Heidi Kühn-Bode

Escritora e tradutora alemá que adoptou o galego como lingua literariaHeidi Kühn-Bode naceu en Eching, Bavaria (Alemaña), o 3 de xullo de 1945 e finou na Coruña o 20 de maio de 2020. Era filla e neta de refuxiados de Pomerania e Besarabia. Cando tiña 21 anos trasladouse a Bilbao para traballar nunha empresa como tradutora de alemán, inglés e español. Despois de catro meses marchou a Madrid para exercer como tradutora no Instituto de Estudios Hispánicos, para os correspondentes alemáns destinados alí. Durante a súa residencia na capital española, nunha manifestación en contra do réxime franquista, coñeceu o que poucos meses despois se convertería no seu marido, o galego Emilio Gundín. Tras voda, no ano 1968, trasladáronse a Galicia e establecéronse na Coruña.
Heidi tiña formación filolóxica e especializouse na obra de Henry James. Ela consideraba que a súa patria era a literatura, e en Galicia aprendeu o galego e fixo del a súa lingua literaria principal, aínda que tamén escribiu en alemán e noutras linguas, como o castelán e o inglés.
Como escritora, desenvolveuse maioritariamente como dramaturga e novelista, mais tamén escribiu poesía, sobre todo en alemán. Ela expresaba que o que máis lle gustaba escribir eran obras de teatro. Dentro deste xénero, no ano 2002 obtivo o II Premio Estornela da Fundación Neira Vilas pola peza Os mundiños, que foi publicada en 2003 por Ediciós do Castro. Ese mesmo ano, da man de Baía Edicións, converteuse tamén en libro Teatro para contistas. Xogos infantís no escenario, unha colección de seis pezas breves súas que compartían o fío común de seren presentadas por unha contista. En 2007 o número 9 da revista Casahamlet acolleu a súa obra breve As bágoas de Luise Thermann; e, dous anos máis tarde, Baía Edicións publicou o volume Tres mulleres do seu tempo, que incluía tres pezas dramáticas súas, e Editorial Galaxia incluíu na súa colección Árbore o libro coa súa peza Falou un queixo.
Como narradora foi a autora de, entre outros textos, a novela Fideliño, o carteiro, editada por Bruño no ano 1991 e dirixida ao público infantil; a novela para público adulto Pomerania meu amor, publicada por Espiral Maior no ano 2005, da que logo tamén faría unha versión en alemán e outra en castelán; e o conto E dixo fresquiño, o libro riquiño, incluído no volume colectivo Contos de vermes, libros, princesas e parrulos, editado pola Xunta de Galicia no ano 2006. Escribiu tamén outros textos literarios que permanecen inéditos, como The Garbage and Me (O lixo e mais eu), que creou en inglés no ano 1996 a bordo do barco Sirius de Greenpeace, e que logo trasladou tamén ao galego, castelán e alemán.
Como poeta participou no volume colectivo A Coruña: Á luz das letras, publicado por Editorial Trifolium no ano 2008. Ademais, desenvolveu un labor como tradutora, tendo preferencia pola lírica galega. Nesa liña, traduciu do galego ao alemán poemas de Miguel Anxo Fernán-Vello, Xulio Valcárcel, Estíbaliz Espinosa, Luz Pozo Garza, Marica Campo, María Xosé Queizán, Manuel María, María do Cebreiro, Fran Alonso ou Manuel Rivas, entre outras autoras e autores. Porén, á súa lingua natal tamén trasladou obras en prosa, como Xente de aquí e de acolá, de Álvaro Cunqueiro.
Alén diso, Heidi escribiu artigos para diferentes publicacións galegas e alemás e realizou guións radiofónicos e televisivos para Radiotelevisión Española, Radiotelevisión de Bavaria, Radio Galega e Antena 3. Dedicouse, así mesmo, durante quince anos, á docencia de inglés, e traballou como especialista en parques infantís, chegando a instalar por diferentes lugares de Galicia máis de setecentos, que tamén contribuíu a deseñar. Outro recoñecemento que recibiu foi o Premio Amicus Poloniae da revista Polen, de Varsovia, no ano 1978.
Heidi foi, xa que logo, unha muller e artista poliédrica e multidisciplinar que, como ela mesma expresaba, dentro dun só corpo, facía convivir unha pintora, unha violinista, unha nadadora, unha frautista, unha poeta, unha novelista, unha dramaturga, unha xardineira, unha tradutora, unha xornalista… O humor e o compromiso foron dous elementos que estiveron sempre presentes tanto na súa vida como na súa obra. Alén diso, tanto as persoas máis achegadas a ela como moitas que a coñeceron nas súas diferentes facetas destacaron e lembraron dela o seu carácter innovador e creativo e a calidade do seu trato, que quedaron tamén plasmados nos seus libros.