Arquivo de noticias do CCG

Hoxe, 25 de abril, conmemórase o aniversario da Revolución dos Cravos en Portugal. Aproveitamos esta efeméride para recuperar a gravación dunha mesa redonda celebrada na Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela (USC) na que se falaba das relacións entre Galicia e Portugal. A cita tivo lugar no marco do "Encontro Universitario do Noroeste Peninsular" e nela participaron Ricardo Carballo Calero, Ramón Villares, Ramón Martínez López, Carlos Alberto Ferreira de Almeida e Carlos García Martínez. O presentador daquel acto foi Manuel Martínez Barreiro.

As primeiras cifras sobre o impacto real da situación actual no mundo da cultura revelan un descenso dun 5,5% dos empregos do sector cultural só no mes de marzo. Así o contabiliza o Observatorio da Cultura Galega (OCG), servizo dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), nunha conxuntura que dá conta das cifras de afiliación á Seguridade Social ata o día 31 de marzo. A perda está un punto por debaixo do conxunto do Estado e destaca que o impacto é maior no emprego cultural que noutros sectores produtivos.

A industria do libro vivía xa unha situación precaria antes da crise sanitaria provocada pola COVID-19 e a pandemia só veu a empeorala. Isto é o que se deduce do documento de traballo “O sector do libro galego perante a crise da COVID-19” elaborado polo Observatorio da Cultura Galega, servizo dependente do Consello da Cultura Galega (CCG). O documento, de carácter cualitativo, contén as preocupacións e sintetiza as demandas de todos os sectores que conforman a cadea do libro.

“Pra ledicia de todos e pra enseño de moitos, sai oxe Nós”. Así comezaba unha das iniciativas máis frutíferas da cultura galega: a revista “Nós”. Un proxecto editorial que botaron a andar Vicente Risco, Castelao, Ramón Cabanillas e Antón Losada Diéguez hai cen anos. Nacía así unha cabeceira que dignificou o idioma, que buscaba unha estética xenuinamente galega e nos puxo en pé de igualdade coa cultura europea do momento. Co gallo do centenario desta publicación, o Consello da Cultura Galega presenta a biografía das persoas vencelladas a esta histórica cabeceira. Comezamos con Ánxel Casal, Xavier Prado “Lameiro”, Ricardo Carballo Calero, Arturo Noguerol e o director de “Nós”, Vicente Risco.

Naceron para ser un lugar de encontro entre profesionais, administracións e cidadanía arredor de espazos do noso patrimonio sobre os que se estaba a desenvolver algunha actuación. Son os Encontros Monográficos co Patrimonio Cultural que a Sección de Patrimonio e Bens Culturais do Consello da Cultura Galega desenvolve periodicamente desde hai cinco anos. Entre a análise do illote de Guidoiro Areoso e as pinturas rupestres de Valborrás de Casaio realizáronse preto de trinta xornadas que analizaron as salinas romanas, a situación dos cascos históricos e outros proxectos con implicación da cidadanía. Foron moitos os espazos e os enfoques desta cita periódica e cada vez máis concorrida. Completamos todos os vídeos destas citas, algunha delas gravada fóra da sede física da institución, para ofrecer cada martes unha nova lectura sobre o territorio.

Esta madrugada finou na súa casa da Coruña Luz Pozo Garza (Ribadeo, 1922-A Coruña, 2020). O Consello da Cultura Galega lamenta a súa perda e lembra a esta voz fundamental da poesía galega. A luz, o amor e a sensualidade, sempre en diálogo coa tradición poética galega e universal, destacan como constantes nunha traxectoria na que hai títulos fundamentais como “Códice Calixtino”, “Deter o día cunha flor” ou “Rosa Tántrica”. Deixa tras de si unha longa carreira poética na que recibiu a Medalla Castelao (1995), o Premio Celanova (2001), o Premio Laxeiro (2013) ou o Premio Trasalba (2019); ademais de numerosos recoñecementos civís como os de Ribadeo ou Viveiro, onde foi nomeada filla adoptiva. Luz Pozo era membro da Real Academia desde 1950, primeiro como membro correspondente e desde 1996, como membro do número.

Asymptote é un dos principais sitios para a literatura mundial en tradución e un portal moi respectado polo mercado no mundo editorial en inglés. Neste número de abril pon os ollos na literatura galega. Alba Cid e Chus Pato encabezan o “Galician Poetry Feature” un dosier que sitúa a cultura galega neste escaparate mundial e que conta co apoio do Consello da Cultura Galega (CCG).

Foi un dos grandes gaiteiros de Galicia. Un loitador pola dignidade deste instrumento que procurou fuxir da consideración da gaita como instrumento para amenización e exhibición patriótica. Era Ricardo Portela e este ano cúmprense cen anos do seu nacemento. O Consello a Cultura Galega acaba de incluír a súa entrada no Álbum de Galicia, asinada por Ramón Pinheiro, e ultima con Carlos Núñez unha publicación que poñerá en papel as partituras desta figura fundamental. Carlos Núñez explicanos nun vídeo como xurdiu este proxecto no que leva traballando máis de trinta anos.

O Consello da Cultura Galega (CCG) acordou adiar o Concerto das Letras Galegas ata o 30 de outubro, en consonancia coa medida adoptada pola Real Academia Galega, entidade promotora do Día das Letras Galegas, que ante a situación provocada pola pandemia da COVID-19 trasladou o seu pleno extraordinario ao derradeiro día de outubro. Dese xeito, a nova data fixada para o concerto, véspera do grande acto institucional protagonizado pola RAG, coincide co 110º aniversario do nacemento de Ricardo Carballo Calero. A decisión adoptada polo CCG ante a situación actual afecta tamén ás actividades deste segundo trimestre do ano que ben se trasladan de data no calendario ben se adaptan a unha contorna virtual.

“30 anos de audiovisual galego” é unha iniciativa do Consello da Cultura Galega (CCG) en colaboración coa Corporación Radio e Televisión de Galicia para dar a coñecer os tres filmes fundacionais do cinema galego. O proxecto culmina hoxe poñendo na rede "Urxa", o filme de Carlos Piñeiro e Alfredo García Pinal que abriu un novo capítulo no audiovisual galego. Está dividido en tres capítulos ou relatos breves, ideados orixinalmente como curtametraxes independentes, que narran tres momentos na vida de Urxa (Luma Gómez), unha muller con poderes sobrenaturais que representa o estereotipo da bruxa na tradición galega.

Mari Isaura, Ángeles Ottein, Ofelia Nieto e Matilde Vázquez son catro intérpretes galegas que protagonizan a novena entrega da colección de lousas do fondo do Arquivo Sonoro de Galicia do Consello da Cultura Galega (CCG). Esta selección permite escoitar as voces destas sopranos galegas que gozaron dunha frutífera carreira durante a primeira metade do século XX.

Neste Domingo de Ramos recuperamos este estudo do ano 1987 sobre o uso e actitude da igrexa católica diante do galego. Xesús Ferro Ruibal fai unha análise sociolingüística sobre a progresiva castelanización da Igrexa, o que a motivou, e as diferentes actitudes do clero en canto lingua vehicular. Incide na comparación do caso galego co doutras linguas minorizadas principalmente tras o Concilio de Trento, no que a Igrexa animou aos párrocos a utilizaren as linguas vernáculas para evanxelizar.

Detrás de “Cousas gallegas” hai poemas, discursos e outros materiais que o xornalista e avogado Fortunato Cruces publicou en 1923. É tamén o terceiro volume da colección Clásicos da emigración coa que o Consello da Cultura Galega (CCG) e a Secretaría Xeral da Emigración recuperan, en edición facsimilar e con estudos introdutorios, obras fundamentais para entender o fenómeno migratorio. Nesta ocasión o historiador e vicepresidente do CCG, Xosé Manoel Núñez Seixas, é o encargado da análise da obra. Ademais da publicación, o CCG presenta a entrada de Fortunato Cruces no Álbum de Galicia, así como a difusión de diferentes exemplares de “Nova Galicia”, o xornal que dirixiu e que tivo bastante repercusión en Arxentina.

O 4 de abril de 1284 morreu Afonso X, coñecido como O Sabio. Pasou á historia como o rei de Castela entre 1252 e 1284 pero tivo unha intensa relación coa cultura galega. Precisamente sobre esta relación afondará unha exposición que o Consello da Cultura Galega está a preparar para 2021 e que contará co comisariado de Antoni Rossell. Aproveitamos o cabodano para recuperar algúns materiais que dan conta desa singular figura. Entre eles, a edición facsimilar e a transcrición do códice de Toledo das Cantigas de Santa María; cortes de audio coa interpretación musical e a reprodución en 3D da virxe abrideira de Allariz, que se considera pertenceu á muller do monarca, a raíña Violante.

“O lugar das emocións na política” é o título do relatorio que Victoria Camps, catedrática emérita de Filosofía moral e política da Universidade Autónoma de Barcelona impartiu no Consello da Cultura Galega. A súa conferencia intégrase no ciclo virtual “(Re)pensamos” que reflexionan sobre un aspecto da actualidade. Ofrecemos o vídeo da intervención que tivo lugar na sede da institución e mais o texto que cada autor preparou sobre esa materia e que integra a publicación “Cultura, sentido e política”.

O día 2 de abril celébrase en todo o mundo o Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil. Con tal motivo, o Consello da Cultura Galega preparou unha escolma de varios títulos editados pola institución e dirixidos a público infantil e xuvenil cos que unirnos á conmemoración. “As laranxas máis laranxas de todas as laranxas”, “Mar adiante”, “Os dados do reloxeiro” ou “Pó de estrelas” son algunhas das propostas deixamos a disposición da cidadanía.

O 1 de abril é o día que a Academia Galega de Belas Artes Nosa Señora do Rosario celebra o Día das Artes Galegas. Este ano a figura homenaxeada é Domingo de Andrade. Aínda que os actos convocados para recuperar o legado deste fecundo arquitecto están adiados por mor da situación actual que vivimos, o Consello da Cultura Galega (CCG) propón un percorrido por cinco obras clave da súa arquitectura seleccionados e comentados por Alfredo Vigo Trasancos, membro da Sección de Patrimonio e Bens Culturais da institución.

En 1869 Concepción Arenal publicou “A muller do porvir”, unha obra que ofrecía unha lectura inusual sobre as mulleres. No marco das celebracións do centenario do nacemento desta revolucionaria muller, o Consello da Cultura Galega traduce esta obra para o galego nun formato especial. Ademais do prólogo da especialista María Dolores Ramos, inclúe outros materiais que axudan a contextualizar a autora e a significatividade desta publicación. Por mor da cancelación da actividade presencial para conter a pandemia do coronavirus, o Consello da Cultura Galega adaptou para a rede o formato de presentación desta publicación. Faino a través dun audiovisual en que a presidenta da institución, Rosario Álvarez, xunto con María Xosé Porteiro, Inma López Silva, Mabel Rivera, Isabel Naveira e Celia Pereira prestan as súas voces nunha lectura colectiva deste texto para difundir o pensamento desta muller irrepetible.

Xosé Luís Franco Grande foi unha figura imprescindible no galeguismo de posguerra. O escritor e avogado finou esta madrugada aos 84 anos de idade e deixa tras de si unha ampla traxectoria como activista cultural desde múltiples ámbitos. O Consello da Cultura Galega lamenta a perda desta figura fundamental para a cultura galega e destaca o seu labor regaleguizador durante a posguerra. Franco Grande tivo unha participación decisiva na creación da Editorial Galaxia; formaba parte de institucións como a Real Academia Galega e foi autor, entre moitos outros textos, do “Diccionario galego-castelán”, publicado en 1968, que serviu de base para aprender o idioma a moitas xeracións.

As mulleres ocupan un papel importante no teatro galego. No Día Mundial do Teatro, que se celebra cada 27 de marzo, o Consello da Cultura Galega (CCG) avanza cifras dun estudo encamiñado a analizar a realidade do tecido teatral no noso país. Os primeiros resultados destacan que a maior parte dos xestores de teatro son mulleres e confirman que o público segue a ser eminentemente feminino. Engade tamén que o galego é a lingua maioritaria de representación e que os espectáculos infantís son os máis demandados. O CCG celebra este día con outras novidades: a publicación do epistolario entre Ricard Salvat e Luís Seoane, que dá conta das relacións entre o dramaturgo catalán e a cultura galega, e mais a incorporación de 35 novos termos ao “Dicionario de termos escénicos”.