|
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Sebastián Martínez-Risco a Manuel Puente, sen data.
Manuel Puente
COPIA DO ESCRITO POR DON SEBASTIAN MARTINEZ RISCO
“Despóis, e aparte de outras cousas que merescen trato mais axeitado e detido, informaréino de que fai xa días establecin contaito co noso común e ademirado amigo Otero Pedrayo encol dos estremos de que vostede me falou, e que por refirirense a Historia de Galiza, que vostede xenerosamente patrocina, teñen pra nos o meirande intrés, a saberen: parte de Prehistoria: mapa xeral, e parte do idioma. Do que Otero Pedrayo me di, podo resumir istas noticias:
Que vostedes dispoñen xa de orixinaes para un ou dous volumes, de preliminares, cos materiaes seguintes:
Prólogo-Resume da Historiografia galega … Otero
Esquema xeolóxico………………Parga
Esquema biolóxico ....………… Iglesias
Introdución xeográfica………… Otero
Etnografia e Folklore ………… Risco e Lorenzo
De iste derradeiro traballo-etnográfico e folklórico dime Otero que e obra de primeira man, e que soio a súa pubricación daría categoría internacional a Historia. Da súa Introducción xeográfica, engádeme que leva ilustración cartográfica e fotográfica.
Da parte da Prehistoria (materia de outro tomo), dime que está feita polo noso chorado Florentino L. Cuevillas, e fáltale somente a ilustración, que está facendo Xoaquín Lorenzo, inda que coa lentitude que lle impoñen as suas ocupaciós. E que ista parte de Prehistoria irá cando se rematen as ilustraciós.
Sobor do traballo do idioma, seica Iglesia Alvariño empezou outro, pro non fixo nada. Habia que nomear outro redaitor, encol de cuio punto escribiúlle Otero a Lois Tobio, indicando a Isidoro Millán, que o faria ben. Non embargantes, cree que isto non e impedimento prá saida dos preliminares, porque entende que o traballo da lingoa pode ir na Alta Edade Meia, é decir, no comén de isa edade.
Díxome, en fin, que apurará o mapa xeral, ainda que sin coñecer o formato da obra, non poderá rematarse a confección. Que sobre esto escribe a Tobio, e que o seu xuicio a ventaxe diste mapa e relativa, tendo en contra que o preliminar leva moitos mapas rexionaes e de comarcas.
Iso e todo o que podo informarlle, amigo Don Manuel sobor do encárrego que me deu. Aledaréime de que as novas lle sexan úteis para botar a andar esa obra, tan agardada, verdadeira honra de Galicia e de vostede non dúbide en pedirme que lle amplie a información si o precisa. Cantas axudas lle prestemos con ise gallo, serán poucas.-“
[sen asinar]
-----------------------------------------------------------------------
|
|
|
Uruguai - Madrid |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Reneé Mascaró Castro a Lois Tobío Fernández e María del Carmen Soler Ponce de León, sen data.
1
Queridos hermanos: Apenas despuntaba el sol, hoy por la mañana, cuando me tiré de la cama con el firme propósito de sentarme a reanudar la plática con Uds., pero, a pesar de andar en puntillas, la casa –empezando por el gato y las gallinas– comenzó a funcionar junto conmigo y este es el momento –las 10 de la nuit– en que, dormidos todos –incluso el gato y las gallinas– me propongo robarle horas al sueño para escribirles no una carta sino una MEMORIA que es lo menos que se merecen. Les advierto que no es la primera vez que amanezco rezando un mea culpa –eso ha pasado muchas veces– sobre todo cuando he soñado con Uds –que ha sido en varias ocasiones– y me ha dominado una verdadera sensación de culpabilidad durante todo el día –y hubiera sido tan fácil liberarme de ella! Pero en estas soledades –donde con frecuencia tengo que hacer hasta el pan –que lo hago de rechupete– apenas, apenas me queda tiempo para dedicar a la lectura por la noche –cosa de no convertirme en un tucu-tucu de los muchos que abundaban por estos parajes.-
Por haberlos descuidado tanto, Mª del Carmen nos ha castigado bien, suspendiendo sus cartas que eran verdaderamente jugosas, y las suspendió como las novelas por entregas –en el momento culminante– al comenzar su viaje de vacaciones y justo justo cuando iba a entrar en terra galega. Así que no sé qué impresión le hizo a nosa terra, y cómo fué el encuentro de Luis con su amada Compostela –y qué hubo de Cambados y de Pontevedra y de Padrón y de todos esos lugares cuyas canciones canté primero desentonadamente –después descubrí su inmenso misterio leyendo a don Ramón y por fin, cuando estuve en medio de su paisaje me sobrecogió de admiración y asombro y de amor– de tal manera que no hago más que desear volver (1)- Ah! y doy fé, lo juro con la mano puesta sobre los Esperpentos que sí hay trasgos y santas Compañas y todas esas cosas.-
Espero, Mary, que con todo esto te haya ablandado el [debuxo dun corazón] y me cuentes con lujo de detalles ese viaje.
(El itenerario para las próximas vacaciones: Portugal: Coimbra y la costa: Nazaret, etc., y después me dirán.)
(1) ahí, y a Irlanda –mirá qué caprichos ....
––––––––––––––––––––––––––––
Bueno, la cosa fué así: Alfonso regresó a Montevideo en Enero del 63 y venia enfermo –enfermo de trópico que son muchas cosas a un tiempo. Eso y una aguda misantropía que se nos destapó de golpe –pero incubada de tiempo atrás– nos impulsó a refugiarnos en este olvidado lugar digno de una película de Bergman. Es un peñascal que se mete en el océano –rompientes y trueno constante– y arriba un pueblito de 9 manzanas que sólo se anima en el verano.
Al terminar la Semana Santa –de golpe emigran todas las familias– arrastrando sus trastos y su chiqulines y ya no vuelven hasta las Navidades –porque en invierno esto es inhóspito– aunque menos bello.- Quedan solamente con sus familias –los dos policías–el bolichero–el empleado de la OSE y nosotros. Y no cuento a un matrimonio medio viejo porque es como si no existiera.- Viven los dos sucuchados en su casa –cerrada a piedra y lodo y parece ser que a veces salen por la noche a caminar –alguien dice haberlos visto.- De vez en cuando se oye el motor de su jeep en el silencio de la noche y uno o dos días después –a la misma hora– regresan suponemos que van a Rocha por provisiones.- Sabemos que están vivos por el humo de la chimenea así que –como comprenderán– en verano pueden espichar sin que nadie se aperciba. Llevan casi años así!
Terminado el pueblo y después de atravesar –(cuando llueve hay que dar la vuelta por el camino)– unos 150 mts de fina greda –comienza el bosque de pinos y eucaliptus de muchas cuadras –ni sé cuántas– de largo y ancho– justo complemento de este paisaje austero.- Ahí –en el mismo borde del bosque estan la escuelita, la casa de la maestra y retirada de ésta unas dos cuadras por el camino, la nuestra (no nuestra sino alquilada).-
Así que, si me asomo a la ventana veo a proa el pueblo –a estribor distingo el faro de La Paloma (12 kms) – a babor se pierde la vista en una interminable playa que remata –40 kms hacia el E– en el cabo Polonio –y a popa– pero desde mi mera popa, el bosque cubierto de pinocha y hongos (tengo varios frascos llenos) alguno que otro zorro y otras alimañas y –por supuesto– cualquier cantidad de pájaros.-
Ahora –en el otoño– la luz es increíble– el aire, transparente –las casas y las cosas se recortan contra un fondo de mar o de cielo, como si estuvieran recortadas en cartones de colores.-
Bueno, como veo que se me está floreando el estilo –paro la descripción; pero antes quiero contarles a los chicos que ésta es la época en que comienzan a llegar pingüinos a la playa.- Muchos llegan extenuados y mueren en la arena –se ve que la corriente que los separa de su manada los arrastra por días y días.- Pobrecitos! Da tristeza verlos caminar azorados, de acá para allá, tan torpemente. Diego y Mariana juegan con ellos y luego los echan al mar.- En tierra no duran mucho.-
Pero todo, ay! tiene su inconveniente –y este lugar también lo tiene: la humedad. Hay que gastar tiempo y energías sin cuento en luchar contra esa bruja se mete por todos lados y todo lo destruye. Constantemente hay que estar removiendo libros y ropas y paquetes de alimentos porque la muy maldita lo cubre todo de mufa: los zapatos que me pongo solamente cuando voy a la civilización (al pueblo, bah!) los saqué el otro día de un cajón convertidos en dos pelotas de algodón. De noche, cuando te metes en la cama, las sábanas parecen mojadas –hay que pasarles la plancha.- Al pan –que compramos para varios días– tenemos que rasparle el verdín –y si sigo así no acabo más de contarles los destrozos de esa perversa.-
A pesar de ella y sus efectos –Diego, que en Montº caía en cama varias veces al año con la garganta echa sopa –aquí (toco madera) ha olvidado lo que es la fiebre –no ha tenido siquiera un resfrío.- Cría palomas mensajeras y es socio de la colombófila.- Ha crecido de una manera alarmante (me lleva ya como 3 cms) y como también es alarmante el precio de las ropas –el pobre viste de "chivas" como dicen en Venezuela a los regalos de 2ª mano –así que todo le cuelga, le sobra o le falta por algún lado.- Cuando te fuiste, Mary, me dejaste algunas ropas que enseguida distribuí por doquier –pero el sobretodo azul de Luis Miguel –que va! lo usé yo todo el invierno traspasado y luego lo mandé limpiar para Diego y ahora es la prenda de lujo que le tapa decorosamente los semiharapos de abajo.- Está haciendo la escuela aquí; son nueve alumnos por todo con una sola maestra tan bruta que no la cambiamos por ninguna en el mundo: descubrimos que en la pugna corriente entre maestro y discípulo –cuando el 1º es tan animal y el 2º tan listo como D.– este se esfuerza por buscar y rebuscar y estudiar en libros y enciclopedias –nada más que por ganárselas todas– y así es como aprende una barbaridad-
Mariana está muy linda –de veras– pero es el colmo de la distracción y este año repite el 4º: no tiene idea de qué es la geografía –por ej.– y pasa horas ensayando peinados frente al espejo y bailando twist con el gato, porque no hay quien le lleve el apunte.- Un desastre.
A Ricardo le dimos un pequeño capital al venir y empezó a revolverse comprando automóviles (de a uno, claro) reparándolos y vendiéndolo –con lo cual se defiende bien–.
Ahora –como pasa siempre– le entró el dengue de estudiar e ir pidiendo exámenes libres –seguramente impulsado por su nuevo estado de novio formal –que para esos casos los noviazgos son una bendición. Por cierto que a "mi nuera" la tiene que recordar Luis M. –como ella se acuerda de el– pues fueron compañeros desde pequeños en el Crandon? –aunque ella estaba en un grado inferior.- Se llama Yolanda Oliveri –es encantadora y bonita bastante.-
Alfonso se fué ayer para Montº a cobrar algunos dineros que tenemos regados por ahí.- Una cantidad que hace 2 años alcanzaba para esa vida modesta del campo y hasta sobraba para algún lujito como libros y discos –y ahora a gatas pagamos el morfe. Supongo que estarán enterados de la bancarrota de este país: 9 o 10 bancos importantes quebrados y sus jerarcas comiendo el pan de la vergüenza en la Cárcel Central –el Bco República intervenido y sus presidentes echados o renunciados– el campo devastado por la sequía– el gobierno como cucaracha en baile de gallinas –sin saber x dónde salir – todo temblequeante, menos el peso que va en rápida y segura carrera vertical ... hacia abajo.- Nadie cree ni en su madre –se pelean publicamente y –Dios nos asista!– mientras rusos y norteamericanos caminan por los espacios siderales en su carrera por alcanzar la luna –aquí, los pretendidos conductores del pueblo hablan de Oribe y de Flores: " ... como dijo Fulano en 1897 ..." Coño! se le enciende a uno la puñetera sangre catalana! Qué vergüenza! Ya ni con Silvo le sacan lustre a esta tacita de plata!- El presupuesto se paga cuando los empleados públicos o los maestros –llevan varios días de huelga– el año pasado hubieron alrededor de 600 y este año habrá muchas más– Montº está a oscuras porque a raíz de la sequía ni el Gran Bonete ni Baigorria tienen suficiente caudal y no hay bastante energía –las restricciones son severas: no planchar – no bañarse sino de noche – etc. etc. Tal es el desorden y la corrupción que los brasileros publicaron en sus diarios oficiales sendos artículos diciendo que nos tenían que intervenir (siguiendo el ejemplo ya sabés de quién) y bla, bla, bla, total que aquí se cagaron hasta el pelo y todos agarraron la lanza y se sintieron hermanos "sin distinción de divisa partidaria" para defenderse del enemigo común –porque –como le dijo con gran indignación y acento coruño –el gallego Toupiña, contramaestre– a Alfonso cuando éste –siendo marinero se olvidó de izar el pabellón nacional: "¿? somos urujuayos o qué merda somos, ó?.- La cosa es que los macacos siguen aglomerados en la frontera ...
Aparte de los que roban por millones –están los pobres chorros de apenas unos pocos cientos o dices de miles de pesos (ñoquis –que le dicen) que asaltan los pocos Bancos que quedan abiertos –no pasan dos días sin un acontecimiento así– o a pagadores de fábricas.- Y luego, crímenes universalmente famosos como el del nazi letón Cukuers [?] –responsable de la muerte de miles de Dollys y Meohitas– que apareció muerto de varias muertes en un chalet cerca de Carrasco –pero que al final– parece que no lo mataron por nazi –sino porque integraba una banda internacional de falsificadores e ainda mais.- Y ahora –hace una semana–encontraron a unos médanos a pocos metros del chalet en cuestión –los restos de un fiambre –sin cabeza pero con documentos– que resultó ser un inglés joven –empleado de la Mala Real y gerente de una Cía de publicidad– además de proxeneta –porque valiéndose de una condición tan ventajosa como es la de hablar idiomas visitaba los barcos ofreciendo chicas atolondradas, vulgo giras, a los marinos y cobrando su buena comisión (Nunca entendí porqué los marineros no agarran una escopeta y salen a cazar perdices solos, en vez de pagarlas dobles en las pulperías).- Total que a nuestra policía –que todavía no ha hecho cursos en el exterior– se le ha formado un berrodo cojonudo con tantas muertes importantes y anoche dijeron –para enredar más la cosas– que la cabeza –hallada a varios metros– no corresponde al inglés –ahora queda por saber si el mate sí –en fin– que esto se está poniendo la mar de divertido.
Este verano pasado –cuando estaba en Montº esperando que me llegara la hora– ocurrió el episodio más hilarante de los últimos tiempos: el senador Guadalupe –aquel farsante con cara de villano de western pero sin tegobi, [?] que tiene una audición todos los días en El Espectador –tuvo la ocurrencia de meterse con Hortensia la hija de Herrera (porque, como te dije, todos andan a las patadas unos con otros) acusándola –creo– de haberse embolsicado los morlacos reunidos para erigirle una ecuestre a su papaíto.- Al otro día, sábado, el tal Senador disfrutaba de unos buenos wiscachos en un bar superpituco de P. del Este, en la amable compañía de su Sra. esposa y del "periodista" (decían los diarios). Atilio G.- Total que de pronto irrumpe el nieto del caudillo, se abalanza sobre el sofaifo y sin decirle agua va lo curte a azotes con una fusta elegantísima que portaba y despúes le dió de patadas en el culo y cuando A. G. quiso intervenir le eyacularon un tortazo que –me supongo– le debe haber destapado las trompas, al menos momentaneamente. Ja! Ja! Ja! Han pasado los meses y yo todavía me sigo riendo como el primer giorno.- Todos estos son cuentos viejos que Uds. ya sabrán por amigos más consecuentes, pero me divierte contárselos!
Otras cosas no son tan jocosas: la guerra en Sto. Domingo y el dolor que debe experimentar nuestro tan querido Juan Bosh [?], nos ha amargado la visa.- No todo está perdido en este país, pues se negaron a mandar tropas y han censurado duramente la canallesca actitud de los EEUU –el discurso de Velasco el embajador uruguayo en la UN, es serio y digno.- Aún no se sabe adónde va a ir a parar todo esto; los detalles son más que horrendos.- Otro episodio desgarrador en esa destratada América, donde el único que sufre es el pobre pueblo y los de arriba siguen –iba a decir, coqueteando– pero eso es un eufemismo, siguen entregándose en cuerpo –u alma no, porq. no la tienen– a los del Norte, a través de los cipayos de la OEA, a la cual ya nadie llama así, sino Ministerio de Colonias ...
Siguiendo con temas tristes –muertes de las que Uds. ya tendrán noticias: el año pasado Luis Batlle Berres y otros hombres más o menos públicos, el Dr. Marcos que fuera médico de L. M. y C.; la semana pasada Antonio Grompone [?] y hace días el querido Casinoni.- Ahora la sentencia –que Uds. ya conocerán– sobre el pobre José Luis, cuya muerte parece inminente.-
En fin, unos se van y otros vienen cuando menos se les espera. Como este que duerme al lado mío, gordo, simpático, rubiote: Joaquín, (por su abuelo y toda la rama de Mascarocos, pero a pesar de su procedencia catalana lo llamamos Xoquín) y Santiago como humilde homenaje a la inolvidable tierra compostelana. Hasta ahora no ha sufrido más que de pedos. Yo debí instalarme en Montº desde mediados de enero pues ya era esperado en los primerísimos de febrero, pero como aún el 15 no había señales, el divino Hermógenes me hizo internar para provocarme el parto, cosa q. hizo desde la madrugada del 16, pero a las 5 de la tarde –y aunq. todo se desarrolló normalmente– el muchacho estaba atracado por allá arriba– sin posibilidad de fórceps y le empezó a fallar el corazón –así que H. A. se resolvió a hacerme un cesárea y así nació J. S.- Hasta que me pusieron la anestesia, sufrí como una bestia, y digo que si éste hubiera sido el 1º y no el 4º, ni corriendo por un campo de trébol una tarde de primavera, me agarra nadie con fines manifiestamente carnales. Perdí sangre en bruto y quedé hecha un trapo, hasta que me vine y me he recuperado poco a poco.-
Alfonso –como les dije– fué a Montº por lo que la casa goza de una paz deliciosa.- A veces le viene como un ímpetu –supongo que se cree en el puente del barco y empieza a dar órdenes y –sobre todo–contraórdenes a la tripulación que somos todos, pero los dos pobres grumetes llevan la peor parte.- Pero eso siempre es en las tardecitas cuando está un poco calamocano, por las mañanas es un encanto.- Hace tallas de madera con verdadero frenesí –y algunas muy buenas.
Compramos unos terrenos en las mismas arenas y allí se está haciendo un taller –luego, si hay posibilidades (guita) le añadiremos la casa.
Comprenderán que hace rato estoy escribiendo al otro día, porq. anoche me venció el sueño –así que ahora– con los chicos en la escuela (hacen horario rural de 10 a 3 y almuerzan allí lo que ellos llaman "la bazofia") y todo en paz les cuento cosas que se me van ocurriendo, pero seguro que se me quedan mil –iba a decir en el tintero y es verdad que ese artefacto ya no se usa!
Xoquín duerme a mi lado, en el catre hecho por seu pai, acunado por el "clavecín bien templado" – El SODRE está sonando todo el día, pues él y MARCHA forman el único cordón umbilical que nos une al mundo occidental y cristiano).- Creo que ahora solo me falta hablar de los amigos –aunque– aislada como estoy –poco sé. Con los que tenemos más contacto es con los Torres. Manolita como siempre, con todas las lámparas prendidas –aunq. ultimamente la noté un poco sorda o un poco triste –distraída– no sé! Creo que en diciembre cumplió 83! Eva con una carajita que es un pimpollo: se llama Jimena.- Cecilia –la de Horacio– esperando el 3er. cachorro. Olimpia muy bien, en su caracter de abuela: la nena tiene sus mismos ojos. Demian y Leonardo suelen venir a pasar días de asueto con nosotros, pues el 1º ya casi por recibirse se toma tan en serio los exámenes que queda hecho una piltrafa. Ifi –solteronísima– vive ahora con Manolita en la casa de P. G.; tuvo que alquilar su apto. en vista del desastre económico que les tocó en suerte: gracias a los buenos oficios del distinguido suegro de Horacio invirtieron todo el producto de la venta de los cuadros del viejo en un negocio q. se fué al tacho, perdieron 1 millón con sus intereses y quedaron en la inopia.- Todos menos Augusto que aconsejado por la Pacha Mama se resistió al negociado, e invirtió sus fasules en dólares contantes y sonantes, con lo cual ahora están superbollantes –estrenando una casa en Carrasco que es un palacete y en pleno jolgorio de vida social, con cenas y partys y todo lo demás del ramo.
Nilda Muller, después que se divorció del itálico individuo –se consiguió un jovencito que hace poesías pero –como al mismo tiempo es Fira? de Investigaciones –carga pistola con cartuchera y todo y, lo que es peor, le dice "mamita" y ella cuando se refiere a él "mi hijo".- Así que está demás que diga que esta viejísima y como se ve que él es muy criollo, ella ahora toma mate y va al fútbol!!
Berta Luisi se divorció y después le dió el mal y estuvo guardada un tiempo pero ahora se recuperó y anda y desanda como siempre, hasta nuevo aviso. Los Pacos, bien.- Mechita cumplió los 15, usa "medias de seda" y se hace rayitas en los ojos y adopta poses capaces de hacer cambiar de ideas a Torquemada.
Los Rama –de la rama de Angel– yendo y viniendo– creo q los otros también–y visitando países non sanctos. Y no recuerdo a más nadie, ni más casos ni cosas.-
Como verás, estoy aburridísima.- Pienso que mucho me gustaría vivir en Madrid –sólo por ver cada día la Plaza Mayor sería capaz de caminar la ciudad de punta a punta –sobre todo para entrar en las tascas a trasegar vino y picar pedacitos de jamón serrano y flanear? por el Retiro y mil cosas maravillosas q se pueden hacer sólo en Madrid; para ponerle coto a la imaginación pienso que tendría q. ver las películas dobladas y me da una tristeza! (pero pensándolo bien, acá no voy al cine ...)
Si después de recibir esta dicen q. soy una ingrata y una mala amiga nunca, nunca más escribiré así (y pensé hacerla en verso!!!)
Ahora, Mary, te digo, perdóname y levántanos el castigo.
Quiero saber de Luis M y de mi ahijada y de toda vuestra vida pelo por pelo.-
¿Volveremos a vernos? Por nuestra parte sólo sacando una lotería; y en ese caso sí: a derrocharla en un viaje que no hay plata que se disfrute más que la que no se ha ganado con el sudor de la frente.-
Un abrazo apretadísimo para los cuatro de vuestra vieja amiga
Renata [sinatura autógrafa e un debuxo dun peixe]
Miro el almanaque y veo que ayer fué 13
Cumpleaños de Luis! Tirones de oreja y besos en la nata y que le llevo la cuenta!
–––––––––––––––––––––––––
¡Qué peso me saco de encima!!!!
|
| 1951-07-08 |
|
Vigo - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Francisco Fernández del Riego a Lois Tobío Fernández, 1951. en 08/07/1951
Vigo
8-xul.
1951
Sr. D. Luís Tobío
Montevideo
Meu querido amigo: Recibín a tua carta. Pordúxome fonda ledicia saber direutamente de tí, despois de tantos anos. Satisfaime que che gostara o Caderno. Piñeiro é un rapaz de Lugo, de gran talento, adicado a custiós filosóficas. É un dos valores novos de Galicia máis positivos. Quen che pode falar con detimento da sua persoalidade, é Prada.
Agora andamos a preparar o segundo Caderno, que irá adicado con preferencia á pintura. Coido que se manterá á mesma outura do primeiro. O pior é si calisquera día non podemos seguir avante, pois as dificultás xurden cando menos se agarda. Aló veremos.
Por correo aparte remeseiche un exemprar da miña Historia da Literatura Galega, que remata de sair do prelo. É o primeiro libro da serie de Manuás que edita "Galaxia". A mesma editorial ten en marcha unha serie de criación que se iniciou coa "Antífona da Cantiga" de Cabanillas; a de cadernos, co tídoo de Coleición "Grial"; e unha reedición de clásicos, chamada "Coleición Pondal". Pra o futuro matinamos en lle dar aínda meirande amplitude ás publicaciós. Todo, craro está, contando con que poidamos seguir avante.
Ademáis de "Galaxia", hai a Editorial dos Bibliófilos Gallegos que inspira Filgueira, con fís máis arqueolóxicos que vivos, e a Coleición Benito Soto, sostida por un grupo de rapaces pontevedreses, adicada á pubricación de libros poéticos.
Entre a xente nova comeza a haber algunha inquietude espritual, pero en xéral pouca cousa.
A Historia de Galicia que dirixe Otero vai por bó camiño. Coido que xa está pra rematárese o primeiro tomo. Cecáis en setembro o poidan enviar pra imprentalo.
Eu sigo coma sempre, inda que muito máis envellecido. Hai que traballar arreo, con un ritmo apresurado e agobiante. Non teño tempo pra nada, e nin siquera sei de onde saco o tempo. Agora estóu pasando unha tempada n-unha praíña de perto de Vigo, pero vou todol-os días á cidade, e práiticamente non disfroito nada do mar.
Xa saberás que Carballo está agora en Lugo, de direutor de un Colexio. Continúa coa súa misantropía esaxerada, e con abondos complexos. Fai cantos traballos literarios se lle encargan, pero non sai d'iso.
Istes días inauguraráse en Bos Aires a Esposición Coleutiva de Arte Galego que orgaizamos aquí. Non sei como sairá. Agradeceríache que me deses as impresiós que ahí recibas dos resultados. Si aparecen comentarios na prensa que tí lés, non te esquezas de mos mandar.
Tamén debe de andar a istas horas pol-a capital do Plata, Bouza-Brey. Coido que vai arranxar [ilexible ¿?] folk-lóricas. Eu non-o fun a despedir cando saiu de eiquí, apesares de que me mandóu dous recados. De todol-os xeitos, no fondo é un bó galego.
Bueno, nada máis por hoxe. Recibe a cordial aperta de sempre do teu vello amigo
F. Fernández del Riego [sinatura autógrafa]
|
| 1954-11-10 |
|
Caracas - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramiro Isla Couto a Lois Tobío Fernández, 1954. en 10/11/1954
RAMIRO ISLA-COUTO
APARTADO 1548
CARACAS
10 de noviembre de 1954
Benquerido irmán i-amigo:
Por correio aéreo enviei-che eixemprares do Suplemento Literario de "EL Universal" –o xornal de maior circulación en Caracas– e da revista "ELITE" a de maior difusión de Venezuela.
Conseguíuse de momento, e como proba, un artigo mensual en cada unha das prubricacións devanditas.
"El Universal" paga 45 bolívares (uns 15 dólares) e "Elite" entre 75 e 100 bolívares, según o intrés que teñan.
Para "El Universal" é preferibel o artigo corto e si é mester ilustral-o ten que sere con unha soia ilustración, salvo casos especiales. Silvio Santiago, un gran galego, dono da publicidade Iberia que é o que consigue isto, me encarrega che diga que convén lle busques tidoos ben "literarios", modernos, moi "inteleituales", pra iles é un oitenta por cento do éisito. Eu non sei si me eisprico ben, pero coido que me entendes perfeitamente.
En "Elite", revista esencialmente de familias, o éisito hai que buscal-o máis que nada entre as mulleres. Amores célebres, aventureiras e amantes da hestoria, etc. etc., enfín ti verás. Eiquí pódese ser máis longo e con varias ilustracións si fosen precisas.
Isto non é definitivo. Silvio estaba traballando a colaboración no "El Nacional", pero o que se encarrega das colaboracións anda de viaxe fai bastantes meses pol-o eistranxeiro, e como non acaba de chegar, ante a insistencia miña fixo istas xestións, que non perxudican nada as futuras, porque ista colaboración de agora sirve para darse a coñecer. Logo virán outras cousas.
E agora outra cousa. Che vou a enviar os dous derradeiros números de "Galicia" de Caracas. Pol-o adicado ao Dia de Galicia ollarás que Otero Pedrayo ía a vir a dar unhas conferencias e inviado pol-o Centro Galego ía a presidir os actos da Nosa Festa. As autoridades franquistas non-o deixaron vir porque dín que iste Centro é enemigo do réxime. Con tal motivo, vaise a publicar un número eistraordinario en homaxe a Otero. Pol-o entusiasmo que espertou en Galicia vai resultar unha cousa monumental, tanto, que o Centro Galego asustou-se ante o costo que lle supón, e como se fundou fai pouco tempo un Patronato da Cultura Galega, se fixo cárrego do asunto, e hai un entusiasmo tolo por levar a cabo a obra. Calcúlanse soio de Galiza unhos 50 traballos, que xa están chegando con fotos dibuxos etc.
Non queremos que falle a túa colaboración, tes tempo atá os primeiros dias de Decembro próusimo, pois pénsase metel-o na imprensa a segunda semán de dito mes.
E nada máis, non escribín antes porque estóu traballando como unha fera, visitando médicos, boticas, viaxando etc. e eiquí o traballo é moi duro, sobre tudo o de visita, e os transportes feitos un desastre, que se perde máis tempo n-isto que no demáis. Isto é o que me impide escribir-che. Esquecía-me, tamén che vou enviar os selos ofrecidos que os estou separando aos poucos.
Meus respetos a dona, agarimos aos pequenos e unha saudosa aperta do teu
Ramiro Isla Couto [sinatura autógrafa]
|
| 1956-02-23 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Rodolfo Prada a Lois Tobío Fernández, 1956. en 23/02/1956
RODOLFO PRADA
CONSTITUCIÓN 4234
Buenos Aires
–––––
23 Febreiro 1956
Señor,
Don Luis Tobío,
26 de Marzo 1089,
MONTEVIDEO. (Uruguay)
Benquerido amigo e irmán:
Supoño que o bo amigo Couceiro lle haberá trasmitido as miñas felicitaciós polo manífico traballo que fixo, a xeito de barudo perpiaño, pra o proieutado Congreso da Emigrazón Galega. Perfeita e lumiosa cada unha das tres partes. Fixen entrega do traballo ao Consello de Galiza e a tudos gostou e alentou moitísimo. Istase traballando encol das fases limiares do proieuto e, no seu intre, se lle informará a vosté o respeuto.
Agora teño o gosto de cumprir outro encárrego pra vosté. Trátase do seguinte: da grandeira obra, que patrióticamente financia noso esgrevio amigo Don Manuel Puente, da Historia de Galicia. Como vosté sabe, vense escribindo por un equipo de especialistas, alá na Terra, baixo a direición de Don Ramón Otero Pedrayo. Xa se recibiron os orixinaes pra os dous primeiros tomos que xa istán sendo imprensados. Don Manuel contratou o traballo ca impresa López de ista cibdá (a mesma que fixo o libro "As Cruces de Pedra na Galiza" de Castelao), en 400 e pico de mil pesos. Amáis de elo, os grabados custarán uns 150 mil pesos. Isto lle dará ideia da importanza da obra. A edizón istá ao coidado de Luis Seoane axudado por mín. Agora ben, témolo probrema da correición das probas, non pola correición simpre en sí, que se podería faguer doadamente en base a os orixinaes, senón pola necesidade de unificar a ortografía dos varios traballos de difrentes autores. Elo comporta unha responsabilidade que somentes pode ser asumida por persoa autorizada por outa preparación inteleitual e amplo conocemento da nosa lingua, pois vai tuda a obra en idioma galego. Con Otero Pedrayo tense acordado que se faga a primeira correición, –e conseguinte unificación ortográfica e linguística–, eiquí, enviándose a éle a derradeira proba pra sere revisada e conformada alá.
Agora ben, Seoane e máis eu entendemos que vosté é a persoa máis calificada nas terras do Plata pra laboura tan importante. Don Manuel atopou perfeita a eleicióne fíxome o encárrego de lle escribir propoñéndolle isa colaborazón e pregándolle queira aceitala, a base, naturalmente, de lle compensar cos honorarios que correspondan, xa que o traballo será fadigoso e lle demandará tempo que vosté perdería de adicar a labouras periodísticas ou editoriaes que lle rinden beneficios.
A impresa xa entregou as probas dos primeiros traballos: o Prólogo e a Descripción Xeográfica de Galicia, ambos de Otero Pedrayo. Si témola a sorte de que vosté aceite a laboura que lle propomos, enviaríamoslle ise material seguidamente. Prégolle, pois, nos favoreza ca sua resposta, o máis axiña que lle sexa posibele.
Aproveito gostoso a oportunidade pra o saudar moi cordialmente, aftmo. s. s. amigo e irmán,
R. Prada [sinatura autógrafa]
P/D.- Eu permítome apelar afervoadamente ao seu patriotismo galego pra que faga o sagrifizo de aceitar o encárrego.
R. Prada [sinatura autógrafa]
|
| 1959-07-27 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Emilio Pita a Lois Tobío Fernández, 1959. en 27/07/1959
Bs. As. 27-7-1959.
Sr. Luís Tobío
Montevideo.
Querido Luís:
Recibín a túa carta tan amical do día 22, e agradézoche moito as túas verbas tan agarimosas.
Onte domingo, ainda que con algunha dificultade, escoitei a nosa audición adicada ao Día de Galicia; penso que as túas verbas encol do meu derradeiro fillo lírico sairán ao ár o domingo 2 de Agosto e apréstome a escoitalas con emoción e devoción.- Gracias, moitas gracias dende agora.-
O meu fillo está vivindo en Montevideo, pero non traballa na oficiña ahí, pois a laboura nosa non necesita mais empregados. Está faguendo algúns traballos secundarios, na agarda de entrar no Banco de Galicia, onde o amigo Canabal prometeu ubicalo na primeira oportunidade que se presente.-
Xa voltarei a envíarche as miñas verbas cando escoite as túas.-
Estos días témos a presencia física e espritoal de Don Ramón que é como tér a Terra con nós.
Lembranzas manseliñas a María del Carmen e aos fillos de Maruxa e de todos nós.- Para tí a aperta forte de sempre de,
Pita [sinatura autógrafa]
|
| 1961-01-04 |
|
Bos Aires - Trasalba |
Destinatario/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Manuel Puente a Ramón Otero Pedrayo, 1961. en 04/01/1961
Manuel Puente
Buenos Aires Enero 4 de 1961
Señor Don
Ramón OTERO PEDRAYO
TRASALBA (OURENSE)
–COPIA–
Meu querido Don Ramón:
Estou seguro que vostede estará estrañado da falta das miñas noticias, en tanto tempo, pero pódolle asegurar que naides como eu estaba sofrendo por non poder escribirlle algo satisfactorio en col da empresa que me comprometín coa patria –de facer imprentar a Historia de Galiza– pero ese compromiso non dependía solo da miña bontade que nunca faltou, si non en primeiro lugar, que de ahí mandaran os traballos debidamente ordenados, e en segundo lugar que a persona que aquí se comprometeu a dirixir a impresión, cumplira.
¿Si os dous puntos esenciales me fallaron que podía facer eu?.
Si co primeiro cumplín poñendo ahí os fondos necesarios para pagos de mapas e colaboraciones, co segundo ainda mais, contratando coa imprenta en base a “Maquet” o os detalles elaborados polo mismo responsabel– contratando cos clichés etc, a imprenta aboneille a primeira cuota ($ 37.500) que creo perdida, fixen entrega de todos os materiales que estaban no meu poder, testos, debuxos, mapas, e nada se fixo, a imprenta dí que se perxudicou coa perda da composición e esixe novo contrato aos novos precios, 15 ou 20 veces mais caros, – ¿podia eu volver a confiar para contratar de novo con novos aportes que tamén se perderían?.-
Cando vostede estuvo eiquí, dixen eu en unha xuntanza que a Historia de Galiza se faria e dende entonces pasei intres moi amargos, sin saber que facer, –a parte de ahí pensei que podía remediarse pero– ¿Cómo resolver o de aquí, si pensaba que o sucedido tocaba os bordes de un sabotaxe? -.-
Polo esposto darase conta os motivos de non escribirlle, fago oxe ledizoso pola seguridade que teño, e que por fín teremos a Historia de Galiza –gracias a vontade, capacidade e patriotismo de un gran galego, que enterado das dificultades con que eu me encontraba, ofreceuse patrióticamente a encargarse él, de correr cos traballos de impresión, estoume refirindo a Don Luis TOBIO.-
Comprenderá vostede a tranquilidade que oxe enche o meu espritu, –e a alegría que teño en comunicarlle a vostede esta novedade.-
O dia 12 de Nadal fumos a Montevideo, Prada, Abraira e eu levándolle a Don Luis TOBIO todo o material que tiña no meu poder –incluso debuxos e mapas– e, o por alí en órden as cousas, notamos que, o seu traballo non está completo, e decir que n imprenta ou en outra parte estraviaron algunas follas últimas, e como creo que a vostede se lle enviaron as copias da imprenta para correxir, e si non que terá copia do traballo que mandou oportunamente, lle rogo lle faga chegar directamente a Don Luis a parte que el lle pida –pois para que non mande todo, el lle dirá dende que parte en adiante falta.-
Tamén nos falta o mapa xeral de Galiza que era o mais grande e estaba solo en unha carpeta, ainda temos espranza de que SEOANE a encontré, e me gustaría si vostede podría averiguar no cartógrafo de Madrid si poderia facer outro mapa, pronto, e canto costaría.-
Infórmolle que a Don Luis TOBIO lle dín amplios poderes para tratar con vostede e con todos os colaboradores e facer baixo a miña responsabilidade económica todo o que sexa necesario o seu parecer para terminar a impresión da Historia e Galiza, de maneira que en adiante todo o que Don Luis resolva ou ordene ten a miña conformidade.-
En próxima carta fareille un detalle de todos os fondos enviados a esa.-
Termiño enviandolle a vostede e a sua dona moitos saudos e augurios para o ano 1961 con un abrazo do seu
S S S
[sen asinar]
|
| 1961-01-12 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Manuel Puente a Lois Tobío Fernández, 1961. en 12/01/1961
Manuel Puente
Buenos Aires Enero 12 de 1961
Señor Don
Luis TOBIO
MONTEVIDEO (URUGUAY)
Meu muy estimado amigo:
En primeiro vayan os meus desexos de un feliz aninovo para vostede e a sua familia, e agora refírome a copia da carta a Don Ramón OTERO PEDRAYO que lle enviei por Carlitos ABRAIRA (que por defecto do carbónico estaba borrosa– lle remito outra mais clara), na misma lle digo a Don Ramón que vostede lle pedirá a parte que falta do traballo de el, rógolle polo tanto facelo axiña para gañar todo o tempo que se poida.-
Na devandita carta digo que vaixo a miña responsabilidad económica está autorizado por min para resolver todo o necesario para a impresión de a Historia de Galicia –confirmolle a vostede o que lle escribín a Don Ramón, e convimos personalmente na sua casa, esto é –que lle ordene a Don Ramón ou conveña cos colaboradores desiñados ou outros, o que vostede considere necesario para a termiñación da obra.-
En canto os materiaes no seu poder –colaboraciones, debuxos e mapas– proceda tamén con toda libertade –o que non lle guste desbóteo– e co que sirva proceda a facer imprimir os primeiros tomos contratando como mellor lle pareza, é avisándome solamente para abonar as cuotas que vostede conveña.-
Respecto a o que falta do traballo de Don Ramón –fíxose aquí toda a búsqueda infrutuoxamente, en canto o mapa de Galiza veremos si o encontra SEOANE.-
Repasei a carpeta de correspondencia que teño de Don Ramón en procura de algún dato que poida interesarlle a vostede, e me decido a enviarlle as cartas orixinales que coido de intrés, así como copias de algunhas miñas, que lle rogo conservar para tornalas o meu arquivo cando vostede decida.-
Termiño póndome a sua disposición para calquer aclaración etc que considere conveñente, con unha aperta do seu amigo e,
S S S Manuel Puente [sinatura autógrafa]
|
| 1961-02-03 |
|
Trasalba - Montevideo |
Remitente |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramón Otero Pedrayo a Lois Tobío Fernández, 1961. en 03/02/1961
Trasalba, Ourense 3 do febreiro 1961
Sr. D. Lois Tobio
Meu querido e lembrado amigo: Sua carta tróuxome a meirande alegría. Estiven de viaxe. Por iso demorei a resposta. Escribireille con regolaridade. Eiquí os amigos colabouradores desconfían da pubricación. Soio ca saída de un bó volume renascería o entusiasmo. Xa lle escribirei con mais calma. Istas letras son soio de agradecimento. Vai a concrusión do prólogo xeográfico. Pois iso e non Xeografía é o meu traballo. Cecáis estaria ben unha Bibliografía xeográfica de Galiza. O mapa grande vaise demorar moito. ¿Que tal unha boa fotografía do Venerable Fontán?. É grande e boa a ilustración cartográfica. Mire si fai falla algunha fotografía maís, por exempro, de Vigo.. A Prehistoria pode estar en pouco tempo. Igual a hestoria dos Peleníraxes por Carro.. Do demais hai moito traballado e sin orgaizar.. O interesante é a pronta saída do volume de Etnografía, verdadeira obra prima, que xa perde por o moito tempo de agarde. O Risco xa non traballa con gosto máis do que en cousas literarias.. Enfín, dentro de dous días lle escribirei.. Sua carta devolveume a confianza. Saudos da miña muller. Lembranzas na sua casa. E ós amigos
Sempre seu vello aluminador [¿?]
R. Otero Pedrayo [sinatura autógrafa]
|
| 1961-02-11 |
|
Ourense - Montevideo |
Remitente |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramón Otero Pedrayo a Lois Tobío Fernández, 1961. en 11/02/1961
Ourense 11 febreiro 61
Sr. D. Lois Tobío - Montevideo
Querido e lembrado amigo: Estou moi ledo ca nova orgaización da que xa foi chamada a "Grande e Xeneral Estoria". Débolle falar con absoluta sinceridade. O empeño precisaría unha verdadeira orgaización e unha forte base económica. Os colabouradores propostos ou os mais desconfían. A vida é dura e os traballos de investigación lentos. Custan moitos as tempadas nos arquivos e as fotocopias. Sin falar por hoxe do orixinal en poder de Vde. vóulle mañifestar o estado do traballo: A) feita, con ben poucos engadidos e notas por Xaquín Lourenzo, a Prehistoria, por o inesquescente Cuevillas: b) feito un volumen enteiro de historia das Pelerinaxes dende as orixes deica hoxe por S. Xesús Carro: Vde sabe seu caraiter; quixo traballar soio; c) de Idade Meia por Ferro e por mil listas de fontes no Arquivo Histórico Nacional cuias papeletas eu gardo; d) de Idade Moderna tamen moita nota de fontes. Pro hai de esculcalo todo ben deitamente ben pagando fotocopias. Hai tamén moitas fontes de outros arquivo de época celto-román di Bouza ter traballado moito; quedamos en que a outra Idade Meia a fixera Ferro e a baixa Ferro ou Filgueira facendo dende logo Filgueira a Poesia medieval. No sei si cumprira. Chamoso Lamas fará non o dubide a historia do Arte. Eu quedeime co XVIII e XIX, fora [?] da cultura, e traballo moito. Coido que en dous anos podo ter rematados os dous volumes. ¿E o demais? ¿Que se mete co XVI e XVII? Compre unha nova orgaización e moito diñeiro. Por o pronto será gran cousa que saia a Etnografía. O Risco está vello e doente. Coido que sere orixinal está cheo de cravos.. Saidos os dous, ou o Tomo [¿?], xeografía, xeoloxía, bioloxía, etnografía –hai de pensar no demais a base de non seguire un orde cronolóxico esaito.. Enfin, agardo a sua opinión e sigo traballando no meu. Ben sei que D. Manuel gastou en [¿?] moito diñeiro. Debeu ser ouxeto de algun engano nas imprentas. Pidolle a sua opinión. Francamente sin cartos os mais dos colabouradores non traballan entendendo honorarios de investigación e de obras feitas. Falarei con Aquilino sobre o tratado de historia da lingoa que pode saír en calquer tempo. Escríbame. Saudos na casa. Sempre o vello amigo
R. Otero Pedrayo [sinatura autógrafa]
|
| 1961-04-13 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Manuel Puente a Lois Tobío Fernández, 1961. en 13/04/1961
Manuel Puente
Buenos Aires Abril 13 de 1961
Señor Dn.
Luis TOBIO
MONTEVIDEO (R. O.)
Meu estimado Don Luis:
Aprobeito o viaxe a esa do hirmán Abraira para contestar a sua de data 6 do Cte.-
Non recibín a visita de Barreiro, nin pola miña parte penso resolver nada, xa que deixei nas suas mans contratar con quen a vostede lle parezca mellor, sin ter somentes en conta algún pesos menos, sinón calidade de traballo e menos preocupacións; dos tres presopostos traídos por Prada paréceme que o mais convenente é o de Colombino, pero Ud resolva e dígame o que acorde como pago adelantado para mandarlle un cheque de ese Banco de Galicia.-
Don Ramón escribiume fai uns días por primeira vez desde a miña carta que Ud conoce, infórmame que está en correspondencia con Ud e nada mais; ahora eu creo que convendria lle escribir Ud sobre o que falamos –esto é– que Ud lle pida canto se lle debe a cada un dos que xa fixeron traballos incluso el, e que lle dea o presuposto dos outros traballos que faltan, para situar eu en Galicia os fondos necesarios para o cual conviria irlle escribindo a Fernandez del Riego según a sua idea, de que fora el o Administrador, aceptado por mín con moito gusto.-
Convén tamén non esquecer de repetirlle os da terra que cada un dos colaboradores debe renunciar os dereitos de autores ecétera.-
Alégrome moito que Ud. se dera conta da falta do capidoo da música popular galga e estou de completo acordó co seu pedido a Don Ramon.
En espera da suas noticias saudo moi afectuosamente,
S S S
Manuel Puente [sinatura autógrafa]
[nota manuscrita escrita a lápiz, por Lois Tobío]:
Cont. 18-IV
|
| 1961-05-11 |
|
Trasalba - Montevideo |
Remitente |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramón Otero Pedrayo a Lois Tobío Fernández, 1961. en 11/05/1961
Trasalba, Ourense, 11 do maio 1961.
Sr. D. Lois Tobío
Montevideo
Meu querido Tobío:
Apertas. Pensando sempre nos amigos sobre todo nos de lonxe nista verde soedá trasalbesa escondida polo canto do cuco. ¡Que ben nestora comendo churros na Ferradura por as nove da mañán e mirando víbrar as torres cas balaladas da Ascensión!.. Eíqui os colabouradores da "Historia" pensada por Manuel Puente mañifestanse esceuticos, procuran non falar do problema quezáis por non amolarme a min. En tantos anos a Etnografia –non penso no introito xeografico– poido ter dado bos froitos e enqueito o nome galego en todo o mundo culto.. O traballo do Risco ten valeiros. O Risco xa non está pra traballos fortes. Peteira lixeiramente en materias literarias e deixase levar por a vaidade. Si a Etnografía saira co nome de Risco voltaría o seu verdadeiro rango.. O proieuto require – por agora e soio pra "internos"– si se levar adiante outra orgaización, cunha forte base económica e unha oficina ou centro reitor e orgaizado con ficheiros e todo o necesario. Cos cartos empregados teñense feito milagres. Pro hoxe a vida está moi outa. ¿Como se vai soster un inquerito de meses en arquivos? Eiquí hai unhas pesetas de Puente o meu nome na Sucursal do Banco da Cruña en Ourense, unhas 23 ou 30 mil que non emprego agardando novas guías. O volume da Prehistoria e o das Pelerinaxes en conxunto están dispostos pra ben logo. Do demais hai calicatas esporadicas. Eu teño moito do XVIII e XIX e en dous anos podería arranxar maís dun volume. Son un vello, 73 feitos. Vou ter con Vde unha correspondencia regular. Quixera saber sua aspiración concreta. Quixera as veces deixar a direición pois non responden eistremados [¿?] na longa agarda do primeiro tomo. Compría un esquema, semellante ou millorado do que se acordou con Seoane. Por certo que Seoane non me puxo nunha soia letra. Na editorial "Citania" estabase imprimindo unha vida anovelada de Rosalía que ali deixei o 59 e non sei como vai. O importante é na "Historia" un criterio e vontade segura. Saudos na casa. Sempre o vello amigo que moito lle quere
Ramón Otero Pedrayo [sinatura autógrafa]
|
| 1961-07-28 |
|
Montevideo - Punta del Este |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Lois Tobío Fernández a José Suárez, 1961. en 28/07/1961
Montevideo, 28 de julio de 1961
Señor
José Suárez
–––––––––––––––
Mi querido amigo:
Como ya te ha dicho Canabal, tengo necesidad de conseguir buenas fotografías de paisajes, pueblos y también algunos monumentos de nuestra tierra para la historia de cuya edición me he encargado. Esas fotografías están destinadas principalmente a ilustrar la primera parte de la introducción que es una síntesis geográfica escrita por Otero Pedrayo. Por consiguiente me interesa, sobre todo, lo que refleje paisaje rural o urbanos.
Mucho te agradecería que me pudieras proporcionar este material, que sin duda tienes en abundancia. No sé como podríamos seleccionarlo pues, seguramente, debes tenerlo casi todo en negativos. Tal vez podría dejarlo a tu buen criterio (20 ó 30 fotografías serían suficientes). Se trata, repito, de comentar geográficamente las descripciones de Otero Pedrayo sobre montes, valles, ríos, costas, rías y también pueblos (vistas generales que reflejen la ubicación y paisajes circundantes).
Espero tus prontas noticias sobre este asunto con la indicación de lo que podría costar este trabajo.
Recibe un abrazo de tu buen amigo
[sen asinar]
LT/pe
|
| 1961-07-30 |
|
Trasalba - Montevideo |
Remitente |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramón Otero Pedrayo a Lois Tobío Fernández, 1961. en 30/07/1961
Trasalba 30-VII-61
Sr. D. Luis Tobío
Montevideo
Querido amigo: Moi ledo ca sua carta. Devolvolle o esquema xeografico. Coido que así vai ben. Trátase de un limiar xeográfico e non de unha xeografía. E concedín moito as chamadas dos ríos e da costa. Penso que a cartografía é do millor. Mandarei unha presa máis de fotos. Quixera saber en canto tempo. Eiquí domina a preguiza. Escríballe a Parga. Estou abraiado ca morte súpeta de Aquilino Iglesia Alvariño. Estiven co il o 27 en Sant Yago, tan bon e ledo e bebedan. Morreu o 28 cando xa eu estaba eiquí. Xa o libro tén de levar unha necroloxía. Hai que procurar quen faga a historia da lingoa pra pubricar polo común da Idade Meia. Quezais Isidoro Millán González Pardo, ¿? ativo de Pontevedra. Estarei en Sant Yago mañán e buscarei consello. Non sei si a Introducción vai coa Etnografía. Coido que non. Pois abultaría demais o volume. Estou contento agora novamente por mirar pubricada a Etnografía. O pior vaí ser a revisión. O Risco non está hoxe para traballos serios. De todos xeitos pídalle cando tería a sua idea xeneral da obra. Eiquí os mais desconfían ca longa demora. Hanse animare o locir a portada impresa. Saudos na casa. E ó filliño. Con apertas a Canabal grande, puro e cerme galego, e o apaixoado e consecoente Crestar.. Penso que M? Risco-Macías deixaria ben posto noso pabellón e seu nome. Adeus. Sempre o vello amigo
Ramon Otero Pedrayo [sinatura autógrafa]
|
| 1961-09-06 |
|
Vigo - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Francisco Fernández del Riego a Lois Tobío Fernández, 1961. en 06/09/1961
[Vigo]
6-set.
1.961
Sr. D. Luís Tobío Fernández
Montevideo
Meu querido amigo:
Recibín a túa do 10 de agosto pasado. Demorei un algo o respostarche, porque andiven a matinar sereamente na proposta que me fas. Por outra banda, tamén Otero Pedrayo leva unha tempada en Santander, e non voltará a Galicia ate meiados de mes.
Si os moitos agobios que pesan riba de min non me fixesen dubidar, teríache escrito a volta de correo, acollendo con entusasmo a idea de colaborar contigo dende eiquí, no choio de levar avante a Historia de Galicia. Pero son tantas as obrigas que hei de atender, que sentín medo de comprometerme a te axudar. Porque, craro está, a axuda ten de ser efeitiva no orde dos logros que se tencionan. Ben me decatei, dende o primeiro intre, que Otero non era o home chamado a iste labor, que non vai co seu temperamento. E, seguramente, il agradecería que se lle aforrasen os traballos engorrosos, alleos á tarefa inteleitual de dirixir a Historia. Niste senso, comprendo cales son os teus propósitos, i eu, por razós de galeguidade e de amistade contigo, non podería negarme a secundalos.
Trataréi, pois, de facer todo canto esteña nas miñas mans, pra normalizar o traballo que eiquí me encomendes. Nembargante, non quería deixar de te advertir que apenas dispoño de tempo pra nada. Unha das cousas que máis horas me ausorben e máis preocupaciós me causan, é Galaxia. Mesmamente, porque a vida comercial da Editora esmorecía, tiven que me faguer cargo da direición da Xerencia, e todas as horas me son poucas pra revitalizar e dar novos pulos á empresa. Ademáis, agora ando metido na creación dunha grande Biblioteca, que se nutrirá cos fondos que posee Penzol, e que nos donóu pra tal fin. Xa temos alquilado o local, e contamos coa promesa de outras interesantes aportaciós bibliográficas. Queremos chegar a facer un importante centro de estudo, no que centralizaremos, reproducidos en microfilm, cantos documentos de interés romanístico andan esparexidos polas bibliotecas estranxeiras. Dise xeito poderemos chegar a dispoñer dun valioso centro, pra que os universitarios galegos traballen debidamente sin necesidade de saír de Galicia. Velahí, pois, unha nova laboura de envergadura, en cuia orgaización tamén me comprometín.
Polo demáis, decátome sobradamente das razós que espós na túa carta, e que considero xustificadísimas. Conta polo tanto conmigo, dende agora, pra o que me sexa posibre facer. En tal senso deberás sinalarme, periódicamente, os puntos concretos do que hei realizar de acordo co plan trazado por tí.
Xa falei con Parga, sobre o asunto da parte xeolóxica da Historia. Autorizoume pra que che comunicase que podías seguir avante co texto que ahí tes, pois renuncia a toda correición.
Non quero iniciar xestión algunha, ate que teñas a conformidade de Otero. Non por outra cousa, sinon por delicadeza e respeto á súa persoa.
Supoño que Alvaro Xil non falaría co cartógrafo sobre a reprodución do grande mapa estraviado. Digo isto, pola esperencia de outras cousas semellantes. Si consideras que ainda hai tempo de emprincipiar unha nova xestión, indícame o prazo de que podo dispoñer, e comunicareime co cartógrafo a traveso dun amigo común.
Con respeito á música popular na parte etnográfica da obra, i estando fora deiquí Bal e Gay, non vexo persoa axeitada e de solvencia que puidera encarregarse do asunto. Seméllame que non estaría mal encomendarllo a Pita.
E isto é todo polo de hoxe. Recibe a forte aperta de sempre, de
Fernández del Riego [sinatura autógrafa]
|
| 1961-11-05 |
|
Ourense - Montevideo |
Remitente |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramón Otero Pedrayo a Lois Tobío Fernández, 1961. en 05/11/1961
Ourense 5-XI-1961
Sr. Dn. Lois Tobío
Montevideo
Meu querido amigo: Abrazos. ¿Porque na entrada do inverno e cunhas voltas por Sant Yago lémbrase un máis vivamente dos amigos?. Agardo letras de Vde sobre a Historia. Precísase un novo sistema e nova finanzación. Eu entendereime direitamente con Vde. Escribireille todos os meses. Noso amigo Sebastián M. Risco Macías tróuxome recados e indicaciós. Hoxe limitareime a tres probremas:
O estudo de Aquilino Iglesia –q.D.t.– pode servir con algunha demudanza no tono que non caia na pura doutrina e teoria. Nisto estaba o propio Aquilino conforme. Aseguroumo xa no vran saíndo da catedral falando entramos na Quintana e na Rúa Nova e houberao il feito de non o coller de sutoque a morte.
Pra o grande mapa de Galiza compre saber o formato do volume. Si me di con xusteza as dimensios e outras notas de acomodamento mándase facer o Instituto Geográfico pidindo diante presuposto.
As modificaciós no traballo de Aquilino debíaas facer Vde que está en xornaleira relación co senso e esprito dos emigrados, de isa rexa Galiza. Pois coido que debe ire no principio da obra.
Eu teño 73, case 74 anos, con enerxia de abondo pero amingoada pola doenza da perna esquerda e tamén –entre vellos amigos pódese dicir– pola merma económica que supón a xubilación da cátedra e o cativo prodoito do capital en terras. Hoxe só é sentimento ó que me cingue os eidos herdados que non deixarei como non teña moita precisión. Hai que pensar noutro direitor mais novo e proveitoso. Farei e sigo traballando no meu XVIII e XIX.
Saudos a Canabal e sua boa xente. Escribireille. E a Crestar. E na sua casa.
Sempre o vello amigo
R. Otero Pedrayo [sinatura autógrafa]
|
| 1961-11-16 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Manuel Puente a Lois Tobío Fernández, 1961. en 16/11/1961
Manuel Puente
Buenos Aires Noviembre 16 de 1961
Señor Dn
Luis TOBIO
José Bto. Lamas 2941
MONTEVIDEO-Uruguay
Meu estimado Don Luis:
Contesto a sua estimada carta del 25/10 chegada con moito retardo.-
DEL RIEGO: Como entendin que primerio me iva escrebir vostede propondolle o plan que vostede resolvese, quedei a espera das suas noticias sobor da aceptación para facerlle chegar fondos que estan agora espallados en poder de Don Ramón-Alvaro Gil etc, de maneira que digame vostede si Del Riego aceptou o encárrego, si debo escribirlle.-
Don RAMON: fai tempo que non me escribe, cando estubo por eiquí Don Sebastián MARTINEZ RISCO encargueille falar con Don Ramón sobre dos capítuos que faltan para a historia e sobor de esto recibín o que lle transcribo que como verá non dí nada novo en que poidamos vasarnos, pero como confio na vontade de MARTINEZ RISCO para axudar no que poida pra historia escribireille sobor desto e igualmente o farei sobor o que vostede me indique.-
O MAPA GRANDE: o están facendo en Madrid coa intervención de "BEN CHOSEI", de maneira que como creo que irá pegado, seria bén que para non retrasar o traballo na encuadernación puxeran un papel doblado no lugar correspondente, para ser remplazado logo polo mapa, pois vai a tardar porque o cartógrafo estaba fora de Madrid este novo mapa vai costar 40.000 pesetas.-
NOME DA EDITORIAL: conven porlle "EDITORIAL NOS" BOS AIRES, pois témola registrada eiquí, conven que vaya co o mesmo tipo e caracteristicas tal cual está no libro "As Cruces de Pedra" que cordo que vostede ten un exemprar.
No copyright creo que pode ir o meu nome como vostede dí, e si e o caso de rexistralo ahí na propiedad literaria –fágame mandar a solicitú ou indíqueme como facelo.-
PAGOS: faga vostede os necesarios tanto a BARREIRO como os grabados, recurrindo a miña conta do Banco de Galicia.
Sin mais, os amigos retribúyenlle e agradacen os seus saudos, e con uha garimosa aperta quedo seu amigo,
S S S
Manuel Puente [sinatura autógrafa]
P.D.- Fotografias levadas por Prada, creo que 106 –o que as facilitou precisas e está as recramando, rógolle devolvermas o antes que poida.- Vale
|
| 1962-01-10 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Manuel Puente a Lois Tobío Fernández, 1962. en 10/01/1962
Manuel Puente
Buenos Aires, Xaneiro 10 de 1962
Sr. Don
Luis TOBIO
MONTEVIDEO
Meu querido amigo:
Recibín onte a sua carta –22 Nadal con un retraso enorme.-
Aproveito a ida a esa do noso bon amigo Prada no dia de mañana para mandarlle o orixinal do traballo de X. Lorenzo referente:
OS PRODUCTOS DO MAR”, eu non teño copias das cuartelas feitas a máquina po lo que non podo saber o que corresponde os Nº. 66 a 68 –por eso lle envio todo o traballo– rougandolle o conserve porque me gusta gardalo.
Dentro de uns días lle mandarei copia das cartas que farei a Del Riego e Don Ramón.-
En canto a O Mapa Xeral de Galiza xa está pedido a Madrid e Ud verá si conven ou non agardar por el.-
Alégrome que a impresión estea tan adiantada, doume perfecta conta do enorme traballo que siñificou para vostede por en órden os orixinás e todo o demais de clichés etcétera; O desorden nos orixinás non foi por falta das nosas recomendacións, que chegamos a pedirlle se poxeran da cordo, na unificación do idioma etcétera, e de esperar que con la dirección de Del Riego os futuros traballos veñan como corresponde.-
O meu sobriño tróuxome a mayor parte das fotografías –cando non precise as poucas que quedaron ahí rógolle enviarmas para devolvelas.
Con moitos saudos dos amigos de aquí e con augurios de un bó ano 1962 –para vostede e familia reciba uha aperta do seu amigo e
S S S
Manuel Puente [sinatura autógrafa]
|
| 1962-07-24 |
|
Montevideo - Mendoza |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Lois Tobío Fernández a Fritz Krüger, 1962. en 24/07/1962
LUIS TOBIO
Montevideo, 24 de julio de 1962
Señor
Dr. Fritz Krüguer
Universidad de Cuyo
Facultad de Filosofía y Letras
Patricias Mendocinas 605
MENDOZA
Estimado Dr. Krüger:
Acabo de recibir su carta de 18 de los corrientes y he de anunciarle que hoy mismo le remito en dos paquetes por correo ordinario, como impreso certificado, los estudios de los Sres. Risco y Lorenzo.
De las láminas a que Ud. alude solamente hay cuatro que representan mantas en colores de confección popular y sus motivos ornamentales. No van ahora pero se las remitiré bajo sobre en cuanto pueda.
El título de la obra es "Historia de Galiza publicada baixo a dirección de Ramón Otero Pedrayo". Montevideo 1962. El trabajo de Risco va en el volumen I y el de Lorenzo en el volumen II.
Deseándole buena recepción del envío y con mis más atentos saludos,
[sen asinar]
LT/PC
|
| 1962-07-31 |
|
Mendoza - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Fritz Krüger a Lois Tobío Fernández, 1962. en 31/07/1962
UNIVERSIDAD NACIONAL DE CUYO
FACULTAD DE FILOSOFÍA Y LETRAS
–––––––––––––––––––
INSTITUTO DE LINGÜÍSTICA
––––––––––––––––––
P. MENDOCINAS 605
MENDOZA
(REP. ARGENTINA)
Mendoza, 31 de julio de 1962.-
Señor Dr.
LUIS TOBIO
J. B. Lamas 2941
MONTEVIDEO - Uruguay
De mi mayor consideración:
Supongo que habrá recibido mi carta de ayer, donde le avisaba recibo de las publicaciones de los Sres. Lorenzo Fernández y Risco.
No puedo expresar en pocas palabras la profunda impresión que recibí al hojear y examinar las páginas de esta extraordinaria obra. Uno de los días más felices de mi vida ha sido éste, en que veo terminada la obra del amigo Lorenzo Fernández y en buena marcha la del amigo Risco. Verdaderamente, es difícil decir lo que hay que admirar más: la enorme diversidad del material, la exactitud perfecta de la descripción, la excelente documentación gráfica o la presentación. En todos los aspectos la obra es magnífica, un modelo de trabajo que honra a todos los colaboradores y a Galicia. Además, ¡los recuerdos personales que encuentro a cada paso..! La vida y cultura gallega revividas, en una grata coincidencia, en el artículo que sobre la casa rural publicara Lorenzo Fernández primeramente en alemán en la revista hamburguesa "Volkstum und Kultur der Romanen", hace más de 20 años.
Felizmente puedo comprender y valorar todo lo que encierra la modesta aclaración que aparece al final: "A edición estivo ó coidado de Lois Tobío".
Mis más sinceras felicitaciones a todos al mecenas que subvencionó la obra, haciendo así posible una publicación de tanta envergadura, a los colaboradores especialistas de primer orden en su materia, a los que debieron enfrentarse con los arduos problemas técnicos de la impresión y que tan airosamente los han resuelto. Sin duda, pocas regiones de España cuentan con una publicación tan bien documentada y presentada.
Voy a mandar copia de esta carta que en forma concisa expresa mis aplausos, a los señores Puente, Prada, Lorenzo Fernández, Vicente Risco y Otero Pedrayo.
Ahora algunos detalles:
Al hablar de láminas me referí precisamente a las que aparecen con tanta abundancia en la obra como ilustraciones, no a láminas coloreadas.
Con respecto a ellas, pienso que sería muy oportuno reproducir algunas –se entiende que con la autorización del Sr. Puente (copy right)–, en la contribución "Cultura popular y dialectal en España", que preparo para la Enciclopedia Lingüística Hispánica publicada por el Consejo Superior de Investigaciones Científicas de Madrid. Supongo que en alguna oportunidad tendré a mi disposición los originales; desde luego sería una selección muy reducida, por ej. fig. 43, 477.
Sería conveniente agregar una bibliografía al final de la obra.
Si bien ando muy ocupado con otras tareas –aquel artículo urgente– voy a hacer lo posible por publicar una reseña o reseñas sobre la Historia de Galiza, no sé todavía si en España, EE.UU. o Alemania (en una revista de etnografía general); por lo tanto me interesa saber si la obra ya ha salido en la Ed. Nos.
Le reitero mis felicitaciones y mi profundo agradecimiento.
Dr. Fritz Krüger [sinatura autógrafa]
Director
|
| 1962-09-27 |
|
Ourense - Montevideo |
Remitente |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Ramón Otero Pedrayo a Lois Tobío Fernández, 1962. en 27/09/1962
Ourense 27 de setembre 1962
Sr. Dn. Lois Tobío
Montevideo
Meu querido e lembrado amigo e irmán:
Unha aperta calada e fonda, unha das meirandes e verdadeiras do meu vivir vai para Vde nista folla. Estaba en Santander cando chegaron os dous volumes. Falóume deles Ramon Piñeiro con grave entusiasmo. Fai dous días camino por eles. Corro polo Valedouro ou a Mahia. O peito alenta en ámpito estenso; saia de pazo, cráustro, paisaxe, ría. Medrou un souto oután. Fai pequenos os demais matos e arboredas .. Inda non podo facer unha estimación ouxetiva. Soio testemuñar miña ademiración e respeto diante a laboura de Vde para canto no arenal e peiraos do seu traballo e entusiasmo que os dous navios saíran o mar.
Un novo tempo na historiografía de Galiza. Un libro, dous, non do ano. De moitos anos como autoalidade. Algo de menhir ou castro ondeador de infinidos remuiños.
Houbera gostado millor que a miña parte levara o tíduo do que é: Introducción xeográfica. Mais o terlle avisado decatarase deseguido. Non deixa, quezais, de ter un senso o feito de ter nado os tres autores cada un na sua xeneración, nun seitor curto de ¿? da Paz, de Ourense, a menos de 15 metros os berces mais derriados un do outro.
Saudos na casa e ós amigos. Sempre o vello irmán agradecido, emocioado,
Ramon Otero Pedrayo [sinatura autógrafa]
|
| 1962-10-08 |
|
Montevideo - Bos Aires |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Lois Tobío Fernández a Manuel Puente, 1962. en 08/10/1962
LUIS TOBIO
Montevideo, 8 de outubro de 1962
Sr. D. Manuel Puente
Bartolomé Mitre 1263
BUENOS AIRES
Meu querido Don Manuel:
Supoño que xa terá no seu poder o exemplar da Historia que lle mandei por Abraira. A edición está rematada. Compre tomar medidas prá sua distribución. Desexo que me confirme que se debe facer o prospecto de propaganda. Este debería ir acompañado dunha circular.
Os pagos que se teñen feito deica agora son os seguintes:
6 cuotas do presuposto base ………$ 105.000,00
Gastos modificacións, correccións $ 15.000,00
Láminas e grabados ....……………. $ 101.997,00
Dibuxo orixinal sobrecuberta … .............$ 499,10
A Cromograf por 3 clisés …………........$ 100, 00
$ 222.596,10
O que queda por pagar é:
4 cuotas de o presuposto base …… $ 70.000,00
Exceso da edición sobre o presuposto (29
Pregos máis, descontando o que corresponde
Ó aumento de c/ 10 a c/12 …….. $ 41.549,28
A elo hay que agregar o que se deba pagar a Xosé Suárez por 20 fotos que lle encarreguei e o de traballo de Pita (cousa que coido Ud. arranxará aí). E, además, o custe do papel, a IPUSA.
No Banco de Galicia dixéronme que na conta somente ficaban $ 13.000,00. Quedo á agarda das suas instruccións.
Tiven carta de Don Ramón. Está entusiasmado vendo rematada a edición. O exemprar que levoú (incompreto) Meilán, vírono Piñeiro, Lorenzo e outros. De Lorenzo tiven tamén carta. Será unha cousa de resoancia e trascendencia. “Un novo tempo na historiografía de Galiza”, di Don Ramón.
A edición (ocupa moito espacio) está depositada nos talleres de Barreiro. Ude. verá como se orgaíza a distribución.
Os materiás gráficos están, así como os literarios, no meu poder e á sua disposición. Espero instruccións pró seu envío.
Estóu satisfeito de como quedóu este traballo. É dunha alta categoría. O Prof. Krüguer díxome que lle tiña producido unha fonda impresión e que era unha cousa estupenda. Hjai que agradecer a Ude. que tan xurdia empresa poidera ter realidade. É grande a honra que coela se lle fai á Nosa Terra.
Agardo as suas novas. Unha cordial aperta.
[sen asinar]
P.S. Acompaño os xustificantes dos derradeiros pagos.
|
| 1962-10-27 |
|
Bos Aires - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Manuel Puente a Lois Tobío Fernández, 1962. en 27/10/1962
Manuel Puente
Buenos Aires Octubre 27 de 1962
Señor Don
Luis TOBIO
Benito Lamas 2941
MONTEVIDEO R. O. del U.
Meu querido Don Luis:
Con moito retardo recibín a sua moi estimada carta 8 corrente, o correo sobre todo eiquí anda moi trastornado con folgas etc, por eso preferin esperar para enviar esta por los familiares de Don Jesús CANABAL, que salen mañan.
Pola sua apercibome que non alcanzaron os fondos da conta Bancaria que habia fixado para ese obxeto, debe haber algún error, acreditando fondos a outras contas miñas en vez de a esa; por este mesmo medio estoulle escribindo a o xerente autorizando pagar o saldo deudor con fondos de outras contas miñas según copia que le adxunto para o seu debido conocemento.-
Non me he facil narrar a emoción que me produxo os dous tomos da Historia de Galicia que me enviou por Abraira , cando os foliaba pareciame ver as mans de Castelao facendo o mesmo, e o cerrar os libros dixen pra mín "Xa podo MORRER", o meu compromiso coa Patria quedará cumplido.-
Pasei moitas angustias –o ver que os anos transcurrian sin que comenzara a imprentarse a Historia, chegando a temer que a vida non me alcanzara a vela, hasta que supen que vostede aceptaba encargarse de dirixir a impresión, dende entonces calmáronse as miñas dudas –e oxe podemos mostrar a o mundo esta maravilla, non somentes po lo seu contido si non tamén po la categoria da presentación que vostede lle deu; Por todo elo querido Don Luis reciba as miñas felicitacions xunto co meu eterno e patriótico agradecemento, coa seguranza que no correr da historia a nosa patria fará xusticia a este seu esforzo patriótico.-
O dia once do corrente fixose eiquí unha cea, que os patriotas quixeron dedicarme con motivo da historia, púxose de manifesto toda a laboura sua, acordando enviarlle un telegrama co agradecemento dos presentes (que coido os organizadores lle haberán mandado), os reunidos eran 50 o 60 –a mayoria derixentes do Centro Galego, cuya xunta habia antes tomado conocemento da obra en sesión especial –enviáronme unha carta moi conceptuosa.-
Don Ramón escribeume moi emozoado , dime que non e "O libro do ano, e de moitos anos".
Aquí llo enseñamos a Don Salvador de Madariaga –quedou maravillado.-
VENDA-DISTRIBUCION; estou preocupandome coa idea de organizala, despois de cambiar impresions aquí irei a esa para concretar ideas con vostede, pero antes de nada e con carácter URXENTE e necesario un folleto en forma de pliego o como vostede vexa; en Galego e Ingles o outros idiomas, esos folletos serian de propaganda para mandar as bibliotecas e universidades do Mundo; deixo esto nas suas mans, faga a cantidade que lle pareza e como vostede crea conveniente, sin que sexa necesario a miña aprobación de presoposto etc.
Propóñome escribirle a Del Riego e Don Ramon en esos dias.
Cando teña oportunidade envieme todos os volumes que poida; na Arxentina a entrada e libre, haberá que ir pensando en despachar algúns queixons na forma mais convenente pois creo que polo menos se necesitaran cen xogos.
Nada mais por oxe, reciba Don Luis un forte abrazo do seu agradecido amigo e
S S S
Manuel Puente [sinatura autógrafa]
[Na primeira páxina, na esquina dereita e a lápiz hai unha pequena nota manuscrita de Lois Tobio]: Cont. 8-XI
|
| 1962-11-17 |
|
Vigo - Montevideo |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Francisco Fernández del Riego a Lois Tobío Fernández, 1962. en 17/11/1962
Vigo
17-Novembro
1962
Sr. D. Luís Tobío
Montevideo
Meu querido amigo: Recibo agora a túa do 10 de outubro, xunto coas fotos que me devolves.
Vimos, todos os amigos, os dous exemprares da "Historia" que trouxo Meilán. Produxeron en cantos tiveron ocasión de os follear, unha fonda impresión. Dende logo, trátase de algo sin precedentes na nosa bibliografía. A presentación ten empaque, feitío estético, e unha elegancia tipográfica destacadísimas. Debo felicitarte, sinceramente, polo enorme esforzo que realizache, con evidente intelixencia e bó gusto.
Aproveitando o viaxe de Prada, xuntámonos con Ferro Couselo, Xaquín Lorenzo e outros, pra tratar da continuidade da obra. Lorenzo comprometeuse a revisar e mecanografiar o manuscrito da Prehistoria que deixóu Cuevillas. As miñas derradeiras novas son de que o traballo vai moi adiantado e de que, contra do que se pensaba, o texto encherá un volume de tamaño semellante ós dos xa editados.
En principio acordóuse, na reunión de que che falo, dar un novo pulo ô labor pra os futuros tomos, creando un a xeito de órgao centralizador que se responsabilizase da custión administrativa e máis de presionar nos colaboradores. Seguiría a direición teórica nas mans de Otero, e a realización práitica nas miñas, co asesoramento de Ferro e Piñeiro. Craro está que isto se non resolveu aínda de xeito definitivo, e tamén haberá que conocer cal é a decisión que adopta Puente. Naturalmente, o que agora urxe é rematar o tomo da Prehistoria, e mandalo decontado pra que o deades ó prelo.
Pero, según informes que recibo, resulta que hai moitas probabilidás de que tí veñas en data prósima pra Madrí. ¿É certo? Sería unha fermosa cousa térte perto de nós. A mín, particularmente, entusiásmame a idea. Pero, de ser así, habería que pensar nunha nova fórmula pra continuar a edición da Historia. Estimaríache moito, pois, que me dixeses o que hai sobre do particular.
Supoño que a túa muller me anunciará a data da súa chegada a Galicia. Tería un grande disgusto si, ô non saber cando ven, puidera atoparme fora de Vigo por calquer motivo, no día da súa chegada.
Non sei si estarás informado das novas que se van producir na Universidade. Os estudantes das cinco Facultades fixeron unha instancia, moi intelixente e razonada, solicitando a creación dunha cátedra de Lingoa Galega, no Instituto de Idiomas anexo á Facultade de Letras. Conseguiron que os Decanos a avalasen coa súa firma. E o Reitor, Echeverri, apoióunos cunha xestión aitiva i entusiasta. O resultado é que a Cátedra vai ser creada decontado.
Pero, ademáis, por xestiós do propio Echeverri, logróuse a creación da Seición de Filoloxía Románica na Facultade. No plan de estudos, figura como disciprina obligatoria no 5º curso, a de Lingua e Literatura galegas. Como ves, a vella aspiración, tanto tempo acariñada, realízase agora.
Escribín ôs Centros Gallego, Lucense, Pontevedrés e Ourensán de Bos Aires, pedíndolles que se dirixisen ô Reitor felicitándoo pola incorporación dos estudos da nosa lingua e da nosa literatura ô ensino universitario. ¿Poderías tí conseguir ahí que o Centro Gallego e a Casa de Galicia fixesen outro tanto? Coido que sería de grande interés que as entidás emigradas desen isa nota, frente ô silencio que aquí se mantén.
E nada máis. En espera das túas novas, mándache unha cordial aperta
Fernández del Riego [sinatura autógrafa]
O meu novo domicilio:
DR. CADAVAL, 32-4º Izqda.
|
| 1965-01-18 |
|
Montevideo - Madrid |
Mencionado/a |
Orixinal -
Transcrición
Transcripción da Carta de Fernando Pereira Caamaño a Lois Tobío Fernández, 1965. en 18/01/1965
Montevideo, 18 de Xaneiro de 1965.-
Estimado señor Tobío:
Xa está pra sair da imprenta a súa fermosa laboura sóbor Pondal, que fora premiada no ano 1959 no Certamen Literario orgaizado por Casa de Galicia. Por todo elo, é que me toma a liberdade de poñerlle catro letriñas en nome da Comisión de Instrucción de dita Instituzón (da que son Segredario), pra pedirlle un cativo favore. Este favore, consiste en que me envíe axiña unha biografía súa (algo así como un "curriculum vitae" da sua persoalidade literaria) pra poder faguer unha especie de limiar nos libros, xa a punto de xurdir.
Ten que perdoar ó meu atrevemento de escribirlle sin eisistir antre nos relación algunha (millor dito, fomos presentados cando viñera Otero Pedrayo a Montevideo, naquela xornada de galeguismo sán en que interveñera tamén vostede), anque coido que alá no carozo da nosa i-alma sempre houbo relación.
Co desexo de que ó aninovo veña, pra vostede e os seus, cheo de ledicias, reciba un saúdo afectuoso de
Pereira [sinatura autógrafa]
Rógolle dirixir a súa resposta a:
FERNANDO PEREIRA CAAMAÑO
26 de Marzo 3411. apto. 6
Montevideo.
[na esquina superior dereita hai unha pequena nota escrita a man con bolígrafo azul]: C. 26 xaneiro
|