Arquivo de noticias do CCG

Celso Emilio Ferreiro (Celanova, 1912 – Vigo, 1979) foi un dos grandes poetas galegos do século XX. Destacou cunha prolífica obra, na que a miúdo plasmou as súas preocupacións sociais e políticas e na que incluíu, ademais de composicións de carácter reivindicativo, outras máis intimistas e irónicas. Ramón Nicolás é o autor da súa entrada no Álbum de Galicia, a colección dixital de biografías que mantén o Consello da Cultura Galega.

Cando en 1914 Pedro Vindel descobre o pergamiño que contén as cantigas de amigo de Martín Códax, marca un fito na historia da música. Aquel documento, chamado Pergamiño Vindel e conservado na Morgan Library de Nova York, contiña os textos das sete cantigas e as notacións musicais de seis delas. Sobre o texto orixinal xorde a publicación Catro visións contemporáneas sobre as cantigas de Martín Códax que hoxe presentaron a presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez, e o presidente da Asociación Galega de Compositores, Xosé Carlos Seráns. Ambos os dous destacaron a relevancia desta publicación que permite enriquecer o patrimonio musical galego e pon a disposición da cidadanía interpretacións para voz e piano das cantigas de amigo elaboradas por catro compositores galegos. Alejo Amoedo é o coordinador deste proxecto, que se completará en outubro cunha xornada sobre Martín Códax e a literatura medieval, así como cun concerto no que se poderán escoitar estas novas composicións.

O Instituto Eusebio da Guarda acolle desde hoxe e ata o día 18 de abril a mostra do Consello da Cultura Galega (CCG) Sen cancelas. Este proxecto expositivo está pensado para amosar á mocidade un percorrido polo pasado e polo presente en relación coas ideas e conceptos que deron forma á defensa dos dereitos e liberdades das persoas que non se axustaron á norma sexual e de xénero, así como aos estereotipos e valores sociais que os precederon. A exposición conta cunha unidade didáctica que a complementa e que se pode descargar desde o web do CCG.

A nova entrada do Álbum de Galicia incorpora unha científica que destacou no ámbito da bioquímica. María Teresa Miras Portugal (Carballiño, 1948 - Madrid, 2021) foi a primeira muller en presidir unha academia asociada ao Instituto de España e os seus estudos dos receptores de nucleótidos no sistema nervioso central tiveron unha gran repercusión nos avances contra doenzas neurovexetativas (nomeadamente a enfermidade de Huntington, o alzhéimer ou a epilepsia). A súa entrada foi redactada polo edafólogo Francisco Díaz-Fierros.

Historia, dixitalización e preservación de documentos sonoros é o título da xornada que terá lugar o 30 de marzo, ás 16:30 horas, na sede institucional do Consello da Cultura Galega (CCG). Nela, Susana Belchior e Jose M. Navia farán un percorrido pola historia das gravacións sonoras e afondarán no tratamento técnico do son. A sesión está organizada polo Arquivo Sonoro de Galicia (ASG) do CCG e coordinada polo seu director, Alejo Amoedo. A actividade é presencial, pero poderá seguirse en directo a través do sitio web e as redes sociais corporativas.q

Sophias é a serie web de ficción coa que o Consello da Cultura Galega (CCG) e a Consellería de Promoción do Emprego e Igualdade, contribúen a divulgar o pensamento de mulleres destacadas da historia. A responsable do proxecto, Carme Adán, presenta este mércores en Cee (IES Fernando Blanco, 11:30 horas) esta iniciativa que está formada por sete episodios que se achegan ás ideas de figuras coma Simone Weil, Simone de Beauvoir, Hannah Arendt, Judith Butler ou María Xosé Agra.

A presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez, participa no IX Congreso Internacional de la Lengua Española, que arrincou este luns en Cádiz. No marco desta cita defenderá a convivencia entre as linguas ibéricas e reivindicará a importancia do multiculturalismo. De maneira complementaria, a presidenta inaugurou esta mañá na Facultade de Filosofía e Letras da Universidad de Cádiz, xunto co seu reitor, Francisco Piniella Corbacho, a mostra Inventio Mundi, coa que o CCG amosa os inicios da navegación galega.

A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, e o escritor Suso de Toro asinaron esta mañá un acordo polo que o autor lle cede á institución parte do seu fondo sonoro. Son medio centenar de cintas casete que recollen voces de máis dunha trintena de personalidades e que, segundo explicou o autor, “recollen a reconstrución do nacionalismo galego desde o punto de vista da esquerda, do galeguismo”. A presidenta do CCG destacou que o fondo, que se depositará no Arquivo Sonoro de Galicia (ASG), “cobra agora unha nova vida para que calquera persoa interesada poida acceder a estes recursos, función que encaixa co mandato fundacional da institución de preservar os valores culturais do pobo galego”.

O movemento asociativo daqueles galegos e galegas que emigraran alén mar agromou nas primeiras décadas do século XX. Foi nese momento cando en países como Arxentina ou Cuba se empezaron a establecer numerosas sociedades microterritoriais coas que os emigrantes buscaban fomentar o progreso e mellorar as condicións de vida nas súas localidades natais. O novo especial de Historias de ida e volta, proxecto do Arquivo da Emigración Galega (AEG) do Consello da Cultura Galega (CCG) que conta co apoio da Secretaría Xeral da Emigración, amosa en vinte imaxes e documentos algúns dos fitos acadados por estas sociedades de emigrantes galegos en Cuba.

A escritora, xornalista e expolítica María Xosé Porteiro (Madrid, 1952) participou esta tarde nunha nova xornada do ciclo Pensarmos, que organiza a Sección de Pensamento do Consello da Cultura Galega. Baixo o título de “A perplexidade democrática”, ofreceu un relatorio no que apuntou que estamos nun cambio de época que afecta á calidade da democracia, apuntou ás causas do seu desgaste e apuntou aos principais desafíos aos que se enfronta no século XXI. Na súa opinión cómpre “máis feminismo para máis democracia” e destacou que só unha cuarta parte da poboación vive nunha democracia plena. Luisa Martínez, membro da sección, ofreceu a réplica nunha sesión que inauguraron o vicepresidente, Xosé Manoel Núñez Seixas, e a coordinadora da Sección Celia Pereira.

“A perplexidade democrática” é o título da nova sesión do ciclo Pensarmos, na que a escritora e xornalista María Xosé Porteiro falará de contradicións que se producen na democracia, da situación das mulleres en diferentes partes do mundo e de como a tecnoloxía mudou as relacións entre a cidadanía e os gobernos. Na sesión contará coa réplica de Luisa Martínez, responsable da Unidade de Cultura Científica do CSIC en Galicia. A sesión, organizada pola Sección de Pensamento do Consello da Cultura Galega (CCG), que coordina Celia Pereira, é presencial (xoves 23, 18:00 horas), pero poderá seguirse en directo a través do sitio web e das redes sociais da institución.

Un congreso científico, diferentes exposicións, numerosas conferencias, varias publicacións, múltiples roteiros e outros recursos materiais conforman a variada actividade que unha ducia de entidades, vencelladas ao Seminario de Estudos Galegos (SEG) ou aos seus membros, deseñaron para celebrar o centenario da súa creación. “É unha programación concibida como un proxecto de país, conxunto, no que cada un colabora na medida das súas posibilidades” apuntou Rosario Álvarez, presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG) na presentación da programación. Idea na que tamén incidiu Margarita Ledo, secretaria da Real Academia Galega quen engadiu que “o Seminario foi un operador da idea de país na que foi a nosa década marabillosa”. Pola súa banda, Concha Losada, presidenta do Museo do Pobo Galego, destacou que o SEG foi “unha organización para o estudo do país, para o país e polo país”. O secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, apuntou na presentación que “confío que aparezan novos fondos e documentos duns pioneiro que soñaron cunha Galicia mellor e que imaxinaron as estruturas de país”. A programación, que arrinca esta semana e se estende ao longo do ano, pódese consultar nun espazo web creado específicamente para a ocasión.

A Sección de Artes Escénicas, Musicais e Audiovisuais do Consello da Cultura Galega (CCG) organiza mañá, 21 de marzo (17:00 horas), a xornada Os inicios da música escénica en Galicia. Nela representarase a tonadilla escénica de Melchor López Los gustos estragados, a única que se conserva das que foron compostas en Galicia. Antes da representación haberá unha mesa redonda, na que intervirán Montserrat Capelán, Javier Gándara e Joám Trilho. A actividade está coordinada pola propia Montserrat Capelán e por Cristina Domínguez Dapena. Ademais, conta coa colaboración da Axencia Galega das Industrias Culturais, do Centro Dramático Galego e do grupo de investigación Organistrum da Universidade de Santiago de Compostela (USC). As prazas están esgotadas, pero as intervencións poderán seguirse en directo a través do sitio web e as redes sociais da institución.

“Que as túas opinións sexan xuízos” ou “non finxas ser o que non es, nin queiras semellar máis do que es” son algúns dos consellos que figuran en Formula vitae honestae, un compendio de ética natural que o monxe Martiño de Dumio, na altura arcebispo de Braga, escribiu por petición do rei Miro cara ao ano 570. Foi un éxito na Europa medieval do momento: consérvanse 675 copias latinas do texto nas bibliotecas máis prestixiosas do mundo. O libro de consellos, inspirados no estoicismo e nas catro virtudes cardinais de Platón, chegou a circular naquela época atribuído a Séneca. Agora, arredor da festividade de Martiño de Dumio, que se celebra o 20 de marzo, o Consello da Cultura Galega (CCG) pon na rede a tradución ao galego do texto dentro da publicación Como levar unha vida honesta. Consellos de Martiño de Dumio a Miro, rei de Galicia, unha edición coordinada por Manuel Gago que conta con cinco textos contextualizadores.

O Repertorio da prensa da emigración galega, proxecto que mantén o Arquivo da Emigración Galega (AEG) do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora 51 números da cabeceira A Nosa Terra. Editada pola Irmandade Galega de Bos Aires entre os anos 1942 e 1972, a publicación, de carácter político, tiña como fin principal informar dos propósitos dos grupos nacionalistas de Bos Aires e América. Ademais, tamén se incluían novas sobre a situación da colectividade e de Galicia. Os exemplares dixitalizados que se agregan neste mes de marzo pertencen a diversos exemplares publicados entre os anos 1944 e 1972 e, malia que a maioría deles están depositados no AEG, tamén se incorporaron algúns cedidos por Xosé María Rei Lema do fondo de Roberto Veloso, cuxo orixinais se conserva na Biblioteca de Baio.

A colección dixital de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG) incorpora a entrada de Daría Vilariño. Vencellada profesionalmente á Biblioteca Universitaria de Santiago de Compostela, loitou por conseguir “que na Universidade prenda e se desenvolva a idea de ‘biblioteca universitaria’ como un proxecto conxunto cunha actuación uniforme”, subliña María Virtudes Pardo Gómez. Ela é a autora da súa biografía no Álbum de Galicia.

Antón Crestar foi un dos grandes expoñentes da emigración galega no Uruguai no século XX. Recuperar a súa figura e visibilizala publicamente é o obxectivo do protocolo de colaboración que asinaron hoxe a presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez e o alcalde de Miño, Manuel Vázquez Faraldo. No acto de sinatura estaban presentes Catalina Morado, concelleira de Educación, Cultura, Comunicación, Participación Cidadá, Transparencia e Igualdade, máis Pilar Cagiao, profesora de Historia de América e coordinadora do Grupo HistAmérica da Universidade de Santiago de Compostela.

No día en que se fan vinte anos da desaparición de Lois Tobío, a súa filla Constanza asinou coa presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez, un acordo polo que cede á institución o seu fondo particular. “Un fondo moi importante que ofrece unha ollada múltiple, meticulosa e completa sobre múltiples feitos e moitos lugares do mundo”, apuntou a presidenta. Son documentos persoais, cartas e materiais inéditos que contribúen a coñecer mellor a historia de Galicia e de España do século XX. “Un legado importante por si mesmo, porque Tobío é un dos grandes, pero tamén en relación co legado doutros compañeiros, como poden ser Filgueira Valverde, Paz Andrade e moitos outros”, subliñou o historiador Ramón Villares, quen iniciou a primeira dixitalización dese material na súa etapa como presidente do CCG. “Para min é un momento moi importante porque cumpro a vontade de meu pai, que me pediu que me encargase de que o seu arquivo fose doado a unha institución galega”, asegurou Constanza Tobío no acto de sinatura.

Películas como Apocalypse Now, o pensamento de Claude Lefort ou conceptos como o de liberdade de elección ou Dereitos Humanos servíronlle a Slavoj Zizek para explicar que determinados problemas que hoxe se definen baixo o paraugas da “intolerancia”, noutro momento histórico serían cualificados de “explotación” ou simplemente de “inxustiza”. O filósofo esloveno foi unha das figuras que participou no ciclo “O(s) sentido(s) da(s) cultura” cun relatorio titulado “A tolerancia como categoría ideolóxica”. É unha das conferencias destacadas que visibilizamos da traxectoria da institución no ano en que cumpre o seu corenta aniversario.

Este lunes 13 de marzo cúmprense vinte anos da morte de Lois Tobío, membro do Seminario de Estudos Galegos, militante galeguista, escritor, xornalista, diplomático, tradutor e defensor da personalidade cultural de Galicia no mundo. O Consello da Cultura Galega (CCG) lembra a súa figura cunha xornada titulada “As décadas de Luis Tobío”. Una sesión na que participa a súa única filla, Constanza Tobío, mentres que destacadas figuras situarán a figura do diplomático no seu contexto. A presidenta da institución, Rosario Álvarez, será a encargada de inaugurar esta cita que se pode seguir en directo (a partir das 17:00 horas) desde as redes sociais da institución. Ese mesmo día, Contanza Tobío, asinará un acordo que cede ao CCG novos manuscritos e documentos referenciais para a reconstrución de momentos e iniciativas tan importantes na nosa historia como o exilio ou a fundación do Consello de Galiza en 1944.