Xesús “Chichi” Campos

Unha visión aguda e vertixinosa de Galicia Chichi Campos era unha persoa á que lle gustaba facer o mundo máis interesante e a súa foi unha vida que resume o espírito dos anos oitenta en Galicia, unha época que retratou como ninguén.
Humorista como forma de vida, todo o que tocaba quedaba impregnado da súa esencia e personalidade. Tanto debuxando como escribindo, deixou unha inxente produción artística para alguén que morreu con trinta e nove anos acabados de cumprir.
Xesús naceu na Laguna, en Tenerife, o 26 de de decembro de 1952, sendo naquel momento o séptimo fillo da familia Campos Álvarez, que residía alí polo destino de seu pai, militar de profesión. Pero antes de que Chichi cumprira un ano, a familia marchou para Madrid para coidar a saúde de Miguel, o sexto irmán Campos, que tiña unha afección cardíaca.
Despois de dous anos e algo na capital, marcharon con destino definitivo á Coruña, onde nacerían os restantes cinco fillos da familia, facendo un total de catorce persoas nunha casa máis ben xusta, onde Miguel e Chichi moitas veces eran os que entretiñan a pais e irmáns. Miguel era todo para Chichi, del aprendeu a debuxar e con el percorría os arrededores da Coruña nunha moto que tiñan. Nunha desas viaxes, foron ata as festas do Castro de Samoedo, onde coñeceu a Ángeles “Anciñas” Ripoll e comezaron a mocear [seguramente por ter ambos nomes pintorescos].
Miguel dicía que por culpa da súa enfermidade non chegaría aos vinte anos. E chegou. Por pouco, pero chegou. Foi Chichi quen advertiu que estaba a morrer porque durmían na mesma liteira, e tivo que sacalo en brazos para ir ao centro de saúde, a onde non chegaría con vida. Isto marcou profundamente á familia, e en especial a Chichi, que empezou a desvincularse do fogar paterno para afianzar máis a relación con Anciñas.
Foi nesta época cando coñeceu a Xosé Díaz, mozo de María Ripoll, irmá de Anciñas e fillo de Isaac Díaz Pardo. Con el comezou unha profunda amizade e colaboración artística, formando xunto a Luís Caparrós Esperante e Rosendo Díaz (irmán de Xosé) o Grupo de Cómic do Castro. Nesta agrupación conxugábanse por un lado a cultura propia de Galicia, que os irmáns Díaz viviron desde sempre pola influencia de seu pai e todo o que o rodeaba, e polo outro lado as influencias do underground americano que traían Luís e Chichi [a historia do Grupo do Cómic do Castro está perfectamente explicada no libro Os pioneiros da banda deseñada galega 1971-1979 de Xulio Carballo. (Xerais, 2019)]. Pero o mundo abríuselles cando coñeceron a Reimundo Patiño e O home que falaba vegliota [a vida de Reimundo Patiño cóntase na novela gráfica Bo tempo de Alberto Díaz (Demo Editorial, 2020)]. Este cómic-mural de Patiño marcou aos catro rapaces, que comezaron a facer exposicións, primeiro nas festas do Castro – a mostra foi retirada ao pouco pola policía-, e logo varias itinerantes por institutos de Galicia, que, ou foron retiradas pola policía, ou vandalizadas por fascistas [hai que recoñecer que había liberdade de elección].
Mentres o Grupo seguía traballando, Chichi comezou a confraternizar coas figuras máis importantes do galeguismo no exilio, que visitaban o Castro por mediación de Isaac Díaz Pardo. Grazas a isto, fixo amizade con Luís Seoane, Xosé Neira Vilas ou, sobre todo, con Eduardo Blanco Amor.
O momento álxido do Grupo do Cómic do Castro chegou en 1973, cando a editorial Roi Xordo de Xenebra lles encargou facer unha revista de cómic en galego, que sería A Cova das Choias. Impresa en Suíza, traíase a Galicia clandestinamente e distribuíase de man en man. Chichi comezara a traballar na Galería Mestre Mateo da Coruña, fundada por Xosé Ramón López Calvo e que codirixían entre ambos os dous, e alí recibía os paquetes coa revista e así evitaba que chegasen á casa Campos. Aquela galería fundárase pola observación que Luís Seoane fixera, diante de Chichi e Xosé Ramón, sobre a falta de locais culturais en Galicia, polo que se puxeron mans á obra e, entre vandalización e vandalización [había moitos Vándalos, pero poucos Alanos], logrou expoñer a Miró ou Tápies, entre galegos que comezaban como Correa Corredoira, Xaime Cabanas ou Quesada.
Volvendo ao Grupo de Cómic do Castro, a publicación d’A Cova das Choias, aínda que non tivo un segundo número, conseguiu que publicacións como Ruedo Ibérico se fixaran na agrupación e os invitaran a colaborar en varios números. Tamén fixeron bastantes exposicións, sendo salientables as da Asociación O Galo, xunto a Xaquín Marín e Reimundo Patiño, ou a Mostra Homenaxe a Castelao, organizada pola Asociación Cultural O Facho. Pero todo chegou ao final ao redor do 1975, cando Chichi foi vivir a Lugo. Alí colaborou con Xesús Alonso Montero en distintos proxectos e rematou traballando na Libraría Souto.
Foi nesta época cando a súa militancia no Partido Comunista de Galicia pasou a ser máis intensa. Xa levaba anos no partido, pero nestes anos comezou a militar máis activamente, integrándose no consello da Xuventude Comunista de Galicia, e chegando a ir de número nove polas listas da Coruña nas eleccións ao Parlamento Español de 1977. O seu compromiso co comunismo foi innegable, xa fose repartindo panfletos ou facendo reunións informativas clandestinas cando pechaba a libraría [coa complicidade do dono, que sutilmente miraba cara a outro lado].
En decembro de 1977 casa con Anciñas na capela do Castro onde se coñeceron uns anos antes, e a parella foi vivir a Lugo, onde Chichi seguía traballando na libraría Souto, e autoeditaba "fanzines" como O Carallo 29. Pero a principios de 1978, Isaac Díaz Pardo chamouno para poñer en marcha a Galería Sargadelos de Santiago, polo que se mudaron a Compostela, onde empezaría unha das etapas máis fructíferas do señor Campos. Nestes anos, a Galería converteuse nun epicentro cultural de Santiago, o lugar onde todo o mundo ía, onde todo evento que puidese ser censurado, podía ter lugar, e onde tamén se buscaba o novo talento que comezaba a asomar a patiña na Galicia da transición.
E en decembro de 1979, Chichi e Anciñas tiveron un fillo [que non sei se sería un momento verdadeiramente definitorio da súa vida, pero a ver quen ía estar escribindo este artigo se non nacera…].
Durante esta época tamén participou en distintas actividades de Sargadelos, como o I Seminario Galego do Humor, celebrado no Castro, onde coñecería a Pepe Carreiro e de onde sairía o xerme de Can Sen Dono, a revista de humor gráfico en galego na que Chichi colaborou en todos os números ata a súa morte. Tamén empeza a escribir para diferentes xornais, como A Nosa Terra, El Correo Gallego, El Ideal Gallego e colabora con revistas e "fanzines" como La Naval ou Valiundiez.
No ano 1982 comeza a axudar a unha pequena imprenta que estaba comezando, Tórculo, escollendo o nome xunto a Salvador García-Bodaño e deseñando o primeiro logo, ademáis de facendo os primeiros encargos desde a Galería Sargadelos.
Chichi sigue a ser parte importante do Partido Comunista e nas eleccións municipais do 1983, vai de número dous na lista electoral para a alcaldía de Santiago, non saíndo por uns míseros vinte votos. Tamén colabora nas campañas electorais do Partido, rediseñando o logo e deseñando unhas pegatinas con distintos slogans, cun especialmente exitoso que citaron tanto Carrillo como Alberti, que dicía: Ao carallo cos caciques.
Pero en 1984 todo cambiou. Primeiro co seu despido da Galería Sargadelos e logo co seu abandono do Partido Comunista. Estes dous cesamentos, un involuntario e outro voluntario, deixárono sen os piares que o sustentaban nos últimos anos, aínda que as amizades acudiron a axudalo. Primeiro Xosé Díaz, montando xunto a el e Pepe Barro o estudo de deseño B, C & D asociados, e Jacobo Bermejo de Tórculo encargándolle mil proxectos. E da colaboración entre ambas as empresas xurdiron cousas como o I Congreso da Fotocopia ou as Festas de Babel, dándolle fama á figura de Avelino Abilleira [esquecido membro da Xeración Nós ao que condenaron ao ostracismo pola súa condición homosexual. Perdéranse case todos os seus escritos e, aínda que bastantes persoas da intelectualidade recordaban telo lido ou coñecido, era completamente inventado].
B, C & D asociados duraría apenas un ano. Chichi seguiría colaborando con xornais e revistas pero, nos últimos meses do 1985, marcha a Canarias a vivir un tempo co seu irmán Federico e alí deu positivo en VIH. Naquel momento dicíase que só se contaxiaban os homosexuais e os drogadictos, e a Chichi non lle gustaban os homes. As drogas foran unhas compañeiras de viaxe durante estes anos, e xa lle buscaran problemas, pero nunca tan grandes coma este.
Sendo seropositivo, pero sen ter SIDA, a principios de 1986 volve a Santiago, a vivir con Anciñas e Nico [servidor], e comeza a traballar na TVG, primeiro no magazine Entre Nós, e máis tarde cos programas A ver que vai ser esto, S.O.S., Máis Ozono ou Adiviña quen vén esta noite. Nos dous primeiros xuntou como dúo cómico a Manuel Manquiña e a Antonio Durán “Morris”, elevando o gamberrismo desa televisión incipiente a uns niveis nunca máis alcanzados.
Entre idas e vindas da televisión, Chichi seguiu debuxando para xornais como Diario 16 de Galicia ou Xornal Diario, ademais de seguir colaborando con A Nosa Terra e Can Sen Dono. Pero en 1990, o VIH transformouse en SIDA, e Chichi iría consumíndose pouco a pouco, entrando e saíndo do hospital ata que morre o 26 de febreiro de 1991.
En abril dese ano, os compañeiros de Can Sen Dono organizan unha retrospectiva urxente no Castelo de Soutomaior, en 1992 a editorial A Nosa Terra recompila os seus artigos no libro Estampas do Mundo Elegante [reeditado en 2022 por Tórculo para financiar un documental sobre a vida de Chichi e coa colaboración de máis de trinta e sete autoras e autores para renderlle homenaxe]. En 1993, Xosé Díaz organiza a exposición Xesús Campos: Unha visión aguda e vertixinosa de Galicia.
Atrás quedaron a incrible colección de artigos, guións e debuxos espallados por diferentes libretas, manteis e panos de mesa que regalaba a toda persoa que os quixese. Porque Chichi si quería facer un mundo máis interesante.