Aníbal Otero Álvarez nace en 1911 en Barcia, Ribeira de Piquín. Por mor do traballo do seu pai desprázase a Valladolid cando ten dez ano. Alí realiza o Bacharelato e comeza a estudar na Facultade de Letras. En 1928 comeza os estudos de Filoloxía Románica en Madrid e inicia a súa colaboración co Arquivo do Romanceiro Hispánico de Ramón Menéndez Pidal e María Goyri.
Nesta etapa entra como bolseiro no Centro de Estudios Históricos que o destina a facer enquisas en Galicia para o Atlas Lingüístico de la Península Ibérica (ALPI). Entre xullo de 1934 e decembro de 1935, Aníbal Otero explora corenta e sete localidades galegas como enquisador único e outras seis, no sueste ourensán, coa compaña de Aurelio M. Espinosa. No marco dese traballo é selecionado para explorar Portugal. Xunto con Armando Nobre de Gusmão, designado para este traballo polas autoridades lusas, chega a Lisboa e comezan a enquisar nas proximidades da capital, pero non tardan en desprazarse a terras lindeiras con Galicia; será en Paderne (Melgaço) onde reciban as primeiras noticias da rebelión militar en España. Mentres realizaba ese traballo foi detido pola policía portuguesa en Valença do Minho, que o entrega inmediatamente ás autoridades sublevadas españolas, por consideralo confidente do goberno republicano.
Aníbal Otero espera no cárcere de Tui o Consello de Guerra, celebrado o 5 de marzo de 1937, que o condena a reclusión perpetua polo delito de rebelión militar. Pasa polas prisións de Vigo, San Simón, Burgos e Figueirido, de onde foi liberado o 22 de maio de 1941, tras serlle rebaixada a súa pena. Con todo, a cadea non interrompe o labor filolóxico de Otero, quen fai enquisas dialectais entre os presos e continua a súa recolección de romances. Traballa tamén na súa vocación literaria, coa escrita de poemas ambientados no cárcere e tamén dun relato autobiográfico, Esmoriz, que narra as circunstancias da súa detención e da vida carceraria.
Segue a recoller léxico para o seu Vocabulario de San Jorge de Piquín, que se publicará postumamente, e organiza as súas investigacións para dar ao prelo artigos encadrados en dúas series: «Hipótesis etimológicas referentes al gallego-portugués» (Cuadernos de Estudios Gallegos¸ de 1949 ata morte) e «Contribución al léxico gallego y asturiano» (Archivum, 1953-1964). Tamén continúa coa recolección de romances para Menéndez Pidal, con quen ten frecuente intercambio epistolar. En 1949 casa coa súa prima Asunción Álvarez, e nese mesmo ano nace o seu fillo Horocel, con espiña bífida, unha doenza que marcará o resto da vida de Aníbal, tanto polos coidados médicos que precisa coma polo impacto emocional.
En 1957 é nomeado membro correspondente da Real Academia Galega e, en 1964, é designado numerario, posición da que pide renunciar (por mala saúde e pouco ánimo) e que perde, ademais, por non chegar a ler o seu discurso, a pesar de varias premas. Por mor dunha depresión pasa a ser internado no sanatorio psiquiátrico en Compostela e, nunha das súas saídas, morre en Barcia.
A súa entrada inclúe poemas e cartas do propio Aníbal Otero, así como documentos de Antón Santamarina e Xesús Alonso Montero sobre el.
Álbum de Galicia
En xaneiro de 2020 o Consello da Cultura Galega presentou o Álbum de Galicia, unha colección dixital de biografías de persoas que destacaron en moi diversos ámbitos: desde a sociedade, a ciencia, a cultura ou a empresa. A idea é dar visibilidade e perspectiva de conxunto ás numerosas mulleres e homes, xa finados, que contribuíron de maneira significativa á sociedade galega ao longo da súa Historia. En moitos casos, seguen a ser grandes descoñecidos para o público de todas as idades, de dentro e de fóra do país.
As biografías do Álbum de Galicia están enriquecidas con material documental, referencias bibliográficas e contidos multimedia que permiten coñecer a obra das persoas divulgadas, pero tamén a produción intelectual existente sobre elas. Textos e materiais están producidos por expertos e son unha fonte rigorosa para acceder á vida e obra destes persoeiros. Ademais, o Álbum de Galicia permite explorar a presenza das persoas biografadas nos fondos documentais dixitalizados do Consello da Cultura Galega. O Álbum de Galicia é, xa que logo, o punto de acceso que ofrece a entidade para coñecer toda a súa produción divulgativa e investigadora ao redor de cada unha das figuras.
O Álbum de Galicia é o resultado da unificación das coleccións biográficas temáticas do CCG, que desde o ano 2005 teñen publicado álbums ao redor da muller, a ciencia ou a emigración, entre outros.
