Arquivo de noticias do CCG

O 4 de abril de 1284 morreu Afonso X, coñecido como O Sabio. Pasou á historia como o rei de Castela entre 1252 e 1284 pero tivo unha intensa relación coa cultura galega. Precisamente sobre esta relación afondará unha exposición que o Consello da Cultura Galega está a preparar para 2021 e que contará co comisariado de Antoni Rossell. Aproveitamos o cabodano para recuperar algúns materiais que dan conta desa singular figura. Entre eles, a edición facsimilar e a transcrición do códice de Toledo das Cantigas de Santa María; cortes de audio coa interpretación musical e a reprodución en 3D da virxe abrideira de Allariz, que se considera pertenceu á muller do monarca, a raíña Violante.

“O lugar das emocións na política” é o título do relatorio que Victoria Camps, catedrática emérita de Filosofía moral e política da Universidade Autónoma de Barcelona impartiu no Consello da Cultura Galega. A súa conferencia intégrase no ciclo virtual “(Re)pensamos” que reflexionan sobre un aspecto da actualidade. Ofrecemos o vídeo da intervención que tivo lugar na sede da institución e mais o texto que cada autor preparou sobre esa materia e que integra a publicación “Cultura, sentido e política”.

O día 2 de abril celébrase en todo o mundo o Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil. Con tal motivo, o Consello da Cultura Galega preparou unha escolma de varios títulos editados pola institución e dirixidos a público infantil e xuvenil cos que unirnos á conmemoración. “As laranxas máis laranxas de todas as laranxas”, “Mar adiante”, “Os dados do reloxeiro” ou “Pó de estrelas” son algunhas das propostas deixamos a disposición da cidadanía.

O 1 de abril é o día que a Academia Galega de Belas Artes Nosa Señora do Rosario celebra o Día das Artes Galegas. Este ano a figura homenaxeada é Domingo de Andrade. Aínda que os actos convocados para recuperar o legado deste fecundo arquitecto están adiados por mor da situación actual que vivimos, o Consello da Cultura Galega (CCG) propón un percorrido por cinco obras clave da súa arquitectura seleccionados e comentados por Alfredo Vigo Trasancos, membro da Sección de Patrimonio e Bens Culturais da institución.

En 1869 Concepción Arenal publicou “A muller do porvir”, unha obra que ofrecía unha lectura inusual sobre as mulleres. No marco das celebracións do centenario do nacemento desta revolucionaria muller, o Consello da Cultura Galega traduce esta obra para o galego nun formato especial. Ademais do prólogo da especialista María Dolores Ramos, inclúe outros materiais que axudan a contextualizar a autora e a significatividade desta publicación. Por mor da cancelación da actividade presencial para conter a pandemia do coronavirus, o Consello da Cultura Galega adaptou para a rede o formato de presentación desta publicación. Faino a través dun audiovisual en que a presidenta da institución, Rosario Álvarez, xunto con María Xosé Porteiro, Inma López Silva, Mabel Rivera, Isabel Naveira e Celia Pereira prestan as súas voces nunha lectura colectiva deste texto para difundir o pensamento desta muller irrepetible.

Xosé Luís Franco Grande foi unha figura imprescindible no galeguismo de posguerra. O escritor e avogado finou esta madrugada aos 84 anos de idade e deixa tras de si unha ampla traxectoria como activista cultural desde múltiples ámbitos. O Consello da Cultura Galega lamenta a perda desta figura fundamental para a cultura galega e destaca o seu labor regaleguizador durante a posguerra. Franco Grande tivo unha participación decisiva na creación da Editorial Galaxia; formaba parte de institucións como a Real Academia Galega e foi autor, entre moitos outros textos, do “Diccionario galego-castelán”, publicado en 1968, que serviu de base para aprender o idioma a moitas xeracións.

As mulleres ocupan un papel importante no teatro galego. No Día Mundial do Teatro, que se celebra cada 27 de marzo, o Consello da Cultura Galega (CCG) avanza cifras dun estudo encamiñado a analizar a realidade do tecido teatral no noso país. Os primeiros resultados destacan que a maior parte dos xestores de teatro son mulleres e confirman que o público segue a ser eminentemente feminino. Engade tamén que o galego é a lingua maioritaria de representación e que os espectáculos infantís son os máis demandados. O CCG celebra este día con outras novidades: a publicación do epistolario entre Ricard Salvat e Luís Seoane, que dá conta das relacións entre o dramaturgo catalán e a cultura galega, e mais a incorporación de 35 novos termos ao “Dicionario de termos escénicos”.

Jorge Riechmann é un recoñecido filósofo, poeta e ecoloxista. Nas súas continuadas intervencións fala sobre a sustentabilidade e tamén alerta que nos encamiñamos cara a un planeta inhóspito. O seu pensamento non pode estar máis de actualidade e por iso a conferencia que impartiu no Consello da Cultura Galega abre o ciclo virtual “(Re)pensamos”. Cada xoves, o web institucional recuperará un relatorio de recoñecidas figuras do pensamento que reflexionan sobre un aspecto da actualidade. Ofrecemos o vídeo da intervención que tivo lugar na sede da institución e mais o texto que cada autor preparou sobre esa materia e que integra a publicación “Cultura, sentido e política”.

O 25 de marzo de 1990 morría en Santiago de Compostela Ricardo Carballo Calero. Con el desaparecía unha figura fundamental da cultura galega, un elo entre as vizosas manifestacións culturais, sociais e políticas anteriores a 1936 e a recuperación tras a democracia. Represaliado no franquismo, mantivo un continuado e intenso labor que canalizou a través do ensino, das colaboracións na prensa e da investigación sobre a lingua e a literatura. Neste especial ofrecemos audios, imaxes, un roteiro e un perfil biográfico que axuda a entender a dimensión desta figura á que se lle dedica este ano o Día das Letras Galegas.

Este 24 de marzo cúmprense anos do pasamento do ilustre gaiteiro Ricardo Portela. O Consello da Cultura Galega está a preparar, coa complicidade de Carlos Núñez, unha homenaxe para o un dos grandes defensores da dignidade deste instrumentoque procurou fuxir da consideración da gaita como instrumento para amenización e exhibición patriótica. Neste 2020 cúmprense cen anos do nacemento desta figura clave para a gaita. Alén da preparación dese libro-homenaxe, en breve incorporaremos a súa biografía no noso Álbum de Galicia.

“A cultura do mecenado” é o título dunha xornada desenvolvida polo Consello da Cultura Galega (CCG) que analizou a situación do mecenado en Galicia da man de representantes de institucións e organismos públicos e privados que ofrecen ou precisan este recurso. A organización, compartida polo CCG, Concomitentes e a Fundación Daniel y Nina Carasso, contou coa coordinación de Fran Quiroga e María Xosé Porteiro. Desta cita sae un documento con recomendacións para potenciar o mecenado.

Non son só as esculturas que o Mestre Mateo deseñou para as entradas exteriores do Pórtico da Gloria e que se separaron do seu espazo orixinal polas modificacións posteriores da fachada da Catedral. Son tamén un espello da evolución política, histórica e cultural de Galicia, e mais un reflexo do esforzo de figuras fundamentais para a cultura galega na concepción de país e na defensa do noso patrimonio, como Fermín Bouza Brey, Manuel Chamoso Lamas, Xosé Filgueira Valverde e Xesús Carro. O Consello da Cultura Galega pon a disposición do público un especial web, “Os profetas do Pórtico e a cultura galega. Unha viaxe que non cesa”, que contén unha extensa documentación histórica que permite trazar a traxectoria, desde a súa creación ata o presente, de cinco esculturas da fachada do Pórtico da Gloria: as efixies dos profetas Enoc, Elías, Ezequiel e Xeremías, e a figura de Santiago cabaleiro.

Informou, en clave galega, da realidade social, histórica e política. “A Nosa Terra”, desaparecido en 2011, é un semanario de referencia para comprender a historia recente do país. O Consello da Cultura Galega publica hoxe o último lote cun centenar de exemplares que culmina o proxecto de dixitalización e difusión dunha etapa desta cabeceira. A dixitalización de mil números deste semanario entre os anos 1977 e 2001 responde a un convenio entre a institución e a Fundación A Nosa Terra para facilitar a preservación e difusión desta cabeceira desde a súa etapa histórica de principios do século XX, o período no exilio e a máis próxima no tempo. Esta iniciativa insírese nunha área de traballo da institución de pór a disposición da cidadanía unha ampla hemeroteca.

Información da actualidade cultural, difusión do seu fondo documental (recursos sonoros, epistolarios, materiais dixitalizados sobre patrimonio, emigración ou lingua, entre outras temáticas), primeiras aproximacións estatísticas sobre o impacto do coronavirus no tecido cultural.... son algúns ámbitos nos que traballa o Consello da Cultura Galega (CCG) estes días para pór a disposición do público contidos culturais galegos e en galego. A semana pasada a institución procedeu á necesaria suspensión e adiamento da súa actividade presencial do mes de marzo para conter a pandemia do coronavirus e decidiu reforzar a difusión dixital. Nos vindeiros días, a través das webs corporativas (consellodacultura.gal e culturaglega.gal) e das redes sociais, difundiranse novos contidos (publicacións, especiais, proxectos...) e adaptaranse para a rede algúns dos formatos co obxectivo de ofertar á cidadanía novos contidos culturais.

A Comisión Executiva do Consello da Cultura Galega acordou o peche ao público dos seus arquivos e a biblioteca; adiar as actividades públicas da institución para as vindeiras semanas e manter a difusión dos seus proxectos a través das súas plataformas web (o web corporativo consellodacultura.gal e o portal de divulgación cultural culturagalega.gal). Todas estas medidas están encamiñadas a conter a pandemia do coronavirus.

Son novos, gustan da ciencia e dos experimentos e cursan secundaria nun dos máis de douscentos centros que existen en Galicia. Este é o perfil do centenar de estudantes que durante a xornada de hoxe se converteron en improvisados relatores na cita do Consello da Cultura Galega chamada “Dos gabinetes de ciencias dos institutos históricos aos clubs de ciencia e o STEMBach”. O salón de actos do Consello da Cultura Galega (CCG) e a praza do Obradoiro foron improvisados laboratorios nos que se visibilizaron algunhas actividades que se fan no marco dos programas de STEMBach e dos Clubes de Ciencia.

A praza do Obradoiro converterase mañá nun improvisado laboratorio científico no que estudantes de diferentes centros galegos de ensino medio nos mostrarán varios experimentos científicos. “Queremos que os profesionais do futuro fagan ciencia e o fagan nun dos puntos máis emblemáticos de Galicia como é a praza do Obradoiro” explica Elena Vázquez Cendón, coordinadora da Sección de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG), que promove a xornada “Dos gabinetes de ciencias dos institutos históricos aos clubs de ciencia e o STEMBach”. A cita pretende visibilizar a ciencia que se fai no ensino secundario con experimentos en directo e, ao mesmo tempo, renderlles homenaxe aos gabinetes de ciencia, antecedentes do ensino científico experimental, que aínda existen nos institutos históricos. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, inaugurará esta xornada que poderá seguirse en directo a través da rede.

Son 167 cartas nas que se pode ler sobre a Real Academia Galega, a literatura galega e as preocupacións comúns entre Ramón Otero Pedrayo e Ricardo Carballo Calero. Un material fundamental para profesionais da investigación ou persoas interesadas na cultura galega e que xa se poden consultar na rede. A iniciativa é resultado da colaboración institucional entre o Consello da Cultura Galega (CCG), a Fundación Otero Pedrayo. Esta fin de semana asinouse en Trasalba un convenio que posibilita esta iniciativa e que permite coñecer figuras esenciais da cultura galega a través das súas propias cartas.

“A noite do 9 de marzo nacín e o día 19 bautizáronme co nome de Pedro Joseph” escribiu o propio Martín Sarmiento no “Catálogo dos pregos”, o documento no que condensa a súa propia vida. Aproveitamos que se cumpren 325 anos do seu nacemento para dar a coñecer tres autógrafos dun dos máis importantes e orixinais legados intelectuais da Ilustración española e promotor do desenvolvemento do galeguismo contemporáneo.

“Deliberadamente. Folha informativa de activismo feminista” é o título dunha publicación que Mulheres Nacionalistas Galegas (MNG) editou en dúas datas moi marcadas para o feminismo: o 8 de marzo e 25 de xullo. Nela recollían debates e denuncias do movemento desde unha ollada nacionalista. Os dezaseis números que se editaron entre 1996 e 2004 acaban de subirse á rede no marco do proxecto “A Saia”, colección dixitalizada de publicacións periódicas feministas que manteñen o Centro de Documentación en Igualdade e Feminismos (CDIF) do Consello da Cultura Galega (CCG) e ADHUC Teoria, Gènere, Sexualitat da Universitat de Barcelona.