home está disposto a cambiar a súa condición pola nosa, como ningún branco, por miserábel que sexa, quere trocarse por un negro, mesmo se ten unha posición social máis elevada que a súa.

Fóra da política, fóra da historia, fóra da sociedade, as mulleres estamos incapacitadas para calquera acto libre ou calquera decisión que axude a conformar o destino do mundo e o noso propio mundo.

Seguramente o home da rúa pode responderme que a el lle acontece o mesmo. Os homes, cidadáns libres, poden queixarse de que non contan nos asuntos da nación, que non se lles escoita, que son enganados, que non poden impedir as inxustizas, as guerras etc. Si. Mais ao menos teñen o dereito, o poder en potencia, mesmo se non sempre é eficaz. Pódense sentir enganados pero non son escravos e ciclicamente, cando xa están sobrecargados, acenden a ira revolucionaria, estoupan e mesmo lle dan a volta á filloa (mágoa que a filloa permaneza!). Consérvase o orgullo desas periódicas sacudidas que pasan aos libros de historia. As mulleres (como grupo) non nos podemos sentir responsábeis dos sucesos. Estamos fóra de xogo pero padecemos as consecuencias desa historia feita á marxe das nosas responsabilidades. Perdemos o hábito de participación activa na historia, como o pobo galego ao longo dos séculos. Cando nos piden que entremos na roda da historia (como ocorreu en xeral nas eleccións na Galiza) é para que experimentemos unha nova fraude.

Carecemos de pasado, presente e futuro. A nosa memoria debe ser o home e os seus actos e debemos identificarnos cun mundo alleo, masculino en todas as súas estruturas, mesmo as da lingua na que debemos pensar e comunicarnos.

Ou nos deixamos asimilar e converternos no outro (agresión contra nós mesmas) ou reconquistamos todas as nosas dimensións mutiladas.

A condición de cousa, de mercancía, de instrumento de produción é compartida polos antigos escravos e as mulleres. Temos unha perda integral de toda característica humana propia. Pódese dispor da vida e da morte, sendo desposuídos a priori da produción que realicen.

Os escravos eran cousas. Os gregos libres dispuñan das súas persoas, do seu traballo e da propia vida. O mesmo acontece coas mulleres hoxe en día, mesmo se parece que somos formalmente libres. Cada muller no fondo de si mesma sabe que non o é, e deberiamos impedir esa camuflaxe social que impide ver claro. Os homes deteñen o poder sobre a nosa vida e morte. Hai ben pouco se un marido celoso asasinaba a súa muller e a un amante desta, collidos in fraganti, non cometía un delito de morte. Mesmo se a lei variou neste senso, no dereito consuetudinario os celos do marido son considerados atenuantes no delito. A culpábel «social» é a muller por enganar o marido.

Un número moi elevado de mulleres é golpeado habitualmente polos homes, preferentemente no domicilio conxugal. Sabemos que isto sucede acotío e «nas mellores familias» e os homes non son nunca castigados por iso. «Bátelle á túa muller regularmente. Se ti non sabes por que, ela sábeo», xa o dixo Confucio. Así o corpo das mulleres é mutilado todos os días e ninguén se alporiza polo feito. Tampouco en Grecia se escoitaba nin un berro en axuda dos escravos maltratados. A represión contra as mulleres é brutal e sutil. Comeza, xa desde meniñas, cunha educación que nos converte en dependentes e nos nega toda creatividade, cunha sexualidade imposta que aproveita só aos varóns e unhas maternidades non desexadas, as violacións, os golpes etc. Os homes descargan nas mulleres todas as frustracións producidas pola sociedade e as mulleres sentímonos corpos-obxectos, cousas utilizadas cada día. Se estamos nun lugar público cun home, mesmo se é un amigo ou un simple coñecido, xa somos propiedade dese home e ninguén de fóra ousará achegarse a nós (as nosas nais cando saían cun home utilizaban a expresión «ir autorizada»). Se estamos nun baile e algún home quere bailar connosco, pediralle permiso ao noso acompañante. Entre eles está o xogo. Nós somos obxectos despersonalizados.

Todas nos sentimos cousas e obxectos ao longo da nosa vida. Tomando unha copa cun amigo, o outro día, apareceu un coñecido seu que interveu na nosa conversa. No entusiasmo da discusión púxome a man enriba da miña e, ao decatarse, tornouse ao meu amigo e pediulle perdón. Eu quedei mirando para a miña man e movéndoa ben para decatarme de que era miña.

Nas operacións, nos partos, nas cesáreas, as mulleres somos xoguetes e a nosa vida depende dos médicos e dos maridos. O marido debe autorizar o médico para rachar, cortar e facer co corpo da muller o que queira. Dispón, así, da súa vida e morte.

Despersonalizadas, as mulleres son respectadas socialmente polo home que detén o pode sobre elas. Como filla de fulano ou muller de mengano. Os homes teñen os seus cotos privados marcados e ninguén debe meter o nariz no terreo do outro. A clase social, prestixio e nivel económico do home é relevante á hora da intromisión. A posición social e económica é importante á hora de cometer desmandos. En todo caso, o xogo está entre eles, os que deteñen o poder e as mulleres perdemos, así, toda característica humana propia.

Da mesma maneira que os escravos non traballaban para eles, así ás mulleres exprópiaselles a súa produción. Aparece unha utilización da vida íntima da persoa para fins produtivos. O propio corpo é un instrumento de produción e hai unha carencia de dereito ao propio corpo que é utilizado polos amos e non só no aspecto produtivo dos fillos, senón tamén na obriga que temos de sorrir, de erotizar os xestos, de sermos femininas, doces, pacientes etc.

O noso corpo é escravizado até cambiar de forma. Poden, mesmo, anular certos órganos e exaltar outros, modificar, castrar, esconder ou mostrar, alongar ou cortar, segundo as culturas e as modas. Sempre o noso corpo é utilizado. Mesmo no caso de mulleres que escapan á produción de nenos ou á produción doméstica, non poden fuxir, en tanto que mulleres, á instrumentalización do seu corpo. Todas temos que nos pór bonitas e o noso aspecto ten valor. Unha boa presentación é básica para conseguilo todo, desde marido até o emprego ou o aprobado etc. O bo aspecto dunha esposa ou dunha secretaria caracteriza, a simple vista, a posición social dun home. As vendedoras son auténticas bonecas de luxo, mulleres obxecto, nas que a beleza, o corpo, os ollos e a boca sorrinte se trocan en instrumentos de produción. Teñen que se presentar ben peiteadas e maquilladas e son revisadas diariamente neste senso como se fosen elas as mercadorías en venda. Mesmo os xestos, olladas e ademáns que deben facer para vender un produto (distintos segundo o comprador sexa home ou muller) están impostos. Reclámase un corpo e unha sexualidade en función da produtividade. E, normalmente, as mulleres aceptamos porque se nos lembra todo o día que somos mulleres, que temos un corpo e unha cara que debemos vender. A nosa conduta ten que adaptarse ao sistema, axustarse á contraria e mesmo provocala e reclamala instintivamente, porque estamos privadas de actuación consciente.

En todo momento, a nosa inferioridade aumenta o prestixio masculino. Co agasallo masculino recoñécesenos o sexo, quere dicir, a nosa identidade. Porque a nosa sociedade está pensada para os atributos femininos obteren a atención e o favor masculino e así teren razón de ser e existir. A muller é fundamentalmente «o seu sexo». A nosa educación está en función da feminidade, de exercitar o papel de muller e resaltar os caracteres propios do sexo. As nenas asisten menos que os nenos ás consultas de psiquiatras e psicólogos, en troca son levadas en maior proporción a arranxar os defectos físicos ou a facer a ortodoncia. Interesa máis o seu físico que a súa saúde mental, porque o seu corpo será instrumento de produción na sociedade. O neno é educado para exercer un posto na sociedade, a nena para «merecer». Por iso as mulleres debemos aprender desde nenas a utilizar o sexo e o corpo como medio de promoción social. O uso dos «encantos» pódenos servir para atopar traballo ou marido. De calquera xeito, quedamos convertidas en obxectos de compra-venda.

Entre todo tipo de servizos que as mulleres debemos render aos maridos está o psicoterapéutico. O marido, a través da muller, consegue canalizar as tensións nerviosas acumuladas nas relacións sociais e laborais. Non ten outro sitio onde facelo e, xa sabemos, descarga na casa. Pode buscar saídas noutros ambientes, no cine, na caza, no deporte etc., pero a figura feminina continúa sendo esencial. En todo momento, os homes deben ter a conciencia dunha presenza feminina constante e deben sentila. Que obxecto teñen, logo, os corpos nus das revistas para ler, como Interviú ou Playboy, onde mesturados con artigos serios van os corpos-mercancía das mulleres? Estas revistas son a mostra evidente de cousificación da muller. Somos invisíbeis como persoas, fantasías permanentes que levan os homes na cabeza. Len revistas e véndenlles muller. Miran a TV e proporciónanlles carne feminina, apetitosa, ben preparada. Unha copa de coñac non é só unha copa de coñac, é tamén unha man feminina que aloumiña. Un coche modelo x non é só un coche, é tamén unha loira curvilínea que «se fai a gatiña». A colonia, a crema de barbear, todo, son mulleres, voces de mulleres, sexos de mulleres. Somos a gran fantasía masculina. E a esta degradación permanente da nosa persoa, a esta vil utilización do noso corpo, atrévense a chamar «liberdade sexual». A «liberdade sexual» para o sistema é a autorización para consumir corpo de muller. Se as feministas protestamos por esta deshumanización, chámannos puritanas e retrógradas.

Os quioscos están cheos de corpos femininos de incitantes mulleres en todas as posturas e actitudes. Mulleres quentes e dispostas sempre ao coito. Os homes soñan que saen á rúa, topan cunha muller que lles gusta e, ala!, ao leito de cabeza, sen perda de tempo, porque a muller ten que estar disposta, como as das revistas con cara de orgasmo permanente. Moitos orgasmos, o sexo como acumulación. O capitalismo fai co sexo o mesmo que co resto dos produtos, e os valores de uso foron substituídos por obxectos de consumo. A cantidade substituíndo a calidade. «Consuma sexo, cabaleiro!», e trafican coa nosa carne e matan a nosa personalidade. Así é como perdemos a conciencia do propio corpo, comparábel coa mesma carencia que tiñan os escravos. Pero, hoxe, as mentes masculinas progres ergueríanse en defensa dos escravos. Imaxinemos que en Interviú, en troca de tías buenas saísen ilustracións de negros servindo os brancos, mostrando o cu, de negros despidos e cubertos de marmelada, de negros rañando a cabeza como macacos… As críticas serían tan fortes que a revista tería que se suspender. Coas mulleres non ten importancia. Aínda hai clases entre os negros e as mulleres! Por debaixo dunha muller branca só está unha muller negra.

Mentres poñen o noso corpo nun escaparate, a nós négannos o coñecemento real do propio. En xeral, descoñecemos os nosos órganos e o seu funcionamento. A maior parte das mulleres pariron fillos ignorando o proceso reprodutivo no seu ventre. Somos máquinas empregadas para concibir e parir mentres se nos oculta o proceso creador do noso ser e dos aparatos reprodutores. Así tentan convencernos do proceso «natural» da maternidade. Hai algo, din, que medra dentro de nós, produto do amor (do sadismo e da violación en moitos dos casos) e que logo parimos con dor e amamos.

Reducindo a vontade das mulleres, aniquilando a nosa personalidade, conséguese a nosa adhesión ao macho. Os escravos gregos tamén aceptaban a súa condición e mesmo loitaban e daban a vida polos amos. As mulleres-servas teñen que deixar de ser elas (persoas), estar dispoñíbeis en cada momento sen nada para elas, mesmo sen sexualidade.

A negación da sexualidade é outra forma de escravitude. A sexualidade das mulleres é someterse aos desexos do home. Non debemos ter desexos propios e para impedilo cástrasenos. En certos países extírpaselles o clítoris; na nosa civilización, a amputación é psicolóxica. Estabeleceron o privilexio da vaxina, que non ten outro obxecto que aceptar a tomada de poder do coito, a vontade do compañeiro sexual e as consecuencias da maternidade que leva consigo. A sexualidade masculina convértese, así, nun acto de sadismo que se fundamenta na aceptación masoquista da femia. Os desexos das mulleres, se existen, deben ser vaxinais (mesmo con frustracións e frixidez), é dicir, pasivos. A excitación sexual masculina aséntase na pasividade da muller, na negación da sexualidade feminina.

O noso sexo é un misterio para nós. Os seus segredos coñéceos o xinecólogo, que é (para gran parte das mulleres) o único ser que lles ve os xenitais. Cantas mulleres colleron un espello e ollaron a «zona prohibida»? De pequenas dixéronnos que era pecado, algo que non se debe ver nin tocar, unha especie de tesouro que hai que gardar oculto e intocábel, reservado para un home, mellor dito, para un pene.

Foi así como o noso corpo se converteu nunha arma de alienación, transformado nun estraño que non podemos coñecer, nin controlar, nin gozar e que nos asedia como un inimigo.

Os homes teñen sexo. Xa de nenos se tocan e miran o seu «pipí». Despois mastúrbanse, mesmo en grupo, sen ocultalo. Todos os homes saben que o sexo é unha necesidade que deben satisfacer. Mais ás mulleres convencéronnos de que carecemos de sexo, de que a sexualidade para nós é unha pasiva obrigación e condescendencia, de que non temos necesidade de pracer e que somos só o obxecto do pracer masculino, o recipiente da súa exaculación.

As mulleres decentes, as dedicadas pola sociedade á reprodución, e as prostitutas, as dedicadas pola mesma sociedade ao pracer, son as dúas caras da mesma moeda, da mesma institución, na cal as mulleres carecen, como os escravos, de sexualidade propia.

Entre o home libre e o escravo, o mesmo que entre a muller e o home, existe unha relación de pose. O home libre posuía escravos naturalmente, sen ningún tipo de contradición. As mulleres tamén podemos ser vendidas, compradas e mesmo dispor da nosa vida. Mais este feito está camuflado pola sociedade. As mulleres parecemos libres. Dise que xa nos concederon moitos dereitos e que xa non existe o despotismo do pater familias, nin a arbitraria dominación que se exercía sobre nós. A burguesía cambia os sistemas e adáptaos ás súas necesidades. Da mesma maneira que xa non conviña unha España baixo un ditador absolutista e cumpría facer a reforma política cara á «democracia burguesa», tamén no caso da muller se tenta facer coherente a nosa condición co sistema de cambio universal.

O divorcio como saída do matrimonio, a limitación do poder do pai en favor do poder do Estado, o recoñecemento de certos dereitos políticos ás mulleres etc. son resultado da necesidade de adaptar a familia ao Estado actual capitalista. Neste sistema todo está sometido á Razón e ao Valor.

Parecemos libres e nada máis lonxe da realidade. O marxismo desmitificou hai tempo o concepto de liberdade do proletario desde a perspectiva xurídica e burguesa. Mais o proletario é un individuo, un home, un pai de familia. As mulleres non existen, mesmo se fan que existan os homes. Aínda que proclamen a nosa liberdade, permanecemos ligadas a un mundo invisíbel; podemos (poderemos no noso caso) divorciarnos pero seguimos obrigadas a casar de todos os modos. Carecemos de identidade. A nosa identidade é a do pai ou a do marido cunha relación de pose. Debemos asumir o rol imposto polos infinitos pais: padre, patrón, patria, patrimonio, patriarca, patriarcado. A mesma raíz lingüística, que delata o mesmo significado e a mesma relación de poder.

Posuír escravos é apropiarse da súa vontade, e non só da forza do traballo. Deste modo, os escravos gregos eran mobilizados para as guerras polos seus amos dun e outro bando. Participaban activamente en guerras e contendas das que os seus intereses estaban, como grupo, totalmente excluídos. Nunha crise militar, frecuentemente, liberábanse os escravos, recrutábanse no exército ou na mariña e chamábanos á loita. O resultado era que algúns escravos eran postos en liberdade, mentres que a institución en si continuaba igual que antes e a escravitude seguía sendo intocábel.

Algúns escravos loitaban polos seus amos, o que non deixa de ser significativo. Non hai nada tan difícil de aclarar como a psicoloxía do escravo. Mesmo cando —como en América— parece haber unha gran cantidade de material (autobiografías de exescravos, impresións de viaxeiros de sociedades non escravistas etc.) non xorde ningunha perspectiva digna de creto. Da época antiga apenas se resta algún dato e son indirectos, marxinais e nada fáciles de interpretar. Ante a falta de material, resulta fácil invocar o feito de que, salvando casos como Esparta, a historia non mostra revoltas de escravos nin temos datos de sublevacións. Mesmo se estes feitos se dan por sentados —e a natureza das fontes xustifica o escepticismo—, a conclusión non é nada lóxica.

A situación de alienación dos escravos era enorme. A Oeconómica3 di que a vida do escravo constaba de tres elementos: traballo, castigo e comida. Dun extremo ao outro da literatura grega hai demasiados azoutes e mesmo torturas.

A historia que coñecemos está baseada na explotación das mulleres, como a grega na explotación dos escravos. A sociedade está fundamentada no noso traballo específico. A ama de casa traballa pola comida, sen salario como o escravo, e os golpes e labazadas son tamén cotiáns a través dos tempos.

«É un erro pensar que a ameaza de rebelión aumenta automaticamente co incremento do sufrimento e da opresión. A fame e a tortura matan o espírito; todo o máis estimulan os esforzos de fuxida ou outras formas de conduta completamente individuais (incluíndo a traizón aos compañeiros) mentres que unha revolta require organización, coraxe e constancia». Frederick Douglass, que no ano 1855 escribiu a análise máis perspicaz feita por un escravo, resumía así a psicoloxía do escravo: «Dálle golpes e labazadas ao teu escravo, teno famento e apoucado e seguirá a cadea do seu amo como un can»4.

Profundos condicionantes psicolóxicos producen a adhesión do escravo ao amo e da muller ao home. Millares de tristes casos servirían de modelo. O espectáculo das mulleres que, mesmo sendo maltratadas polo seu marido, continúan fieis e desculpan as súas actitudes é tan indignante como habitual. As mulleres, pola educación que se nos deu e a vida que levamos, estamos privadas de actuación consciente en moitos casos e sumidas no maior grao de alienación posíbel.

Como os escravos, ao longo da historia, actuamos e participamos en contendas nas que a nosa condición non entra en xogo. Baixo espellismos e promesas falaces, as mulleres colaboran en promover cambios políticos convencidas de que a súa situación vai variar despois. Unha permanente fraude histórica! Do mesmo modo que o noso corpo debe carecer de sexualidade propia para ser sometido ao desexo do varón, a nosa vontade debe ser reducida á impotencia total para, mesmo no caso das mulleres progresistas, poder convencernos de que axudando ás revoltas dos amos podemos liberarnos. Se nos agrupamos e unimos á marxe das súas organizacións e partidos, e con outros criterios, somos unhas tolas. Pero aínda hai máis. Non só somos utilizadas para as súas contendas, como os escravos gregos, senón que, coma eles, servimos de base para o desenvolvemento da outra contradición: a contradición rico-pobre, no caso grego, ou a contradición burguesía-proletariado, na actualidade.

Dentro das formas de protesta dos escravos, a máis normal era a fuga. O escravo fuxitivo era un fenómeno crónico e bastante repetido nas cidades gregas. Hoxe, a forma de revolta feminina máis importante é a ruptura dos vínculos matrimoniais. As separacións sucédense día a día e son promovidas por mulleres na case totalidade. Este feito, que pode ser interpretado como unha revolta individual, é tamén o resultado da existencia de agrupacións de mulleres, de asociacións feministas que denuncian unha situación de opresión e axudan, mesmo psicoloxicamente, á liberación de millares de mulleres que cada día foxen dunha situación opresiva e alienante. Hai toda unha situación social que as mulleres imos creando e unha conciencia de liberación que circula e facilita o rompemento de moitas mulleres. Non é, pois, simplemente, unha revolta individual. As feministas non debemos interpretalo así. A situación é grave xa para o equilibrio do sistema. Se non fose bastante astuto e integrador para introducir o divorcio legal e darlle saída a esta situación, as rupturas matrimoniais podían facer cambalear o sistema.

Entre o escravo e o amo e a muller e o home, as relacións de produción son de dependencia persoal e non contractual. Esta realidade conduce ao dominio sobre a persoa mesma. Do obreiro explótase a forza de traballo; das mulleres é a persoa mesma a que é explotada.

O intercambio e o valor, que son o lazo social da sociedade capitalista, esixen un contrato entre o patrón e o asalariado, un consentimento dos contratantes que implica a liberdade e a igualdade. É o sistema da democracia burguesa, que debe someter todo ao dominio da razón e do valor. O pensamento racionalista burgués di que todo individuo é igual a outro e libre. Pero este individuo abstracto é o home. E este home non é tal, salvo se posúe propiedade privada que engloba familia, muller e fillos. A posesión de muller e familia é o que lle permite ao home constituírse en individuo con dereitos sociais na sociedade burguesa. As mulleres non somos individuos. O individuo é o home, o pai de familia. As mulleres temos que facer que os homes existan, quere dicir, que aparezan como suxeitos da economía.

Como mulleres estamos excluídas do mundo real, excluídas de nós mesmas porque somos integralmente desposuídas dos produtos e das propias persoas, como instrumentos de produción dos que a propiedade pertence a outros. Os propietarios son os homes. O mundo do que estamos excluídas é o mundo masculino. E o dominio exércese non só sobre o noso traballo, senón tamén sobre a nosa persoa, a nosa vontade, o noso corpo, a nosa sexualidade…

As mulleres non recibimos un salario polo noso traballo específico, que debe ser de boa esposa e boa nai. No matrimonio ningún contrato liga as partes no que respecta ao tempo de traballo, á distribución das tarefas domésticas ou á súa remuneración. Os contratos legais do casamento regulan só o destino do patrimonio e ignoran todo o traballo realizado no lar, que, legalmente, é nulo. Desta nulidade xorde a carencia de valor do propio traballo. O noso é un traballo roubado que ninguén regula.

En xeral, ningunha muller vai ao matrimonio consciente do que vai facer. Cando se realiza calquera outro tipo de contrato legal as partes deben coñecer as cláusulas, as obrigas e os dereitos. Nada disto se fai cando nos casan. O matrimonio é o traxe branco, os regalos, a ilusión, o día máis bonito da vida dunha muller, o romanticismo amoroso… Representamos inconscientemente o papel de noiva estabelecido pola norma cultural que sexa, e asinamos un papel que non lemos, máis preocupadas pola foto que inmortalizará o momento que polo compromiso escrito. Flores, bicos, marchas nupciais, torta e champaña. A trampa foi consumada.

A firma do papeliño, de todos os modos, só regula o destino do patrimonio. Do traballo futuro non se fala. Non se di cantos fillos está obrigada a darlle ao home (a lingua explica moi ben os feitos reais; dise: «a muller deulle catro fillos»; trátase dun regalo, dunha doazón gratuíta), cantas horas do día e da noite debe traballar, cantas veces está obrigada a deitarse co marido, cando pode dispor de tempo libre para ela, cando pode saír, de que diñeiro pode dispor para os seus gastos etc. Falar de todas estas cousas non é procedente. O que se precisa é o amor, a entrega total e desinteresada. Estamos xa educadas para desenvolver aptitudes específicas e exclusivas que nos levan a ser nais amantísimas e abnegadas esposas, o que facilita o roubo secular do traballo feminino.

É así como, reducidas ao xineceo, alienadas do dominio público, perdemos toda conciencia do valor do propio traballo. Nunha sociedade onde o diñeiro determina o valor, o noso non é propiamente un traballo. Para termos un traballo valorado que nos permita pagar o que facemos na casa, debemos traballar tamén fóra da casa, incrementando o número de horas de traballo e de preocupacións e entrando en contradición permanente entre dous roles e mentalidades distintas que nos vemos micas para satisfacer. Ou abandonamos a casa e os fillos ou a responsabilidade do traballo fóra.

O valor do traballo da muller é cada día menos importante. Pero a familia, como unidade económica, é básica para a sociedade e serve de forza estabilizadora. O mesmo que na antiga Grecia, na que a explotación do traballo dos escravos era a forma dominante das relacións de produción e no seu traballo descansaba o poderío político e militar de Atenas.

A sociedade pretende ignorar ou facer desaparecer as características que demostran a escravitude feminina, mais ningunha muller se pode librar da súa situación, xa sexa en calidade de esposa ou de obxecto sexual. A actitude valorativa dos homes en relación cos diferentes tipos de escravas é comparábel á que tiñan os gregos entre os escravos capturados (ou descendentes de cativos) e os comprados. Nunha cita do historiador Teopompo sobre os quíos5, que foron innovadores na compra de escravos, dise que recibiron un castigo divino. Comprar o acto sexual, as prostitutas, tampouco está ben visto, social ou relixiosamente. É mellor utilizar a muller lexítima por dereito propio.

Así como os gregos deron por sentado que a escravitude era unha das realidades da existencia humana, os homes consideran a situación escravista das mulleres como normal e propia da nosa existencia cotiá: Platón e Aristóteles xustificaron a escravitude en Grecia como os marxistas xustifican a situación das mulleres. A oposición muller-home é ignorada na sociedade actual ou, no mellor dos casos, considerada como secundaria. E convén ser sinceras, amigas reformistas: considerar que a liberación da clase oprimida, o proletariado, vai traer como resultado a liberación feminina é un pensamento tan absurdo como crer que a revolución dos pobres suporía a liberación dos escravos, incluídos os propios, os que tiñan ao seu servizo os pobres.

Ao longo do razoamento comparativo pódese comprobar a condición de escravas das mulleres, coa perda integral de toda característica humana propia, a desposesión a priori de todas as nosas producións, a arbitrariedade á que estamos sometidas, a disposición da nosa vida e da nosa morte e a impotencia, como resultado de todo o proceso, á que se ve reducida a nosa vontade.

Os escravos puideron reclamar a virilidade, quere dicir, a liberdade, por iso foron considerados. As reivindicacións das mulleres producen, en xeral, riso.

Afirmamos que somos escravas, mais este termo resulta insuficiente. Un home pode converterse nun escravo e pode tamén liberarse, pero nós somos e permanecemos mulleres. Por iso, ao lado do termo escravitude temos que pór outro que explique o carácter biolóxico da nosa condición. E, como dicía ao principio, a casta. Non existe, en troca, base biolóxica ou de natureza no concepto de escravismo nin de clase.

Esta complexidade de dominio fundada, por un lado, desde o nacemento, por características físicas, e, por outro, pola condición de escravas, fai que a liberación das mulleres abarque todas as formas de opresión existentes. Somos, pois, unha forza revolucionaria fundamental e decisiva e dunha radicalidade tal que precisamos, paralelamente á subversión das relacións de produción, un cambio profundo da estrutura das relacións individuais. As mulleres, como forza autónoma, podemos reivindicar, ao mesmo tempo, as relacións materiais que conciben a nosa condición de explotadas e a situación dos homes como patriarcas, padres, patróns: o seu poder.

Notas

Durkheim, Émile, Quid Secundatus scientiae politicae instituendae contulerit, Ex Typis Gounouilhou, París, 1892.

Juan Domingo Perón, presidente da Arxentina, casou en terceiras nupcias con María Estela Martínez de Perón, bailarina profesional, que foi primeiro vicepresidenta e despois presidenta da nación.

A Oeconómica trata do goberno do oikos, a casa. A súa autoría está discutida: tradicionalmente atribuíuse a Aristóteles, aínda que hoxe se apunta a algún dos seus discípulos, en particular Teofrasto.

Douglass, Frederick, My Bondage and My Freedom, Rochester, Nova York, 1855.

A fonte máis probábel é o historiador grego Teopompo (s. iv a. C.), recollido por Ateneo de Náucratis, Banquete dos eruditos (Deipnosophistae), libro VI.

Women's slavery

María Xosé Queizán. Autoría
Lindsay Semel. Tradución

Man is to woman as master is to slave.
- Aristotle

You go to women? Do not forget the whip.
- Nietzsche


Women-slaves



Whether or not women are a social class is a highly contentious matter, especially among left-wing Marxist circles. It is such a critical question to certain orthodox minds that refuse to accept us as a social class, because to do so would presuppose the need for a revolution of our own. The same is true for female party militants who seek to marry the class struggle to feminism; recognizing women as a social class would invalidate their whole underlying mental framework. A class or not a class, that is the question. If we are a class, it naturally follows that we have the right to a "serious" revolution, by the book, as is our due. If we are not a class, if our condition does not fit an abstract definition, though it may constitute the greatest injustice in all the world, then we remain dependent on others' revolution, on the "principal contradiction."

From the strictest Marxist orthodox perspective, one could demonstrate that women are a class; all women in the world have the same means of production and we all suffer exploitation as the female sex. Differences in living standards do not affect the reality of womanhood any more than the differences in living standards between a Swedish and Galician laborer negate their shared standing as members of the proletariat and suffering due to the exploitation of their labor power. Property relations, though, mustn't be confused with relations of production. Relations of production scatter individual women into different families and into the different male social classes; we are not ourselves members of the bourgeoisie or proletariat, but rather their wives. Our dispersion is so dramatic and radical that it prevents us from recognizing our common destiny. Hence, our loss of identity. We are caught in "private" relations of production, and from their private nature spring our difficulties to organize and establish ourselves.

But I do not mean to get bogged down demonstrating that women are a social class, as I find it trite that an abstract definition should grant us our revolutionary passport.

I want to ground myself in realer, more concrete concepts. Throughout this piece, I will champion the solid and specific and, to the greatest possible extent, avoid abstractions. I do not aim to define concepts, but rather to truly understand how we are exploited and compare our exploitation with others'. To interrogate the shape and substance of our exploitation is to lay the groundwork for liberation.

I will move on, then, to explore the concepts of caste and slavery. Caste and class characteristics do not contradict each other, because they are separate concepts. The concept of class is abstract and universal; that of caste is solid and specific, the product of psychobiological syncretism. Using philosophical terminology, the first derives from reasoning and the second from comprehension.

Caste, like Woman, is a category founded on a biology that is impossible to change. Accordingly, it is a more stable state of being than class. A proletarian can change class (by means of an inheritance, prize, etc.). A woman cannot ever stop being a woman, just as a Black person can never change the color of their skin. One is born Woman as one is born Black. By comparison, there is no biological or natural basis to the concept of class.

Women, like Black people, suffer discrimination justified by "nature." One mustn't confuse this assertion with the fascist notion that Woman is the inferior sex, which would be akin to affirming that Black people are inferior due to the color of their skin. Caste is not a set of attitudes or ideas; it is rooted in a clear economic reality. The economic reality underpinning the female caste is its form of production: children and domestic work. Discrimination against us originates in our specific and limited productive capacity. Only women have the capacity to conceive and bear human beings. It is a form of production limited to women. Whereas, in the case of class division, discrimination occurs because one party disposes of the labor power of another, for women, economic exploitation occurs because of a specific, socially indispensable aptitude. Caste divisions, then, are founded on very identifiable characteristics, like sex, skin color, the lips, etc.

For all that we may proclaim our freedom, as a caste, women are excluded, cloistered away in a ghetto we call family. Women's freedom is the freedom to be sold into marriage as an "apparently free" worker who actually feels obligated to sell her labor power. Divorce--usually construed as the freedom to break the marital bond--is a false freedom so long as women remain condemned to marriage in the first place. As a caste, women are "neutered" and wholly dispossessed of our own humanity.

Caste consciousness overshadows class consciousness. Masses of Black workers were relegated to a subclass (in the USA) so they would feel "inferior" to even the white lower classes--who, of course, are conscious and proud of their whiteness and of their difference from Black people. No white person, miserable though they may be, would ever agree to change places with a black person; no man would ever change their status or their sex for a woman's.

All women's "natural" work is to produce and raise future members of society. It involves nine months of pregnancy--laborious, uncomfortable, and physically dangerous, because it weakens the female body. Birth follows, equally dangerous and painful. Then nutrition and caretaking of the new creature, day and night, teaching it to walk, language acquisition, hygiene, etc. Bringing a new being into the world, teaching it and socializing it, is the most important work in all of society (compare it, for instance, to building a car or another machine and getting it to run). Furthermore, it requires intense, continuous effort with no defined labor hours (day and night) and causes great physical and psychological wear. If this job were performed outside of the family environment, it would be valued and appreciated. Labeling it "natural" externalizes the value and cost of production. The State benefits from women's specific work through men's parental rights. The fruit of female labor does not belong to her. Nonetheless, in society's eyes, men may as well be able to give birth, because it is they who continue their family lines.

Women, like all other exploited groups, must accept our suffering without protest. To that end, society idealizes maternity and the trope of the self-sacrificing mother, sweet and long-suffering. Thus: women's revindication of maternity through our insistence upon recognition of its true value bears no relation to the idealization of Mother and maternity as "natural," sublime, mythified, and distant from reality. The latter ultimately serves the goal of expropriation. Just as work for the proletariat has become a tragedy rather than a form of personal fulfillment--in as far as the means of production do not belong to them and their work is used to benefit capital--so for women. Our specific work has likewise become an obstacle to our social fulfillment, when it should be biologically and personally satisfying as well as a collective and social good. We shall reject the manichaean idealization of the mother role and simultaneously revindicate the production of children, its value and prestige, to eventually abolish male parental rights.

Female Slavery

When we think of female slaves, we think of Black female slaves in movies or novels of the past. We must liberate ourselves of prejudice, then, in order to understand that women in all societies share certain characteristics with slaves. Through studies of slavery in Greece, we can compare different aspects and come to the conclusion that our society, like that of ancient Greece, is built upon on slavery; it is rotten.

Slave labor as natural. The relations of production in a slave society are such that one part of society is treated by the other as simply an inorganic and natural condition of its own reproduction. Slaves are things, instruments of production, the inorganic condition of production. They hold the same status as other elements of nature--livestock, etc.--or as the tools used to work the land. A slave, being human, can do certain things that an animal or a machine cannot.

Women's work is also considered "natural," as if it were our destiny or proclivity. All the characteristics attributed to women have a natural hue. It is natural to love your children (an unloving attitude towards one's family is, by definition, unnatural), it is natural to love Man, it is natural to produce offspring, it is natural to do domestic work. But none of this is natural and it is all subject to rigid control, an apparatus of production regulated by the society of men. Women find themselves disempowered, whether by coercive and penal means (think the illegality of abortion, etc.) or by ideological brainwashing (think the idealization of the role of mother and saintly wife and perfect homemaker...), so that they submit their own bodies to the service of others.

The concept of the "natural," applied thus, is immanentist in origin and serves the needs of fascism writ large. Equating nature and culture often causes people to accept events and phenomena as they are. The goal is to convince the exploited that they deserve what they suffer because it is natural. "Anatomy is destiny," said Napoleon of women, who he considered instruments of production, much like slaves. Ideologies, the cultural superstructure, work on behalf of the system to convince women to play the part that's expected of them. For that reason, the pseudofeminisms that look only to the cultural aspect of female oppression cannot get at the foundation, the economic infrastructure, of the exploitation of women's "natural" work.

The State takes women's existence for granted. All of history was built upon us, its sustenance, dark and hidden as the land whose fertility we reap. In previous historical periods, some have doubted whether or not we even have a human soul. As a woman of the twentieth century, I think that if the human soul, as defined by exploitative men, is synonymous with terror, violence, hunger, and all the miseries that comprise the history of humanity (of Man) so far, they may be right. We do not need a human soul.

Just as the Greeks always assumed slavery to be a given reality of human existence, men--without interrogating the notion at all--understand women's status and labor to stem from the natural order of things. In the ancient world, they were incapable of imagining a civilized society without the existence of slaves. Men also see the family and women's labor as foundations of society.

In the Greek world, there was a continuous social debate leading all beliefs and institutions to come under attack sooner or later. The thinkers and philosophers thus kept their critical quills sharpened. Plato judged the reality of his time in quite a radical way, or so it seemed. But despite abundantly referencing slavery in his work, he never questioned it. Plato's work effectively lends greater legitimacy to the authority of noblemen over their slaves and further accentuates the difference between slave and free man. The intellectuals of our times do not question female slavery either, however extremely radical they may be in the masculine political arena.

Believers in human brotherhood and humanists of antiquity, like the Cynics, the Stoics, and the Christians, did not oppose slavery. The humanists, moralists, and writers of today do not oppose female slavery either, and all of them are implicated in it. We witness again and again how men who publicly defend social justice--an abstraction--can behave like true tyrants in the bosom of their families. What exquisite and delicate poets they are, but in private, sadistic dictators. The widow and children of Panero made a film in which they denounced the poet's behavior within the family. It is called Disenchantment. All women know that thousands of films could be made about thousands of disenchantments. Hesiod's Works and Days, a piece from the seventh century BC about human labor and its suffering, defends the right of every farmer to utilize slave labor. I cannot help but compare it with the declarations of Santiago Carrillo, secretary general of the Communist Party, in a speech to the peasants (1979): "Do not fear; we won't take away your cows or your women." Once slaves, now women, are inherent to men's own work and are as "natural" as the land or livestock.

Durkheim wrote, "The voluntary nature of a custom or an institution should never be taken for granted." It seems that nobody's heeded his advice. There is an accepted social burden; even women accept it. And in this way, men today can speak of social justice and of democracy while they continue to exploit women. Similarly, in ancient Greece, they spoke of individual liberty even as slave ownership reached its greatest heights in the most democratic cities, like Athens. They discovered the idea of individual liberty alongside the institutional framework within which it could be realized. Similarly, men know that they remain free within a marriage while women become their property. The Greeks gave us an interpretation of progress tied to both freedom and slavery. Men hold up their example of historic "progress" parallel to and at the cost of female slavery.

Also shared between women and slaves is a disregard for our situation and the labor we perform.

We can compare the Greeks' inability to recognize slaves' work with that of men to recognize women's work. Not even the most exploited of men recognize the exploitation of women. An average man shares his superiors' ideals and aspirations, at least in his dreams. The most oppressed worker would own his own slaves if he could. The poor had slaves in Greece, and no free man in the ancient world, not even a poor man, ever raised his voice in protest against slavery. Today's poor likewise have women, and we still hear no masculine voices rising up to denounce women's slavery or to recognize our labor (with select opportunistic or assimilating exceptions).

All women were trained to do housework, indispensable tasks like childcare and education, husbandcare, transformation of products into edible goods (food preparation), object maintenance (care of the home and its material goods), daily transport and acquisition of products, etc. All of these jobs are socially indispensable. A married woman with children works a minimum of 80 unstructured hours weekly, including nights, when children cry or call out for their mothers, and husbands wake up to claim sexual services.

In addition to domestic work and childcare, a woman must fulfill her family's emotional needs, an "emotional service station" where the man satisfies his instincts--libido, hunger, and exhaustion.

But the means of domestic production--like those of rural production--cannot be properly assessed by economic criteria. Metrics like behavior or a positive attitude are more relevant, because domestic production is not destined for exchange. In a society where merchandise rules, domestic work is not recognized (like slaves' work was not recognized), nor is it considered real work, because it lies outside of and contradicts the capitalist system.

We call a female a "working girl" when she works outside the home. The hours of physical and psychological wear within the home do not count. Women fall into the trap ourselves without realizing it, because we disparage our own work, like the slaves did. But all men depend on the "non-work" of women to survive. The labor power of each "worker" is reproduced daily at home.

Disregard for women's work in the home deprives them, as a group, of a sense of worth. Women's collective subordination and the nature of female conditioning serve to maintain the status quo. Men's work is real; it changes and transforms things. Women's work in the home changes nothing. Whatever they clean gets dirty again, whatever they cook rapidly disappears, etc. They are immersed in a repetitive and mysterious process with no real results. In this way, the bond tying homemakers to the real world is their husband. It is no wonder, given their work and social status, that they are easily attacked by fits of neurosis, hysteria, nervous breakdowns, neuralgia, etc. Psychiatrists know that there is no shortage of female clientele. Deep down, they feel empty, good-for-nothing, worthless. It is not just inferiority, it is uselessness. Women do not live the life that we desire. Not even if we deceive ourselves, let ourselves be swayed by all the propaganda that tries to soothe our doubts about our work. Let's take, for example, the ads for cleaning products: "A whiter wash," "Shine brighter," etc. They show women who are proud of the results: "My husband wears the whitest shirts in the office," says a dim housewife snidely. "How do you do it?" marvels her jealous friend... and so on. To fill the void in the housewife's life, they offer her the image of the indispensable woman, self-sacrificing and submissive to her husband and children.

Capitalism, which cannot admit that families are sustained by women's sacrifices, does not view domestic work as real, because it does not fit the dominant ideology about work in general. It is invisible work, hidden. Men, generally, are not present when it is being done. Women try to do housework when men are not there, almost without them realizing that anything has been done at all. There is no need to bother men with domestic problems. When they arrive home, on top of a neat, tidy house and a hot meal on the table, they must also find a smiling woman, ready to listen patiently to her capitalist warrior's daily tribulations. If a woman tries to do certain tasks while her husband is home, she'll often hear a protest: "Not now, woman! Do it later." Later, surreptitiously, as if it were shameful, because it is not even really a job. It seems rather more of a curse. Cleaning and shininess become fetishized. "I clean, therefore I am." Mariella Righini parodies the female existence as a repetitive circle, entirely lacking creativity. The routine of domestic work in isolation turns the female mind into vacant space, like Groundhog Day.

The absence of political influence, of collective participation in public or State matters. In Greece, every citizen was a political creature, poor though he may have been, and his voice and vote--which is to say, his interests--could reach the agora and the tribunals. Today's men also have recognized legal rights, poor though they may be. Women acquired the right to vote only recently and, still today, we need our husband's permission to work, sell or buy property, travel with our children, etc.

Slaves participated in all activities--there were even slaves in high culture--however they were never allowed into deliberative or judicial bodies. In the supporting bureaucracies, yes, as secretaries and administrators; there were no activities, productive or unproductive, public or private, pleasant or unpleasant, that were not undertaken by slaves in some eras and places of the Greek world. But politics was always the exception.

Still today, the world of politics is masculine. Women remain at the edges of public life, in the dark, secluded. They participate neither in justice nor in the march of public and state affairs.

In the courts, ministries, etc., women are efficient secretaries and typists. A private secretary fills the additional role of her boss's second wife.

If some women have ever had, or still have, a position of political influence, they were mostly mere mouthpieces for men. From queendoms to the "female politicians" of today, women have played the same roles in politics as in private life: servants to men or courtesans. Through relationships with politically important men, they can reach high positions, but they will always make decisions imposed upon them and derived from their status. The late Perón was an expert in bringing women of "dubious reputation" to the highest ranks of the nation. A Freudian analysis of the case would be beyond my purview.

All of the women who struggled, and struggle still, in political parties know that the decisions are made by men in the highest ranks, at the peak of "democratic centralism," while women do the groundwork, submissive in their roles. They serve the cause, that Sacred Entity, like proper priestesses. But to be honest, we have to recognize that they are being used. They give the impression that the party welcomes female political participation in order to win over the female vote (let's remember that all parties promise the moon during an election campaign). The presence of a few ladies gives parties plausible deniability against accusations of sexual discrimination and diminishes the strength of feminism--which is to say, of women's independent organization for our own liberation.

The assimilated women who lend themselves out to the masculine political game are betraying their own, all other women, because the struggle in a male world is for masculine rights and not for feminine revindication; because masculine revindication contradicts feminine; because they are helping to strengthen masculine power; because they are held up as examples of "rationality" while feminists are depicted as mad; because they try to demonstrate that women have political participation when we really do not.

The few who manage to reach some public position with real responsibility are the tip of a great pyramid, the base of which is made up of women who have no path to its cynical heights. The women at the top--besides themselves adopting dismissive masculine attitudes towards those at the bottom--are used by the system to exemplify the possibility of emancipation for all women from the misery in which we are immersed. They take part in the great lie, since most women cannot break free from the economic and ideological exploitation they suffer, much less compete with men at their own game. They can avail themselves of the privilege of feeling a step higher than their poor illiterate neighbors, who play only the parts they're given. But they can never be one of them; they cannot be men. As superior as they may feel, they are treated as women by their male colleagues. They must perform their duties at home if they are married (it is illuminating to witness the behavior of "important" women when they are at home with their husbands), and in the streets they can be the butt of tricks and jokes by any man of any social status. They can even be raped in the doorway as they arrive home. And at a meeting, even a high-level one, the men will be thinking about what they would look like naked instead of considering their arguments--if they manage to share them, that is. They are women and that's that. Their privilege is false and laughable. Those women experience "a painful and constant ambiguity," much like assimilated colonized peoples, "rejected by the colonizer, they partially share the real-life conditions of the colonized. On the other hand, they reject the values of the colonized as belonging to an outdated world from which they hope to eventually escape." The recently assimilated generally go much farther than the average colonizer. They overcompensate, a further colonization; they show proud disdain for the colonized... still quite astounded by their own privilege, they defend it anxiously and ferociously. They purport to escape their political and social condition, taking the side of the colonizer, defending exclusively their own interests, and they end up adopting their ideology, even towards their own people and themselves. All women are oppressed and all are affected by oppression a priori. They will never be able to switch to the privileged side, even if they surpass its members in wealth and earn important degrees or titles. The proof of universal oppression against women is that we are referred to in the plural. We are never characterized differentially, but rather as an anonymous collective. "Women's things," "women are...," "women are all the same...," etc. We hear phrases like those because we do not exist as individuals.

The system would like us to believe that conflict between women and men is not a problem in the field of public activity. The male-female contradiction does not exist any more than problems existed publicly between freemen and slaves in Greece.

The female representatives at the tip of the pyramid thus erase most women's experiences of exploitation. All exploitative systems have used some exploited individuals for political gain. That is how, in the United States, where Black people face social discrimination and live in ghettos, some black people are installed in important, representative positions. They exemplify the possibility of escaping the ghetto and the misery of their own caste, but it is a fallacy. No obtainable ascension is actually able to transform a Black person into an equal in the United States. Their hair, skin, and lips supersede their class status, unforgettable, like a woman never forgets her sex. However, the creation of a Black bourgeoisie was a specific US policy called tokenism (from "token": symbol, sign). It was the concession yielded by some symbolic reforms that hide discrimination against and segregation of Black people while integrating some privileged individuals to divide forces and weaken the opposition. Analogously, for a woman to let herself be shown off as an example of an emancipated woman is treason against everyone else. The fact that there are some women in important positions does not negate sexism or the group's collective exploitation. On the contrary, it restrains our unity and strength. Racism has not disappeared in the US just because there are Black people in positions of power. It is simply camouflaged. The colonization of Galicia's land and people has not diminished just because there have been, and are, Galicians in high offices at the top of the Spanish government.

Just as free men, even poor ones, exploited slaves merely for being slaves, men oppress women as a sex, even those of a higher social status than certain men. A poor man is more valuable than any woman and can look down upon and laugh at her. We are oppressed merely for being women. No man is prepared to change places with one of us, just as no white person, miserable though they may be, wants to trade places with a Black person, not even one with a higher social status than their own.

Left out of politics, left out of history, left out of society, women are rendered incapable of any free act or any decision that would help us to align the world's destiny with our world's.

Surely any man on the street could respond that he is in the same predicament. Men, free citizens, can complain that they do not count in matters of state, that they are not listened to, that they are cheated, that they cannot stop the injustices, the wars, etc. True. But at least they have the right, the potential power, even if it is not always effective. They can feel cheated, but they are not slaves. Cyclically, when they reach a certain tipping point, they ignite their revolutionary ire, they explode, and they turn the tables (what a shame that the table remains!). They cling onto their pride in these periodic shake-ups, inscribed in the pages of history. Women (as a group) cannot feel responsible for these events. We are left out of the game, even as we suffer the consequences of the story written at the edges of our duties. We have lost the habit of active participation in history, just as the Galician people have for centuries. When they ask us to reenter the wheel of history (as generally happens during elections in Galicia), we only end up disappointed once again.

We lack a past, present, and future. Our memory must be that of Man and his actions. We must identify with a foreign world, masculine in all its structures, even that of language, which we must use to think and communicate.

Either we let ourselves assimilate and become the other (aggression against ourselves) or we reconquer all of our mutilated dimensions.

The slaves of antiquity and modern-day women share our status as things, merchandise, instruments of production. We have completely lost our own humanity. Being dispossessed a priori of our production, our very life and death are at the disposal of others.

Slaves were things. The free Greeks took advantage of their personhood, their labor, and their very lives. The same happens with women today. Even if we seem to be free on paper, every woman knows, deep down inside herself, that she is not, and that we should thwart the social camouflage that thwarts clear vision. Men keep the power over our lives and deaths. It was only very recently that if a jealous husband murdered his wife and her lover in flagrante, his crime was not considered murder. Even if the law has changed in this regard, customary law still considers a husband's jealousy a mitigating factor in his crime. The woman is the guilty party "in the eyes of society" for having deceived her husband.

Quite a high number of women are routinely beaten by men, especially within the marital home. We know that this happens all the time, even "among the best families," and men are never punished for it. "Beat your wife regularly. If you don't know why, she does," said Confucius way back in his time. So the female body is mutilated day after day, and nobody's bothered by it. Similarly, in Greece, nobody ever uttered a peep in support of abused slaves. The repression of women is brutal and subtle. It starts in girlhood, with an education that makes us dependent and denies us all creativity, with an imposed sexuality that benefits only men, and with unwanted pregnancies, rape, beatings, etc. Men unload all their societal frustrations upon women and women feel like body-objects, things used each day. If we are in a public place with a man, even if he is just a friend or acquaintance, we are automatically the property of that man, and no stranger would dare approach us (our mothers would say they were "spoken for" when they went out in the company of a man). If we are at a dance and a man wants to dance with us, he will ask permission from our escort. It is their game. We are depersonalized objects.

We all feel like things and objects throughout our lives. Having a drink with a male friend the other day, a male acquaintance of his arrived and joined our conversation. In the enthusiasm of the argument, he put his hand over mine. When he realized it, he turned to my friend and apologized. I sat staring at my hand, shaking it to make sure that it was mine.

During operations, births, C-sections, women are toys and our lives depend on male doctors and husbands. The husband must authorize the doctor to tear, cut, and do what he wants with the woman's body. As such, her life and death are at his command.

Depersonalized, women are respected in society because of the men who hold power over them. As the daughter of that guy or the wife of that fellow. Men have their private territory marked and nobody else is to come sniffing around. The man's social class, prestige, and economic status are relevant in cases of indiscretion. Social and economic status are important when it comes to trespassing. The game remains ever between them, those who hold power, and women thus lose any humanity of our own.

Slaves did not work for their own benefit, and women's production is also expropriated--a person's intimate life used for productive ends. Our own body is an instrument of production and we lack rights to it; it is for use by the masters, and not only to produce children. They also force us to smile, to eroticize our manners, to be feminine, sweet, patient, etc.

Our body's enslavement can even change its shape. Indeed, the masters can demean certain organs and exalt others, modify, castrate, hide or display, elongate or shorten, according to the culture and fashion. Our bodies are always used. Even women who manage to escape child or domestic production, being women still, cannot flee the instrumentalization of their bodies. We all have to make ourselves pretty; our looks have value. Looking good is prerequisite to achieving anything, from marriage to work, approval, etc. His wife or secretary's attractiveness functions as shorthand for a man's social status. Sales ladies are the true luxury dolls, women-objects whose beauty--their bodies, eyes, and smiling mouths--become instruments of production. They must show up to work well-quaffed and made up and are checked daily for compliance, as if they themselves were the merchandise for sale. Even the expressions, gazes, and gestures they must employ to sell a product (different for male and female customers) are imposed on them. Body and sexuality, pressed into the service of productivity. And, normally, women accept, because we are constantly reminded that we are women, that we have a body and a face to sell. We must adapt our behavior to the system, match it to its opposite, which we even provoke and implore instinctually, deprived as we are of agency.

In every moment, our inferiority increases masculine prestige. Masculine favor permits the recognition of our sex--which is to say, of our identity--because our society is organized for feminine attributes to secure masculine attention and favor and, in so doing, justify their existence. Woman is, for all intents and purposes, "her sex." Our education serves our femininity, our ability to play the part of woman and to accentuate the features inherent to our sex. Girls see psychiatrists and psychologists less than boys, but they are more often taken to fix physical defects or orthodontics. Their physical health is more important than their mental health, because their bodies will become instruments of production for society. A little boy will be educated to perform a job in society, a little girl to "be deserving." That is why women must start learning to use their sex and their bodies for social advancement in girlhood. We can use our "charms" to find work or a husband. In any case, we become objects to purchase and sell.

Women must render all sorts of services to their husbands, not the least of which is psychotherapy. A husband channels all the nervous tension he has accumulated in his social and work relationships through his wife. He has no other place to do so and, as we know, he blows off steam at home. Though he may find other outlets--movies, hunting, playing sports, etc.--the feminine figure remains essential. Men must be aware of a constant female presence; they must feel her at all times. What is the purpose, then, of the naked bodies in journalistic magazines like Interviú or Playboy, where serious articles are interspersed with female merchandise-bodies? These magazines are obvious proof of female objectification. We are invisible as people, permanent fantasies that men carry in their heads. They are sold women when they read. They are served up female flesh when they watch TV, appetizing and cooked just right. A glass of cognac is not just a glass of cognac; it is also a feminine hand's caress. A Model X car is not just a car; it is also a curvy blonde "on her hands and knees." Cologne, shaving cream, everything--they are all women, women's voices, women's sex. We are the great male fantasy. And they dare to call this permanent degradation of our personhood, this abject use of our bodies, "sexual freedom." "Sexual freedom," to the system, is permission to consume the female body. If feminists protest our dehumanization, they call us puritan and backward.

Kiosks are full of female bodies, bodies of titillating women in all manner of postures and attitudes. Women who are always revved up and ready for sex. Men dream of going out onto the street, finding a woman they like and, voila!, straight to bed, not a moment wasted, because women have to be willing, like those in the magazines with their permanent orgasm faces. Many orgasms, sex as accumulation. Capitalism does the same with sex as it does with every other product--substitute use-value with objects of consumption. Quality with quantity. "Consume sex, gentleman!" and they traffic in our flesh and kill our personalities. That is how we end up ignorant of our own bodies, much like slaves were. But, today, progressive male minds rise up in defense of slaves. Imagine if in Interviú, instead of hot chicks, they showed illustrations of Blacks serving whites, showing their butts, of Black men, naked and covered in jam, of Black men scratching at their heads like monkeys... There would be such a strong backlash that it would put the magazine out of business. When the pictures show women, nobody cares. There is still a class discrepancy between Black people and women! The only group lower than white women are Black women.

They put our bodies on display but deny us the ability to truly understand them. Women generally know nothing of our own organs and their functions. Most women have given birth naive about the reproductive process occurring in their wombs. We are machines that they use to conceive and birth children while obscuring the act of creation inherent to our beings and to our reproductive apparatus. In this way, they try to convince us that the whole process of maternity is "natural." Supposedly, something grows within us, the product of love (in many cases, more likely of sadism and rape). We then painfully birth and love it.

By reducing women's will, annihilating our personalities, they get us to cleave to the male. Greek slaves also accepted their condition; they even fought and died for their masters. Women-servants must cease to be themselves (read: people), must be available at all times without anything of their own, without even their own sexuality.

The denial of our sexuality is another form of slavery. Women's sexuality is submission to male desires. We are not allowed desires of our own, and they'll castrate us as deterrence. In some countries, they remove the clitoris; in our civilization, the amputation is psychological. The vagina's privilege, they've established, is simply to accept being overpowered in coitus, satisfying the sexual partner's will, and maternity as a consequence. Male sexuality thus revolves around an act of sadism rooted in the female's masochistic compliance. Women's desires, if they exist, must be vaginal, which is to say, passive (despite frustrations and frigidity). Male sexual arousal depends on female passivity, on the denial of female sexuality.

Our sex is a mystery to us. Only the gynecologist--often the only person who will ever see our genitals--knows its secrets. How many women have ever picked up a mirror and looked at the "forbidden region?" When we were little, they told us that it was sinful, something neither to see nor touch, a sort of treasure that must be kept hidden and untouchable, reserved for a man, or rather, for a penis.

This was how our body became a weapon of alienation, transformed into a stranger that we can neither know, nor control, nor take pleasure in. It assaults us like an enemy.

Men have sex. Even as boys, they touch and admire their "peepees." Later, they masturbate, even in groups, without hiding it. All men know that sex is a need they must satisfy. But they have convinced women that we are devoid of sex, that sexuality for us is a passive obligation and condescension, that we have no need for pleasure, and that we are merely the object of male pleasure, their ejaculation recipient.

Decent women--those relegated by society to the labor of reproduction--and prostitutes--those relegated by the same society to the labor of pleasure--are two sides of the same coin, of the same institution, in which women lack their own sexuality, much like slaves.

The relationship between free man and slave--as between man and woman--is one of ownership. The free man owned slaves naturally, without any sort of conflict. Women can also be sold, bought, and even have our lives taken. But society camouflages this truth. Women seem free. Supposedly, they've already given us many rights, and the despotism of the pater familia and his arbitrary domination over us no longer exist. The bourgeoisie changes and adapts systems to its needs. Just as political reform towards a "bourgeois democracy" was needed--it no longer being convenient for Spain to remain under the rule of a totalitarian dictator--so has it become expedient to try to bring women's status into line with the system of universal change.

Divorce as an escape from marriage, the limitation of the father's power in favor of the state's power, the recognition of certain political rights for women, etc.--these changes result from the need to adapt family structures to the current capitalist State. In this system, everything must pass the tests of Reason and Value.

We seem free, though nothing could be farther from the truth. A long time ago, Marxism demystified the concept of proletariat freedom from the legal and bourgeois perspective. But a member of the proletariat is an individual, a man, a father. Women do not exist, even if they enable the existence of men. Though they may proclaim our liberty, we remain tied to an invisible world; we can (or, in our case, will be able to) get divorced, but we still have to marry in the first place. We lack identities of our own. Our identities are those of our fathers or husbands, who relate to us as owners. We must accept the role imposed on us by infinite paters: paternity, patronage, patriotism, patrimony, patriarch, patriarchy. The shared linguistic root--it unmasks their shared meaning and shared power dynamic.

To own slaves is to appropriate not just their labor power, but also their will. That was how masters on all sides of the Greek world mobilized their slaves for war. Slaves participated actively in wars and conflicts where their own collective interests did not factor in at all. During a military crisis, the slaves frequently were freed, recruited to the army or marines, and called to fight. The result was that some slaves were freed while the institution itself continued, the same as before, and slavery remained untouchable.

Some slaves fought for their masters, a still-meaningful enigma. There is nothing so difficult to comprehend as the psychology of a slave. Even when--as is the case in America--there seems to be a great deal of material (autobiographies of ex-slaves, impressions of travelers from non-slaveholding societies, etc.), no credible theory emerges. Barely any information has survived from ancient times, and it is all indirect, marginal, and not especially transparent. With so little material to draw from, it is easy to posit that, except for cases like Sparta, the historical record shows no slave revolts nor information about uprisings. Even if we accept the evidence--and the nature of the sources justifies scepticism--the conclusion is not logical at all.

Slaves' alienation was overwhelming. The The Economics says that a slave's life consisted of three elements: work, punishment, and food. Across Greek literature, there are too many beatings and even torture.

Our known history is built upon the exploitation of women, just as Greek history was built upon the exploitation of slaves. Society is founded on our specific work. The homemaker works for food, with no salary, like a slave, and blows and beatings have persisted as commonplace throughout time.

"It is a mistake to think that the threat of rebellion increases automatically with the increase of suffering and oppression. Hunger and torture kill the spirit; everything else spurs on efforts to flee or other forms of completely individualistic behavior (including betrayal of colleagues), while a revolt requires organization, courage, and consistency." Frederick Douglass who, in the year 1855, penned the most incisive analysis ever written by a slave, summarized slave psychology like this: "Beat and cuff your slave, keep him hungry and spiritless, and he will follow the chain of his master like a dog."

Deep psychological conditioning produces the bond between slave and master and between woman and man. We can look to thousands of sad cases as examples. The phenomenon is, in equal measures, infuriating and common: a woman who remains loyal to her husband and excuses his behavior despite his abuse. Because of how we are taught and the lives we live, women are often deprived of agency and subsumed in the highest possible degree of alienation.

Throughout history, much like slaves, we've acted and participated in conflicts that have nothing to do with our own condition. Under the influence of illusions and false promises, women help to bring about political change, convinced that their circumstances will also change as a result. The longest running scam in history! Just as our body must lack independent sexuality to submit to male desire, our will must be rendered totally impotent to convince us--even the more progressive among us--that we can liberate ourselves by supporting the masters' revolts. We must be mad to gather and unite at the edges of their organizations and their parties, and with other criteria. But there is more still. Like the Greek slaves, we are not just deployed in their conflicts, but also used as the basis upon which they develop the other contradiction: the rich-poor contradiction in the Greek era or the bourgeoisie-proletariat contradiction in the present day.

Of all the forms of protest available to slaves, the most common was escape. The runaway slave was a chronic phenomenon, quite usual in Greek cities. Today, the most significant way for women to rebel is to break our marriage bonds. Separations happen all the time and are almost exclusively sought by women. One might interpret this act as an individual revolt, but it also results from the existence of women's groups, of feminist associations that denounce oppression and help--even if only psychologically--to liberate the thousands of women who flee from oppressive and alienating conditions each day. There is a whole social framework that women are creating little by little and a liberation consciousness that circulates, facilitating many women's breakups. Separation is not, then, simply an individual revolt. Feminists mustn't interpret it that way. The trend already poses a serious threat to systemic equilibrium. If they hadn't been astute and integrationist enough to legalize divorce and deescalate the threat, marital rupture could have toppled the system.

Between slave and master and woman and man, relations of production are characterized by personal, not contractual, dependence. This reality leads to dominion over the person herself. For a worker, it is their labor power that gets exploited; for a woman, it is her person.

Exchange and value, which are the social bonds in a capitalist society, demand a contract between boss and paid employee, consent between the parties that implies freedom and equality. It is the system of bourgeois democracy, which must submit everything to the rule of reason and value. Rationalist bourgeois thought dictates that each individual is equal to all others and is free. But this abstract individual is a man. And this man does not fit the mold unless he owns private property, which includes his family, wife, and children. Possession of a woman and family allows a man to count as an individual with social rights in bourgeois society. Women are not individuals. The individual is the man, the head of house. Women must imbue men with existence, which is to say, give them status as economic subjects.

As women, we are excluded from the real world. We are excluded even from ourselves because, as instruments of production whose output belongs to others, we are fully dispossessed of what we produce and of our own persons. The owners are men. The world we are excluded from is the masculine world. And they exert dominion not only over our work, but also over our person, our will, our body, our sexuality...

Women do not receive salaries for our specific, mandatory work: being a good wife and a good mother. In a marriage, there is no contract between the partners to dictate the terms of labor hours, distribution of domestic tasks, or compensation. Legal marriage contracts regulate only the fate of shared property, ignoring all the labor undertaken in the home which, legally speaking, is null. The lack of value for the work itself arises from this nullity. Ours is stolen labor unregulated by anyone.

In general, no woman starts her marriage conscious of what she's gotten into. When establishing any other sort of legal contract, the parties must understand the clauses, the rights and responsibilities. When we get married, we do none of that. Marriage is the white dress, the gifts, the excitement, the most beautiful day of a woman's life, the passionate romanticism... We unconsciously play the part of the bride as established by the cultural norms at hand; we sign a paper that we do not read, more concerned with the immortalizing photo than the written promise. Flowers, kisses, nuptial parades, cake, and champagne. The trap was consummated.

In any case, the signature on the paper only regulates the fate of the patrimony. It says nothing about future work. It does not say how many children she is required to give the man (the language is all too revealing: people say, "the woman gave him four children"--they are a gift, freely given), how many hours of the day and night she must work, how many times she's required to sleep with her husband, when she will be able to have free time to herself, when she can go out, what money she will have for her expenses, etc. Speaking of these matters is not the done thing. What is needed from her is love, total and selfless submission. We are trained to develop specific and exclusive skills that allow us to be extraordinarily loving mothers and self-effacing wives, which facilitates the secular theft of feminine work.

This is how, reduced to our gynoecium, alienated from the public domain, we lose all awareness of our own labor's value. In a society where money determines value, ours is not strictly speaking a job. To have a valued job that allows us to pay for what we do at home, we must also work outside the home, increasing our number of labor hours and concerns, entering into a permanent contradiction between the two roles and distinct mentalities that we jump through hoops to satisfy, like circus animals. Either we abandon our homes and our children or the responsibility of outside work.

The value of a woman's work is shrinking by the day. But the family, as an economic unit, is fundamental to society and serves as a stabilizing force. It was the same in ancient Greece, where the exploitation of slave labor was the dominant relation of production, and Athens' political and military power rested upon it.

Though society tries to ignore or erase any feature that exposes female slavery, no woman can free herself from her position, be it wife or sexual object. Men's discernment between different types of female "slaves" is comparable to the Greeks' differentiation between captured slaves (or their descendents) and purchased ones. A quote by the historian Theopompus says that the quios , who were innovators in slave purchasing, received divine punishment. Purchasing sex acts, prostitutes, is also frowned upon socially or religiously. It is better to use a legitimate woman, yours by right.

Just as the Greeks took for granted that slavery was a reality of human existence, men consider female enslavement normal and integral to our daily lives; Plato and Aristotle justified slavery in Greece the same way Marxists justify women's status. The female-male contradiction is unrecognized in current society or, at best, is considered secondary. And let us be honest, reformist friends: believing that the liberation of the oppressed class, the proletariat, will bring about female liberation is as absurd as believing that the revolution of the poor would have brought about the liberation of slaves, including the poor men's own.

Through comparative reasoning, one can prove that women are slaves. Look to our comprehensive loss of humanity, the a priori dispossession of all that we produce, the randomness to which we are subjected, the disposition of our lives and of our deaths, and the resulting impotence to which we find our will reduced.

Slaves could reclaim their virility--which is to say, their liberty--giving them certain esteem. Women's revindications generally yield only laughter.

We affirm that we are slaves, but find the term wanting. A man can become a slave and can also free himself, but we are and will always remain women. For this reason, besides 'slavery,' we have to add another term that explains the biological nature of our condition. It is, as I said in the beginning, 'caste.' No biological or natural basis exists, in contrast, for the concepts of slavery or class.

Due to the complexity of our domination--rooted both in physical characteristics assigned at birth and in our socially-constructed status as slaves--women's liberation addresses all existing forms of oppression. We are, then, a fundamental and decisive revolutionary force, so radical that we need, alongside the subversion of relations of production, a profound change in the structure of individual relationships. Women, as an autonomous force, can simultaneously revindicate the material relationships that underlie our exploitation and men's position as patriarchs, parents, patrons--in short, their power.

Poemas seleccionados / Collected poems

Ver seguinte