Contos da aldea

Texto

Contos da aldea

<3a> CONTOS

DA ALDEA

En certa parroquia

De un ancho terreo

C’o pé do altar farto

E dobrados dezmos,

Habia un-ha moza

De pais vinculeiros,

Que daba cobiza

A muitos mancebos.

Inda era rapaza

Ben nova por certo

E botara un corpo

Dos mais casadeiros.

Mais como medraba

Non faltaban vellos

Que decian muito

Non perde inda tempo.

Os seus contraentes

Non paraban nesto,

E metian presa

Por far seu desejo.

Formaban bandadas

Para armar un preito

De mil trapalladas

E rusadas cheo.

O seu brando afago

De amor mintireiro

Era enteresado

E á pancadas feito.

<3b> Asi pois anque eles

Do seu apousento

Non se meneasen

Nin por cumprimento,

Tiñan seus amigos

Canciños terceiros

Para namorare

Por homes de lexos.

E viñan, é iban;

Boltaban muy presto,

Levando recados,

Traendo embelecos.

Facianlle á nena,

Que non daba creto,

A rosca do galo

Tales mensaxeiros.

E vendo á parroquia

E mais seus anexos

Aqueles raposos

No seu galiñeiro

Ja se procataban

Contra os taleigueiros,

Ja refunfuñaban

Facendo concellos.

E ja regañaban

Dentes é canteiros,

E alguns fumegaban

Por riba dos pelos.

Orasme estas gentes

Decia un dos gremios,

Estes negrumantes,

Estes farouteiros

Cuidan que nosoutros

C’os ollos non vemos,

Que non descubrimos,

Que non conocemos,

Que non tras da moza,

Mais dos seus arreos

Veñen estes d[e]mos

Galans calaceiros?

Que tan solo pensan

Gastar seu diñeiro,

Comerlle os seus bens,

Mandar seus rendeiros,

E si poden d’ela

Facer menosprezo

Botando pernadas

Ben fartos e cheos?

Catai que cumpridos!

Que finos, que atentos!

Que noites inteiras

Pasan ó sereno!

Que zapatos rompen

Por eses outeiros!

Cantas molladuras!

Sudores de peito

Polas alegrias

Do seu pensamento!

Que aturas, fatigas,

Que arriscado empeño

<3c> Por alumiñala

Con merecimentos!

Que dirá á rapaza

De amores tan secos

De tantos felpudos

Amantes morcegos?

Que dirán aqueles

Do seu parentesco

Os que lle porteñen

Por pais é traseiros?

E que seus amigos?

Chegados, é deudos?

E que seus criados?

E que seus caseiros?

Non hay na parroquia

Un home ben feito,

De sangre muy limpa

Muy bon cabaleiro,

De acendentes nobres

De muy altos feitos,

De prendas cumpridas

Nado no terreo..?

Quen serán padriños

D’ese ajuntamento

Que estudían muitos

Homes alleeiros?

Non saben que é befa

Maldita dos vellos

O casar con homes

De terras de lexos?

Non saben que a froita

Do manso pereiro

Se aceda con puas

De bravos ingertos?

Probe rapaciña

Si vai unda ó crego

Sin que taes amores

Lle sayan de adentro!

Probe da inocente

Si vai como un cego

Collida da man

De criado alleo!

Probe si non ten

Quen lledé consello

Cristiano é sán

En tamaño apreto..!

En esto un calado

Que estaba atendendo

Con muita pachorra

Se foy él erguendo.

Era home corpudo

Ferrudo de membros,

Co á côr aterrada

Gastada do tempo,

Pois tiña de anos

Muy preto d°un cento.

Non era golvado,

Mais sán por adentro,

E estaba curtido

Dos ares é ventos,

<4a> E da agua salada,

Fora mariñeiro.

Regalou os ollos,

Moveu o cabelo.

Miróu po las bandas.

Pideu ó silencio

“Atendende homes

Dixo ó mariñeiro,

Escuitade un pouco

Vedraños labrégos,

Contarvos un conto

Vou agora mesmo.

Si á memoria ajuda

Meu santo san Telmo.

Conto que foy caso

Muy ben verdadeiro

Pasado nos mares

Ja fai muito tempo.

Vindo pois abordo

De un barco guerreiro,

Ferrado de cobre,

Noviño, e ligeiro,

Do mar de levante

Mediterraneo

Cruzamos as aguas

En pouco de tempo.

Ía tramontana

Do carto direito

Seguido, soando,

Con dentes e fresco.

E todo o camiño

Vimos derradeiro

Tres ou catro velas

Anque alguiño lexos.

Non paramos mentes

Por ningun receo.

E casi empopados

Botamos do estreito.

Destonces mudouse

Mala cara ò tempo,

Cimbraban as cordas

Que poñian medo.

Correntes da Africa,

Borbollon do Occeno,

Ventisca e chubascos,

Remuiñado vento

Traian o barco

Cabezando arreo.

Tumbaba de un lado,

D’outro lado ó mesmo,

Subiase às nubes,

Baixaba ó inferno,

Corria un pouquiño,

Recuaba presto,

Tremaban pilotos

E mais mariñeiros.

Mirando ja negra

A cunca do ceo

Racharse è abrirse

Con prestos lostregos.

<4b> Naquela negrura

Formaron letreiro

Moxenas de lume

Ben gordas por certo

E decian craro

En sò dous carreiros

“Gardade o tesouro

Ladrós andan preto.”

Mui axiña o limos

Nos os mariñeiros

E aquedouse o mare,

Sosegouse o vento.

Escampou a chuvia,

E foi crarecendo,

Fuxindose as nubes

Arrente do ceo

Que quedou mui limpo

Azul e sereno,

E grande e redondo

Relucente espello

Do sol muy dourado

Ben posto no medio.

No barco tiñamos

Nun altar ben feito

Un-ha gran reliquia

Tesouro sin prezo.

Como era costume

En tod’os apretos

Rezamoslle salves,

E mais padrenuestros,

Pois os seus devotos

Era amparo certo

Contra mâas tormentas

E turbons do ceo.

Dempois proseguindo

Noso derroteiro

A proa endilgamos

Para finisterro.

Mais logo mirando

Por un catalexos

Vimos vir os barcos

Que tras nos viñeron.

Foronse achegando

Favor ofrecendo

Si ó barco quedara

Magoado do tempo.

Puxeronse en facha

Bandeiras tendendo

Muy empolistrados

Saudos facendo.

Os nosos pilotos

Con tal cumprimento

Tamen amainaron

Misuras rendendo.

Os d’eles en botes

Adentro viñeron

Foron convidados,

C’os nosos comeron,

E os camelaron

Con dadivas creo

<4c> Pois cando ó principio

Da camara preto

Fomos á escoitar

Falaban de recio

E enquillotrados

Algo pareceron.

Mas logo de tarde

Juntos de concerto

Todos se embarcaron

A ter un refresco,

E acabar os tratos

So dignos de negros.

Un rapaz da camara

Agachado dentro

Estuvo á comida

Escoitando atento

E contounos todo

Canto dispuxeron.

O dia seguente

Po la mañan cedo

A redor do noso

De bandeiras cheos

Porianse os barcos

Que tras nos viñeron,

E logo fuxindo

Un voto secreto

A nosa reliquia

Na tempestá feito,

Nun-ha procesion

Sacala d’adentro

Para os outros barcos

Con pompa é pompeo,

E asi que á tuvesen

Alá ben axeito

Dar un-ha bordada

E tomar ó vento,

Quedando nosoutros

Papamoscas feitos

Sin nosa reliquia

Tesouro sin prezo.

Procuramos logo

Buscar un remedio

A tal ladroizo.

De bon escarmento.

No rancho de proa

Fixemos co[n]cello

E todos á un-ha

Un gran juramento

Botamos, cruzando

Das maus os dous dedos,

De salvar valentes

Naquel caso estremo

A nosa reliquia

Refugando medos.

Por que á todos fora

Dada en gardamento,

Confiada á todos,

Grandes é pequenos,

De todos amparo,

De todos proveito,