Arquivo de noticias do CCG

O Pazo da Cultura de Carballo encheuse no serán deste venres na VX edición do Concerto das Letras Galegas, co que o Consello da Cultura Galega (CCG) abre os actos de conmemoración do 17 de maio. “Celebrar a figura das cantareiras lémbranos a importancia de fortalecer os vencellos comunitarios, deixar a un lado o individual e procurar o que nos une”, indicou a vicepresidenta do CCG, Dolores Vilavedra, na presentación deste concerto, que ofreceu unha viaxe sonora pola tradición popular oral do país cunha envoltura sonora de jazz. Once músicos, agrupados en Do Bertau, formación coordinada por Richi Casás e creada especificamente para a ocasión, ofreceron una mostra dos milleiros de textos e músicas creadas durante séculos e que perduraron na memoria do pobo. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; o alcalde de Carballo, Evencio Ferrero; o presidente da Real Academia Galega, Henrique Monteagudo; o director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, e mais unha ampla representación da cultura e da sociedade galegas asistiron a este encontro, que se poderá ver este sábado na segunda canle da TVG (23:00 horas).

Agora vou cantar eu é o libro co que o Consello da Cultura Galega (CCG) contribúe á celebración do Día das Letras Galegas. Pretende ser unha homenaxe ás mulleres creadoras e transmisoras da poesía popular cantada. A vicepresidenta da institución, Dolores Vilavedra, explicou na rolda de prensa que o libro “recolle a grandeza desta celebración, que non busca un nome, senón unha lexión de mulleres poetas e cantareiras, anónimas e sen obra nun volume que traslada ese espírito colectivo”. O libro, coordinado e editado pola antropóloga e musicóloga Beatriz Busto Miramontes, divídese en dúas partes: dunha banda, unha escolma de textos e un estudo crítico a cargo desta investigadora xunto cunha antoloxía que se mergulla no Cancioneiro popular galego, para seleccionar textos recollidos nos anos oitenta por Dorothe Shubarth e Antón Santamarina; e da outra, unha ducia de ilustracións realizadas por Cestola na Cachola (Xoana Almar e Miguel Peralta) que contan con códigos QR desde os que se poden ver e escoitar as catorce cantareiras así como seguir os textos a través das transcricións. “O libro foi entendido como un proxecto transmedia, por iso todo o contido está recollido nun espazo web que xa está accesible” explicou Manuel Gago, coordinador da Unidade Divulgación e Contidos Dixitais do CCG.

Antroido, entroiro, entruido, entrudio... son moitas as formas para designar a unha das manifestacións máis sobranceiras do noso patrimonio cultural inmaterial: o entroido tradicional. A nova entrega de Proxector, iniciativa de divulgación científica en lingua galega, promovida polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CDSG) do Consello da Cultura Galega (CCG) co apoio da Universidade de Santiago (USC), escolma este mes unha ducia de vídeos para achegarse ás diferentes formas de celebración baixo o título “Cando o pobo vai de festa: celebracións e patrimonio inmaterial”.

“Foi unha muller que se entregou á cultura galega, á que se dedicou en profundidade e que nos deixou un legado impagable” apuntou a presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez, na inauguración. A xornada está coorganizada polo CCG, o Instituto da Lingua Galega (ILG) e o Museo do Pobo, “tres entidades que representan moi ben o vínculo de Dorothé con Galicia e coa cultura galega” engadiu a directora do ILG da Universidade de Santiago de Compostela, Elisa Fernández Rei. Concha Losada, presidenta do Padroado do Museo do Pobo Galego, institución que acolle presencialmente a sesión apuntou que “fan falta moitas mans para debuxar o perfil poliédrico de Dorothé Schubarth”.

Con música, baile e palabra o Consello da Cultura Galega (CCG), o Museo do Pobo Galego e o Instituto da Lingua Galega da USC (ILG-USC) celebrarán o vindeiro 12 de xuño un acto de homenaxe para lembrar a figura de Dorothé Schubarth (Basilea, Suíza, 1944-2023). A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; a presidenta do Padroado do Museo do Pobo Galego, Concha Losada, e a directora do ILG-USC, Elisa Fernández Rei, destacaron na súa presentación do programa o papel central que esta musicóloga e compositora suíza representou para o folclore galego. “É unha homenaxe que o pobo galego lle brinda a Dorothé polo seu traballo titánico e xeneroso”, apuntou Rosario Álvarez. Concha Losada destacou a importancia deste legado, que inspirou e contribuíu á música actual e que “todas as que colaboran neste inmenso agradecemento de todo o país o fan voluntariamente”. Pola súa parte, Elisa Fernández Rei engadiu que “o programa é unha festa na que lembraremos a muller, pero tamén escoitaremos a súa música”. Ademais, hoxe incorporouse a súa entrada biográfica ao Álbum de Galicia, a colección de biografías do CCG, escrita polo musicólogo Sergio de la Ossa.

Esta musicóloga e compositora suíza desenvolveu un amplo labor investigador centrado na procura das formas e orixes da música popular europea. Dorothé Schubarth introduciu parámetros de clasificación descoñecidos en Galicia e novidosas metodoloxías de traballo e de compilación que, aínda hoxe, están a influír nos nosos estudosos. É a responsable da máxima achega xamais realizada para a conservación e coñecemento do folclore musical do país.

Recibiu máis de medio cento de premios literarios por artigos, contos ou poemas, presentes en antoloxías e obras colectivas. A súa obra foi musicada por Amancio Prada, Suso Vaamonde, Fuxan os Ventos, A Quenlla ou Anxo Rei, entre outros. Darío Xohan Cabana (Cospeito, 1952-2021) entra hoxe no Álbum de Galicia cunha biografía asinada por Miro Villar.

O filólogo lugués Aníbal Otero (Barcia, Ribeira de Piquín 1911-1974) é coñecido principalmente por ser un dos enquisadores do Atlas Lingüístico de la Península Ibérica, así como pola súa detención (e posterior condena) cando estaba a facer traballo de campo en Portugal no momento da rebelión militar de 1936. Ora ben, as súas contribucións van ben máis alá. Foi recolector destacado de romances, redactor de numerosas contribucións lexicográficas e etimolóxicas e tamén creador literario, se ben que boa parte dos seus escritos permanece inédita. O profesor Xosé Afonso Álvarez Pérez asina a entrada que se acaba de incorporar ao Álbum de Galicia.

Uns 10.000 exemplares en diferentes formatos que conforman unha nutrida parte da produción musical galega, sexa editada en Galicia ou sexa fóra, preto de 6.000 voces de figuras senlleiras da nosa cultura ou as primeiras gravacións sonoras que se conservan son algúns dos materiais que custodia o Arquivo Sonoro de Galicia (ASG), centro dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), que estrea hoxe novo espazo web. A remodelación constitúe a primeira fase dun proxecto que pretende contribuír progresivamente á visibilización do material que custodia a institución. Xosé Ramón Pousa é o actual director do arquivo, que foi creado en 1992.

“Olladas sobre nós” é un especial web do Consello da Cultura Galega (CCG) que ofrece unha lectura actual da revista Nós, un dos proxectos culturais decisivos da Galicia contemporánea que cumpre neste 2020 o seu centenario. Doce personalidades relevantes da cultura galega actual seleccionan e comentan diferentes artigos que foron publicados nesta revista entre 1920 e 1936. O resultado é unha lectura contemporánea desta centenaria publicación desde un punto de vista científico, social, persoal ou cultural e que se irán publicando todos os martes ata o 15 de setembro. Na primeira das entregas, Antón Santamarina analiza unha das seccións máis activas da revista: o “Arquivo filolóxico e etnográfico de Galiza”.

Xeógrafos, arquitectos, historiadores, veciños e veciñas así profesionais de diferentes ámbitos relacionados cos montes de veciños incidiron na necesidade de reformar a súa situación actual que teña en conta usos agropecuarios, forestais, ambientais ou culturais. Así se falou na xornada “Traxectoria dos montes comunais galegos”, que se desenvolveu ata hoxe no Consello da Cultura Galega baixo a coordinación de Pegerto Saavedra e María do Mar Pérez Fra.

O abandono, a política forestal inadecuada, a privatización… son algún dos problemas que afectan os montes comunais hoxe en día. A súa situación, a historia e a relevancia destes montes que chegaron a ocupar tres cuartas partes da superficie do territorio galego analizaranse durante dous días no Consello da Cultura Galega (CCG). A cita, “Traxectoria dos monte comunais galegos”, arrinca mañá coa inauguración a cargo do presidente do Consello da Cultura Galega, Ramón Villares, e dun dos coordinadores, Pegerto Saavedra.

A exposición itinerante “Un canto e unha luz na noite. Asociacionismo cultural en Galicia (1961-1975), ideada e organizada polo Consello da Cultura Galega (CCG) en colaboración coa Fundación “10 de Marzo”, foi inaugurada esta tarde no Centro Cultural “Marcos Valcárcel” da Deputación de Ourense. A mostra, comisariada por Ricardo Gurriarán, rescata e destaca en vintedous paneis explicativos e nove vitrinas o papel dinamizador e transformador dos axentes e das asociacións culturais en Galicia nos últimos quince anos da ditadura franquista. Arranca en 1961, ano de creación en Compostela da primeira asociación cultural galega: “O Galo”. No acto inaugural interviron Francisco González, director do Centro Cultural da Deputación; Ricardo Gurriarán; Marcelino Fernández Santiago, xerente do CCG, e Roberto Castro, subdelegado do Goberno en Ourense. A exposición poderá visitarse ata o próximo 9 de xuño.

A exposición itinerante “Un canto e unha luz na noite. Asociacionismo cultural en Galicia (1961-1975), ideada e organizada polo Consello da Cultura Galega en colaboración coa Fundación “10 de Marzo”, foi inaugurada hoxeo xoves día 10 ás 20 horas no Círculo de las Artes de Lugo. A mostra, comisariada por Ricardo Gurriarán, rescata e destaca en vintedous paneis explicativos e nove vitrinas o papel dinamizador e transformador dos axentes e das asociacións culturais en Galicia nos últimos quince anos da ditadura franquista. Arranca en 1961, ano de creación en Compostela da primeira asociación cultural galega: “O Galo”. No acto inaugural interviron Ramón Villares, presidente do Consello da Cultura Galega, Ricardo Gurriarán e José Clemente López Orozco, Alcalde de Lugo. Villares falou do labor dos pioneiros do asociacionismo cultural botando man do "foquismo guevarista": diferentes focos de luz e de transformación capaces de impulsar unha cultura nacioanl galega. A exposición poderá visitarse ata o próximo 3 de febreiro.

A exposición itinerante “Un canto e unha luz na noite. Asociacionismo cultural en Galicia (1961-1975), ideada e organizada polo Consello da Cultura Galega en colaboración coa Fundación “10 de Marzo”, foi inaugurada hoxe día 3 ás 20 horas na igrexa da Magdalena en Ribadavia. A mostra, comisariada por Ricardo Gurriarán, rescata e destaca en vintedous paneis explicativos e nove vitrinas o papel dinamizador e transformador dos axentes e das asociacións culturais en Galicia nos últimos quince anos da ditadura franquista. Arranca en 1961, ano de creación en Compostela da primeira asociación cultural galega: “O Galo”. No acto inaugural intervirán Marcos Blanco Jorge, alcalde de Ribadavia; Ramón Villares, presidente do CCG; Ricardo Gurriarán, comisario, e José Carlos Sierra, director do Museo Etnográfico de Ribadavia. A exposición poderá visitarse ata o próximo 7 de xaneiro.

A exposición itinerante “Un canto e unha luz na noite. Asociacionismo cultural en Galicia (1961-1975), ideada e organizada polo Consello da Cultura Galega en colaboración coa Fundación “10 de Marzo”, foi inaugurada hoxe na Casa Galega da Cultura (Praza da Princesa, 2) en Vigo. A mostra, comisariada por Ricardo Gurriarán, rescata e destaca en vintedous paneis explicativos e nove vitrinas o papel dinamizador e transformador dos axentes e das asociacións culturais en Galicia nos últimos quince anos da ditadura franquista. Arranca en 1961, ano de creación en Compostela da primeira asociación cultural galega “O Galo”. No acto inaugural interviron Ramón Villares, presidente do CCG, Ricardo Gurriarán, Alfonso Zulueta, presidente da Fundación Penzol, e o Alcalde de Vigo, Abel Caballero. A exposición, que conta coa colaboración do Concello de Vigo e o auspicio da Fundación Penzol, poderá visitarse ata o vindeiro 11 de novembro.

O Arquivo Sonoro de Galicia, do Consello da Cultura Galega, organizou o venres 27 de abril unha xornada de reflexión e debate “V Encontro o son da Memoria” sobre “As grandes coleccións sonoras de Galicia ante o presente dixital en rede”. A xornada celebrouse, en sesións de mañá e tarde, no auditorio da Biblioteca da Cidade da Cultura de Galicia e ocupouse da situación dos arquivos sonoros na radiodifusión, nas universidades, nas institucións galegas e nos grupos de recompilación etno-musical. Consideráronse novas formas de coordinación e cooperación entre posuidores e/ou xestores de coleccións de gravacións sonoras ao abeiro das posibilidades abertas polo traballo en rede.

O director xeral de Política Lingüística da Xunta, Xesús Pablo González Moreiras, e o presidente do Consello da Cultura Galega, Alfonso Zulueta de Haz, inaugurarán este xoves, 20 de xaneiro, a oitava edición dos Encontros para a Normalización Lingüística, organizados polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia do CCG. Ata o vindeiro sábado, este foro reunirá a máis de douscentos técnicos dos servizos de normalización lingüística e servizos de tradución das administracións galegas e de entidades privadas e a investigadores e estudantes de sociolingüística galega, para abordar os problemas do idioma en vésperas da aplicación do Plano Xeral de Normalización Lingüística (PXNL).

Un curso sobre METODOLOXÍAS E CATALOGACIÓN DE RECOLLIDA DE CAMPO EN MÚSICA TRADICIONAL, dirixido por Dorothé Schubarth, será presentado mañá, mércores, día 9, nunha rolda de prensa que se celebrará ás 12´00 horas no salón de actos do Consello da Cultura Galega.

A musicóloga suíza Dorothé Schubart será a encargada de ofrecer un relatorio organizado polo Arquivo Sonoro de Galicia e que terá lugar mañá, ás 19 h na sede do Consello da Cultura Galega. Baixo o título "Recolleita de cantos populares e cancioneiros desde o principio do século XIX baixo aspectos sociais, políticos e científicos", esta investigadora da música popular centrará a súa intervención en facer un repaso pola evolución histórica que experimentou o estudio dos cancioneiros populares europeos.