As controvertidas esculturas do Pórtico da Gloria reclamadas á familia Franco levan máis dun século a ser reivindicadas pola cultura do país. Explora, a través desta documentación histórica, a dilatada biografía destas obras maxistrais ata o seu traslado ao Pazo de Meirás, residencia estival do ditador.
A correspondencia, mes a mes
Por riba do eixe, as cartas escritas por Blas Taracena; por debaixo, as que recibiu. As zonas grises son silencios longos. Preme nun mes para ver as cartas dese ano.
Calendario
Cada cadro é un mes; canto máis escuro, máis cartas.
Correspondentes 14
-
Gallego Burín, Antonio1 recibida
-
Blanco-Cicerón García, Tomás1 recibida
-
Puga Sarmiento, Santiago1 escrita
Persoas mencionadas 12
Preme nun nome para ver as cartas que o mencionan. O número indica cantas.
B
C
F
L
M
P
S
V
Temáticas
A orixe das esculturas
As esculturas atopábanse nas portas exteriores do Pórtico da Gloria. Foron retiradas hai xa cincocentos anos.
Disposición orixinal das catro esculturas. Enoc e Elías ocupan as xambas planas da entrada central e Ezequiel e Xeremías as xambas planas da entrada sur.
Ao final da mesma centuria, con motivo do redeseño da escalinata, retirouse a figura sedente de Santiago como miles Christi (cabaleiro de Cristo) que seguramente estaba orixinalmente disposta no piar central que presidía a entrada á cripta situada no nivel inferior do Pórtico.
O Santiago miles Christi localizábase no piar central do exterior da cripta. Estas cinco últimas esculturas trasladaríanse aos xardíns do que hoxe se coñece como o pazo de Fonseca, o magnífico edificio construído por iniciativa do mesmo arcebispo para albergar o Colexio de Santiago Alfeo, que será a orixe da Universidade de Santiago. Alí permanecerían ata finais do século XVIII, cando foron levadas ao pazo de Ximonde en Vedra por un dos primeiros posuidores desde título nobiliario, concedido polo rei Carlos III a Juan Antonio Cisneros de Castro. Posiblemente sería o seu fillo, Pedro de Cisneros, rexedor perpetuo e alcalde de Santiago como o seu pai, o que se interesaría por adquirir as esculturas do Mestre Mateo xa que foi un dos máis importantes mecenas das artes do Santiago da Ilustración, e impulsou a creación de institucións como a Sociedade Económica de Amigos do País e a Escola de Debuxo. Manuel Murguía, na súa obra "El arte de Santiago: durante el siglo XVIII y noticia de los artistas que florecieron en dicha ciudad y centuria” (1884), inclúe numerosas referencias ao importante labor de mecenado deste “noble protector de todo género de artistas, en este libro tantas veces mencionado” (p. 138). Máis información Francisco Prado-Vilar imparte a conferencia "O Pórtico da Gloria: restauración e revelación da súa fachada recuperada" no Ateneo de Santiago (17 de decembro de 2018).
Carta de Manuel Chamoso Lamas a Evaristo Martín Freire
Carta de Manuel Chamoso Lamas a Evaristo Martín Freire
Carta de Manuel Chamoso Lamas a Gratiniano Nieto Gallo
Carta de Manuel Chamoso Lamas a Joan Ainaud de Lasarte
Carta de Manuel Chamoso Lamas a Joaquín Sarmiento
Amparándose na responsabilidade a que o seu cargo o obriga, o remitente pregunta ao destinatario polo paradoiro das esculturas do Mestre Mateo e en concreto se as obras pasarán por adquisción ao concello compostelán.
Santiago, 30 de Julio de 1948
Sr. D. Joaquín Sarmiento Garra
Alcalde del Excmo. Ayuntamiento de Santiago
Mi distinguido amigo: En primer lugar le ruego me perdone por importunarle con esta carta que pretende suplir a la entrevista que desde hace días intento celebrar con Vd. sin conseguirlo, llegando hoy mi atrevimiento a molestar a su secretario con mi insistencia, quien ante la imposibilidad de distraerle en quellos momentos reconoció conmigo era mejor me comunicase con Vd. por escrito y como el asunto que me movía no puede esperar más, y por otra parte reclaman mi presencia otros puntos de las siete provincias cuyo Patrimonio Artístico se halla a mi cargo, me decido a molestarle con la presente pues de sobra me doy cuenta de lo que en estos días pesa también sobre Vd. y su cargo.
Se trata de lo siguiente: Días antes de la festividad del Apóstol tuve noticias de que del Museo Diocesano de esta Catedral habían sido retiradas las cuatro piezas escultóricas obra del Maestro Mateo, procedentes del Pórtico de la Gloria, por su propietario el Sr. Conde de Gimonde quien las tenía allí depositadas, según los informes que de cierto tiempo constan. A mis gestiones indagando el lugar a donde habían sido trasladadas nadie pudo responderme pues, según me dicen los obreros cargadores nada sabían, pero si me participaron que las había retirado personalmente el Sr. Conde de Gimonde a quien acompañaba Vd.
Como estas esculturas se hallan actualmente ofrecidas en venta al Estado, concretamente al Museo Arqueológico Nacional, y por otra parte son piezas procedentes de un Monumento Nacional del que formaron unidad, de acuerdo con la legislación vigente sobre Defensa del Patrimonio y Tesoro Artístico Nacional, el Estado se reserva la preferencia en su adquisición y el control de su existencia y conservación.
Por haber trascendido a diversos centros la retirada de tales obras de Arte, son muchos los organismos y personajes que acuden a mi inquiriendo noticias de su paradero, el cual aun no he podido averiguar, pues todas mis gestiones se estrellan ante una reserva total. Incluso he tenido que esforzarme en contener una campaña de prensa que intentaba iniciarse.
Por mi parte, al encontrarse bajo mi responsabilidad la vigilancia de la conservación de tales piezas del Patrimonio Artístico Nacional, aunque de propiedad particular, tengo la necesidad de fijar su paradero o dar cuenta a la Superioridad de su desaparición, pero al mediar Vd. en el asunto no he querido dar paso alguno sin antes exponerle mi situación y rogarle me dijese, si lo consideraba oportuno, que [sic] ha sido de las piezas y si éstas pasan al Ayuntamiento por adquisición, como creí en un principio, o al menos tuviera la amabilidad de ponerme en relación con el Sr. Conde de Gimonde a fin de aclarar esta situación a conformidad de todos, prescindiendo de las gestiones oficiales, que siempre acarrean papeleo desagradable.
Buscando disculpa en la colaboración que en estas misiones nuestras para mayor beneficio de la Patria nos debemos, me atrevo a molestarle con el ruego de que aunque sea una simple nota a lápiz en una cuartilla, si le es posible, me diga si, en efecto, estas esculturas están destinadas al Ayuntamiento y su lugar de depósito actualmente.
Repito mis disculpas por este paso a que me obliga el cargo que desempeño y atentamente le saluda su affmo. S.S. q.e.s.m.
Carta de Manuel Chamoso Lamas a María de la Concepción Carrasco y Verde
Carta de Manuel Chamoso Lamas a María de la Concepción Carrasco y Verde
Carta de Manuel Chamoso Lamas a María de la Concepción Carrasco y Verde
Créditos
Os profetas do Pórtico e a cultura galega. Unha viaxe que non cesa
Publicado o 19/03/2020
Colabora
Se coñeces fondos epistolares ou atopas erros ou ausencias neste epistolario, escríbenos a epistolarios@consellodacultura.gal.






