Famosa actriz de teatro, casada con Valle-Inclán e importante colaboradora e difusora da súa obra Josefina Blanco Tejerina naceu en León presumiblemente no ano 1879 e iniciouse na carreira teatral sendo nena, da man da súa tía, a tamén actriz Concha Suárez. Ata 1896 representou, sempre con éxito de crítica, diversos papeis secundarios, per...
Famosa actriz de teatro, casada con Valle-Inclán e importante colaboradora e difusora da súa obra Josefina Blanco Tejerina naceu en León presumiblemente no ano 1879 e iniciouse na carreira teatral sendo nena, da man da súa tía, a tamén actriz Concha Suárez.
Ata 1896 representou, sempre con éxito de crítica, diversos papeis secundarios, pero a súa primeira grande oportunidade chegou en outubro dese ano, cando tivo que substituír á actriz principal na comedia de Benavente Gente conocida. A partir de entón, o seu nome aparece ligado a varias obras deste dramaturgo e, aínda que é difícil precisar a data, foi nos círculos teatrais de Ceferino Palencia e María Tubau onde coñeceu a Ramón del Valle-Inclán, cando este tentaba abrir camiño como actor. Ambos actuaron xuntos en La comida de las fieras (1898) ou Los reyes en el destierro (1899), pero mentres o escritor había quedar afastado da escena tras a perda do brazo esquerdo, os seguintes pasos de Josefina Blanco consagrárona como actriz, especializada no papel de inxenua, con traballos nas máis importantes compañías do momento.
En 1905, Josefina actúa por primeira vez nunha obra de Valle-Inclán representando a Florisel de El marqués de Bradomín. Coloquios románticos e será notablemente eloxiada pola crítica. Pouco a pouco vai obtendo papeis protagonistas. En 1906, cando se atopa nun momento crucial da súa carreira, emprende, xunto con Valle-Inclán unha viaxe a Canarias coa compañía de Ricardo Calvo. É durante esa xira cando ten lugar a famosa anécdota do encerro da actriz, tradicionalmente atribuída á negativa do escritor a que Josefina formase parte da representación de Mancha que limpia, de Echegaray, se ben a documentación hemerográfica desmente ese extremo para confirmar que se tratou dunha decisión conxunta e por motivos económicos.
O éxito obtido na súa primeira intervención nunha obra de Valle-Inclán repetiríase con Liberata la Magnífica de Águila de blasón en 1907. É precisamente o 24 de agosto deste ano cando, tras un longo e, ás veces, difícil noivado, contraen matrimonio. Este feito e o nacemento da primeira filla ao ano seguinte mantén á actriz momentaneamente apartada dos escenarios. A partir de aí intensifícase o labor dela como colaboradora da obra literaria do escritor galego, en calidade de correctora de probas, preparadora de orixinais para a imprenta ou xestora editorial.
A súa reincorporación á escena produciuse na tempada de 1909-1910, volve actuar nunha obra do seu home, Cuento de abril, no papel de Trovero Pedro Vidal, que a compañía de José García Ortego e Matilde Moreno estreou no Teatro da Comedia de Madrid en 1910. Con eles, o matrimonio iniciou a xira americana que levaría a Josefina aos escenarios de Bos Aires ou Montevideo cos seus habituais éxitos, pero o desacordo de Valle-Inclán con esta compañía, que decide substituír Cuento de abril por Las vengadoras de Sellés, levou a unha ruptura. Neste punto, Josefina enrólase na compañía de María Guerrero e Fernando Díaz de Mendoza, tamén de xira por Sudamérica.
De volta na Península, a actriz interpretou os papeis de Garin e Montañesa en Voces de gesta (1911), e o de Colombina en La Marquesa Rosalinda xa en 1912, momento en que se pode falar do cénit da súa traxectoria artística. Un novo desacordo estético de Valle-Inclán con esta potente compañía sobre a negativa de Guerrero e Díaz de Mendoza a representar Voces de gesta en Pamplona, supuxo a ruptura do escritor coa parella de actores, e, como consecuencia, unha importante traba para a carreira da actriz, xa que é precisamente a partir de entón cando se produce a súa retirada dos escenarios.
En 1912 a parella instálase en Galicia, e dous anos máis tarde ten lugar a tráxica morte do primoxénito varón, Joaquín María, na localidade de Cambados, con tan só tres meses de idade. Este feito impúlsaos a trasladarse á Pobra do Caramiñal, onde o escritor emprende unha aventura agrícola que acabaría fracasando.
En 1918 documéntase a volta de Josefina Blanco aos escenarios, pero o nacemento das restantes fillas e fillos nos anos seguintes fai practicamente imposible a continuidade da súa carreira. É así como na década dos 20 as noticias sobre esta actriz se dilúen, mais é seguro que se mantivo cerca de iniciativas teatrais renovadoras coma a do grupo independente “El Mirlo Blanco”, ámbito en que volveu interpretar un papel noutra obra de Valle-Inclán, Ligazón, dando vida a La Comadre en 1926.
En 1932, as dificultades económicas e as continuas tensións entre a parella fan que Josefina Blanco interpoña unha demanda de divorcio contra o que fora o seu home durante vinte e cinco anos. Tras a ruptura, a actriz volve aos escenarios, coa compañía de Tirso Escudero, e obtén unha praza de profesora no Conservatorio. Nos anos seguintes os litixios entre a parella pola custodia e educación dos fillos e fillas así como pola asignación económica que lle correspondía a Josefina foron constantes, sobre todo por parte desta, pero iso non impediu que en xaneiro de 1936, tras a morte de Valle-Inclán, ela asumise o papel de viúva do escritor para todos os efectos.
Ao remate da Guerra Civil, instalouse en Pontevedra, cidade que xa non abandonaría, e, abolida a republicana lei do divorcio, puxo en marcha numerosas iniciativas e proxectos apoiada no seu fillo maior, Carlos Valle-Inclán, como a publicación dos 21 tomos de Opera Omnia entre 1941 e 1942.
Josefina finou en Pontevedra o 19 de novembro de 1957 e descansa en Santa Mariña de Cambados, como foi a súa vontade.
Ver biografía no Álbum de Galicia
