Material
Sombra do aire na herba [Escolma]
Detalle
MAÑÁ DA MIÑA RÚAEntrou a mañá no meu pobo
tan limpa, tan redonda e pura
como unha mazá
sobre un espello.
Hoxe , a miña rúa está aberta.
Xogan os anxos
nas cornisas das casas?
Ela foi a primeira que pasou
Cos seus ledos cadrís:
dous cachos de luz combados abalábanse
sobre un negro tenro.
As ventás, despertas,
ollábana caladas, ditosa.
Dúas raparigas loiras páranse,
unha no sol, outra na sombra.
Ouro tenro dos seus brazos,
prata donda dos seus ombros.
Agora, un obreiro pasa
cun espello enriba da súa cabeza.
Il non sabe que se vai levando
o ceo e unhas nubes brancas.
Alónxase, alónxase...
E pola pulida prata
esvaran a luz i a sombra.
Torbeliño brillante, veloz...
un neno en bicicleta.
A rúa remata lonxe,
coma se fose ó mar.
O neno pérdese.
PASEO
De sutaque sorprendín á mañá
entrando na vila,
cantando na mao da fina chuvia.
Cos pés espidos e mollados
viña dos camiños verdes, profundos.
Dedos de vento transparentes, baleiros,
en bruñidas bandexas.
Scherzo da zona na acera.
Leda canción.
E debaixo do mantel de liño fresco
a muller do obreiro leva as doce campanadas.
Unha canción que se cae e se levanta.
O polvo nas alas e tamén o ceo.
Unha canción tan lonxa e lene
como a sombra do aire sobre a herba.
Hasta min chega tan sólo en anacos;
mais eu enténdoa exaita i enteira,
como a sombra do aire na herba.
PANTOMIMA
Dádeme, dádeme ise gran piano
lustroso, pulido polas noites...
Aquí, baixo dos piñeiros,
e un mar cercán.
Desprovisto da miseria
e desa probeza despreciable,
morto xa Pierrot,
non convidedes aínda á lúa.-
E Laforgue en triste provincia,
aforcado dun piñeiro cárdeno,
polichinela enfariñado;
pingando xelo os seus pés ispidos,
mortos os seus escarpís
(fermosos estuches de xoias frías).
O xuez, o forense e mailo alguacil,
a tixeira das autopsias
con que logo cortan os mirtos
nos xardís choídos.
Abride, abride o seu traxe de lúa.
Arrincádelle os seus botós de estrelas...
Il non ten peito nin ventre...
Cortádelle as maos,
con que facía as súas danzas
arredor do estanque de mármol;
i os seus pés de xelo luminoso,
cando bailaba con Corina Ari.
(O piano –suntuoso- baixo do ceo,
i o fagot, coa súa voz escura
e sabor a noces).
Ela, espida, branca Leda,
co violoncello antre as coxas,
ciño esganado polo éxtasis...
¡Agora, agora
é o intre
de convidar á lúa!
Non pensedes que vén
de miserentes calexas
de verter a súa fariña
sobre tellados lixuguentos:
está sobre o mar
antre os piñeiros morados.
Comencemos o noso concerto:
a area fosforece
i o mar garda silencio
.........................
Baila, baila, baila.
Xira, xira, xira.
Acibeches, rachadas camelias.
O verde estanque na noite,
Laforgue i a súa lúa de provincias.
Baila, baila Corina Ari,
quizais morta aló no Norde.
GALICIA
Carabela de xeada.
Ou, os xordos cordames dun sono
e os verdes náufragos de pé
-apoiadas as súas maos nas lívidas tempas,
cando as furnas se abren
(as furnas que agardan os tesouros,
e aquelas que se fixeron
pra os pés dun morto divino)-
Pois ningún poeta soupo soster no seu carrelo
o peso do teu clamor,
por vez primeira
son eu o que tanxo isos xordos cordames.
Carabela xeada,
pantasma:
teño os teus tesouros,
as túas furnas,
os teus mortos.
O roncón do Norde,
o punteiro no doce val
dunha gaita de dura pedra.
Ou, Galicia, a inmóbil,
lonxana, envisa,
soñando diante dun reló de pedra
que un sol esmacelado move.
As túas toscas mulleres
agardando sempre
diante dun mar tebregoso.
E no acantliado dos seus duros queixelos
os ollos máis doces berran.
Chove, chove sobor dos bosques
de onde o noso misterio vén
-cabalos brancos portadores da brétema
nos seus lombos de nácare-.
Chove, chove sobor dos bosques,
sobor do mal, sobor da herba mol.
I envólvenos un verde sono.
Campás invisíbeles soan,
i Ela na solaina sempre
como unha boneca de sombras.
Bastabales, Compostela...
Montaña sonora de tallada pedra.
Eu son o poeta elexido
pra fustigar, facer fuxir
os misteriosos cabalos de sombra.
Pasarán veloces na noite
polos fondos camiños,
polos ríos i as pontes de roma.
Ou, miña difunta,
miña morta.
¡Ou miña gran amada!
A ROSALÍA
Non convén chorar máis.
Ela chorou por todos e pra sempre.
Calemos...
Eu véxote así:
crespós nas estrelas,
ollos abertos de nenos mortos cravados nas salas do pazo.
Calemos...
Nos currunchos acendéronse os altares dos lenzo;
choiva de frores de estameña nos tristes pesadelos.
Coa túa boa torta chamas a mortos
e náufragos dende a solaina,
ante a brétema, en serán infinda.
Delantal de camposanto e campás antre mar e brétema;
barco negro e morto no camiño;
pómulos marelos deformes pola door;
balcón endexamais aberto cheo de paxaros e follas secas;
seios esprimidos ata a derradeira gota de luz;
maos antre mirto e lúa, debaixo da auga verde do estanque.
¿Que fas na serán que está esmorecendo sempre
ou na noite que endexamais se rematará?
Sin corpo, sin traxe, sin bruído,
coroa de somas, música de pianos enloitados...
(chove sobor das rosas e da escalinata do pazo).
INVERNO
Deixarás caer as túas ricas roupas
sobre iste chao miserento.
Estamos na máis humilde casa.
Pola única ventá contemplamos os farrapos
diste día ditoso.
A chuvia bórranos
-pra ledicia nosa-
os brancos, os luminosos
cabalos do estío.
Non queiras pensar
que sobre iste ceo de mendigo
eisiste unha xoia brillante.
Estamos rodeados
dunha natureza miserenta.
Esta paisaxe
xa a presentimos algunha vez.
Viñemos eiquí
por un raro pracer.
I unha estrana dita
rodéanos agora.
Iste é o inverno,
un pequeno inverno,
para nós solos.
A porta está pechada.
A casa está envolta
por unha chuvia en silencio.
Solamente dun solitario árbol
tirouse un paxaro
coma unha bóla de sombra.
sobre a tarde farrapenta.
Nistes recantos probes
desta mísera estancia
brillarán as túas ricas roupas.
¡Aluma iste mísero
e gozoso día
cos teus seos,
cas túas coxas pulidas
por unha soedade ditosa!
DOMINGO
Lémbrote agora,
probe Laforgue.
Ti fúcheste
coa túa lúa de provincias.
O cansancio
dos rostros e das formas...
¡Fondo aburrimento!
Ven ti cos teus brazos
distintos,
cos teus ollos de alí
onde nace o vento.
Hoxe na miña vila
conozo hasta aos mortos....
¡Fondo aburrimento!
Ven, ven ti,
beleza non repetida.
NOUTURNO
Falaríasme ti agora das rosas
sin voz i espidas na noite
-ti, o garrido amigo
dos cursis poemas-,
porque eu estou dentro
dunha maciza torre,
emparedado de sombras.
Sei que estou no xardín,
e rentes da casa,
esluída no aire escuro.
Virías como aquil Jean Borlin,
co seu cinguido traxe de veludo negro,
ou espido coma un xunco de ouro.
ti, capaz de arredar as sombras
e de cortar as rosas na noite,
portador nas túas maos tristes
dun brillante paxaro de prata.
¿Que máis podes desexar,
ou, meu garrido e cursi amigo?
A noite, as rosas, o fermoso estanque
i ela morta na súa alcoba.
Ela, co seu pelo en silencio,
dentro do seu traxe de dura seda.
Ti poñeríaslle as frías sortillas,
calzaríaslle os escarpís,
porque aínda teñen luz os seus pés espidos.
Cúbrea de rosas de ébano,
porque a noite é eso.
¡Ou, meu garrido amigo,
fai que cante nas túas tristes maos
ise brillante paxaro de prata!
NOUTURNO
Crara noite,
piano antre magnolios,
voz de mirto ou de oboe.
A luz dos seus seos,
indecisa antre o verde.
Nin sombras nin misterios,
nin estrelas nin lúa.
Crara noite,
alta noite.
Baila, baila...
Ilumina, deslumbra
cos teus brazos iste ámbito.
Luminoso marfil
dos teus cadrís,
baila antre os árboles.
Verdes aínda as túas coxas,
frías e duras.
Aínda lel queda á noite
un acorde de acibeches,
un sono da fonte.
O mencer
quer cortar as túas maos.
Axiña chegará,
paxaro de prata morta.
CANCIÓN DAS TRES CUCHARAS
Pra cando Mª Luisa teña o neno
Tac, tac, tac
cuchara de pau
cunca de madeira
o meu neno
está na lareira.
Tin, tin, tin
cuchara de prata
cunca do pazo
o meu neno
está no regazo.
Ton, ton, ton
cuchara de ouro
cunca de cristal
o meu neno
é príncipe real.
PRIMEIRA COMUNIÓN
Pra Puriño de Cora
Limpa, branca,
tersa mañá.
Hastra os tellados
están de festa
Tudo o altar
vénse contigo
(¡carabela de luces!)
Mariñeiriño do ceo,
ti non sabes
e unha coroa de lirios
traes na frente.
A teu paso hoxe
arcos de azuceas
se erguen.
Tudo o altar
veuse contigo.
¡Carabela de espumas!
Alá quedou o tempro
pechado,
e na soma a patena
chea dun divino silenzo.
O NOME
Pra eso é o verso, o meu verso,
o dos poetas escolleitos.
Pra lle dar eternidade ás cousas.
Eiquí está, logo,
o seu verdadeiro nacemento.
¡Ou, a angustia de bautizarte,
á agarda de que chegue
a palabra precisa!
E, daquela, esa delor,
o ardente pracer
de facer eterno o tempo da agarda.
Ela virá sin o seu nome,
espida, por antre o silencio.
¡Ou, a angustia de bautizarte,
o grorioso milagre de atopar o teu nome!
Porque hai palabras que viviron
sólo un intre
(a pía, na sombra,
i o altar luminoso
i o poeta revestido)
e tamén eisisten palabras mortas
i outras que viven na soedade.
E palabras que palpitan
a través da sangue dos dedos dun cego.
E palabras pra pechar as pálpebras dos moribundos.
E palabras lixeiras
que as leva o vento.
Podes vivir...
Agárdate o nome que coma un manto
cubrirá o teu corpo.
Meterase na túa sangre,
meterase na túa vida,
nos teus además e nas túas horas.
Velará os teus sonos.
Terás o mesmo arrecendo do teu nome.
Il, en silencio,
Estará facéndote sempre.
E será o único teu
que te levarás diste mundo.
NOUTURNO
(Praza do Campo)
Tebras ó axexo.
Pola rúa suben
as casas en muletas.
Navallas de lúa
na acera.
Unha sola ventá,
marela de insomnio.
Duro de lúa o seixo
desexa e agarda o crimen.
Pérdese
a iauga verde e moura da fonte.
¿Salíu deiquí a noite?
Dedo en alto
o santo de pedra
pide silencio.
PASEOS
Estou soio,
case soio.
Contemplo un ceo tenro
como unha finísima la azul.
O río está tan quedo
que semella sólido,
e debaixo diste bloque
coma dun almibre cristalino
as pedras brillan
e fanme ditoso.
Os lamigueiros, tan tremelantes sempre,
adormentáronse
dentro da tarde.
É domingo...
i é coma si todo,
hasta os paxaros,
fuxisen á vila.
O muíño vello
está chantado no río,
tan calado
que hasta o seu silencio
cópiase nil.
Mais agora...
por un carreiro
da outra banda do río
pasa un enterro de alde.
(¡Quen pode morrer
nesta tarde tan doce!)
Eu vexo –pra eso son poeta-
que dentro da caixa
il vai vestido de domingo:
branca camisa, traxe negro,
corbata brillante
e zapatos novos.
As súas uñas inda levan a súa terra,
i os seus dedos deformes
crúzanse torpemente
sobor do seu peito.
Van os seus ollos mirando
a iste ceo tan tenro.
Pero queda a súa pequena casa
pechada, queda, silandeira.
Arredor dela
hai unha soedade misteriosa
que o río copia.
Soio, paseniñamente,
volto á vila.
CONSELLO
Pisa agora a gaita.
Como a un pulmón
quedaríalle sempre
unha pinga de sangre ou aire.
Por algún tempo
merece estar exangüe.
Eu arelo unha Galicia muda.
Todos estamos berrando.
Queimemos os nosos farrapos
en Compostela.
Eu ben sei que hai un misterio
na nosa Terra:
máis alá da néboa,
máis alá do mar,
máis alá do bosque.
eu estou aínda enviso
e arrodéame unha terna noite.
Mais agardo, agardo sempre
un milagre, unha voz.
Ningún pode arrebatarme
a miña soedade.
PAISAXE SEN HISTORIA
Era un aire novo,
virxe de pulmón.
Un novo mar,
virxe de náufragos.
Rosas sin estrear.
Vento sin áas.
Luz sin prumas.
Camiño sin rodeiras.
A morte aínda non nacera.
Espello sin lembranzas.
¡Que tristura máis fonda en tódalas cousas!
¿Cando chegará a mao do home?
ORACIÓN INCOMPLETA
Contemplamos dende a soleira a chiva.
O tempo non se conta: est´en sonido.
Todo o insiñificante achegou algo pra iste tránsito.
Trala chuvia a paisaxe tapouse os ouvidos.
Non hai esforzos de rosas, ruídos de luces.
é o trunfo das pequenas cousas.
A tarde éo todo, mais sin loitas;
camiña descalza entre a chuvia.
Non ten présa: perdeu o seu relox de area.
O mar, o ceo foron vencidos
por esta humilde e silenciosa chuvia.
Contemplamos dende a porta
iste pequeno i eterno espeitáculo.
Despois...
O MEU REFUXIO
Cantas veces remei de medo,
pensando que se poden pechar as portas do meu refuxio!
Nil somentes cabe un esmoleiro.
Alí chego coa miña probe carga
de refugallos, de lixumes...
que tódolos días unrecolle.
Pasa o tempo.
E aquíl montón escuro e triste
-ou, milagre, Señor-
convírtese nun tesouro
brillante, de pedras preciosas.
Cantas gracias teño aínda que che dare.
A miña poesía, o meu reino, o meu refuxio...
E outra vez tremando de medo
pensando que as portas pódense pechar.
NON TE ATOPO ENDEXAMAIS
Outro día que esmorece
sin loitas, na cidade.
¡Non te atopo endexamais!
Erguín pesadas pedras.
tiven nas miñas maos,
tremantes de medo e de noxo,
quentes paxaros e frías arañas.
Escoitei ó meu corazón
na carballeira e no mar.
Madriguei
pra contemplar ise enterro
que transita no abrente do día.
¡Non te atopo endexamais!
Nunha mañán raiolante,
vin á nai
erguer sobre o vento dos seus cabelos
ise argueiro de po de ouro
de nacre ou marfil.
E vin que a luz
sobre os seus seos
cantaba a groria do día.
¡Non te atopo endexamais!
Mirei dentro dos ollos da amada.
¿por que están baleiros os seus xardís?
Ardentemente percúrote
niste día que emorece vagariño na cidade.
SOLPORES DA MIÑA VILA
Solpores da miña vila,
longos, case eternos.
(Os anos pasan rápidos;
os días, lentos).
A luz esvara
polo meu piano lustroso.
¿Que música lle poñeremos?
As maos soñan.
Solpor de prata
sobor do ébano.
Penso nos poetas mortos.
Calma, calma...
Tarde inmóbil, eterna.
Quédase dulcemente
¿en que soedade, lonxe?
Ceo, ceo, máis ben luz.
Equilibrio diste gris
tan tenro.
Non, non hai paisaxe
nin carne nin sangre.
Solpores da miña vila,
longos, lentos, música.
As maos, soñan.-
OUTRA VEZ...
Nestas frías paredes
eu busco un cravo
pra colgar a miña soedade.
¡Outra vez, outra vez o terror!
Nun recanto
onde tiña o meu altar,
agora rotas palabras,
escombros da lingoaxe.
¿Xa non habberá palabras
pra os meus versos?
Desolado o coarto
das miñas bandeiras.
Nin o eco do aire
nos seus plegues.
¿Perdín o meu reino?
Arrodéame o silencio
como cando se pecha
un libro sagrado.
¡Outra vez, outra vez o terror!
¿Quen abriu o leito
onde arroupaba
as palabras dos meus verso?
¡Dios mío, non volverei a ser poeta!
ORACIÓN DERRADEIRA
Señor:
Non che pido que camiñes
sobre as augas.
Véñome sentar á túa beira.
As miñas armas
aí están sobor da area.
Deixar que o mar
as vele...
¡Estou canso!
Pídoche
que as douradas portas
da lonxanía as peches.
De alí viñan os meus versos.
Ise paxaro brillante
fatigou a miña frente.
Que sólo unha sombra
seña sobre o mar.
¡Estou canso!
Que os lirios
do sono
caian riba das miñas pálpebras.
Non me fagas ningunha pregunta:
faríasme
volver a empezar.
Coma cando o viático
por unha rúa pasa,
eu quero ise silencio agora,
ise solitario silencio
que se levaron do Sagrario
e que uns instantes
queda pechado e baleiro.
O mar está quedo,
e na area
as miñas modestas armas
vanse sumindo.
Non quero soñar
coas miñas lonxanías misteriosas.
Alonxa ise páxaro brillante.
¡Que frescura sinte a miña frente
apoiada no teu manto!
¡Señor, Señor,
pecha o meu libro pra sempre!