PAXINA

----

Xoves, 7 de xullo de 1927: de Palas de Rei a Rábade pasando por Lugo

Xoves, 7 de xullo de 1927: de Palas de Rei a Rábade pasando por Lugo

A cuarta xornada da andaina a Teixido vai supoñer un cambio no itinerario previsto polos tres camiñantes a causa da chuvia: en vez de camiñar de Palas a Friol e dende alí, por unha ruta que Otero non explicita no libro (Guitiriz-Xermade-As Pontes?), ao Santo André, vense obrigados a ir en autobús a Lugo e logo a pé ata Rábade e daquí a Vilalba, As Pontes de García Rodríguez, Ortigueira e Teixido. O tempo chuvioso que xa se insinuara en Viana tronza a ilusión que tiñan de facer a etapa de Palas a Friol, unha das máis interesantes para Otero, por discurrir por camiños ignotos, por «terra montesía que non figura no mapa literario». Pola mañá collen o Castromil de Palas a Lugo de mal xenio: «Este transixir coa mecánica fainos un cariz de vencidos. Só fica a esperanza de comezar outra pelerinaxe dende Lugo» (Ramón Otero Pedrayo, Pelerinaxes. Vigo: Galaxia, 2016, p. 91).



A viaxe no Castromil sírvelle a Otero para pensar nun futuro escrito sobre a ética e a estética do auto de liña, que comunica ás vilas galegas, máis tamén para facer un boceto dalgúns dos pasaxeiros: unha señora andaluza, un frade e dúas parellas de chés. Estes, coma produto dunha modernidade que rexeitan, suscítanlle noxo: «Hai que dominarse non pouco para entender os chés. Hastra chega un a estimalos. ¿Por que non?» (Ramón Otero Pedrayo, Pelerinaxes. Vigo: Galaxia, 2016, p. 92).

En Lugo, privados de morrais, caxatos e cantimploras, convértense en paseantes que disfrutan da cidade e, sen vagar para ordenar as impresión do paseo, pensan só por imaxes. Otero, que considera que cada cidade galega precisa dun libro fondo, divaga sobre o clasicismo de Lugo, capital de Galicia antes da creación de Compostela, e sobre as rúas e prazas da cidade e algúns dos seus edificios máis sobranceiros: o Concello, a Praza Maior, as murallas, a rúa Batitales, as igrexas de San Francisco e Santo Domingo, a Catedral… Ata lle dedica uns parágrafos ao paraguas co gallo de mercar un dez varillas de petrucio: «¡Con que pracer collín un destes! Con respeto e amor, como se colle unha espada anterga e ilustre ou como se entra na casa aldeá dos avós» (Ramón Otero Pedrayo, Pelerinaxes. Vigo: Galaxia, 2016, p. 98). Atópanse cun fato de amigos, entre os que só cita ao escritor Evaristo Correa Calderón, cos que comparten paseo, xantar (un compango de arrieiros nun mesón de «fealdade crúa e material, ao xeito dalgúns cadros de Cézanne») e café e charutos no Circo das Artes.



A primeira hora da tarde collen rumbo a Rábade polos arrabaldos da cidade, «ao correr das casas baixas, encaleadas, porcas, do derradeiro crecemento de Lugo». En Robra, mentres toman folgos nunha tenda, a mesoneira cóntalles a historia de cando acompañou a súa filla na pereginación que esta fixo a pé e e descalza a Teixido para cumplir a promesa que lle fixo ao santo se curaba ao seu tío. Logo de visitar a igrexa de Robra, cruzan a présa por Outeiro de Rei, onde Otero repara no palco da música: «honra de algún alcalde ou de algún ché. Loce na praza sen carballas coma o monumento funerario dunha xestión municipal» (Ramón Otero Pedrayo, Pelerinaxes. Vigo: Galaxia, 2016, p. 109). Marchan a carón dun Miño mozo e labrego e finalmente camiñan pola vía do tren, pisando nas travesas, ata chegar a Rábade.

De Rábade, vila que considera igual ao Abrantes da inacabada novela de Risco, despídese Otero deste xeito: «Non compre tomar modelos lonxanos. Abondo que adeprendas o que che ensinan as aldeíñas labregas. Non é culpa túa ser como figuras» (Ramón Otero Pedrayo, Pelerinaxes. Vigo: Galaxia, 2016, p. 117). Por riba, durmen moi mal na espantosa fonda diante da estación nunha noite na que caeron moitos moios dunha chuvia cruel e fóra de tempo.

«E Rábade foi unha desfeita. Otero advirte: “A honradeza do cronista obrígalle a reproducir un artigo pubricado hai tempo co titulo de ‘Fomento do Turismo’”, do que non di onde foi publicado nin menciona a data. Unha fonda a carón da estación
gobernada por un home bazuncho, porco, cun corpón de carballa decotada, dentes de can de palleiro e ollos de morto de depósito que serve un xantar de pelellos de cocido, carne cruzada de nervios e graxa xeada que os hóspedes comen silandeiros. Os leitos cheos de chinches e de bichos que ninguén identifica, unha mestura de cempés e araña. O viño, por suposto, de maragato. Para Otero aquilo era un calabozo chinés ou unha penitenciaría rusa, e o patrón un Neanderthal. “A noite de Rábade”, remata Otero, “fai época na nosa viaxe”. Aquela noite, na que continuou a chover a rego, custoulle ao Ben-Cho-Shey Deus e axuda convencer os outros dous camiñantes para seguir a viaxe. O ceo aberto de pola mañá colaborou a superar a crise nocturna» (Santiago Lamas e Alfonso Mato, De camiños, viaxeiros e camiñantes. Peregrinos de Nós ao cabo do mundo. Vigo: Galaxia, 2016; pp. 154-155).