Arquivo de noticias do CCG

A situación provocada pola COVID-19 afectou aos modos que consumimos cultura. O Observatorio da Cultura Galega, servizo dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), elaborou un estudo específico para coñecer o comportamento e o gasto en consumo cultural entre a poboación galega maior de quince anos. As cifras recollidas no estudo “Influencia da COVID-19 nos hábitos culturais da poboación galega” amosan que a cidadanía galega le agora lixeiramente máis que antes do confinamento. O resto de prácticas mantéñense nos mesmos niveis agás nas artes escénicas, na asistencia ao cinema e nos concertos de pago, nos que, como é lóxico pola súa presencialidade, se produce un descenso moi acusado. Por iso, o gasto cultural caeu fortemente, cunha contracción media do 69,9%. Con todo, como a valoración sobre a cultura da cidadanía galega é moi alta, un 7,9 para a cultura xeral e un 7,87 para a galega en particular, as expectativas de recuperación son moi positivas.

O Consello da Cultura Galega (CCG), o Camões, Centro Cultural Português em Vigo e a Escola Superior de Arte Dramática de Galicia presentan unha nova entrega do programa “Dramaturxias itinerantes/Dramaturgias itinerantes” que xunta a escrita teatral máis contemporánea de Galicia e Portugal. Nesta ocasión póñense na rede os vídeos das lecturas dos textos dramáticos de Cláudia Lucas Portugal (1978) e Clara Gayo (Vigo, 1978).

O Consello da Cultura Galega (CCG) pon na rede a décima edición do Concerto das Letras Galegas. A tradicional cita, que se celebra cada ano como antesala do Día das Letras Galegas, estivo este ano condicionada pola situación sanitaria. Despois de varios cambios, tivo lugar o 30 de outubro no Auditorio de Santiago, sen público e con retransmisión en directo por Internet. Nesta edición, a música correu a cargo do Taller Atlántico Contemporáneo cun programa en honor á literatura e música ferrolás, terra natal de Ricardo Carballo Calero, e supuxo a estrea absoluta da composición de Nani García sobre o poema “Danza” da figura homenaxeada nesta edición. O concerto súbese hoxe á rede, na véspera da celebración do Pleno Extraordinario que a Real Academia Galega realizará mañá en homenaxe a Ricardo Carballo Calero.

As interpretacións das arias “Vi ravviso e o luoghi ameni” da ópera La sonnambula de Vicenzo Bellini e “La calunnia” da ópera Il barbiere di Siviglia de Gioachino Rossini valéronlle a Alejandro Baliñas (Santiago, 1997) o premio Andrés Gaos a mellor intérprete galego. Un galardón que forma parte do Certame de Canto “Compostela Lírica” que organiza a Asociación de Amigos da Ópera de Santiago de Compostela co apoio do Consello da Cultura Galega (CCG) e que consiste nunha actuación remunerada.

Luís Seoane (Bos Aires, 1910-A Coruña, 1979) foi un dos intelectuais máis completos da cultura galega. A súa figura, máis coñecida polo seu destacado traballo no ámbito das artes plásticas, cultivou moitas outras facetas. Hoxe, no marco da colección “Clásicos da emigración” que promoven o Consello da Cultura Galega (CCG) e a Secretaría Xeral da Emigración, preséntase Fardel de eisilado, que amosa tamén a súa faceta poética. O profesor de lingua e literatura Gregorio Ferreiro Fente é o encargado do detallado estudo desta obra. Ademais, o CCG enriquece a publicación deste volume, que xa se pode descargar no sitio web da institución, con fotografías procedentes do Arquivo da Emigración Galega.

A Casa dos Poetas de Celanova acolleu esta mañá a inauguración da mostra “O soño cubano da emigración galega”, unha proposta do Consello da Cultura Galega (CCG), coa colaboración da Secretaría Xeral da Emigración, que ilustra a fortaleza, a continuidade e a visibilidade da presenza galega na Habana. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, destacou no acto o “intenso vínculo entre Cuba e Celanova e que ten un dos seus máximos expoñentes na figura de Curros Enríquez”. Unha relación na que incidiu tamén o secretario xeral da Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, quen lembrou que “na actualidade viven neste país americano máis de 13.000 descendentes de ourensáns”. O alcalde de Celanova, Antonio Puga, dixo na súa intervención que “sen a emigración galega en Cuba é moi posible que hoxe non só non existise a Fundación Curros Enríquez, senón que probablemente nin existiría a propia casa que hoxe acolle esta mostra”. A exposición estará aberta ata o 24 de xaneiro.

“O soño cubano da emigración galega” é unha mostra do Consello da Cultura Galega, coa colaboración da Secretaría Xeral de Emigración, que ilustra a fortaleza, a continuidade e a visibilidade da presenza galega na Habana. Xosé Manoel Núñez Seixas e María Xosé Porteiro son os comisarios desta aposta que percorre por primeira vez a relación histórica que Galicia mantivo coa Habana, onde se xestou a Galicia moderna e na que naceron os nosos símbolos: a bandeira, o himno e o escudo. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, e o secretario xeral de Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, serán os encargados de inaugurar mañá (12:00 horas) esta mostra que estará aberta na Casa dos Poetas de Celanova ata o 24 de xaneiro.

Este venres 4 de decembro de 2020 cúmprense cinco séculos da celebración dunha xuntanza histórica: a Asemblea de Melide. Vintecinco nobres, poderosos e representantes das cidades e vilas do Reino de Galicia xuntáronse nesta localidade para pedirlle ao rei Carlos I o retorno do voto en Cortes para o país, que exercía a cidade de Zamora, xunto con outras importantes reivindicacións. O Consello da Cultura Galega (CCG) colabora co concello e co museo de Melide nesta iniciativa que recupera un acontecemento destacado para comprender a historia do país.

A presidenta do Consello da Cultura Galega (CCG), Rosario Álvarez, compareceu na tarde deste mércores na Comisión terceira de Economía, Facenda e Orzamentos, do Parlamento de Galicia, no marco das sesións informativas en relación co Proxecto de lei de orzamentos. O orzamento da institución para o próximo ano é de 2.782.982 euros, 25.919 euros máis que en 2020. Álvarez explicou as liñas xerais de actuación desenvolvidas e avanzou a programación de 2021, que supón un cambio no deseño do programa de actividades da institución. A vixencia da cultura galega medieval, os dereitos culturais e lingüísticos, a igualdade e a inclusión, a proxección exterior da cultura galega xunto co fomento da cultura científica, a creación e o pensamento contemporáneos así como a defensa do patrimonio material e inmaterial son liñas que abordará a institución ao longo do próximo ano. A programación comezará cunha exposición sobre Afonso X e a súa conexión con Galicia. Os representantes dos tres grupos parlamentarios expresaron o seu recoñecemento ao labor da institución.

En 1927 tres amigos, Vicente Risco, Otero Pedrayo e Xosé Ramón Fernández Oxea (Ben Cho-Shey), iniciaron unha peregrinación que os levou de Ourense a Santo André de Teixido. Case cen anos despois, o Consello da Cultura Galega (CCG) recrea esa viaxe para descubrir as transformacións do rural galego grazas ás detalladas descricións de Otero e os debuxos de Vicente Risco, que recolleron no libro Pelerinaxes que a Editorial Nós deu ao prelo en 1929. Presentámolo hoxe, 30 de novembro, día de Santo André.

Galego e castelán son linguas que están en contacto desde hai séculos. Non é única interrelación entre idiomas na Península Ibérica, xa que tamén se fala o portugués, o asturiano, o castelán, o vasco, o aragonés, o aranés e o catalán. Amosar as interrelacións entre elas como unha situación de normalidade permitirá pór en contexto a situación do noso país e entendela mellor. Esta é unha das finalidades do volume "Variedades lingüísticas en contacto na Península Ibérica", a última publicación do Consello da Cultura Galega editada por Francisco Dubert-García, Vítor Míguez e Xulio Sousa. O libro xa pode descargarse de balde desde o sitio web da institución.

O 23 de novembro de 1221 nacía en Toledo unha das figuras máis relevantes da cultura europea e, particularmente, das letras hispánicas do seu tempo: Afonso X. Sobre esta figura afonda “Afonso X e Galicia”, o último proxecto expositivo do Consello da Cultura Galega, que conta coa colaboración da Consellería de Cultura, Educación e Universidade da Xunta de Galicia, a Deputación de Ourense e a Universidade de Santiago de Compostela. A mostra busca visibilizar a conexión con Galicia de Afonso X, no 800 aniversario do seu nacemento, a través das “Cantigas de Santa María” pero tamén noutros nexos máis profundos, ao tempo que amosa un intelectual que condensa outra forma de entender o saber do seu tempo. O músico, musicólogo e medievalista Antoni Rosell é o comisario desta mostra, que se inaugurará o vindeiro 12 de xaneiro.

Como sería unha xuntanza de “zoom” entre Concepción Arenal, Rosalía de Castro e Emilia Pardo Bazán para resolver un asasinato? Isto é o que propón “As mulleres do porvir”, o texto escrito por Dorotea Bárcena en 2003 e que agora se recupera en formato audiovisual. Hoxe, 23 de novembro, o Consello da Cultura Galega (CCG) fai confluír o cabodano da morte de Dorotea Bárcena co bicentenario do nacemento de Concepción Arenal nun produto audiovisual que conecta estas dúas mulleres pioneiras. A Quinta do Cuadrante, compañía dirixida por Tito Asorey, foi a encargada de realizar unha lectura dramatizada do texto de Bárcena na que participa Susana Dans, María Vázquez, Melania Cruz e Rocío González.

Entre 2003 e 2020 morreron en España 1069 mulleres a cargo das súas parellas ou exparellas e 63 deses asasinatos cometéronse en Galicia. O goberno investiu nese periodo máis de 628 millóns de euros na materia. O custe real da violencia de xénero (que implica desde a asistencia psicolóxica, policial, laboral, xudicial…) está contabilizado en 23.360 millóns de euros, dos que 1.350 millóns responden á realidade galega. “Coñecer o custe pode reducir a aceptación social deste tipo de violencia” explica María Debén Alfonso, responsable da Área de Igualdade da Delegación do Goberno en Galicia. Canda a ela, María de Los Ángeles Carmona Vergara, presidenta do Observatorio contra a Violencia Domestica e de Xénero explica que as cifras poden ser maiores xa que a día de hoxe baixo este concepto “só se entende a violencia a cargo de parellas e de exparellas”. As súas intervencións, xunto coa de Belén Liste, subdirectora xeral para o Tratamento da Violencia de Xénero da Xunta, pódense ver no web do Consello da Cultura Galega. Mañá estarán en directo nesa mesma canle para atender ao debate coa cidadanía desde as 9:30 horas.

A creación dun Instituto de Patrimonio e dun observatorio en materia de educación patrimonial, artellar un catálogo de bens aberto, xeolocalizado e de acceso libre para a cidadanía, o risco de primar o interese turístico por riba do patrimonial e implementar medidas éticas nestas cuestións son algunhas das necesidades que detectou o Foro Patrimonio e Sociedade, unha iniciativa promovida polo Consello da Cultura Galega (CCG) para debater, analizar e ofrecer propostas integrais arredor desta materia. A proposta, coordinada por Rebeca Blanco-Rotea coa participación doutros membros da sección de Patrimonio e Bens Culturais, é pioneira e materialízase en tres mesas nas que participan unha trintena de especialistas durante un ano enteiro para analizar todas as caras deste fenómeno. Co gallo do Día do Patrimonio, que se celebra cada 16 de novembro, a institución dá a coñecer os primeiros resultados deste proceso de reflexión, que se debaterán en sesión aberta en abril de 2021.

A diversidade interna do pobo xitano, a riqueza das súas expresións culturais e a necesidade de combater os estereotipos son algunhas das ideas que se apuntaron na xornada “Pobo xitano: por unha sociedade máis xusta” que organizaron o Consello da Cultura Galega (CCG), a Valedora do Pobo e a Fundación Secretariado Gitano. A cita desenvolveuse a través de Internet por mor da situación sanitaria actual e fíxoo no Día Internacional para a Tolerancia, que se celebra cada 16 de novembro. “Móvenos o interese e compromiso común, amplamente compartido, a prol da tolerancia, a inclusión e a igualdade. Non importa a orde, todas son importantes” apuntou a presidenta do CCG, Rosario Álvarez, na inauguración desta cita. A valedora do pobo, Dolores Fernández, destacou que “o malo non é a diferencia, senón os prexuizos que predispoñen e se traducen en actitudes e comportamentos negativos cara a unha persoa ou un grupo de persoas”. Pola súa parte, Eva Vera, directora territorial da Fundación Secretariado Gitano, destacou “que o coñecemento é o primeiro paso para construír cidadanía e loitar por un futuro compartido sen discriminación”. A xornada contou coa conferencia de Carlos Giménez, quen trazou unha panorámica da cultura xitana. As intervencións están á disposición da cidadanía no web do CCG.

En Galicia viven preto de 13.000 persoas xitanas, son o 2,7% dos residentes en España. Sobre eles e a súa cultura afonda a xornada “Pobo xitano: por unha sociedade máis igualitaria”, que organizan o Consello da Cultura Galega, a Valedora do Pobo e a Fundación Secretariado Gitano o vindeiro luns 16 de novembro, coincidindo co Día Internacional para a Tolerancia. A sesión ten como obxectivo combater estereotipos sobre o pobo xitano e ofrecer unha nova mirada máis realista e xusta. A xornada desenvólvese en liña e pódese seguir a partir das 12:00 horas desde o web do Consello da Cultura Galega.

Non é frecuente atopar composicións interpretadas polos seus propios autores. Isto é precisamente o que se pode escoitar no disco “Obras para violín e piano” editado polo Consello da Cultura Galega e o grupo de Investigación Organistrum da Universidade de Santiago de Compostela. Neste traballo, o coñecido compositor Andrés Gaos (A Coruña, 1874-Mar del Plata, 1959) interpreta as súas pezas “Muiñeira” e “Alalá”. O traballo foi presentado esta mañá no Paraninfo da Universidade de Historia por Rosario Álvarez, presidenta do Consello da Cultura Galega; Ramóm Pinheiro, editor do volume, e a investigadora Montse Capelán. No acto escoitouse, ademais das gravacións orixinais de Andrés Gaos, a interpretación que o pianista Alejo Amoedo fixo de dúas das súas obras.

O vindeiro día 16 de novembro é o Día do Patrimonio Mundial. Unha efeméride que diferentes bibliotecas, arquivos e museos, celebran con actividades individualizadas. Por terceiro ano consecutivo, o Consello da Cultura Galega (CCG) xunta nun espazo web as distintas accións destes centro da memoria que axudan a poñer o foco sobre o a importancia do patrimonio. A coincidir co propio día, o CCG ofrecerá un avance do estado do Foro do Patrimonio, iniciativa transversal promovida desde a Sección de Patrimonio e Bens Culturais na que traballan desde hai un ano máis dunha trintena de especialistas.

“Eu máis” é o proxecto documental que Ángel Montero fixo como resultado da bolsa de creación convocada polo Consello da Cultura Galega (CCG) e a Casa de Velázquez. Este traballo acaba de ser seleccionado en varios certames como o festival Zinebi de Bilbao, o festival L'Alternativa de Cataluña e o DocLisboa. O proxecto ten un marcado carácter poético que lle serve a Montero para explorar sobre a identidade a través do corpo e das sensacións.