Os profetas do Pórtico e a cultura galega. Unha viaxe que non cesa

Condesa de Ximonde. Levará a cabo as negociacións para a venda das esculturas de Enoc e Elías ao Estado, mediante unha constante relación epistolar con Manuel Chamoso Lamas.

Conde de Ximonde. Decidiu vender as cinco esculturas do mestre Mateo que lle pertencían por herdanza familiar. Tentou vender as esculturas ao Museo Arqueolóxico Nacional en 1946, pero finalmente pechou a transacción de Xeremías e Ezequiel co Concello de Santiago en 1948.

Galeguista, arqueólogo, gran coñecedor da Catedral de Santiago, foi un personaxe esencial en todo o relacionado co patrimonio, ben sexa pola súa intervención directa en diversas actuacións en monumentos, museos e xacementos, ben por servir de enlace de numerosas personalidades académicas e institucionais que visitaban Galicia. Entre eles destacan os medievalistas norteamericanos Arthur Kingsley Porter e Kenneth Conant, quen se serviu da fundamental axuda de Carro para a elaboración da súa monografía sobre a Catedral de Santiago The Early Architectural History of the Cathedral of Santiago de Compostela (Cambridge, MA., Harvard University Press, 1926), ou historiadores da arte españois, como Manuel Gómez-Moreno, cos que mantivo frecuente correspondencia.

Máis información en El Correo Gallego

Sánchez Cantón tivo un papel central na xestión do patrimonio español dende 1922, cando foi nomeado subdirector do Museo do Prado, ata a súa morte, e conseguiu navegar con éxito as realidades de diversos réximes políticos. Por iso o seu nome aparecerá frecuentemente na documentación que aquí se presenta. Aínda que se asentou en Madrid, mantivo unha relación constante cos seus colegas galegos, especialmente con Filgueira Valverde, ao que o unía un compromiso con Galicia, coa súa cidade natal (Pontevedra) e co museo que nela axudou a fundar. Significativo é o comentario que lle escribe a Filgueira nunha carta do 22 de decembro de 1955 durante as negociacións coa condesa de Ximonde para a adquisición das esculturas de Enoc e Elías por parte do Estado para o Museo de Pontevedra: “Ya sabes mi idea, que el Museo ya no debe adquirir más que cosas importantes. Pasou o tempo das cousiñas”.

Máis información no Museo de Pontevedra

Xurista, historiador, arqueólogo, poeta, unha das almas máis sensibles e comprometidas do galeguismo no século XX. Grazas á súa amizade co conde de Ximonde, Santiago Puga Sarmiento, e co director do Museo Arqueolóxico Nacional, Blas Taracena y Aguirre, serviu de mediador para o primeiro intento de venda das cinco esculturas do Mestre Mateo ao Estado para evitar que “se perdiesen para España”.

Máis información no Álbum de Galicia do Consello da Cultura Galega

Tivo especial relevancia, xunto con Sánchez Cantón, na adquisición das esculturas de Enoc e Elías á Condesa de Ximonde en 1955 para o Museo de Pontevedra.Na carta do 30 de xaneiro de 1955 inclúe unha frase elocuente do seu compromiso coa institución que dirixía e o seu coñecemento directo dos acontecementos relacionados coa enaxenación das esculturas de Ezequiel e Xeremías por parte do Concello de Santiago e as súas implicacións: “Te supongo enterado del destino que piensa dar el Ayuntamiento de Santiago a las dos figuras del Pórtico que había adquirido. Creo que estamos justificados al comprar todo lo compostelano que salga y que nos pete. Nunca podrán quejarse ya. De manera que… nos favorecen.”

Máis información no web do Consello da Cultura Galega

Como comisario da Primera Zona de Defensa do Patrimonio Artístico Nacional, foi o máximo responsable do patrimonio en Galicia. Manuel Chamoso Lamas, naceu na Habana o 16 de maio de 1909 e faleceu na Coruña o 24 de abril de 1985. Foi un arqueólogo e escritor galego.

O seu nome aparecerá frecuentemente na documentación: desde a súa intervención tratando de localizar as esculturas do Mestre Mateo retiradas polo conde de Ximonde do Museo da Catedral en xullo de 1948 ata a súa correspondencia coa condesa de Ximonde en 1954 aconsellándoa sobre a venda das esculturas ao Estado para evitar que saísen de Galicia. Foi o comisario adxunto da Exposición Internacional de Arte Románica de 1961 e recibiu presións directas por parte dos administradores de Franco para incluír no catálogo as esculturas dos profetas do Mestre Mateo que foran trasladadas dende o Concello de Santiago ao Pazo de Meirás como “Propiedad de S.E. el Jefe del Estado”.

Máis información na Wikipedia

Lider falanxista e alcalde de Santiago durante o crucial período de preparación para o Ano Santo de 1948, cando o Concello dispuxo dun cuantioso orzamento para melloras na infraestrutura urbana e embelecemento da cidade. Neste contexto enmárcase a compra, gracias á súa relación familiar co conde de Ximonde, das esculturas de Xeremías e Ezequiel para o patrimonio municipal, que culminou coa sinatura da escritura de compravenda entre el, como alcalde de Santiago, e o conde de Ximonde, Santiago Puga Sarmiento, o 4 de xuño de 1948.

Máis información na Wikipedia

Un dos personaxes máis importantes na xestión do patrimonio en Cataluña e director dos museos de Barcelona. Foi o comisario xeral da Exposición Internacional de Arte Románica de 1961, con sedes en Barcelona e Santiago de Compostela. Nesta última, Manuel Chamoso Lamas foi comisario adxunto. A correspondencia de Chamoso Lamas con Ainaud de Lasarte para que incluíse as esculturas do Mestre Mateo que estaban en Meirás no catálogo da exposición como “Propiedad de S.E. el Jefe del Estado” revela a intervención directa dos administradores de Franco. Ao final da Guerra Civil estivo recluído no campo de concentración franquista da Magdalena (Betanzos, A Coruña), xunto con outros prisioneiros cataláns procedentes das frontes do Ebro. De alí conseguiu saír grazas ao aval do célebre Eugenio d’Ors, amigo da familia e afín ao novo réxime.

Máis información no Diccionari d'historiadors de l'art català, valencià i balear