Os Encontros Temáticos Transversais dende o Patrimonio Cultural (ETTPC) xorden como unha actividade centrada na reflexión e o debate que, ao longo do bienio 2025-2026, vai xirar arredor do territorio como obxecto de análise, como ben común no que se manifesta a nosa forma de habitar o mundo, no sentido heideggeriano, e de relacionarnos.
No uso máis contemporáneo do territorio recoñécense lóxicas que sacrificaron o medio, os lugares e as identidades paisaxísticas ás urxencias do crecemento económico, pois medio e identidade considéranse como aspectos marxinais dun espazo que ocupar, cunha actitude indiferente aos valores que o caracterizan. O territorio ten unha profundidade histórica latente na nosa identidade cultural, xa que é resultado de procesos coevolutivos de longa duración entre o asentamento humano e o medio e, por iso, forma parte da nosa existencia individual e colectiva. A identidade local que se recoñece nas peculiaridades e singularidades dos lugares é unha realidade dinámica que se debe proxectar no futuro, como un potencial, unha oportunidade, un proxecto, e para iso cómpre protexela no presente.
Encontros Temáticos Transversais dende o Patrimonio Cultural
6. O Territorio. A xestión de riscos e a resposta ás emerxencias no patrimonio cultural
6. O Territorio. A xestión de riscos e a resposta ás emerxencias no patrimonio cultural
10 e 11 de xuño de 2026Santiago de Compostela
Neste sexto e último dos seis Encontros Temáticos Transversais programados para o bienio 2025-2026 centrarémonos nos riscos que supoñen para a protección do patrimonio cultural os procesos climáticos que afectan ao territorio e como prevelos e tratar de evitar ou reducir os seus efectos e, cando isto non é posible, xestionar a resposta ás emerxencias que se produzan.
Como recolle o documento de «Conclusións» do Consello de Europa sobre a xestión de riscos no ámbito do patrimonio cultural de 2020, «[o] patrimonio cultural pode estar en perigo de moitas maneiras, xa sexa como resultado de accións, intencionadas ou non, actividade humana deliberada, un risco natural, un suceso illado ou un evento recorrente ou como resultado dunha lenta decadencia, despoboamento ou un desastre repentino». Para facer fronte a estes riscos é necesario identificalos, prevelos e prepararse para evitar ou mitigar os seus efectos, e, para iso, o patrimonio cultural ten que estar presente nas políticas de protección civil e na xestión de riscos.
En Galicia, procesos presentes no territorio, como o despoboamento, levan ao abandono e a cambios no uso do solo. A estes procesos territoriais propios súmanse outros que son globais, como o cambio climático. O incremento da temperatura induce a incendios forestais, episodios de pluviosidade cada vez máis virulentos e a elevación do nivel do mar. Ao impacto destes fenómenos extremos engádense unha endémica falta de mantemento e conservación, e un insuficiente e incompleto rexistro e documentación dos bens integrantes do patrimonio cultural.
A planificación da protección civil debe atender ao impacto dos riscos sobre a poboación, os animais, o medio natural e tamén o patrimonio histórico, artístico e cultural. Neste sentido, o Plan Nacional de Xestión do Risco e Emerxencia en Patrimonio Cultural recomenda ás comunidades autónomas a creación de unidades de xestión de emerxencias en patrimonio cultural que, en colaboración con Protección Civil e coas institucións culturais, elaboren programas de prevención e de actuación.
Non só é necesario estar preparados para as emerxencias que poidan afectar os bens do patrimonio cultural, senón que tamén cómpre establecer medidas a longo prazo a través de plans de xestión de riscos en combinación con medidas de protección e boas prácticas para a prevención e mitigación dos danos, nas que se deben comprometer e participar todas as administracións implicadas.
ASISTENCIA
A inscrición é gratuíta.
O número de prazas é limitado (100 persoas).
As prazas cubriranse por rigorosa orde de inscrición.
LUGAR Consello da Cultura Galega
Pazo de Raxoi, 2º andar
Praza do Obradoiro, s/n
15705 Santiago de Compostela
Tel.: 981 957 202
MÁIS INFORMACIÓN www.consellodacultura.gal
difusion@consellodacultura.gal
Consulta os materiais en http://consellodacultura.gal
6. O Territorio. A xestión de riscos e a resposta ás emerxencias no patrimonio cultural
10 e 11 de xuño de 2026Santiago de Compostela
Mércores 10 de xuño de 2026
17:00 horas
Presentación
17:15 horas
Conferencia A xestión do risco e emerxencias en patrimonio cultural dende o Plan Nacional Arsenio Sánchez Hernampérez, cocoordinador do Plan Nacional de Xestión do Risco e Emerxencias en Patrimonio Cultural. Subdirección Xeral do Instituto del Patrimonio Cultural de España
19:00 horas
Peche da sesión
Xoves 11 de xuño de 2026
17:00 horas
Mesa redonda A xestión de riscos e a resposta ás emerxencias sobre o patrimonio cultural de Galicia
Introdución e presentación: Teresa Nieto Freire, coordinadora da Sección de Patrimonio e Bens Culturais do CCG
- Carme Varela Rodríguez, representante da asociación O Sorriso de Daniel
- Antón Bouzas-Sierra, representante da asociación cultural Colectivo A Rula
- José António Padrón Conde, arquitecto e coordinador da Comisión de Alertas Patrimoniales e Informes de ICOMOS
- Jorge Sanjurjo Sánchez, profesor titular do Departamento de Física e Ciencias da Terra, UdC, CISPAC
Modera: Teresa Nieto Freire
19:00 horas
Peche da xornada
LUGAR Consello da Cultura Galega
Pazo de Raxoi, 2º andar
Praza do Obradoiro, s/n
15705 Santiago de Compostela
Tel.: 981 957 202
MAÍS INFORMACIÓN www.consellodacultura.gal
difusion@consellodacultura.gal
Consulta os materiais en http://consellodacultura.gal
ASISTENCIA A inscrición é gratuíta.
O número de prazas é limitado (100 persoas).
As prazas cubriranse por rigorosa orde de inscrición.
