Especial · Día Internacional do Patrimonio Cultural Inmaterial
Fotografía da presentación do encontro «Os oficios do mar» (Ribeira), en duotono
Cada 17 de outubro a UNESCO celebra o Día Internacional do Patrimonio Cultural Inmaterial. O Consello da Cultura Galega súmase recompilando o ciclo Comunidades e patrimonio cultural inmaterial, que a Sección de Patrimonio e Bens Culturais levou en 2025 aos territorios das comunidades portadoras, o informe sobre a situación da salvagarda que o acompaña e o Foro Patrimonio e Sociedade, do que parte este camiño. Xuntos apuntan unha idea: un patrimonio vivo protéxese coñecéndoo e contando con quen o mantén.
5encontros e xornadas en catro concellos
25vídeos coas intervencións
2publicacións: o informe sobre a salvagarda e a guía do foro
Propostas para a salvagarda
Informe · 2025
A situación da salvagarda do patrimonio cultural inmaterial de Galicia
Sección de Patrimonio e Bens CulturaisConsello da Cultura Galega
Informe · Marzo de 2025
A situación da salvagarda do patrimonio cultural inmaterial de Galicia
Desde 2023 Galicia vive un impulso inédito no recoñecemento do seu patrimonio inmaterial: o Entroido, a Rapa das Bestas de Sabucedo, a Ofrenda do Antigo Reino, o xogo dos birlos ou a música e o baile tradicionais están en camiño de seren bens de interese cultural. O informe da Sección celebra este avance e acompáñao con tres propostas para que a protección sexa eficaz:
Coñecer para protexer. Un rexistro e unha documentación sistemáticos das manifestacións, como prevé o artigo 68 da Lei do patrimonio cultural de Galicia, con criterios do Plan Nacional para recoñecer as máis singulares e atender primeiro as máis fráxiles.
As comunidades, no centro. Estender a cada declaración o órgano de xestión con portadores que se estreou coa carpintaría de ribeira, un modelo galego de boas prácticas que pode ser referencia en todo o Estado.
O inmaterial ten lugar. Protexer, xunto con cada práctica, os espazos, os obxectos e as paisaxes que a fan posible: os valos de pedra seca, os montes das bestas, os camiños da festa.
O obxectivo: un patrimonio que siga vivo porque o seguen practicando, transmitindo e renovando as súas comunidades.
En cada encontro, investigadores e portadores sentáronse na mesma mesa. Todas as intervencións quedaron gravadas e poden verse na páxina de cada actividade.
6 vídeosHenningsen, G. (1965), Foliada en Ardemil. Museo do Pobo Galego, Fondo Rey-Henningsen
O ciclo arrincou na terra da foliada, o «festival de inverno» da Fonsagrada. Partindo do debate que abriron as incoacións BIC do baile (2018) e da música e o baile tradicionais (2024), reflexionouse sobre a normativa do PCI, co flamenco e o canto alentejano como espellos, e quen debe custodiar este patrimonio vivo.
Dous oficios, dúas situacións: a carpintaía de ribeira, primeiro BIC inmaterial declarado tras a lei de 2016, e o oficio das redeiras, sen recoñecemento patrimonial. As comunidades portadoras expuxeron os problemas de transmisión e remuda xeracional e o que pode achegar a protección patrimonial.
Encontro aberto ás comunidades que manteñen ou recuperan sistemas de rega tradicional, ao fío da inscrición na Lista representativa da UNESCO (2023) e da candidatura conxunta de España, Francia e Portugal para ampliala. As comunidades compartiron dificultades e os apoios que precisan para continuar.
Percorrido polas danzas gremiais, de Reis e de entroido que perviven en parroquias de toda Galicia. Grupos de Riofrío, Mouriscados, Guláns, Redondela, Marín, Xuvencos e Cervela falaron de transmisión, do papel das mulleres e dos apoios necesarios. Pechou o Rancho de Reis de Riofrío.
Na véspera do Día do Patrimonio, a xornada de balance presentou o informe da Sección e abriu o debate sobre o Censo do patrimonio cultural, a Lista da UNESCO e a plataforma colaborativa Galicia Nomeada. Asociacións e institucións da memoria falaron de redes no territorio, e representantes das catro manifestacións do ano expuxeron problemas comúns e retos compartidos.
Conclusión: traballo en rede no territorio, coas comunidades no centro da acción patrimonial.
Unha voz de cada encontro, desde a comunidade portadora ata a investigación.
Ana García LenzaA declaración da música e o baile tradicionais como BIC: unha ollada desde a comunidade portadoraEncontro «A música, o canto e o baile»
Rosa María Pardo CampañaA salvagarda do oficio de redeiraEncontro «Os oficios do mar»
José Mª Martín CivantosA candidatura conxunta da rega tradicional a patrimonio inmaterial da humanidadeEncontro «A rega tradicional»
Carme López FernándezA transmisión das danzas gremiaisEncontro «As danzas brancas»
O día e quen o traballa no Consello
Que celebra o 17 de outubro
A Conferencia Xeral da UNESCO proclamou en novembro de 2023 o 17 de outubro como Día Internacional do Patrimonio Cultural Inmaterial, a proposta de Polonia, Botsuana, Bangladesh, Marrocos, Corea do Sur, Panamá, Ruanda e Eslovaquia. A data lembra o día de 2003 en que se aprobou a Convención para a salvagarda do patrimonio cultural inmaterial, e a primeira celebración foi en 2024.
O día quere visibilizar un patrimonio que non está nos museos nin nos monumentos, senón nas prácticas que as comunidades transmiten e recrean: festas, oficios, músicas, danzas ou saberes sobre a terra e a auga. A súa fraxilidade é a súa propia natureza: desaparece cando deixa de practicarse.
Este patrimonio cultural inmaterial, que se transmite de xeración en xeración, é recreado constantemente polas comunidades e polos grupos en función do seu contorno, da súa interacción coa natureza e da súa historia.
A Sección de Patrimonio e Bens Culturais
Coordinada por Teresa Nieto Freire, a Sección estuda, debate e difunde o patrimonio cultural galego e, a través da Comisión Técnica de informes sobre patrimonio, prepara os informes que as administracións solicitan ao Consello, entre eles os preceptivos nas declaracións de bens de interese cultural. As súas liñas de traballo máis recentes:
Comunidades e PCICiclo de 2025 recompilado nesta páxina: encontros nos territorios coas comunidades portadoras.
Encontros Temáticos TransversaisBienio 2025–2026: paisaxe, rural, transición enerxética, turismo e xestión de riscos no patrimonio.
Soster o nosoXornadas no rural coa xente que mantén vivo o patrimonio dos lugares.
Mulleres, Patrimonios, SociedadeCiclo de cinema entre Galicia e Portugal, xa na súa oitava edición.
Antes do ciclo de 2025, a Sección de Patrimonio e Bens Culturais impulsou unha reflexión colectiva sobre a xestión integral do patrimonio cultural galego: que significa para a sociedade e como debe coidarse. Participaron 37 profesionais de universidades, centros de investigación, ensino, institucións da memoria, administracións, asociacións e industrias culturais, organizados en tres mesas de traballo. As sesións públicas de abril de 2021 quedaron gravadas.
Guía práctica para a análise dun sector clave na gobernanza do futuro
Rebeca Blanco Rotea, Teresa Nieto Freire e Cristina Sánchez-Carretero2021 · 241 páxinas · ISBN 978‑84‑17802‑37‑0
Conta a orixe, a metodoloxía e o desenvolvemento do foro e, sobre todo, ofrece unha guía práctica nacida das mesas de traballo, xunto coa mesa política cos grupos do Parlamento de Galicia e as sesións de conclusións. Unha ferramenta para unha gobernanza do patrimonio máis participativa.
Mesa 1 · Políticas públicas e normativaO patrimonio agrario: a construción cultural do territorio a través da actividade agrariaRelatorio de José Castillo Ruiz
Mesa 2 · Conservación, protección e difusiónExperiencias arredor da xestión integral do patrimonio culturalRelatorio de Román Fernández-Baca Casares
Mesa 3 · Educación, formación e cidadaníaA dimensión educativa como vector estratéxico na xestión do patrimonio culturalRelatorio de Olaia Fontal Merillas
O Consello da Cultura Galega (CCG) celebrou unha sesión plenaria no serán deste xoves na que acordou a concesión das súas medallas á filóloga estadounidense Kathleen March e ao edafólogo Francisco Díaz-Fierros, en recoñecemento á súa contribución nas actividades da institución
O Consello da Cultura Galega expresa o seu fondo pesar polo pasamento de Ramón Yzquierdo Perrín, membro do plenario da institución entre 1997 e 2016 en representación da Real Academia de Belas Artes Nosa Señora do Rosario
A presidenta do Consello da Cultura Galega, Rosario Álvarez, asiste ao acto organizado polo Congreso dos Deputados para conmemorar o Día Europeo das Linguas
O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Faustino Rey Romero (Rianxo, 1921 – Bos Aires, 1971) e Baldomero Isorna Casal (Catoira, 1916 – Madrid, 1986)
Suscríbete as novidades
Podes recibir no teu correo ás novidades do Consello da Cultura Galega simplemente comunicandonos o teu enderezo electrónico
Ana García LenzaA declaración da música e o baile tradicionais como BIC: unha ollada desde a comunidade portadoraEncontro «A música, o canto e o baile»
Rosa María Pardo CampañaA salvagarda do oficio de redeiraEncontro «Os oficios do mar»
José Mª Martín CivantosA candidatura conxunta da rega tradicional a patrimonio inmaterial da humanidadeEncontro «A rega tradicional»
Carme López FernándezA transmisión das danzas gremiaisEncontro «As danzas brancas»
Mesa 1 · Políticas públicas e normativaO patrimonio agrario: a construción cultural do territorio a través da actividade agrariaRelatorio de José Castillo Ruiz
Mesa 2 · Conservación, protección e difusiónExperiencias arredor da xestión integral do patrimonio culturalRelatorio de Román Fernández-Baca Casares
Mesa 3 · Educación, formación e cidadaníaA dimensión educativa como vector estratéxico na xestión do patrimonio culturalRelatorio de Olaia Fontal Merillas
