NOTICIA

----

A exposición Inventio Mundi chega a Castelló

A cidade de Castelló acolle unha nova itinerancia de Inventio Mundi, un proxecto expositivo producido polo Consello da Cultura Galega (CCG) en colaboración coa Secretaría Xeral da Emigración da Xunta de Galicia que documenta as consecuencias que o éxito da expedición Magalhães/Elcano tivo para Galicia. A mostra, comisariada por Ofelia Rey, inaugúrase este domingo, 14 de abril, ás 19:30 horas. O acto terá lugar na sala de exposicións do Edificio Moruno de El Grau, onde a exposición permanecerá ata o vindeiro 12 de maio.

A chegada da nao Victoria ao porto gaditano de Sanlúcar de Barrameda o 6 de setembro de 1522 despois de completar a primeira circunnavegación ao noso planeta marcou un fito histórico. Naquela embarcación viña Juan Sebastián Elcano xunto con dezasete homes, os únicos que lograran sobrevivir da frota que partira de Sevilla o 10 de agosto de 1519 con Fernando de Magalhães á fronte. Para conmemorar o quinto centenario da saída daquela expedición, o Consello da Cultura Galega promoveu en 2019 a mostra Inventio Mundi. Galicia nas viaxes transoceánicas. Séculos XV-XVII, que, tras percorrer diferentes cidades galegas e exporse en Cádiz, abre as súas portas en Castelló. Alí poderá visitarse desde este domingo, 14 de abril, ata o día 12 de maio.

Baixo o comisariado de Ofelia Rey, o proxecto expositivo amosa a posición que ocupaba Galicia no comercio coas Américas naquela época e as consecuencias que tivo para o país a expedición Magalhães-Elcano. O éxito daquela viaxe permitiu que o vello reino galego, que fora descartado polos Reis Católicos como núcleo da Carreira das Indias a favor da cidade de Sevilla, tivese a oportunidade de aproveitar a súa situación nas rutas atlánticas, as vantaxes dos seus portos e a tradición dos seus mariñeiros. Así, a chegada de Elcano coa nova da apertura dunha ruta marítima polo occidente e a disposición do porto da Coruña para o envío e retorno de expedicións favoreceron que se levantase na cidade herculina a Casa da Especiaría, o que posibilitou que Galicia comezase a participar no comercio mundial.

A través de trinta e catro paneis, a mostra documenta os precedentes da expedición, desde as exploracións que levaron a cabo os portugueses no século XV para abrir unha ruta por mar cara ao oriente ata a arribada de Martín Pinzón a Baiona en 1493 coa noticia da existencia de novas terras “das Indias”. As características dos barcos que fixeron aquelas viaxes e os nomes dos navegantes que se embarcaron nas travesías, tanto na de Magalhães como naquelas que partiron desde portos galegos, co fin de crear mapas de navegación e de explorar novas rutas que permitisen chegar aos produtos asiáticos forman parte tamén do relato expositivo de Inventio Mundi.

Expedicións con saída desde portos galegos
A nova vía político-marítima que se abriu tras o éxito da expedición Magalhães-Elcano concretouse nun proxecto de colonización e na proxección doutras expedicións. A exposición documenta en catro paneis algunhas desas viaxes. En primeiro lugar, recóllese a expedición de Estêvão Gomes (1524) ao mando da carabela Anunciada na busca dun paso entre o Atlántico e o Pacífico e dunha ruta alternativa cara ás Molucas indo polo norte. En segundo lugar atópase a de García Jofre de Loaysa (1525) cara a estas mesmas illas seguindo o paso tradicional cunha armada de sete naves. En terceiro lugar está a viaxe de Diego García de Moguer (1527), quen partiu de Fisterra con tres barcos co obxectivo de explorar o “Mar Océano Meridional” e que rematou, finalmente, por percorrer o río Paraná e O Paraguai. O último dos paneis deste bloque temático explica a historia da aventura frustrada de Simón de Alcazaba, navegante portugués ao servizo da coroa de Castela, que chegou en 1525 á Coruña para preparar outra expedición ás Molucas. Foi financiada durante dous anos polo Concello coruñés, mais este decidiu paralizar a operación ante a mala xestión de Alcazaba.

Xunto coa participación dos portos galegos no tránsito atlántico, Inventio Mundi presta tamén atención á figura dos navegantes do país que tiveron un papel destacado na historia da navegación. É o caso, por exemplo, de Sebastián de Ocampo, que demostrou o carácter insular de Cuba; de Gómez Pérez das Mariñas, quen desenvolveu varias iniciativas náuticas no Pacífico; do mariño, cosmógrafo e cartógrafo Sarmiento de Gamboa, explorador das terras austrais con Álvaro Mendaña de Neira, ou dos irmáns Bartolomé e Gonzalo García de Nodal, que realizaron o paso do estreito cen anos despois da expedición de Magalhães.

A Galicia navegante no imaxinario popular e literario
A mostra Inventio Mundi recupera tamén como perdurou no imaxinario popular e literario o eco das vivencias desas expedicións que se produciron nos primeiros séculos da Idade Moderna. Explícanse algúns mitos e tradicións que forman parte da memoria colectiva, como a historia do Colón pontevedrés ou a lenda que afirma que Fernando de Magalhães naceu na aldea de Magaláns. Así mesmo, expóñense algúns exemplos da literatura galega contemporánea, con obras como O triángulo inscrito na circunferencia, na que Víctor F. Freixanes se inspira nos navegantes galegos do século XVI, ou o relato do xornalista Daniel Hortas El caballero de Galicia, baseado na figura de Sarmiento de Gamboa.