Ricardo Carballo Calero

Ferrol, 1910 - Santiago de Compostela, 1990

Biografía

----

Ricardo Carballo Calero

Ferrol, 1910 - Santiago de Compostela, 1990

Autoria: Henrique Rabuñal Corgo

DOI: 10.17075/adg.672

Ricardo Carvalho Calero é unha das figuras culturais máis sobranceiras do século XX

Ricardo Carvalho Calero nace no Ferrol Vello o 30 de outubro de 1910. Orfo de nai, estuda no Colexio Sagrado Corazón de Manuel Comellas e obtén o título de bacharel no Eusebio da Guarda da Coruña. Comeza a escribir en Maruxa, Vida Gallega e El Correo Gallego.

En Compostela (1926-1932) estuda Dereito, coñece á súa esposa, María Ignacia Ramos Díez, milita na Federación Univdersitaria Escolar (FUE) e convértese en membro do Seminario de Estudos Galegos e colaborador da revista Nós. Tamén nun líder estudantil que escribe o informe La fuerza pública en la Universidad de Santiago. Con Lois Tobío redacta un Anteproxecto de Estatuto Galego. Neses anos publica En torno a las ideas comunistas de Platón (1929), Trinitarias (1928) e Vieiros (1931).

En 1931 asiste á fundación do Partido Galeguista e preside o grupo de Ferrol. Entre 1932, cando publica La soledad confusa, e 1935 realiza por libre os estudos de Filosofía e Letras desde Ferrol. Casado en Lugo con María en 1933, consegue nese ano praza de administrativo no concello de Ferrol.
Logo de publicar O silenzo axionllado (1934), viaxa a Madrid en 1936 para opositar a unha cátedra de secundaria. A guerra sorpréndeo mentres nace a súa primoxénita, Margarita.

Integrado no batallón de milicias “Félix Bárzana”, participa na defensa de Madrid, faise en Valencia tenente en campaña e é destinado ao Exército de Andalucía, onde ao rematar a guerra é detido, xulgado e condenado a 12 anos de cárcere, dos que cumpre dous en Xaén.

Entre 1941 e 1950 vive en Ferrol en réxime de liberdade condicional. Nesta cidade nace en 1942 a súa filla María Victoria e dedícase ao ensino privado.

Entre 1950 e 1965 dirixe o Colexio Fingoi de Lugo, que promove Antonio Fernández López, e colabora en La Noche, Alba, Aturuxo, Galaxia, Grial etc. Participa no faladoiro do café Méndez Núñez e nas actividades do Círculo das Artes así como na obra O porvir da lingua galega. Publica entón Anxo de terra e Poemas pendurados de un cabelo, a novela A xente da Barreira (Premio Bibliófilos Gallegos) e os relatos «Os tumbos» (1950), «As pitas baixo a choiva» (1952) e «A cigoña» (1957).

Colabora nos Cadernos Grial e no volume 7 ensayos sobre Rosalía (1952). En 1952 a súa peza teatral O fillo obtén o Premio Castelao de Teatro. En 1955 a editorial Gredos publica Aportaciones fundamentales a la literatura gallega contemporánea, a súa tese de doutoramento, e Galaxia edítalle Sete poetas galegos. En 1958 ingresa na Real Academia Galega co discurso «Contribución ao estudo das fontes literarias de Rosalía» e resposta de Otero Pedrayo.

En Fingoi promove un Centro de Estudos que publica Versos iñorados ou esquecidos de Eduardo Pondal (1961), do propio Ricardo, Contos populares da provincia de Lugo (1963), O cancioneiro de Pero Meogo (1966), de Méndez Ferrín, e o Cancioneiro galego (1972), do profesor Vicente Devesa.
Nos Cuadernos de Estudios Gallegos colabora desde 1957 até 1973, e neles publica catorce traballos sobre Rosalía e dous sobre Valle-Inclán. Foi vicedirector do Instituto “Padre Sarmiento” e responsábel da sección de literatura.

Nos anos 60 ven a luz Salterio de Fingoy (1962), a monumental Historia da literatura galega contemporánea (1963), a edición de Cantares gallegos (1963), Eduardo Pondal (1965), Breviario antológico de la literatura gallega contemporánea (1966) e a Gramática elemental del gallego común (1966). Membro do seu consello de redacción, colabora con 90 traballos na revista Grial, onde edita as pezas teatrais Farsas das zocas (1963), A arbre (1965), Auto do prisioneiro (1970) e O redondel (1970) ou o relato «Aos amores serodios» (1980).
Desde 1965 traballa como catedrático no IES Rosalía de Castro e ensina Lingua e Literatura Galegas na USC en Filosofía e Letras e no Instituto de Idiomas. Nos anos 1970 e 1971 é o autor principal das Normas ortográficas e morfolóxicas da RAG e participa nos debates sobre a norma do galego. Publica Catro pezas (1971) que contén o «Auto do prisioneiro», Sobre lingua e literatura galega (1971), Particularidades morfolóficas del lenguaje de Rosalía de Castro (1972), Estudos rosalianos (1979), Teatro Nós (1979) e Prosa galega I, II e III (1976, 1978, 1980) elaboradas desde a Cátedra da USC. Desde 1972 é Catedrático e prepara con Lidia Fontoira unha edición das Poesías (1973) rosalianas e outra de Cantares Gallegos (1974) en Cátedra.
Nos anos de docencia universitaria publica traballos sobre narrativa e teatro e sobre Marcial Valladares, López Abente, Lamas Carvajal, Lago González, Xoán Vicente Viqueira, Pintos, Cabanillas, Villar Ponte, López Ferreiro, Manuel Antonio ou Afonso X.

En 1979 preside a Comisión de Lingüística da Xunta que elabora as Normas ortográficas do idioma galego (1980), no ano da súa xubilación, cando xa existe un Departamento de Filoloxía Galega. Participa na vida académica e pública, en congresos e obras colectivas, revistas e xornais, e é obxecto de diversos recoñecementos. Membro da Academia das Ciências de Lisboa, Medalla Castelao, Premio Nacional de Literatura, membro de Honra da AELG, APLL, AGAL e Fillo Predilecto de Ferrol.

Nestes anos reúne os seus escritos nos volumes Problemas da língua galega (1981), Libros e autores galegos II: século XX (1982), Da fala e da escrita (1983), Letras Galegas (1984), La fuerza pública en la Universidad de Santiago y otros escritos escolares (1987), Escritos sobre Castelao (1989), Estudos e ensaios sobre literatura galega (1989), Do galego e da Galiza (1990) e Umha voz na Galiza (1992).

Culmina a súa obra literaria con estes títulos: Pretérito imperfeito en 1980, Teatro completo, Futuro condicional e A gente da Barreira e outras histórias en 1982, Narrativa completa en 1984, Cantigas de amigo e outros poemas en 1986, Scórpio en 1987 e Reticências en 1990.
Colabora nas actividades da AGAL, participando no I e II Congressos Internacionais da Língua Galego-Portuguesa na Galiza (1984, 1987) mentres o III (1990) contén os «Estudos dedicados ao professor Carvalho Calero». Publica case trinta textos na revista Agália, a cuxo consello de redacción pertencía.

Ricardo Carvalho Calero faleceu o 25 de marzo de 1990.

Como citar: Rabuñal Corgo, Henrique : Ricardo Carballo Calero. Recuperado o 10/04/2020 do Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=672 DOI: 10.17075/adg.672]

Epístolas de

Aviso Listado automático de documentación relacionada con Ricardo Carballo Calero nos fondos documentais en liña ofrecidos polo Consello da Cultura Galega.
Carta de Carballo Calero a Paz Andrade. 1932

Ferrol, 19-X-32

Sr. D. Valentín Paz Andrade


Querido irmán:

Ignoro si obran no teu poder dúas cartas do Grupo Ferrolán do Partido, solicitando de ti a mercede de un mitin n-esta vila. O certo é que nin tí contestaches a esa petición nin Pontevedra â notificación oficial de constitución do Grupo.
Espero que de esta vez te molestarás en escribir dicindo cando pode ser eso, e con qué oradores podemos contar. Non pode faltar Picallo. Por min, que veñan os tres diputados. E de saber que falaría eu, e outro de eiquí faría a presentación. Creo que nos debedes proporcionar non menos de tres oradores. Castelao caería moi ben. O outro podes ser tí mesmo, ou Bóveda, ou quen querades.
Decatádevos do intrés que ofrece a conquista de Ferrol, colonia castrense de Castela, ulster e Gibraltar galego, quinto reino de Andalucía, etc, etc, etc. Xa veríades que o Grupo se move, pero apenas hai máis orador que eu, e diñeiro ningún. Non nos esquezades, ou nos pasaremos a Álvaro.
Ocurre que eu fun n-outrora Director de Prensa da FUE, pol-o cal facía «Scholarum». Dende entón, o Pueblo Gallego envíaseme gratuitamente. Pero como agora estóu en Ferrol, non o recibo, e o recibe a miña ex-patrona de Santiago, o que non é xusto. Rógoche que fagas a oportuna xestión pra que, si se empeñan en mandarmo, mo manden a Ferrol, Sinforiano López, 183,3º, e non a Santiago, Troya, 10 baixo; antre outras razóns porque en Troya non podo recibilo.
Espero que me responderás axiña, ante a ameaza de escisión. Escríboche ô Pueblo porque da túa direición somente lembro a verba «Urzáiz». Apertas.

R. Carballo Calero

Carta de Usero e de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1949)

Os remitentes son tanto Ricardo Carvalho Calero como Francisco Usero.
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1949)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1949)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1949)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1950)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1950)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1950)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1950)

O enderezo de remite é a Rúa San Roque 14, 1º
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1950)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1952)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1952)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1953)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1954)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1954)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1955)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1956)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1956)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1957)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1957)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1957)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Telegrama de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1958)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1959)

Fingoy, 19 xaneiro, 1959

Sr. Don Xosé María Álvarez Blázquez
Vigo
Meu querido amigo: Recibín a túa carta. Farei todo o posible por averiguar o que desexas, inda que hoxe non hai en Lugo persoa a que se dirixir con espranzas certas de que nos tire de dúbidas. Niste mesmo intre póñome en movimento e consultarei a todo o mundo que teña cara de nos poder dar unha pista. Calquer cousa que averigüe cha comunicaréi de contado. A túa carta, inda que escrita o 14, chegóu o 17, domingo. Eiquí temos peatón, e cando o tempo é duro, deixa o reparto para cando mellore.
Gracias pola oferta do manuscrito. Tamén quería ver o teu propio traballo.
Agardo con vivo interese a pubricación da Escolma II.
Unha forte aperta. R. Carballo Calero.

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1959)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1959)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1960)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez

Lugo, 5, xunio, 1960

Sr. D. Xosé Mª Álvarez Blázquez
Vigo
Meu querido amigo: Recibín a túa carta. En vista de que che oferece dificuldades a leitura do soneto autógrafo, mándoche unha copia mecanográfica do mesmo. Xa non me lembraba de que fora íse o enviado, pero polo que me dis, íse ten que ser.
Iste vran teréi que ir á Cruña a escudrumar algúns días na biblioteca da Academia. Veremos se entón podo leer o sainete de 1846.
Verbo do traballo pra o boletín consagrado a Cabanillas, o meu pensamento primitivo foi que ti estudaras o teatro, e Filgueira a poesía narrativa que nos deixóu. Pero Carré Alvarellos recabóu espresamente para sí, denantes de que eu dera conta do reparto, o estudo que eu che reservaba. Filgueira, a quen escribín, non me contestóu, inda que nunha conversa con Piñeiro díxolle que me escribiría propoñéndome que en troques de estudar o que eu quería, lle deixara estudar uns inéditos e borradores que ten no Museo. Penséi que ti poderías entón encarregarte de estudar a épica de Cabanillas, xa que a dramática a collía Carré, e a Filgueira habería que deixarlle falar dos tales inéditos. No primeiro plan Cabanillas ficaba estudado sistemáticamente. Pero xa que, como non é estrano, teño que aceitar modificacións aos meus proxeitos, penso que podes traballar, ou ben sobre a narrativa, ou ben, como me suxires, sobre os sonetos. Pra que o conxunto resulto algo concreto, eu faréi o derradeiro meu traballo, fincando á espreita do que fagades os máis, a fin de orientar a miña contribución en forma que encha ate onde se poda os ocos que resulten. De todos xeitos, dime en definitiva qué decides.
Eu creo que o soneto de Pondal traducción de outro de Rodríguez Marín pode se conseguir na bilbioteca da Academia Española. É custión de llo encarregar a algunha persoa de confianza que resida en Madrid. Eu ando agora demasiado atafegado para pensar nisa xestión. Calquera de nós que dé co soneto, en calquer momento, fica comprometido a llo comunicar ao outro. Niso quedamos.
Unha grande aperta do teu amigo,
Ricardo Carballo Calero.

Carta de Carballo Calero a Seoane (1960)

Lugo, 31 [sic] de setembro de 1960

Sr. D. Lois Seoane
Buenos Aires

Meu querido amigo:

Foi pra min unha ledicia recibir a túa carta. As túas verbas cariñosas –sentimental como eu son segredamente– énchenme de emoción. Es demasiado xeneroso ao lembrar con agrado unhas horas pasadas con un home envellecido e malencólico, pantasma de sí mesmo, supervivinte doutros tempos i estrano nístes. Só a resurreición do pasado, na persoa dos vellos amigos apertados dempóis de longa ausencia, torna a infundir algún quentor na miña friaxe. Se non me atopaches enteiramente cadavérico, como xustificadamente podía temer, a iso se debería. Houbera querido ter pra vós o agasallo dun pulso máis rexo, dun trato máis tónico. A miña soedade interior non é pra cultivar en mín unha sociabilidade que nunca poseín en grao sobresaliente. O certo é que a túa muller e ti deixáchedes na miña lembranza o mellor dos recordos; e María comparte enteiramente istes sentimentos. Sempre vos consideraremos dous irmáns, e onde queira que voltemos a nos ver, será pra nós un grande contento vervos.
Tardéi en che contestar mergullado na posta en marcha do Colexio no novo curso, o que sempre crea problemas máis dificis e pertubadores do que pode sospeitar quen non conoza as peculiaridades do caso. O meu traballo é dabondo esmagador, si se ten en conta que non podo escusarme de complicalo coas tarefas literarias que se me encomendan e que é o único que dá unha sombra de xustificación á miña vida. Mentras a Historia da Literatura que ando a facer non esteña rematada, teño hipotecada a miña esistencia. I eso vai pra longo.
Supoño que terás recibido o meu discurso de ingreso na Academia Galega, que trata sobre as fontes de Rosalía. Debíncho mandar, se non lembro mal, estando ti en Europa. Non sei se cho mandei ao Centro Galego. Coido que sí, o mesmo que outro exemprar que adiquéi a Blanco Amor.
Aínda non recibín a Obra Completa de Cabanillas, que ten xa moita xente por eiquí. En vista de elo, escribín ao Presidente do Centro, rogándolle que intervira persoalmente pra que cesara ista anomalía. Ao día seguinte, recibín carta de Emilio Pita, na que iste bo amigo me asegura que non tardaréi en recibir o volume. Polo de agora, non o teño. Logréi ver dous exemplares: o que se lle mandóu a Del Riego e o que se lle mandóu ao Director da revista Vida Gallega. Agardo que de calquer xeito non se demorará moito a chegada do meu exemprar.
Na túa carta, me falas de que por correo aparte me envías as túas obras de teatro. Non me chegóu nada diso; pero dende logo, La Soldadera i El irlandés astrólogo ma adicaches e regalaches en Lugo, xuntamente con As cicatrices. Como teño tamén Na brétema, Santiago e Fardel de emigrante, [sic] a túa bibliografía está bastante completa na miña libraría. Sempre leeréi con pracer o que queras me mandar.
María i eu vos enviamos apertas de todo corazón.

R. Carballo


A data que indicamos numericamente é a do 30 de setembro, aínda que o orixinal pon 31. Porén o noveno mes do ano ten só trinta días.
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1960)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1960)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1961)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1961)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1961)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1961)

Colegio Fingoy, Lugo, 28-XI-61

Sr. Don Xosé Mª Álvarez Blázquez
Vigo
Meu querido amigo: ¿Cómo non ía firmar a proposta do teu ingreso na Academia? Del Riego i eu quixemos xa te propor na anterior vacante. Non puiden asistir á unha reunión de amigos na que se acordou quete precedese Fole. Falo de anterior vacante, pero agora decateime de que se trata da penúltima. Pra a anterior pactouse cos da Coruña que presentaran a Meijide sobre a base de que apoiarían a túa candidatura para a próxima. Fun sempre, pois, entusiasta partidario de túa inmediata academización. Ti fixeches e fas unha grande labor, e serás académico de primeira. Se falas de formación truncada, íse e tamén o meu caso. Os dous somos cabaleiros mutilados pero non estamos entereimente inutis para o servicio.
Nas miñas notas non figura expresamente a data dos números do “Heraldo” ns que se pubricóu o “Rechamo”; pero combinando dados, chego á concreción de que a pubricación debéu comezar en novembro ou decembro de 1874.
Quixera que me mandaras unha breve nota descriptiva da “Resposta ao Rechamo”, pois nunca vin tal texto , e quixen mencionalo na Historia. Supoño que está en galego. Inserta algún pequeno anaco, indícame a métrica empregada e resúmeme o contido. De paso fai o favor de me indicar as páxinas de Orensanos ilustres que D. F. Alonso adica a Nóvoa.
Interesaríame certos números do Bol. da Academia Galega. Agoa estóu pendente da resposta de Naya sobre os que a Academia me pode facilitar. Cando a teña escribiréiche sobre o asunto.
Como non dubido da túa eleición, envíoche a miña felicitación máis sincera.
Apertas
R. Carballo.

Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1961)

Fingoy, 29, XII, 1961

Sr. Don Xosé María Álvarez Blázquez
Vigo

Querido Xosé María: Moitas gracias pola túa nota referente á “Resposta ó Rechamo”.
Disme que se a pubricación do “Rechamo” no “Heraldo” é de 1874, é posterior á do “Faro” e non te interesa maiormente. Inda que como te dixen, non teño nota dos anos en que se pubricóu no “Heraldo”, creo poder afirmar que comezóu a se pubricar en novbr. de 1874, pois a páxina 336 do tomo I da coleición ten que corresponder a ise mes e ano, xa que teño nota de que a páx. 329 corresponde ao número 45, xoves 12-11-74, e por ise tempo a pubricación era semanal: de xeito que o número que nos interesa tivo que ser o 46 ou o 47, de 19 ou 26 do mesmo mes e ano. Nise caso, se no “Faro” pubricóuse en febreiro e marzo do 75, a ed. do “Heraldo”, ou pasara algún número sen incluir a continuación do “Rechamo”, o feito de que a páxina 336 perteza ao tomo i sinala o mes de nadal de 1874 como termo “ad quem”. Segundo as miñas deduccións, no “Heraldo” o “Rechamo” rematóu de se pubricar en febreiro de 1875, o que está de acordo coa data da “Resposta”, 4 de marzo dise mesmo ano. Así que creo na prioridade da ed. do “Heraldo” sobre a do “Faro”.
Agora interésame a min saber se a edición que ti tes en folleto aparte está datada; e se non o está, se se pode afirmar ou non que é unha separata do “Faro”, pois, en caso afirmativo, ficaría datada en 1875. Cando podas, me respondes a isto.
O que parez é que non é verosímil o que conxetura Couceiro (III, 97) de que a ed. princeps do “Rechamo” debe de ser de c. 1850. A data da “Resposta” parez indicar que a ed., princeps é a do “Heraldo”, pois Nóvoa fala como se respondera a un testo recente. A non ser que houbera efeitivamente unha primeira edición que Nóvoa non coñecera, e ao ver o testo (reproducido, nista hipótese), no “Heraldo” decidira contestar. Non me semella isto probable. Nóvoa, que vivía en Ourense, leería o “Rechamo”, no “Heraldo”. Pro ¿por qué non pubricóu a resposta nisa revista, en troques do “Faro”?. Eu teño papeleteados todos os traballos en galego do “Heraldo”, e a “Resposta” non está. Ademáis, ¿por qué a “Resposta” comeza “Quen queiras seas, cantore”?. Nas miñas notas o “Rechamo” do H. aparez firmado “Juan M. Pintos”. ¿É que Nóvoa non coñecía ao autor da “Gaita gallega”?. Non é imposibre; pero á verdade a súa actitude sería menos estrana se houbera lido o testo de Vigo, firmado J. M.P., que podía ser Posada. Terás que acrarar todos istes puntos nos teus comentarios, notas ou introducción á túa factura edición de Pintos. A min, polo momento, o que me interesa é a data do folleto que posees; pero indícoche todos istes armónicos da custión porque sei que non deixarán de te interesar, e no seu día teralos en conta.
Á túa dona, a ti e a toda a túa familia desexamos todos nós un feliz ano 1962, no que agardamos escoitar o teu discurso de ingreso na Academia.
Apertas
Ricardo Carballo Calero.

Carta de Carballo Calero a Paz Andrade. 1962

Lugo, 6 xaneiro 1962

Sr. D. Valentín Paz Andrade
Vigo


Meu querido e vello amigo:

Non estranarás que, isolado como vivo, tardara en chegar a min a noticia do accidente que sofriches. Onte soupen de ti por quen te viu, e admiróu a tua resistencia física e moral perante a adversidade. As noticias que me dan son tranquilizadoras, pois pronostican unha rápida e total recuperación, malia a importancia das feridas. É o meu desexo que o prazo que te afasta da normalización completa da túa vida se acorte todo o posible.
Namentras, se en algo estimas o testemoio dunha antiga irmandade, non será ocioso que seipas que recibín con emoción a nova do teu accidente, e con ledicia a de que superarás enteiramente ise contratempo.
Unha forte aperta.

R. Carballo Calero

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Telegrama de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1962)

Fingoy, 11 xulio 1962

Sr. Don Xosé Mª Álvarez Blázquez
Vigo
Meu querido amigo: Non será necesario que che felicite espresamente polo teu nomeamento de académico. O meu interese por que adquiriras tan merecida distinción, interés fundado somente nun sentimento de xusticia, fai que considere o ésito como propio.
Dentro duns días trasladaréime á Coruña, onde pasaréi dúas semás traballando na Academia. Veréi se entón aprazo o famoso sainete estraviado que pensáramos editar se o testo o merece.
Non vexo de momento posibilidades de visitar Coruxo, pero cicáis pra agosto pase algún día por ahí.
Agora ando moi afanado a correxir as probas da Historia. Veremos cómo sai iso. Os meus traballos de xerencia do Colexio consúmenme, e non teño tempo pra outras empresas.
Con moitos saúdos pra a túa familia, recibe unha forte aperta do teu amigo
Ricardo Carballo Calero

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1962)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1963)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1964)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1964)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1965)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1965)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1966)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1966)

COLEGIO FINGOY LUGO

28, abril, 1966

Sr. Don Xosé Mª Álvarez Blázquez
Vigo
Meu querido amigo: Fai tempo que lin en “Cuadernos” o teu traballo sobre literatura relativa ao Mariscal. Agora recibo a separata que che agradezo moito. Ben quixera compracerte dándoche unha opinión meditada acerca do teu estudo. Non me será difícil facerche comprender que ando esmagado polas angurias e que de momento non dispoño de vagar pra manexar “o escalpelo”. Ti sabes tanto coma min diste vertixinoso vivir arrebatado por mil deberes ineludibles que lle merman a un o tempo. Incrementadas as miñas obrigas docentes e compricado todo co meu oscilar entre Santiago e Lugo, vexo aterrado cómo a duras penas salen as miñas tarefas cotiáns, e non son dono de dar abasto ás que, como a Gramática, sendo urxentes, non está suxeita a un prazo fixo, anque a súa demora me valla constantes admonicións. Final de curso este tempo, con centenares de alumnos se sumamos os dos tres centros nos que traballo, apenas por facer frente á situación. Vemos, pois, de agardar ate que poda estudar seriamente o teu traballo.
Craro está que é de grandísimo interés. Fica firmemente demostrado que Saavedra refundiu anacos de dous poemas distintos sobre o Mariscal, perfeitamente calificados por ti. É tamén indudable, ao meu xuício, que a “Relazón” prosifica algo dun deles. Cánto, en qué medida se atopan na prosa aqueles versos díste, é dicir, ata que punto a túa reconstrucción ten posibilidades de ser esacta, é o que non podería decir sen estudala verso por verso, e iso farei axiña que poda. Hai outros moitos aspeitos das túas conclusións que aportan outras luces ou plantean novos problemas e e merecen a atención máis esmerada. En fin, felicítote efusivamente por tan fremosa aportación aos nosos estudos literarios.Non che ocultarei que fai tempo crín ter achado unha noticia que resolvería o problema da verba ou verbas “Todomira” confimando i espricando a leición deFreijomil, pero agora, querendo dar con isa noticia pra cha comunicar que non a acho acho onde imaxinaba que a vira, e como a atopara por azar, cando non estaba preocupado por ista cuestión, non tomei ningunha nota, empezo a pensar que estóu trabucado, e que hai en min alguna confusión e nunca albisquei cousa sobre o particular. Endebén, hei seguir esculcando ate me convencer de que soñéi, ou ate dar de novo co dado, en cuio caso non deixaría de aportarcho.
Gostaríame ter pronto ocasión de falar contigo de todo isto e outras moitas cousas. Veremos agora as luces que Filgueira aporta no seu anunciado traballo dos “Cuadernos”.
É tamén interesante o teu descobrimento do pouco galego de Aguirre. E un grande Colón dos nosos tempos. Por certo que outra cousa sobre a que tiña tamén algo que decir é a túa reconstrucción dos versos corruptos da égloga de Belmiro e Benigno. Xa non me acordo ben. Era algo de pouco monta, pero cando fagas a edición crítica dise testo volveréi a ler o teu traballo e che indicarei o que se me ocurra sobre algún verso.
Unha forte aperta do teu amigo. Ricardo.

Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1966)

Fingoy, 8 maio 1966

Sr. Don Xosé María Álvarez Blázquez
Oviedo
Meu querido amigo: Pois chegóu afinal a túa carta aludida na de data 28, e tamén trai data do 28. Por ela entéirome dos teus traballos en preparación, todos de subidísimo interés, xa que darán un grandísimo pulo ao coñecimento das épocas escuras da nosa literatura. Primeiro, a colleita da poesía galega antre 1450 e 1850. Segundo, isas esculcas no campo dramático. Terceiro, a prosa política da primeira metade do XIX. Dou por descontado que pubricarás o testo íntegro de “Os rogos dun gallego”, que xa cicáis teñas conseguido, e que non deixarás de ver o manuscrito de Carré Aldao sobre a literatura en Galicia durante a Guerra da Independencia.
As consultas na Biblioteca da Universidade son hoxe imposibles, segundo resulta das xestións que pratiquéi. Como está en obras o edificio, os libros áchanse arrombados e non son accesibles. Temos de agardar, pois, a que se reorganice a Biblioteca, segundo as noticias que outiven de Don Salvador Parga.
Entremedias, sempre que haxa ocasión, oralmente ou por escrito, non deixaremos de intercambiar información.
Unha forte aperta.
Ricardo Carballo Calero

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1966)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1966)

Colegio Fingoy, Lugo, 15 xunio 1966

Sr. Don Xosé María Álvarez Blázquez
Oviedo
Meu querido amigo: Estiven no Convento de San Francisco de Santiago pra localizar as “Sumptuosas fiestas”. Teño xa a signatura do volume, e na primeira ocasión consultaréino pra ver se hai nil algo que che interese. Non o puiden facer na primeira visita por falta de tempo. Conservo todas as papeletas pra evacuar as consultas cando sexa posibre.
Fai xa tempo dabondo que consultéi o manuscrito de Carré, e as miñas lembranzas do mesmo son debis. Pero non cabe dúbida que se eu atopara nil copia de testos galegos descoñecidos, hobéraos citado. Lembro que cita algunhas estrofas de “Os rogos” que non figuran en “El idioma gallego”; pero disto xa fixen uso na miña “Historia”, e xa que tes o testo íntegro agora, non hai máis que falar. Coido que, efeitivamente, niso de gran número de follas soltas en galego antre 1808 e 1823, ten que haber un pouco de fantasía. En todo caso, Carré non as tiña á vista ao redactar o seu traballo. Sen dúbida houbo algo, e algo se conservará, pero ninguén sabe ónde, e só a sorte pode depararnos cicáis algún exemprar.
Non deixaréi de lle falar a Carré como me indicas. En Boel non estiven. Ise día actuéi en Santiago. Fai tempo que non vou á Academia. Cando se presente a ocasión, trataréi do asunto.
Xa non me acordaba da miña referencia á carta de Fandiño. Vina na Academia, e xa que mo afiuzas, correxín o erro de cita no meu exemprar da “Historia”. É un erro estrano, porque a cita é de primeira man. Pero istas cousas pasan.
Verbo de Sir Robert Wilson xa chegara eu á conclusión de que o sainete de que fala Salinas tiña que se referir aos acontecimentos do ano 23. Pero que satirice aos liberás do ano 12 non quer decir que a acción se desenrole nisa data, senón que ataca aos “doceañistas”, é decir, aos que en 1820 puxeran en vigor a Constitución do 12. Polo tanto, teño, efeitivamente, que revisar o párrafo, pois, fora por imprecisión das miñas fontes, fora por interpretalas mal, admito a posibilidade de que a obra sobre Wilson fora anterior á de Fandiño, escrita no 12; o que vemos que non é probable. Creo recordar que Wilson participóu tamén na guerra da Independencia; pero todo fai supor que o sainete perdido se refería aos tempos do Cen mil fillos de S. Lois.
Podo falar sen incomenente coa Bibliotecaria de Lugo i encarregarlle que che mande unha fotocopia do testo de Pintos, anuncio da segunda setena, pubricado en “La Aurora del Miño”. Se ela non o pode facer, por non ter organizado o servicio, podo pedir que o faga a un fotógrafo. Axiña que dispoña de tempo faréi a xestión. Xa comprenderás cómo ando de trafegos nistes finás de curso. Tes que aturar que tarde en comprirche as encomendas, pero ten a seguridade de que se me das tempo iréi facendo o que poda.
Supoño que aínda estarás en Oviedo. Comunícame os teus cambios de endrezo.
Unha aperta.
Ricardo Carballo Calero.

Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1966)

Fingoy, 16 xulio 1966
Sr. Don Xosé María Álvarez Blázquez
Oviedo
Meu querido amigo: Puiden despachar máis unha das túas encomendas. Dempóis de varias xestións na Biblioteca Provincial conseguín que me deixaran a coleición de “La aurora del Miño” e levéina a un fotógrafo, quen, logo dun intento que non resultóu satisfactorio, outivo unha fotocopia que me parecéu suficientemente crara do diálogo de Pintos. Mandéicho certificado hai uns días, e supoño que estará xa no teu poder.
Vin o teu traballo en “Grial” sobre os versos de Aguirre. Os meus puntos de vista sobre a siñificación dos mesmos—considéroos marxinás ao noso Renacimento—espóñense nun artigo que mandéi ao “Faro”.
Conforme vaia podendo, iréiche despachando o resto das consultas. Agora estóu inmovilizado en Fingoy, con miras a rematar a Gramática.
Unha aperta do teu amigo,
Ricardo Carballo Calero

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1966)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1966)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1966)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1967)

Lugo, 7 abril 1967

Sr. Don Xosé María Álvarez Blázquez
Oviedo
Meu querido amigo: os sete cursos de alumnos que teño que controlar antre o Instituto e a Universidade, mais os traballos anexos, impedíronme ate hoxe che dar conta das xestións que realicéi sobor das consultas bibliográficas que me encarregaches. (Como non che teña xa escrito e me teña esquecido de que o fixen, o que creo improbable, pero non imposible, dado o vértigo con que me é preciso pasar dunha cousa a outra). Se que estíveches en Santiago estando eu ausente, e non sei se terás ido pola biblioteca da Universidade. Eu fun de novo e comprobéi que cos dados das papeletas relativas a “papeis varios” non é posible de momento localizar os testos que interesan. Despois de diversas procuras, e de traguerme cousas que non eran as que buscaba, dixéronme que o falecido bibliotecario Bustamente tiña reorganizado esa sección e que coas referencias que eu daba non era posible achar o que quería. Naturalmente, coido que haberá que aportar máis referencias. Paréceme que o mellor será que fagas ti persoalmente unha nova xestión perto de blibliotecaria cando dispoñas de temo para pasar algúns días en Santiago i espricar con pelos e sináis todo o que poida dar unha pista se é que tes outras referencias que dar, ou tempo para insistir e agardar que remexan dabondo. Se isto non pode ser, eu volveréi á carrega cando se me presente outra ocasión, pero polo de agora non teño conseguido máis que, en definitiva, a resposta de que non achan o que pido. Esto, polo que se refire ao resto das consultas non acraradas, agás a do libro de claustros (e a dos vilancicos do Convento de Menores). Sobre o libro dos claustros deixéi instruccións para que mo busquen, e agardo poder che mirar o material axiña. Do Convento, non adiantei un paso. Teño localizado o libro, e só falta que me poida desprazar a San Francisco nun momento en que esté alí o P. Ouro, con quen teño concertado a consulta.
Polo menos, quero que recibas esta conta rendida das miñas xestións, inda que neste periodo de tempo non teña conseguido resultados positivos. Ve que non deixéi de me coidar do asunto.
Agardando que recibiras a separata de Cadernos relativa a Valle-Inclán, e promentedo novas informacións cando as teña, envíoche unha cordial aperta, o teu bo amigo.
Ricardo.

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1967)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1967)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1968)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1968)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1969)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1969)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1970)
Carta de Carballo Calero a José Luis Lomba Alonso

Universidad de Santiago
Facultad de Filosofía y Letras

11 de julio de 1970

Sr. Don José Luis Lomba Alonso
La Guardia
Mi estimado amigo:
Las exhortaciones a la urgencia en la ejecución de mi trabajo que por correo, telégrafo y teléfono me han dirigido ustedes, me obligó a forzar la marcha del mismo, lo cual siempre es perjudicial para la calidad del producto. Tal y como salió, se lo envío certificado aparte con esta misma fecha.
Deseo que mi nombre no aparezca seguido ni precedido de mención alguna de cargo o título en la firma de mi trabajo, ni en el índice o en la portada del libro. Si me mandan las pruebas de imprenta, yo las corregiría. Si no lo hacen así, les ruego el máximo esmero en la puntuación, que es esencial, y va bien cuidada en el original. No estaría justificada, por ningún concepto, la menor alteración. La puntuación forma parte del estilo personal, es una propiedad del autor y tiene que ser respetada.
La carta que anteriormente le escribí, y que habrá recibido, resulta ya desbordada por la situación actual, y por lo tanto, inoperante.
Agradezco la invitación de ustedes a la comida del 16. Es muy incierto mi paradero para esa fecha, y tropezaré con dificultades, acaso insuperables, para asistir. Mi deseo es estar presente. Veremos si puedo realizarlo.
Terminada mi misión, queda a disposición de ustedes la carpeta con la documentación que me han dejado.
Muy cordiales saludos de su buen amigo
Ricardo Carballo Calero

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1971)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1971)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1972)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1972)

Ricardo Carballo Calero
Instituto Rosalía de Castro
Santiago de Compostela 28 febreiro 72

Querido amigo,
Moitas gracias pola túa cordial felicitación. Estarei encantado de coñecer os teus novos achados de testos galegos dos tempos escuros, que o teu labor ten crarexado tanto, unha forte aperta do teu mellor amigo.
Ricardo.

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1972)
Carta de Carballo Calero a Seoane (1972)

Instituto Nacional de Enseñanza Media “Rosalía de Castro”/ Profesorado/ Santiago de Compostela]


9 marzo 1972

Sr. D. Luis Seoane
Buenos Aires

Meu querido amigo:

Recibín a túa carta de felicitación con motivo das oposicións derradeiramente celebradas para cubrir en propiedade a cátedra de Lingüística e Literatura Galega da Universidade de Santiago.
O amigo Piñeiro, coa súa admirable dilixencia, fixo chegar a nova aos catro puntos cardináis, segundo resulta das mensaxes que me veñen todos os días.
Realmente, a noticia é importante, pero non polo feito episódico de ter sido eu o protagonista cáxeque involuntario dos feitos, senón porque Galicia necesitaba e reclamaba desde hai tempo que se proveera esa cátedra. Eu pouco máis poderéi facer do que xa viña facendo. Intentaréi, como traballo inmediato, completar a miña Historia da Literatura Galega Contemporánea. Polo de agora, nin xiquera toméi posesión do cárrego, pendente de trámites administrativos.
A miña dona agradez moito os teus saúdos. De nós dous recibídeos moi cariñosas a túa dona e ti. E máis unha aperta moi forte do teu vello amigo.

R. Carballo

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1972)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1973)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1973)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1973)
Carta de Carballo Calero a Álvarez Blázquez (1973)

Santiago 12 novbr. 73

Querido amigo:
Antre os libros que no seu día me proporciounou a editorial para preparar a miña Historia da Literatura, figuraba un que segundo creo, faicilitaches ti. Unha vez que o utilicei, devólvocho, co meu agradecento, por correo aparte. ¿Quererías acusarme recibo?
Cordialmente,
Ricardo Carballo

Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1974)
Carta de Carballo Calero a Otero Pedrayo (1974)
Carta de Carballo Calero a Paz Andrade. 1978

Santiago, 22 agosto 1978


Querido Valentín:

Moitas gracias, moitas noraboas e moitas apertas por ....de enviar o teu fermoso libro ao vello amigo

Carta de Carballo Calero a Paz Andrade. 1977

Santiago, 7-Xullo-1979


Moitas gracias, cordial felicitación e fraternas apertas co mellor ............ do teu novo libro, manda-che o teu amigo de sempre

Artigos Ricardo Carballo Calero

Aviso Listado automático de documentación relacionada con Ricardo Carballo Calero nos fondos documentais en liña ofrecidos polo Consello da Cultura Galega.
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (3/1949) Efigie literaria de un escritor: el prosista, el poeta y su vocación. Galicia. (1074), 1.
Mencións: Ricardo Carballo Calero ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1950) Galicia, ante la figura símbolo de Castelao. Galicia. (444), 19 .
Mencións: Ramón Baltar ; Ricardo Carballo Calero ; Xesús Carro ; “Ben-Cho-Shey” ; Manuel Gómez Román ; Antón Iglesias Vilarelle ; Florentino L. Cuevillas ; Carlos Maside ; Ramón Otero Pedrayo ; Castelao ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1955) Galicia cada treinta días (diciembre, enero). Galicia. (481), 12 .
Mencións: Ricardo Carballo Calero ; Xesús Carro ; Sebastián González García-Paz ; Isidro Parga Pondal ; Salvador Parga Pondal ; Francisco Tettamancy ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (12/1955) A fala con Carballo Calero, sobre temas da nosa cultura. Galicia Emigrante. (16), 4 .
Mencións: Ricardo Carballo Calero ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1956) Galicia cada sesenta días (noviembre, diciembre). Galicia. (487), 8 .
Mencións: Ángel Amor Ruibal ; Ricardo Carballo Calero ; Antonio Couceiro ; José María Hernansáez ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (6/1957) Noticiario Gallego. Galicia. (495), 9 .
Mencións: Ricardo Carballo Calero ; Conde de Quirós ; Ramón Otero Pedrayo ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (6/1959) Noticiario Gallego. Galicia. (507), 22 .
Mencións: Manuel Álvarez Álvarez ; Xosé María Álvarez Blázquez ; Ricardo Carballo Calero ; Fidel Castro ; “La Bella Otero” ; Isidro Parga Pondal ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1961) Ricardo Carballo Calero. Crítico. Galicia. (517), 16.
Mencións: Ricardo Carballo Calero ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (2/1963) Noticiario Gallego. Galicia. (529), 15 .
Mencións: Ricardo Carballo Calero ; Álvaro Cunqueiro ; Rafael Dieste ; Francisco Fernández del Riego ; Celso Emilio Ferreiro ; Vicente Risco ; Sebastián Martínez-Risco ; Ramón Otero Pedrayo ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (4/1963) Noticiario Gallego. Galicia cada sesenta días. Galicia. (530), 13 .
Mencións: Ricardo Carballo Calero ; Rosalía de Castro ; Vicente Risco ; Francisco Vázquez Saco ;
FERNáNDEZ DEL RIEGO, F. (12/1965) Galicia cada sesenta días. Galicia. (546), 35 .
Mencións: Francisco Añón ; Ricardo Carballo Calero ; Manuel Murguía ; Xulia Minguillón ;

Libros do ccg sobre Ricardo Carballo Calero

Aviso Listado automático de documentación relacionada con Ricardo Carballo Calero nos fondos documentais en liña ofrecidos polo Consello da Cultura Galega.
Ofrenda lírica á nena Silvia Santiago Conde no día da súa Primeira Comuñón.
7 de setembro, 1960
2017 | Afonso Vázquez-Monxardín, Edición. Patricia Arias Chachero, Edición.
Libro
Actas do Congreso Internacional de Estudos sobre Rosalía de Castro e o seu tempo (v.2).
Santiago, 15-20 de xullo de 1985
1986 | Darío Villanueva, Coordinación.
Libro. Actas