Arquivo de noticias do CCG

Non hai unha banda en Galicia que non tivese no seu repertorio “Follas novas”, a rapsodia galega por excelencia. O seu autor, Luis Brage, foi un prolífico compositor e unha persoa polifacética cuxa figura quedou esluída pola figura de seu irmán, o coñecido pianista Ángel, e polo seu pensamento político, que o levou á cadea durante o franquismo. O Consello da Cultura Galega recupera agora a súa figura na publicación “Luis R. Brage Villar. Obra e memoria” de David Ferreiro. Nela pódese descubrir como funcionaba a Galicia musical de principios do século XX, das orquestras, das bandas, dos orfeóns e dos coros a través da figura deste músico de oficio que soubo adaptar e difundir a identidade musical galega. Esta publicación contén tamén tres das partituras que repousaban nun baúl da casa que Brage abandonou en Ribadavia en 1936 e que Ferreiro conseguiu localizar case oitenta anos despois.

As galerías e o mercado da arte son os ámbitos sobre os que xira a cuarta parada do ciclo “Diálogos confinados”. Nesta ocasión, a comisaria e crítica de arte Rosario Sarmiento encargouse de conducir a conversa entre dous profesionais do galerismo cunha ampla traxectoria profesional como son Asunta Rodríguez e Víctor Montenegro. No diálogo destacaron a dificultade de poder facer unha valoración real hoxe en día e coincidiron na necesidade de baixar do IVE para o sector cultural e nunha boa lei de mecenado.

“Farsa das zocas” é unha pequena peza teatral de Ricardo Carballo Calero (1910-1990) que conta un drama familiar con interese económico como pano de fondo. Este é o texto escollido polo Consello da Cultura Galega (CCG) para a publicación coa que cada ano celebra o Día das Letras Galegas. A edición facsimilar preséntase acompañada dun estudo introdutorio realizado por Carlos Biscainho. Ademais, poderemos ver o texto grazas a unha lectura dramatizada a cargo de Tito Asorey, Melania Cruz e María Vázquez. O propio día da celebración, o 17, o CCG difundirá na rede a estrea absoluta dunha peza musical composta por Miguel Brotóns a partir dun poema de Carballo Calero. O concerto institucional mantense pero trasládase de data no calendario ao 30 de outubro.

Reprogramación, adiamento, adaptación, cambio, oportunidade... son algunhas das ideas formuladas polos participantes da mesa redonda “Onde estamos? Cara a onde camiñar?” que hoxe abre o ciclo “Xestión e políticas culturais nos concellos. Retos ante a Covid-19”. Esta proposta do Consello da Cultura Galega (CCG) pretende analizar a xestión municipal que supón o 56% do gasto público en cultura. A presidenta da institución, Rosario Álvarez, destacou na presentación deste ciclo que o CCG permanece atento á situación real do sector a través de diferentes formatos. “Non hai receitas máxicas pero si a vontade de non desistir e as solucións só se poden conseguir en diálogo e escoitando” puntualizou. Ademais, indicou que este novo ciclo pon o foco na cultura municipal, “máis próxima á cultura de base, que é o fermento cultural do país”. Xa está dispoñible o vídeo das intervencións e tamén está aberto o prazo de recepción de preguntas para a seguinte cita, que será o 21 de maio.

Mañá terá lugar a primeira sesión do ciclo “Xestión e políticas culturais nos concellos. Retos ante a Covid-19”, co que o Consello da Cultura Galega (CCG) pretende analizar a cultura municipal. Esta primeira cita fará unha radiografía da situación de partida e poderá verse no web da institución a partir das 11:00 horas. O formato deste novo ciclo consiste nunha mesa redonda virtual a cargo de distintos especialistas na materia máis as preguntas e suxestións da cidadanía, recibidas por correo electrónico ao longo desta semana. O ciclo comeza cunha intervención a cargo da presidenta da institución, Rosario Álvarez.

Os martes son os días nos que o Consello da Cultura Galega (CCG) organiza os Encontros Monográficos co Patrimonio Cultural (EMPC), lugares de encontro entre profesionais, administracións e cidadanía arredor de espazos do noso patrimonio sobre os que se estaba a desenvolver algunha actuación. Coa cancelación da actividade presencial para conter a pandemia da COVID-19, reservamos ese día no calendario para manter a temática e seguir falando de patrimonio. Facémolo da man do ciclo virtual “Encontros 30.5” nos que recuperamos os vídeos e materiais do que se dixo nos EMPC. Nesta cuarta sesión repasamos aquelas citas que tiñan semellanzas ben por criteiros temáticos, ben porque son xacementos analizados en tempos ou por equipos distintos.

Na terceira parada do ciclo “Diálogos Confinados”, o xornalista Santi Montes entrevistou a Uxío Novneyra, da Fundación Novoneyra e a Xosé María Varela, da Fundación Pondal. Entre as conclusións da conversa destacaron que é o gran momento de reiventarse e do pequeno. Para eles, a clave pode estar na universidade rural, no turismo de proximidade e no labor educativo doutro tipo de público como é o de terceira idade.

Non é posible comprender Galicia e a súa cultura sen a xeración Nós e o rico legado que deixou. Para conmemorar o centenario do nacemento da revista “Nós” en Ourense en 1920, o Consello da Cultura Galega recolle neste especial contidos producidos pola institución que dan conta da vida, obra e impacto dun grupo de intelectuais que entenderon Galicia como un proxecto integral. Son materiais biográficos, documentais e de reflexión ao redor da revista “Nós” e da xeración que a ideou. O especial contén unha pequena xoia, chámase “Os quixotes da Terra van de camiño” e ofrece sete viaxes por Galicia a partir dos roteiros que Ramón Otero Pedrayo deseñou para o seu amigo Silvio Santiago na segunda metade dos anos 60. Ademais dos manuscritos orixinais debuxados por Otero Pedrayo, pódese seguir cada un deses trazados a través dunha viaxe multimedia xeolocalizada e enriquecida con materiais contemporáneos.

O Portovello era un dos lugares polos que se podía cruzar o río Miño na Ourense medieval. Pero tamén un porto fluvial no que os barqueiros trasladaban persoas, animais e mercadorías tanto á cidade de Ourense como á de Santiago. Tiña unha importancia estratéxica que chegou a ser decisiva cando un dos arcos da Ponte de Ourense colapsou e deu lugar a unha disputa entre o bispo e o cabido polo seu control. A documentación do preito entre ambas as autoridades conforma o “Libro do Portovello", publicación que incluímos no repositorio Gallaeciae Monumenta Historica (GMH), no que se pon á disposición da cidadanía textos medievais. Facémolo hoxe, 8 de maio, a coincidir co día en que se celebraría a romaría na ermida que garda a Virxe de Portovello, único vestixio que queda daquel tempo.

“Xestión e políticas culturais nos concellos. Retos ante a Covid-19” é o nome dun ciclo co que o Consello da Cultura Galega pretende analizar a cultura municipal. O ciclo contará con tres sesións telemáticas nas que se debaterá sobre os retos, perspectivas, estratexias e ferramentas das políticas culturais dos concellos en Galicia. O formato é unha mesa redonda virtual e nos días previos á realización de cada iniciativa habilitarase unha conta de correo electrónico á que a cidadanía pode remitir as súas preguntas e suxestións. A primeira cita será o vindeiro 14 de maio e abordará o estado inicial da política municipal. O período de recepción de comentarios xa está aberto.

Non é frecuente atopar composicións interpretadas polos seus propios autores. E iso é precisamente o que se pode escoitar no disco “Obras para violín e piano” editado polo Consello da Cultura Galega e o grupo de Investigación Organistrum da Universidade de Santiago de Compostela. Nel, o coñecido compositor Andrés Gaos (A Coruña, 1874-Mar del Plata, 1959) interpreta as súas pezas “Muiñeira” e “Alalá”. Esta gravación histórica ponse á disposición da cidadanía para amosar a un Andrés Gaos en estado puro, interpretándose a si mesmo.

A UNESCO declarou en 2019 o 5 de maio como o Día Mundial da Lingua Portuguesa. Co gallo desta efeméride o Consello da Cultura Galega (CCG) fai público “O valor do Portugués en Galicia”, o primeiro grande estudo que analiza o uso, actitudes e ensino desta lingua no noso país. O informe, elaborado polo Observatorio da Cultura Galega (OCG), conclúe que o 60% da cidadanía galega posúe competencias en portugués pero só o 18% ten un dominio elevado desta lingua. O 73,2% considera que en Galicia se debería estudar pero só o 17% sabe que xa existe esa posibilidade no Ensino Secundario grazas á Lei Paz Andrade. Ademais, o CCG elaborou un especial que concentra diferentes documentos que amosan a conexión da cultura galega coa lingua portuguesa a partir da figura dun dos seus grandes valedores: Valentín Paz Andrade.

A segunda entrega do ciclo “Diálogos confinados” pon os ollos no sector da ilustración. Dunha banda está Bea Lema, debuxante de cómics, ilustradora e presidenta da Asociación Galega de Profesionais da Ilustración (AGPI). Da outra está a tamén deseñadora e ilustradora, Abi Castillo. Guiadas por Xermán Hermida, xornalista e redactor en Culturagalega.gal, fan un percorrido pola situación actual da ilustración que suma cancelacións e adiamentos a un sector que xa vivía nunha situación precaria.

O día 1 de maio do ano 1800 nacía a primeira cabeceira galega, El Catón Compostelano. O día 2 de maio de 1808 prodúcese en Madrid o levantamento contra os franceses e foi, precisamente, ao abeiro da Guerra da Independencia cando nacen os primeiros diarios galegos: o Diario de Santiago e o Diario da Coruña, ambos en xuño de 1808. O día 3 de maio a Unesco é recoñecido pola Unesco como Día Mundial da Liberdade de Prensa. Este sumatorio de efemérides convídanos a volver a ollada ás edicións facsímiles, coordinadas por Xosé López, das primeiras cabeceiras galegas e os seus estudos críticos e que foron editadas polo Consello da Cultura Galega a inicios do século XXI.

“O maio” é un dos poemas máis coñecidos de Curros Enríquez e no que o poeta evoca unha primavera de liberdade e xustiza. Neste Primeiro de Maio tan diferente, o Consello da Cultura Galega (CCG) promoveu un proxecto celebrativo que xunta este poema reivindicativo de Curros coas novas voces da música galega. O resultado é un vídeo musical que fusiona rumba con influencias da música tropical para dar a benvida ao mes de maio.

As bibliotecas galegas son cada vez máis visitadas pola cidadanía galega, pero cada vez conceden menos préstamos. Os últimos datos dispoñibles marcan tamén un tímido avance do libro electrónico e da consulta por Internet, segundo figura no último Documento de Traballo (DT) do Observatorio da Cultura Galega, servizo dependente do Consello da Cultura Galega. Este documento, que obtén datos do Ministerio pero tamén da Rede de Bibliotecas Públicas de Galicia, ofrece unha radiografía de como é a realidade deste tipo de espazos.

Ricardo Carballo Calero escríbelle a Luís Seoane en 1960 unha carta na que confesa: “A miña soedade interior non é pra cultivar en mín unha sociabilidade que nunca poseín en grao sobresaliente”. Pero o certo é que mantivo unha ampla correspondencia con numerosas personalidades que deu conta dunha persoa de carácter, obstinado, pero cunha grande sensibilidade e un sentido profundo da amizade. No marco do especial web co que o Consello da Cultura Galega concentra os materiais relacionados coa figura homenaxeada no Día das Letras Galegas, subimos novas cartas.

“Diálogos confinados” é o nome do novo proxecto do Consello da Cultura Galega (CCG) para tomarlle o pulso á cultura galega ante as medidas de illamento social adoptadas para conter a pandemia provocada pola COVID-19. Cada luns, diferentes profesionais dos sectores culturais conversarán desde a súa casa moderados por unha persoa que integra algunha das seccións do CCG. Obteremos así unha radiografía real da cultura a partir das súas perspectivas e demandas. Comezamos falando de arqueoloxía con María José Bóveda e Francisco Alonso Toucido, guiados por Manuel Gago.

Hoxe, 25 de abril, conmemórase o aniversario da Revolución dos Cravos en Portugal. Aproveitamos esta efeméride para recuperar a gravación dunha mesa redonda celebrada na Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela (USC) na que se falaba das relacións entre Galicia e Portugal. A cita tivo lugar no marco do "Encontro Universitario do Noroeste Peninsular" e nela participaron Ricardo Carballo Calero, Ramón Villares, Ramón Martínez López, Carlos Alberto Ferreira de Almeida e Carlos García Martínez. O presentador daquel acto foi Manuel Martínez Barreiro.

As primeiras cifras sobre o impacto real da situación actual no mundo da cultura revelan un descenso dun 5,5% dos empregos do sector cultural só no mes de marzo. Así o contabiliza o Observatorio da Cultura Galega (OCG), servizo dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), nunha conxuntura que dá conta das cifras de afiliación á Seguridade Social ata o día 31 de marzo. A perda está un punto por debaixo do conxunto do Estado e destaca que o impacto é maior no emprego cultural que noutros sectores produtivos.