Arquivo de noticias do CCG

“Foro participativo: un país coa súa lingua” é o título do proceso que o Consello da cultura Galega (CCG) pon en marcha co obxectivo de ofrecer medidas concretas e prioritarias para avanzar na recuperación do vigor do galego. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; a vicepresidenta e coordinadora deste foro, Dolores Vilavedra; e o coordinador do Observatorio da Cultura Galega, Hakan Casares, explicaron esta iniciativa que aposta por un modelo áxil de seis mesas sectoriais, que busca resultados que poidan ser medibles a curto e medio prazo e que parte dos aspectos positivos do idioma que xa están a funcionar. O proceso rematará en novembro coa presentación do documento final. Ademais, presentouse un novo informe que completa a diagnose sobre a situación do galego. O estudo asegura que en Galicia se evidencia un patrón de perda interxeracional na competencia do idioma que é contrario ao que se observa no resto das comunidades autónomas con linguas cooficiais.

Foi o mellor gaiteiro de Galicia, así o acreditaba un concurso que gañou en 1924 e do que Castelao daría conta nun artigo acompañado dun debuxo. Mais Avelino Cachafeiro Bugallo (Soutelo de Montes, Pontevedra, 1899 - 1972) foi tamén un creador versátil e empresario, que chegou a ter unha sala de festas e unha funeraria. A súa biografía xa se pode consultar no Álbum de Galicia, colección de biografías dixitais do Consello da Cultura Galega (CCG), nunha entrada asinada por Rubén Troitiño. Este docente e musicólogo é tamén un dos participantes na xornada “Redescubrindo a figura de Avelino Cachafeiro, o Gaiteiro de Soutelo” que se desenvolve este xoves e na que se aborda a relación da súa figura coa de Castelao.

“Investigación xenómica: descifrando a medicina do futuro” é o título do novo especial de Proxector, iniciativa de divulgación científica en lingua galega, promovida polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CDSG) do Consello da Cultura Galega (CCG) co apoio da Universidade de Santiago (USC). Doce vídeos divulgativos para descubrir máis sobre o ADN e o xenoma ao fío da posta en marcha do Proxecto Xenoma Galicia, iniciativa pioneira en España que busca avanzar no coñecemento das enfermidades mediante a recollida de datos clínicos, datos xenéticos e mostras biolóxicas que serán a clave para o avance da medicina personalizada e para establecer estratexias de saúde en Galicia.

O Consello da Cultura Galega (CCG) celebrou no serán deste xoves unha sesión plenaria ordinaria na que a súa presidenta, Rosario Álvarez, detallou as liñas de programación para 2025. Destaca a posta en marcha dun gran foro participativo que ofreza propostas perante os recentes datos sobre a situación da lingua, a celebración do Ano Castelao e o Día das Letras Galegas, así como o mantemento das liñas de acción habituais. A institución estatutaria realizou en 2024 un centenar de actividades, 18 publicacións e 55 documentos de asesoría entre estudos e informes de impacto ambiental e Bens de Interese Cultural (BIC). Ademais, aprobouse a incorporación da matemática Elena Vázquez Cendón (Ourense, 1966) á Comisión Executiva como secretaria. Ao plenario asistiu o Presidente de Honra da institución, o presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda Valenzuela.

“Castelao convócanos sempre e únenos a todos” afirmou Miguelanxo Seixas no nome da institución que preside, a Fundación Castelao, máis tamén do Consello da Cultura Galega (CCG) e do Museo do Pobo Galego impulsores da ofrenda floral que abriu esta mañá a conmemoración do Ano Castelao. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; a presidenta do Padroado do Museo do Pobo, Concha Losada; o presidente da deputación da Coruña, Valentín González Formoso; o conselleiro de Cultura, José López Campos; a alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín; e o presidente do Parlamento, Miguel Ángel Santalices, participaron neste acto cívico que lembrou a figura do narrador, ensaísta, dramaturgo, debuxante, médico e político galego, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, cando se cumpren 75 anos do seu pasamento en Bos Aires.

A presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez, e a directora do IES Escolas Proval, María Pilar Piay Pombo, asinaron este venres un acordo polo que este centro cede ao Arquivo Sonoro de Galicia, centro dependente do CCG, a Fonoteca Escolas Proval. “Agradecemos esta cesión que ten un gran valor filolóxico, histórico e musicolóxico” apuntou a presidenta do CCG. Pola súa banda, a directora do IES Escolas Proval, destacou que se trata “dun acto de homenaxe aos profesores María Xosé González Chamorro e Bieito Legaspi que promoveron desde as súas aulas este traballo de recollida oral“. O material cedido está composto de 320 rexistros realizados por preto de 500 escolares deste centro entre 1989 e 2004. O material deposítase no Arquivo Sonoro de Galicia para a súa custodia e posterior dixitalización.

San Domingos de Bonaval acolle o vindeiro 7 de xaneiro un acto cívico que abre a celebración da conmemoración do 75 cabodano de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (Rianxo, 1886- Bos Aires, 1950). Diferentes representantes da comisión constituída o pasado 7 de novembro xuntáronse no Consello da Cultura Galega (CCG) este venres para presentar as primeiras accións de programación encamiñadas a poñer a atención sobre a vixencia e o legado da súa figura. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; o presidente da Fundación Castelao, Miguel Anxo Seixas; o director xeral de Cultura, Anxo Lorenzo; o presidente da Real Academia Galega (RAG), Víctor Freixanes; a presidenta do padroado do Museo do Pobo Galego, Concha Losada; xunto con representantes doutras entidades avanzaron as liñas de programación da celebración. Ademais, fixeron un chamamento á cidadanía da participar na celebración dunha personalidade irrepetible de tan alta transcendencia na historia contemporánea de Galicia.

Aurora Sampedro Piñeiro (San Pedro de Bemquerencia, Barreiros, Lugo 1913-1996) foi unha destacada química que dedicou a súa carreira investigadora aos campos da nutrición e da automoción. As súas aportacións ao estudo dos oligoelementos de orixe animal e as aliaxes de materiais valéronlle o recoñecemento da Real Academia de Doutores de España como Correspondente de Ciencias Experimentais. A súa entrada, asinada por Manuel Rivero Pérez, acaba de incorporarse ao Álbum de Galicia, colección dixital de biografías dixitais do Consello da Cultura Galega (CCG).

O Arquivo da Emigración Galega (AEG), dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), acaba de subir ao Repertorio de prensa da emigración 157 números do xornal anarquista Cultura Proletaria. Periódico de Ideas, Doctrina y Combate. É un dos xornais anarquistas de maior difusión, comezou a editarse en marzo de 1927 e estivo operativo ata 1953.

O salón de actos da Casa Galega da Cultura de Vigo, sede da Fundación Penzol, acolle este mércores (19:00 horas) a presentación da publicación de homenaxe a Alfonso Zulueta de Haz (Vigo 1924-2017) con motivo do centenario do seu nacemento. Na homenaxe intervirán a presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez; o presidente do Padroado da Fundación Penzol, Manuel Puga; o presidente da Sociedade de Estudos Publicacións e Traballos (SEPT), Silvestre Gómez Xurxo; e o presidente do Consello de Administración de Editorial Galaxia, Antón Vidal Andión.

Os Seis poemas gallego de Lorca para piano e voz que compuxo Isidro B. Maiztegui Pereiro (Gualeguay, 1905-Mar del Plata, 1996) volverán soar vinte e oito anos despois de que o propio autor os interpretase no Consello da Cultura Galega (CCG). Será este luns 16 de decembro, a partir das 18:30 horas, no marco da actividade titulada “POSTAIS DE GALICIA. Música de Isidro B. Maiztegui Pereiro para voz e piano” encamiñada a visibilizar a figura deste compositor arxentino fillo de galega. A actividade inclúe unha conferencia en un concerto a cargo de Lucas López López, Premio Andrés Gaos na categoría sénior.

Foi un destacado filólogo e un dos máximos especialistas arredor do ilustrado Padre Sarmiento. José Luis Teófilo Pensado Tomé (Negreira, 1924- Salamanca, 2000), coñecido co hipocorístico de “Chelís”, é unha figura imprescindible dentro dos estudos lingüísticos. A súa entrada, asinada por Xosé Amancio Liñares Giraut, acaba de incorporarse ao Álbum de Galicia.

O proxecto Caligrafías musicais, iniciativa do Arquivo Sonoro de Galicia (ASG) do Consello da Cultura Galega (CCG) que recupera conferencias destacadas de prestixiosos estudosos do eido musical galego, difunde na nova entrega unha conferencia do musicólogo lucense Juan Bautista Varela de Vega (1933-2014). Nela aborda a etapa de Jesús Bal y Gay (Lugo, 1905 - Torrelaguna, Madrid, 1993) no exilio mexicano e destaca a súa conexión con figuras internacionais como Igor Stravinski ou Aaron Copland, entre outros.

O final do franquismo (1973-1977) é o título da xornada coa que o Consello da Cultura Galega (CCG) e o grupo de investigación da Universidade de Santiago (USC), HISPONA, abordan este martes (a partir das 9:30 horas) os diversos aspectos históricos e sociais que marcaron a Transición en Galicia e no conxunto do Estado. Emilio Grandío coordina esta cita na que investigadores como Manuel Ortiz Heras, Ana Cabana ou Luis Velasco achegarán múltiples perspectivas e reflexións críticas sobre este período histórico. A xornada, que se emite en directo polo web e as redes sociais da institución, pon o ramo ao convenio de colaboración entre ambas as dúas entidades

Chamábase Xosé Manuel Vázquez Martínez (Ribeira, 1947- A Coruña, 2010), pero era coñecido como Tuto Vázquez. Foi un actor pioneiro de teatro, audiovisual e dobraxe en Galicia. Participou en numerosas montaxes de compañías teatrais amadoras, profesionais e tamén do Centro Dramático Galego. Ademais, formou parte do grupo de persoas que elaboraron o proxecto fundacional da Escola Dramática Galega. A súa entrada, escrita por Ana Abad de Larriva, incorpórase hoxe ao Álbum de Galicia, colección de biografías dixitais que mantén o Consello da Cultura Galega (CCG).

A nova xornada do ciclo Revisando a nosa arte procurará fomentar a “lembranza, recoñecemento e aproximación a algunhas facetas esenciais” do pintor Tino Grandío cando se conmemoran os cen anos do seu nacemento. Miguel Fernández-Cid, Xosé Carlos López Bernárdez e Manuel Quintana Martelo participan neste encontro coordinado por Lucila Yáñez Anllo-Vergas e organizado pola Sección de Creación e Artes Visuais Contemporáneas do Consello da Cultura Galega (CCG) coa colaboración do Centro de Artesanía e Deseño (CENTRAD), a vicepresidencia de Cultura da Deputación de Lugo e o Museo Provincial de Lugo. A sesión, que se celebra na sala de exposicións Capela de Santa María (xoves, 12 de decembro, a partir das 16:30 horas), non se emite en directo pero será gravada e subirase ao sitio web da institución.

O Consello da Cultura Galega (CCG) acolleu esta mañá a presentación dunha obra que explora a figura e o legado de José María Alonso de Trelles e Jarén, "El viejo Pancho", cando se cumpre o centenario do seu pasamento. A obra El viejo Pancho Pancho, de Ribadeo a El Tala pasando por Navia, coordinada por Pablo Rodríguez "Vivín", rende homenaxe a este poeta nado en Ribadeo que foi unha destacada figura en Uruguai. Dolores Vilavedra, vicepresidenta do CCG; Daniel Vega Pérez, alcalde de Ribadeo; Lourenzo Fernández Prieto e Pilar Cagiao Vila, profesores da Universidade de Santiago de Compostela; máis o editor, Antonio Andina, destacaron na presentación a importancia de tender pontes e a relevancia da súa figura.

O proxecto Sextina, que inclúe rarezas e documentos pouco coñecidos do Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos (CDIF), inclúe hoxe unha nova entrega. Desta volta subimos un número de As follas de Sísifo, revista literaria promovida polo Café Uff de Vigo na primeira metade da década dos oitenta.

A filóloga Kathleen N. March clasifica as poetas de posguerra en dous grupos. Por un lado as que comezan a publicar nos anos corenta, por outro as que o fan a partir do 75. No primeiro está Xaquina Trillo (Vilagarcía, 1916-2024) poeta que hoxe se incorpora ao Álbum de Galicia, colección de biografías dixitais que mantén o Consello da Cultura Galega (CCG). Aínda que publicou o seu primeiro libro con 64 anos, ela escribiu desde que era nova e fixo gala dunha poesía sinxela e moi apegada á paisaxe mariñeira da súa cidade natal. “Pretende demostrar que a poesía é unha canle apta para deixar constancia escrita da súa ideoloxía e do seu compromiso” afirma Patricia Arias Chachero, autora da entrada biográfica.

O aumento do nivel do mar, desxeo dos glaciares, quecemento dos océanos e fenómenos meteorolóxicos extremos son algunhas das consecuencias do cambio climático. Sobre os fenómenos meteorolóxicos adversos e as consecuencias do cambio climático tratan os doce vídeos que conforman a nova entrega de Proxector, iniciativa de divulgación científica en lingua galega, promovida polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CDSG) do Consello da Cultura Galega (CCG) co apoio da Universidade de Santiago (USC). “A adversidade nos mapas do tempo” é o título desta entrega que xa está dispoñible.