O Consello da Cultura Galega (CCG) pon desde hoxe á disposición da cidadanía a edición dixital de Contra el filo del río, unha novela inédita de Ramón Otero Pedrayo escrita en 1945. A publicación contén unha presentación de Dolores Vilavedra, presidenta do CCG; un estudo introdutorio a cargo do profesor Xosé M. Salgado, un dos máximos especialistas na obra de Otero Pedrayo, e a reprodución facsimilar do manuscrito orixinal. A obra ponse na rede na véspera da entrega do Premio Trasalba 2026.
A edición constitúe un novo fito na recuperación do patrimonio literario galego e ofrece ao público unha obra descoñecida dun dos escritores fundamentais da cultura galega. Na presentación da edición, a presidenta do CCG, Dolores Vilavedra, destaca "a vasta creatividade" de Otero Pedrayo que atopou na creación “a áncora da supervivencia” no tempo das “miserias materiais e intelectuais” que o autor sufriu nas décadas dos 40 e 50, ao tempo que achega pistas para repensar “o peso de determinados modelos literarios na nosa tradición”.
A edición conta cun estudo crítico que contextualiza a obra dentro da produción narrativa da década de 1940 e abre novas vías para a investigación. Corre a cargo do profesor Xosé M. Salgado, un dos grandes oteriófilos e oteriólogos, que sitúa a novela no contexto da posguerra. Otero Pedrayo, apartado da vida pública e sometido ao chamado "exilio interior", atopou na escrita un espazo de resistencia intelectual. "A escrita vai ser para el un espazo catártico e redentor", sinala Salgado, que considera que esta obra mostra un autor que chegara "á plena madureza literaria na arte de contar". O investigador sostén que, aínda que non sexa a súa mellor novela, revela "o excelente novelista que é" e destaca "a mestría que demostra na elaboración da trama" e a capacidade para manter o suspense ata un sorprendente final.
Unha viaxe entre a realidade e o fantástico
Escrita en Trasalba, divida en nove capítulos e asinada co pseudónimo Santiago Amaral, Contra el filo del río é unha novela de tema fantástico que dialoga coa tradición europea de E. T. A. Hoffmann – no manuscrito pode lerse baixo o titulo “Fantasía al estilo de Hoffmann” - e con obras como El caballero de las botas azules, de Rosalía de Castro. A historia segue a Santiago Cañizares, un estudante madrileño que emprende unha misteriosa viaxe ata Arcaya, unha cidade suspendida entre o tempo histórico, a memoria e a morte. Ao longo do percorrido, o protagonista entra nun universo no que as fronteiras entre o real e o fantástico desaparecen, nun espazo dominado pola néboa, polos dobres, polas aparicións e por personaxes que parecen habitar entre a vida e a morte. Para Salgado, trátase dunha novela construída arredor dunha "viaxe mítica" organizada en tres momentos —partida, aventura e regreso—, na que "o fantástico irrompe no cotiá" e obriga o lector a cuestionar continuamente a realidade que se lle presenta. Na Coda final, Salgado destaca esta “agochada experiencia narrativa de don Ramón, presidida polo indeclinable atractivo dunha escrita de enorme poderío verbal, resplandecen o gusto e a habilidade de contar historias, cumprindo así unha das funcións esen¬ciais da literatura narrativa: a de entreter e estimula-la intelixencia do lector/a, facendo que abandone por unhas horas o seu mundo, e transportalo/a a outro alleo que enriqueza a súa imaxinación”.
A edición incorpora a reprodución do manuscrito autógrafo de 68 follas escritas en tinta negra por unha soa cara. A publicación enmárcase na liña de recuperación, edición e difusión do patrimonio bibliográfico e documental, facendo accesibles ao público textos inéditos de especial relevancia para a historia da literatura galega. Ao longo deste ano, o CCG tamén poñerá en rede outras obras de Otero Pedrayo.
Publicación
Contra el filo del río. Novela inédita de Ramón Otero Pedrayo
Venres, 26 de xuño de 2026consellodacultura.gal
Publicación
Contra el filo del río. Novela inédita de Ramón Otero Pedrayo
Venres, 26 de xuño de 2026consellodacultura.gal
Solicita a túa inscrición
Contra el filo del río. Novela inédita de Ramón Otero Pedrayo
