A usura

Texto

A usura

<46> A USURA.

N’un ha aldea com’ as mais

que cai debaijo do ceo,

n’ un ha esquina d’ este mundo

que está de petoutos cheo,

tirando frente o naris

indo para alá en direito;

terra mui ben conocida

por ter os ubres recheos,

que cobizan e que monjen

mais c’ os nados os alleos;

(ubres que non se escurrichan

que sinon ja estaban secos)

habia un cura ja andado

que podia ser bo crego;

porqué non tiña sobriños,

nin tiña ama de goberno,

nin tampouco comerciaba,

nin tampouco era parceiro,

<47> nin tiña roupas de seda,

nin cabalos de recreo,

nin andaba vagamundo,

nin jogaba o timbareiro,

nin âs cousas d’ este mundo

lle mostraba muito apego:

que estudiaba dia e noite,

enseñaba o evanjelio,

amostrando a sua conduta

de tal doutrina un espello.

Tiña na porta da casa

escrito un gordo letreiro

que seica dícite in lúmine

decia, e mais super tecto:

ja subindo po la esqueira

habia outros muitos testos

do capitlo vinte e tres

que perdicou San Mateo;

e nun cadro mui bonito

dentro do seu aposento

liase libri sapientiae

todo o capítolo sesto.

Pois a este cura que digo

tiñalle eu mui bon afeuto,

e non perdia sermon

que perdicase do tempro.

Inda se me lembra un

que todos adeprendemos

cantos fomos a escoitalo,

porqué o botou en gallego.

<48> Solo o tema era en latin

que me dou copiado èl mesmo,

e vouno a poñer aquí

porque ten poucos carreiros:

e tras del irá o sermon

mui fiado po los dedos,

con todo aquelo que dijo

o crego, nin mais nin ménos.

...... Bene fácite et mutuum date, nihil

inde sperantes; et erit merces vestra multa,

et eritis filii Altíssimi… Luc. cap. 6. v. 35.

     Foi sempre noite para os probes solo,

que pan mui negro sin area de sal

botan nun caldo ben escoado e grolo,

sudando o comen sin facerlles mal.

     Inda que ê muito pensan almas duras

que na miseria ceban a codicia;

sin medo a Dios ajuntan brancas suras

para mercar as penas da justicia.

     ¡Cantos na terra botan o seu millo

para pagar a espiga cada gran!!

¡Cantos encoiro miran o seu fillo

que come a fame con prestado pan!

     <49> Non vos cansedes, torpes usureiros,

non vos cansedes ajuntando o ouro,

que alá na cova non valdrán diñeiros

e sò as virtudes sirven de tesouro.

     Non vos fiedes dos papeles falsos

con que engañás jueces de esta terra,

que muitos penden nos fataes cadalsos

injustamente, e a vinganza berra.

     As vîs astrucias de que vos valedes

para pedir o que non emprestastes,

son as congojas que no peito tedes

e a sentencia do que mal levastes.

     Gabadesvôs de ser bos cristians…..

e dos judeos seguides o exempro,

levando dous por un, malos hirmans!

Botade fora, fora d’ este tempro.

     Non vos acuitan os lamentos tristes

d’ esa miseria que faces chorar,

almas cativas, porqué nunca vistes

os vosos fillos ir a pordiosar.

     Algun d’ aqui do púlpito eston vendo

que ten roubada a leira do veciño,

que lla deijou no préstamo jemendo

cal vai no lazo o páxaro do niño.

     <50> Semente ingrata que bo fruto deches

para outro dono que non semeou,

¡quijera Dios que como ti creceches

non creza a pena do que te emprestou!

     Tamen eu vin riquísimo aderezo,

que fora dado en prenda nun apuro,

mais rescatado nunca foi por eso,

cobrar querian dous por cada duro!!

     Algun-has outras prendas tamen vin

mercar de valde un ha persona rica;

seu dono estaba ja tocando o fin,

e aqueles cartos iban a botica!!!

     ¡Ah miserables! cando volva a sort[e]

a roda inquieta da venal fertuna

será a concencia do color da morte,

campana triste tocará importuna.

     E si vos vedes en calquer apreto

sentirés ántes de q’ chegue o mal,

e o sentimento non será indiscreto

por no haber feito ben en caso tal.

     Calquer ladron de noite po lo escuro

sale a roubar compremetendo a vida;

mais o usureiro rouba mais seguro

c’ o a rede d’ ouro sempre o sol tendida.

     <51> ¿Que importa a lei humana ni a div[ina]

contra esa plaga que a probeza aumen[ta?]

si ja no hai fe de Cristo na doutrina,

si todo está no mundo ja de venta?

     Que vayan dar a queixa o tribunal

os que pagaron un ha enorme usura,

que anque o juez conoza certo o mal

farán as costas bo remedio e cura.

     O recibiño ja estará amañado,

ou ben testigos que non viron nada;

e probarán que solo o emprestado

se recramou por deuda retrazada.

     Aqui os enganos logran vencime[nto;]

mais non pensés tamen que tal faral[la]

seralle adoito o terzo sacramento

porque eso alí non val mais que bor[ralla.]

     E si finjis pedir a ausolucion

sin limpa ter a alma do pecado,

facer de conta que esa confesion

valera mais no habela prauticado.

     Mui cheos ides para o pe do altar,

com’ o raposo mainos recebís,

pero o remorso non vos da vagar;

mentres que o roubo non restituís.

     <52> ¡Que tolos sodes si pensás mercar

con panjoliñas, falsas devosiós,

a paz da alma, que non pode achar

quietude oindo tantas maldicios!

     Eu non vos falo por filosofías,

legislaciós de varios mil saberes,

nin para min hai mais economías

que a lei de Dios que dí nosos deberes.

     Hipócritas ides rezar os rosarios

baixando a cabeza po las procesiós

colgando levades os escapularios,

e mijiricadas facés nos sermós.

     Papades as ostias, sorvedes a misa;

e méntres, estades alí majinando

como han de quedar sin pan nin camisa

aqueles a quens lles fostes prestando.

     Mil golpes de peito na igreja pegades:

á vista das jentes, que moinas! que doidos!

as roupas dos santos tamen as bicades,

e Dios s’ está rindo de tales entroidos.

     Eu ben vos conozo, por mais que pensedes

fujir de vos mesmos con tales sandeses,

que méntres que o roubo que tés non poñedes

na man de seu dono, non sirven as preces.

     <53> Infames ja sodes por auto da igreja,

e escomungados ja estades tamen;

terés sepultura de fora da reja

a donde se enterran os mortos d’ alem.

     Catai que no hai bula de composicion,

perdon tal pecado non ten qu’ é mui grave,

por que s’ alimenta de toda aflicion

a sangre dos probes sugando suave.

     ¿No[n] vistes chorando aquel labrador

c’ os ollos crabados na terra do arado?

Leváralle os bois un ejecutor

d’ un vil usureiro que o tiña afogado.

     Viudas e orfos e mais retirados,

e tod’ os que tendes escaso diñeiro,

decide, decide, contade cuitados

do modo que aforca ruin usureiro.

     De pouco lle sirve seu duro metal

que o tempo [c]o tempo virá a derreter,

c’ o a chave na man no juicio final

verelo ro[x]ente no medio a ferver.

     Si fillos do Altísimo ser desejades,

prestade sin prezo que ricos seredes;

terásevos conta das vosas bondades,

millenta por un ha no ceo acharedes.

     Así reza o tema d’ este meu sermon:

Dios queira o dijese para o voso ben,

e vos alumine sua bendicion,

veredes a groria para sempre, amen.