«Verbas no vieiro. Predicade co exempro», artigo de R. Villar Ponte
Todol-os galeguistas estamos de acordo en que o principal factor pr'â renascenza da Galiza e pra o seu erguemento como pobo poseedor de unha persoalidade inconfundibel e orixinal, é o cultivo, cada vegada mais intensificado, da língoa. Pra ninguén é cousa nova que a liberdade material, sen outra cousa, a pouco equival e moi doadamente se acha disposta a perderse cando non é acompañada por aquela outra liberdade, a espritual, que soio co cultivo da língoa propia [se] abrangue. Por outra parte, todos saben como na obra reconstructora das persoalidades nazonaes que se achaban caídas a custión do cultivo i-espallamento do idioma propio sempre ocupou o pirmeiro termo.
Tendo en conta o devandito parcía natural qu'eiquí, antre nós, antre os intresados no erguemento galego e na reconstrucción íntegra da patria se non perdese ocasión de utilizal-o galego. Pro non sucede eisí nen moito menos. Feita eiscepción de catro ou cinco, qu'empregamos decote o idioma vernáculo nos nosos escritos, os demais galeguistas que adoitan a escribiren pra o púbrico non-o utilizan sinón raras vegadas e moi de tarde en tarde. Algo, como se olla, incomprensibel.
A través de todo-los tempos o millor predicador foi Frai Exempro. Falar, por conseguinte, de amor á terra, de compenetración con ela e seguire ao mesmo tempo unha conducta tan oposta ao que ise amor e isa compenetración aconsellan, como é a de prescindire sen motivo ningún do uso do seu verbo natural d'eispresión pra sustituilo por outro que xa non é tan noso e sen que nada obrigue a elo, francamente é actuare contradecindo o que tanto se predica.
E aínda é mais que isto. É n-istes momentos iniciadores, en que a laboura galeguista debera chegare a todo-los eistremos e a todal-as eisaxeracións, como ocurreu en todal-as xeiras iniciaes dos movimentos análogos, algo desalentador, que descorazona. Algo que sen dúbida enfriará os aburados azos daqueles que veñen a nós e que queren seguirnos, otorgándonos unha consideración de apóstoles e de devanceiros da que nós debemos termar de nos faguere, cos nosos actos, cada vegada mais merecentes e dignos.