Xela Arias
Lugo, 23/ 5/1962 - Vigo, 11/1/2003Autoría: Ana Romaní
Precisa e extrema, a súa obra incide na vocación transgresora da palabra poética
Nada en Lugo no ano 1962, a súa traxectoria está directamente implicada no devir cultural galego dos anos 80 e 90, como poeta, como tradutora, como activista, como profesional no ámbito da edición. É a maior de cinco irmáns, o seu pai Valentín Arias e a súa nai Amparo Castaño trasládanse cando Xela ten sete anos a Vigo, cidade na que transcorrerá o resto da súa vida. Realiza estudos de bacharelato, comeza a publicar en xornais e revistas (Faro de Vigo, Jornal de Noticias de Porto, Dorna, Tintimán, Carel...), participa en recitais poéticos e diversas iniciativas culturais. No ano 1980 comeza a traballar en Edicións Xerais de Galicia, entre os anos 1990 e 1996 é correctora de estilo e editora das coleccións Xerais Universitaria e Biblioteca de Autores Galegos. Despois de once anos de traballo editorial retoma os estudos e en 1996 licénciase en Filoloxía Hispánica. Nos últimos anos da súa vida exerce a docencia en distintos institutos da comarca viguesa.
En palabras do seu pai, Valentín Arias: "Tan intensas e punxentes como as súas arelas de liberdade, independencia e xustiza, eran nela o sentido e mais a práctica da solidariedade. Na familia, por exemplo, exerceu pola súa conta algo así como o papel de segunda nai para os catro irmáns desde moi nena. Que eu saiba nunca se desatendeu de ninguén por máis que cadrase en radical desacordo con el".
Pioneira nos labores de tradución ao galego, Xela Arias publica o seu primeiro libro de poemas en 1986. Denuncia do equilibro revela unha voz singular á marxe das marcas poéticas do momento. Interpretacións posteriores apuntan a súa condición de adiantada do que logo serían algunhas das liñas da xeración dos 90. Rupturista, transgresora, valente, ousada, son algúns dos adxectivos utilizados para definir a personalidade creativa desta autora que sorprendeu no ano 1990 cun segundo libro, Tigres como cabalos no que os poemas dialogan coas imaxes fotográficas de Xulio Gil. Mantén a actividade en congresos, recitais e iniciativas culturais e sociais, colabora en publicacións (Festa da Palabra Silenciada, Luzes de Galiza, Boletín Galego de Literatura...) e os seus poemas inclúense en libros colectivos e en diversas antoloxías poéticas. Traduce a Jorge Amado, Camilo Castelo Branco, James Joyce, Angela Cárter ou Baudelaire, labor polo que recibe diversos recoñecementos, a Medalha do Premio de Tradução Sociedade de Língua Portuguesa, o Premio Ramón Cabanillas de Tradución, ou o Premio Plácido Castro, póstumo. Forma parte do consello de redacción de Viceversa, revista galega de traducción.
Escritora demorada e reflexiva, a súa obra incide na vocación transgresora e transformadora da palabra poética. No ano 1994 nace o seu único fillo Darío, esta experiencia é a xénese do libro de poemas Darío a diario que ofrece novas lecturas sobre a maternidade. Tardaría sete anos en publicar o que será o seu derradeiro libro de poemas, o rotundo Intempériome.
Lonxe da contemplación, a palabra poética de Xela Arias revólvese, indaga, cuestiona, interroga a orde das cousas. Unha voz esixente e depurada que tensa a lingua á procura doutras formas de dicir, porque "a de quen comprende non é palabra feliz"
Morre dun ataque ao corazón o 1 de novembro de 2003. Preparaba o espectáculo poético-musical "Vencerse é cousa de se tratar".
Como citar: Romaní, Ana : Xela Arias. Publicado o 1/1/2006 no Álbum de Galicia (Consello da Cultura Galega) https://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=201. Recuperado o 21/01/2026
DOCUMENTACIÓN DE
Tigres coma cabalos / Darío a diario.
Na quimera das túas mans
veume un espanto da infancia:
son xuíz dos nosos actos.
Agora acaso
de min poderei cambialos.
BORRACHO
Andaba nos bares cerrados pedindo un silencio
e as rúas collían pedazos do seu sangue violado.
Na noite que o círculo estende, viñeches ás veces
perdido de vicios, mazado de imaxes voar nun recanto,
deixar de saber que o tempo non xulga presenzas,
que as leis que detestas son medo e martelo.
Se te vexo quero
que non atragoe o noso exilio unha présa calquera.
¿Sabes? Recollo ó bolso a palabra
Sei que nós somos carne de guerra.
–Que non morreremos nós da espera.
I MONOLOGO ADICTO
Ignoro que lugar é este onde me atopo
cos meus ósos e os silencios das palabras.
Detesto esa voz que vén tan alta
coa que persegues da miña morte detalles.
Só teño para ti xestos primarios.
Despedazada, outros xa van gastados.
Un día tiven desexos e cumprinos,
na roda da fortuna xoguei con talle.
Se xa só teño necesidades, que dis ti
entre esas frases? É doutro de quen falas.
II MONOLOGO ADICTO
Non teño desexos.
Todo para nada e pronto.
Por un paquete de cigarros e unha palabra amable
cambio.
O resto da miña vida.
Todo para nada e pronto
o que me resta.
Sei que non teño desexos.
Recréome na propia suor,
Alivia o pudor con que miráde-los
ollos perdidos nas miñas cellas caídas.
Todo
para nada.
O que me resta.
Esa teoría non te salva
da incompetencia.
Por un paquete de cigarros…
a auga do mar cando me afoga
son brazos de rúas que cruzan cidades.
Non ter un desexo
Vou vestido e canso
de bracear
paso
e déixome baixar.
Nos baixos do mar había un mundo de area e bechos que non coñecerás.
III MONOLOGO ADICTO
Xa non teño fala.
Despois de recorta-los verbos quedei sen lingua
á que atender.
A nosa inmensidade remata a un centímetro á redonda.
Non fales comigo,
deixei a mantenta o código
nas escaleiras da entrada ás casas.
Recortei, coma quen non o quere, os ámbitos.
Case me perdo, meu, entre os paseantes.
Así que, recortei os ámbitos.
Agora teño o idioma inclinado nas entrañas.
E perdín para botalo fóra todo interese.
Que máis me ten que a min me entendas?
Nada nos deixa máis perdidos
cá sombra do propio corpo –escandalizado de auroras–
a baleira-la conta do posible na cunca do azar.
Pero nada, tampouco, máis acaso cás propias mans
afoga o inevitable nos vasos da historia.
Quedamos nós,
illados de nós e nós e coma homes descastados ou xoguetes sen reforma.
PASEANTE
Que escoitas cando andas
tan lentamente ó chou de vagar as noites?
Ás veces no paso dos caimáns resolvo
enigmas,
ecuacións de sono –de pesadelo ou
risa.
En min teño a paisaxe: portais agardan taxis
na lamentable présa da escapada,
e percorren esta beira da cidade cabezas inchadas
de sopor.
Ti sabes iso?
Fumas.
Subira-lo volume, creo.
Os desperfectos,
á túa vista, son só imaxes de pracer
–enganado, dis.
INDECISION
Entrabas, furor en man,
reclamar esa condición de estar.
(Sófrete quen vai contigo)
Vas poñer
as pedras sobre as pedras e sobre as pedras
un nome amado:
Sófrete quen vai contigo,
e vénse
a modo ,
abaixo a túa idea da loucura.
Os lentos cadáveres do meu silencio
Cavilan
entre a destrución e a agonía das batallas
Na posesión.
Ósos, caveiras e esternos enormes
En min,
lembranza da adolescente que fun de tépedas setas
Acertando
a marcar territorios de belísimos arquipélagos
…os Corpos
Cadansúa idea. Ouros
destronados
nomeados na ideoloxía independentes
Aínda aquí,
de que xeito agora tamén aquí
Á beira
dos lentos cadáveres do meu silencio.
Non é xusto que destroce estas veces a balazos
de confidencias.
Nin que espera que comprénda-la demanda
de certos inconclusos ademáns.
Querería de ti… un rito!
(Que incumpriría)
Unha mentira!
(Que denunciaría.)
É por iso que reviso a teoría
e prefiro
as túas mans cando están quentes,
a túa lingua
cando non sabe de idiomas no arquipélago do meu corpo,
as túas palabras cando medran
coma os vexetais (por auga e sol)
e non precisan estercos de razón.
Non é xusto
Amar unha parte de ti e abrilas todas.
Sei que os teus recordos de hoxe son todos coma cascos de cervexa
[tirados pola rúa.
Cascos de coca cola entre os pés mentres vas andando.
Homes aleixados sentados,
ventás cara a un mar polucionado.
Por esas portas entras á casa e por esas portas saes.
Eu entrei no bar e ti, que mirába-las lámpadas,
tíña-la ollada chea
de centos e centos de cascos plásticos de cervexa esmagados nas pestanas.
Dei volta e preferín
beber
pola cidade adiante, nas horas á noite,
mentres ti morres cando dormes.
Sabes
Sabes
que de noite se acumulan os presaxios.
Que os suicidios, os martirios,
son a fame dos delirios.
Que perder pé sería unha ambición preciosa!
E delatas, ó tempo que analizas
mentres palpas no brillo das cortinas
pasos azulados de rapazas acendidas,
e deláta-las tentacións do río,
que iría un día así mansiño á fin
cos poucos estalos inundado desfollarse
sabendo
que perder pé sería unha ambición preciosa!
Para Luís Mariño
Testemuña
Eu, nin andaría os pasos dun poema….
Ti, regresas ó espectáculo dos días,
espántante, son diabólicas
as agardas, as paces maníacas;
olladas solícitas, erratas.
Entretéñome nos bares: xa me coñecen
os tolleitos.
Así sucede un pouco antes
de botarnos a correr ás mortes,
diarias.
Darío a diario
Imos, meu ben, camiñar sereno pola cidade sen ramplas nas aceras. Imos comeza-lo xeito da túa vida, e mírame, mesmo as bolsas dos meus ollos serán monecos dos teus días xunta min.
Nunha entrezona da miña barriga había un rato pequeniño
que ollabamos só nas pantallas do doutor.
Para os meus
era un centímetro de soño lindo que había ser desta e daquela maneira.
Para min, Darío, corazón,
eras ti en min,
de veras a xunción total,
aquí o íntimo conxugado no cotián.
Non había texto posible, rei, que eu escribise,
incapaz de anota-lo sentimento no instante,
¿sabes?
É que contigo era xa aquel o poema enorme,
¡o desterro dos pronomes, neno!
o todos un como arelara espiritual,
tan longo tempo baténdome nas pedras portas,
entre lugares xente.
E non soubera,
nunca soubera que así contiñas do divisor as mortes.
Cun ratiño unha vez fun universo.
Tódolos bebés son tu e ningún coma ti. Tódolos nenos son tu e ningún coma ti. Tódolos adolescentes son tu e ningún coma ti.
Tódolos mozos son tu e ningún coma ti. Tódolos anciáns son tu e ningún coma ti.
Tódalas nais son eu e todas, coma min, saben que es único.
Nada que ver coa posesión.
Non te posúo nin quero.
Cóidote, ámote e manteño a esperanza de aprenderche a te posuíres.
Darío a diario.
Invasión que se me convén fantástica.
Invasión sen ocasión.
Invadiúseme a vida de cueiros e biberóns,
de roupiñas pequenas e xoguetes de colores,
de risas, choros, agarimos, agarimos.
Darío a diario.
A túa man ocupa un cuarto da miña xigante,
por iso detesto un pouco tantas palabras.
Todas para ti, !son a raíña parlante!,
!emperatriz de sonidos guturais en diante!
I
Dis ma-ma-má
e consegues oito pasos seguidos sen axuda
cara a nós. ?Vesme?
Son a nai que te pariu e coida
face—lo necesario porque avances.
II
Que é o necesario?
Coma sempre:
asumir que me equivoco e seguir investigando.
Coma sempre en min,
e máis contigo.
Dis ma-ma-má
e prepárome a escoitarte:
-non me gusta así o que fas,
non quero, erras nisto e nestroutro,
deberas deixar, deberas tomar…
Pero dis ma-ma-má
e énchesme de forza contra o pánico.
Cun par de metros, a distancia,
observo as evolucións dos teus ollos, mans e pensamentos.
Sei que debes aprender,
que no gaño dos teus erros serás sabio.
A distancia, observo que observas,
que probas, vacilas e recolle-las certezas.
Por moitas voltas da historia,
así as ponlas dos bídalos arraícen mañá nas autoestradas,
este es ti, meu fillo, e por sempre xa es
o preferido dos deuses que eu admiro.
Non me gustaban de nena os peluches
e lembran meus pais que non xoguei moito ás bonecas.
Non me deteño a cociñar e na química das quimeras
rocei un xeito de delincuencia xuvenil.
Un xénero feminino algo a desman das
narracións para o ano en que nacín.
E vés
ti
agora,
primeiro imaxinado e xa querido,
logo presente nestes cuartos a diario:
hai posible en ser muller un privilexio imposible
de transferir.
A túa ollada incendiaria anima tartarugas plásticas,
camións de engano.
Con pernas magras percorres metros de corridor.
Que con cabeza e corazón limpo dirixas,
meu ben,
a orquesta da túa vida.
E hame custar
verte optar
se non o que propoño.
E debo saber
así se fan
persoas humanas.
Se ti es
serei eu
nunca máis feliz.
Xelas Arias foi poeta, traductora, escritora e profesora de galego que defendeu o uso da lingua durante toda a súa vida. A maiores de publicar catro libros de poemas, tamén traballou en moitras traduccións de autores como James Joyce, Roald Dahl e Angela Carter. Aínda que a súa vida rematou repentinamente aos 40 anos, tivo moita repercusión no mundo da poesía galega, escribindo dunha maneira que foi, á vez, íntima e persoal, transgresiva e feminista. Despois da súa morte, os seus poemas foron publicados nun volumen póstumo e no ano 2020, a Real Academia Galega dedicoulle o Día das Letras Galegas.
«Autopoética», de Xela Arias. Ver Documento
Fonte: Boletín Galego de Literatura, nº 11, (1994) p. 199-202. Exemplar da Biblioteca do CCG
Poema de maio do 2004. Ver Documento
Poema de Xela Arias publicado en maio do 2004 na revista O Trasno do Instituto de Bacharelato Álvaro Cunqueiro de Vigo
Conferencia: ¿Para que os poetas hoxe?. Ver Documento
Conferencia «¿Para que os poetas hoxe?» pronunciada por Xela Arias no Círculo das Artes de Lugo o 4 de maio de 2001
Obra de Xela Arias. Ver Documento
Elaborada polo CDIF
Tigers as Horses / Each day, Darío.
In the chimera of your hands
a childhood ghost came to me:
I am the judge of our actions.
Now hardly
will I be able to change them.
DRUNK
I used to wander around closed bars asking for silence
while the streets collected droplets of his violated blood.
At night when the circle grows, sometimes you would come
lost in your vices, pounded by images, floating in a corner,
no longer knowing that time doesn’t judge presence,
that the laws you hate are fear and violence.
If I see you, I hope
our exile doesn’t swallow up any prisoner it finds.
Do you know what? I gather the bag up around my words.
I know we are flesh of war.
–That we won’t die from waiting.
ADDICT MONOLOGUE I
I don’t know exactly where I am right now,
with my bones and these silent words around me.
I hate the voice that rings out so loud
as you search for details about my death.
All I have for you are primal gestures.
Ripped into pieces, I’ve already used what others I had.
One day I felt lust and that I fulfilled,
I threw my values down to play on the wheel of fortune.
If what’s left for me now are needs,
what do your words mean? You’re talking about somebody else.
ADDICT MONOLOGUE II
I don’t have any desires.
All for nothing and quickly.
For a pack of cigarettes and a friendly word
I’ll change.
The rest of my life.
All for nothing and quickly
all I have left.
I know I have no desires.
I relish the sweat,
the shyness with which you look at
my eyes lost beneath my fallen browns.
All
for nothing.
All I have left.
That theory doesn’t save you
from incompetence.
For a packet of cigarettes…
the sea water as it drowns me
feels like arms of roads that cross cities.
Desireless.
I leave dressed and tired
from swimming breaststroke
and I let myself sink.
In the depths of the sea there was a world of sand and creatures you will never know.
ADDICT MONOLOGUE III
I can’t talk anymore.
After cutting out the verbs, I was left without a tongue
of my own.
Our vastness ends at one centimetre all around.
Don’t talk to me,
On purpose I left the code hanging
in the entryway stairwell.
I cut off, like someone disinterested, the limits.
I almost get lost amongst the passers-by.
So, I cut off the limits.
Now I find my language leans into my entrails.
And to throw it back out again, I lost all of my interests.
What does it matter that you understand me?
Nothing leaves us more lost
than the shadow of our own body –scandalized by dawn –
ready to pour all possibilities into the cup of luck.
But nothing, maybe not even our own hands,
can drown the inevitable in glasses of history.
Here we remain,
isolated from ourselves, and here we stand like down-and-out men or broken toys.
PASSERBY
What do you hear when you walk
so slowly as you wander randomly at night?
Sometimes on caiman-like walks I resolve
doubts,
dream up equations – from nightmares or
from laughter.
Inside me I carry landscapes: doorways wait for taxis
in the terrible rush to escape
and along this side of the city traverse heads inflated
by drowsiness.
Do you know that?
You smoke.
You must have turned up the volume, I think.
Imperfections,
in your eyes, are only images of pleasure
misled, you say.
INDECISION
In you’d come, rage in hand,
to make claims about the state of things.
(Whoever’s with you suffers that)
You place
stone upon stone and upon that stone
a beloved name:
Whoever’s with you suffers that,
and that’s how
your idea of madness
slowly
comes crumbling down.
The slow cadavers of my silence
meditate
between the destruction and agony of battles.
On possession.
Bones, skulls and enormous sternums.
In me,
memories of my adolescence when I went on the search for warm mushrooms.
Successfully
marking territories of beautiful archipelagos
… the Bodies
Each one had its own idea. Dethroned gold
named in independent ideologies.
Still here,
how is it now here too.
On the edge
of the slow cadavers of my silence.
It’s not fair to shoot bullets through these times
in secret.
Nor that he expects to understand
the demand of certain unfinished motions.
I should want from you… a ritual!
(that I wouldn’t fulfil)
A lie!
(that I’d denounce)
That’s why I change the theory
and I prefer it
when your hands are warm,
your tongue
when it doesn’t know the languages spoken on the archipelago of my body,
your words when they grow like plants (in water and sun)
and they don’t need fertilisers for reason.
It’s not fair
to love a part of you and for you to open them all.
I know your memories of today are all bottles of beer strewn on the street.
Bottles of coca cola at your feet as you walk along.
Injured men sit,
windows looking out on a polluted sea.
Those gates take you into the house and through them you leave again.
I went into the bar and as you gazed up at the streetlamps,
your eyes filled with hundreds and hundreds of plastic beer bottles that flatten your eyelashes.
I turned around and decided
to drink my way around the city, through the night,
and you died while you slept.
Did you know
Did you know
that omens accumulate at night.
That suicides and martyrs
are fodder for deliriums.
That stumbling would be a beautiful ambition!
And you uncover, as you parse
and feel along the shine of the curtains,
azure paths of impassioned girls.
There you uncover the temptations of the river,
that one day would flow easily to its end
a few crashes then flooded scraped skin,
knowing
that stumbling would be a beautiful ambition!
For Luís Mariño
Testimony
Me, I wouldn’t even walk the paths of a poem…
You, you return to the spectacle of our days,
they scare you, the waiting’s diabolical,
the peace manic;
others’ eyes attentive, mistakes.
I stop for a while in bars:
the limping men there already know me.
That’s what happens a little while before
we run towards
our daily deaths.
Each day, Darío
Let’s go out, my love, on a little stroll through the city, along its smooth pavements. Let’s start a habit you’ll hold onto for life. Look at me, even my eyes be nesting dolls for the days you spend with me.
Somewhere in my belly there was a little foetus
we could see only on screens at the doctor’s.
For my closest ones,
you were a beautiful dream that measured a centimetre and would grow up to be like this or like that.
For me, Darío, sweetheart,
you were right there in me,
full and complete togetherness,
something so intimate melded into the everyday.
There’s no words I could possibly write, darling,
to convey the emotions of that moment,
can’t you see?
With you the long poem was already written,
you unearthed so many pronouns!
everything became a spiritual longing,
that resounded for so long against stone doors,
between places, people.
And I didn’t know,
I’d never know, that you carried the divisor of deaths.
For a little while I was a whole universe.
All babies are you, yet none are like you.
All children are you, yet none are like you.
All teenagers are you, yet none are like you.
All young men are you, yet none are like you.
All old men are you, yet none are like you.
All mothers are me and each one, like me, knows you are unique.
It’s not about possession.
I don’t own you, nor do I want to.
I care for you, love you and hold onto the hope of teaching you to own yourself.
Each day, Darío.
It’s an invasion I’m so happy for.
An invasion without occasion.
You invaded my life with nappies and bottles,
tiny clothes and colourful toys,
laughter, tears, love and more love.
Each day, Darío.
Your hand takes up a quarter of my giant one,
that’s why I almost hate so many words.
They’re all for you, I’m the verbose queen!
The empress of your guttural sounds from here on in!
I
You say ma-ma-ma
and you’ve already walked eight steps on your own
towards us. Can you see me?
I’m the mother who birthed you
and wants to do everything to help you grow.
II
What’s needed?
It’s always the same:
assume I’m mistaken and carry on learning.
Always looking at what I’m doing
and even more so at you.
You say ma-ma-ma
and I get ready to listen:
I don’t like what you’re doing,
I don’t want to, you’re getting this and that wrong,
you should go, you should take…
But you say ma-ma-ma
and you fill me with strength to combat the panic.
From a couple of metres away,
I watch as your eyes, hands and thoughts evolve.
I know you must learn,
that as you make mistakes you’ll be wiser.
From a distance I watch what you watch,
what you try, where you waver and the truths you learn.
The story unfolds again and again,
just like the catkins from the downy birches that will land
on the motorways tomorrow,
that’s you, my son, and you’ll always be
the best of the gods I admire.
I didn’t like teddy bears as a girl
and my parents say I didn’t play very much with dolls.
I don’t spend time cooking and in the chemistry of chimeras
I had fleeting moments of youthful delinquency.
A style of femininity somewhat at odds
with the time I was born.
And here
you are,
long imagined
and then so loved,
then present in those same rooms each day:
in being a woman, there’s a privilege that’s impossible
to pass on.
Your bright eyes bring plastic tortoises to life,
toy trucks too.
Your skinny legs take you up and down metres and metres of corridor.
And with that innocent heart and mind of yours, my love,
you direct
the orchestra of your life.
And it’s got to cost me
seeing you choose
what I wouldn’t.
And I should know
this is what
humans do.
If you’re happy,
I will never
be happier.
Xela Arias was a poet, translator, writer and Galician teacher who advocated for the use of Galician throughout her life. As well as publishing four books of poetry, she was also a prolific translator, working on authors ranging from James Joyce to Roald Dahl and Angela Carter. Though her life was unexpectedly cut short at the age of 40, she had a significant impact on Galician poetry, writing in a way that was at once intimate and personal, transgressive and feminist in its outlook. After her death, her poetry was collected in a posthumous volume and in 2020 the Royal Galician Academy dedicated the Day of Galician Literature to her.
DOCUMENTACIÓN SOBRE
EXPÓSITO RABADÁN: «Verso Desnudo», Madrigal. Revista de estudios gallegos, nº 8 (2995), p. 33-41. Ver Documento
Fonte: http://revistas.ucm.es/
«Festa Xela». Ver Documento
Artigo de Marga Romero escrito con motivo do falecemento de Xela Arias. Foi publicado en 2003 no número 18 da revista Festa da Palabra Silenciada
Reseña sobre Darío a diario.. Ver Documento
Reseña de Xosé M. Eire sobre o libro Darío a diario. Está publicada no xornal A Nosa Terra o 15 de maio de 1997
Ligazóns de interese
O equilibro dos extremos: especial sobre a publicación poética colectiva de homenaxe a Xela Arias. CCG, 2021
Fonte: Consello da Cultura Galega
http://consellodacultura.gal/especiais/o-equilibrio-dos-extremos/index.php
Xela Arias. Día das Letras Galegas 2021
Espazo homenaxe do CCG
[última consulta: 21/12/2021]
Xornada Xela Arias e Luísa Villalta. Letras, interartes, proxectos na fin de século (26/03/2014)
Fonte: https://consellodacultura.gal/
[Última consulta: 2024-01-09]
Charo Pita pon voz aos contos de Gianni Rodari, traducidos por Xela e Valentín Arias.
[última consulta: 21/12/2021]
Videos
Mulleres nas Letras. Xela Arias
Vídeo didáctico (4´ 58´´) no que se presentan os datos máis salientables da biografía de Xela Arias (1962-2003), tradutora, editora e poeta a quen a Real Academia Galega lle dedicou o Día das Letras Galegas en 2021. A peza forma parte da serie audiovisual Mulleres nas Letras: de onte a hoxe, creada pola Deputación da Coruña.
Xornada Xela Arias e Luisa Villalta: Andar a cidade, andar o corpo. Achegas críticas sobre poética
Fonte: Consello da Cultura Galega / YouTube.com
Xornada Xela Arias e Luisa Villalta: Perfís estéticos, intelectuais e políticos
Fonte: Consello da Cultura Galega / YouTube.com
Audios
Tigres coma cabalos / Darío a Diario [fragmentos]
Parín sen dor
S/t
S/t
Vente
Soldados
S/t
Que lugar
Na xanela desde abril
S/t
S/t
S/t
II. Monólogo adicto
Poema do libro Intempériome recitado por Xela Arias
Poema do libro Intempériome recitado por Xela Arias no Diario Cultural da Radio Galega en Outubro de 2003
Poema II do libro Intempériome recitado por Xela Arias
Poema de Xela Arias dedicado a Rosalía de Castro
Xela Arias fala do seu libro Intempériome na RG
Entrevista a Xela Arias na RG
Xela Arias no programa Diario Cultural da Radio Galega
Referencias bibliográficas
- ARAGUAS, V., “Os cormoráns que iluminan os versos de Xela Arias”, El Correo Gallego-O Correo galego, Santiago de Compostela, (27-7-2003).
- BLANCO, C., “Xela Arias, Ana Romaní, Pilar Cibreiro”, en Literatura Galega de Muller, Vigo, Edicións Xerais de Galicia, 1992.
- EIRÉ, X.M., “Un luxo, Darío”, A Nosa Terra, Vigo, (15-5-1997).
- EXPÓSITO RABADAN, J., “Xela Arias:verso desnudo”, Madrygal, Madrid, 8 (2005), p. 33-41.
- VV.AA.: Xela Arias, quedas en nós, Vigo, Edicións Xerais de Galicia, 2004.
- “Arias Castaño, Xela”, en VILAVEDRA, D. (coord.), Diccionario da Literatura Galega. Autores, Vigo, Galaxia, 1995. Vigo, Galaxia, 1995.
Artigos Xela Arias
ARIAS, X. (3/1985) Perdida nas medidas | Festa da palabra silenciada. (02), 51.
ARIAS, X. (1/1986) Nocturnidade | Festa da palabra silenciada. (03), 40.
ARIAS, X. (2/1987) Cristal | Festa da palabra silenciada. (04), 72.
ARIAS, X. (9/1989) Desmán | Festa da palabra silenciada. (06), 160.
ARIAS, X. (12/1991) [A noite, unha fráxil liorta de escualos] | Festa da palabra silenciada. (08), 80.
ARIAS, X. (12/1991) Soldados | Festa da palabra silenciada. (08), 130.
ARIAS, X. (12/1992) [Que me compartas se me falo de nada] | Festa da palabra silenciada. (09), 162.
ARIAS, X. (12/1992) [Non hai, si que non hai] | Festa da palabra silenciada. (09), 162.
ARIAS, X. (2001) [Manco o sol que regresa da xanela] | Festa da palabra silenciada. (16), 17.
ARIAS, X. (2001) Soldados | Festa da palabra silenciada. (16), 17.
ARIAS, X. (2001) [Que me compartas se me falo de nada ] | Festa da palabra silenciada. (16), 18.
Libros do ccg sobre Xela Arias
Dis ma-ma-má de Xela Arias.
2021 | Juanjo Cura, Música. Composición.
O equilibrio dos extremos.
2021 |
: Xela Arias en 12 voces
¡Non te amola!.
2021 | Xela Arias, Autoría.


























