Persoa: Pedro Murias Rodríguez

Persoa: Pedro Murias Rodríguez [12]

Data Material Ver
Data Material Ver
Alumnos posando diante do edificio principal da Escola Agrícola Pedro Murias en Vilaframil (Ribadeo), anos 50
Ver

Transcripción da Alumnos posando diante do edificio principal da Escola Agrícola Pedro Murias en Vilaframil (Ribadeo), anos 50

Pedro Murias Rodríguez fixo fortuna como empresario tabaqueiro en Cuba, onde morreu en 1906. Deixou no seu testamento, entre outros legados, máis de 10 000 pesos ouro para a construción dunha escola agrícola que formase os mozos da súa comarca natal en todos os avances agropecuarios existentes no momento. Tras numerosas vicisitudes, o centro agrícola foi inaugurado en 1922 e converteuse nun centro pioneiro e impulsor do melloramento agrario e gandeiro de toda a Mariña luguesa. A filantropía deste indiano continúa presente na memoria colectiva co funcionamento na actualidade deste centro senlleiro.


Pedro Murias Rodríguez (Santa Eulalia da Devesa, 1840 - A Habana, 1906)
Ver

Transcripción da Pedro Murias Rodríguez (Santa Eulalia da Devesa, 1840 - A Habana, 1906)

Pedro Murias, rico comerciante e industrial, foi un dos primeiros en converter os primitivos “chinchales” en verdadeiras fábricas de tabaco. Estivo moi vencellado coa colectividade galega residente na illa, sendo tesoureiro e vogal do Centro Galego da Habana e membro protector da Sociedad de Beneficencia de Naturales de Galicia.
Foi unha das figuras máis representativas no mundo da manufactura tabaqueira da illa de Cuba e a sona do seu produto chegou a ser referente en países como Francia e Inglaterra. Tamén realizou outras operacións financeiras, froito da diversificación dos seus activos e investimentos. Ademais de destacar polo seu labor filantrópico en Galicia, representado basicamente pola construción dunha escola agrícola na Devesa, Pedro Murias foi moi coñecido en Cuba por múltiples accións. Entre os moitos méritos recoñecidos publicamente pódese salientar o feito de ser merecedor do ingreso como membro da Orden Civil de Beneficencia en 1898, a instancia do gobernador civil de Pinar del Río, polos seus feitos de heroísmo, virtude e abnegación:
Destruidas por Maceo a principios de 1896 muchas propiedades y poblaciones huyeron infinidad de infelices sin medios de subsistencia, refugiándose en la playa de Dimas donde por orden del Sr. Murias se proporcionó a todos alimentos, vestidos, medicinas y viviendas…
Habiéndoles invadido la epidemia variolosa, mandó médicos para su curación, asistió él mismo á muchos enfermos y gracias a sus cuidados, con exposición de su vida, libró la de muchos semejantes, llegando a poblar dicha playa más de tres mil quinientas personas por lo que, serán libradas de los ataques de los insurrectos, atrincheró el contorno de la población, creó guerrillas montadas y dos compañías de voluntarios; construyó una torre heliográfica; fabricó dos hospitales para los soldados…, construyó un muelle, una iglesia, un cementerio, una escuela, oficina de farmacia, un almacén de géneros alimenticios a precios baratos…


La Meridiana: motor do progreso indiano
Ver

Transcripción da La Meridiana: motor do progreso indiano

Pedro Murias chegou a engrosar a listaxe dos máis importantes fabricantes de tabaco da illa de Cuba. En 1860 aínda non estaba rexistrado como tal. Non obstante, en 1874 xa adquirira a fábrica e marcas da Compañía de Tajo y Quevedo e estableceu La Meridiana como a primeira marca principal, que posteriormente ampliaría, a medida que progresaba o seu negocio. Da fábrica procedían os tabacos de mellor calidade e prestixio. En 1890 Pedro Murias embarcouse no segundo proxecto empresarial, materializado mediante a compra da segunda fábrica, La Devesa. En 1892 creou a súa terceira fábrica, denominada Pedro Murias, reafirmándose como marquista de identidade propia e asegurando unha vez máis a garantía de calidade.


«El que los prueba una vez, los fuma siempre»
Ver

Transcripción da «El que los prueba una vez, los fuma siempre»

O crecente consumo de tabaco traspasou fronteiras, supuxo a expansión da economía tabaqueira cubana e un incremento notable da riqueza produtiva da illa. O indiano devesán atopábase entre os mellores representantes do sector de Cuba. A marca Pedro Murias estaba extraordinariamente acreditada no mercado internacional, co seu nome e apelido como distintivo industrial. A publicidade das distintas marcas que Pedro Murias tiña en propiedade aparecían anunciadas na prensa da colectividade galega residente en Cuba, así como tamén nos principais xornais e publicacións especializadas no mundo do tabaco publicadas dentro e fóra da illa.


Alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias posan diante do edificio principal, sen data
Ver

Transcripción da Alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias posan diante do edificio principal, sen data

A construción do primeiro edificio, que estamos a ver na imaxe, comezou en 1920. Trátase do inmoble principal, onde estaban situadas as aulas e demais dependencias para o ensino e o profesorado. Edificio de grandes dimensións, estaba formado por un corpo central de planta baixa, primeiro andar e faiado e dúas ás a cada lado. Na planta baixa, á esquerda estaban as aulas, os servizos e unha estancia para o profesorado; na dereita, as dependencias da Dirección da escola, a cociña, o comedor e un almacén de víveres. A súa ornamentación é moi sobria, con numerosos vans e ocos resaltados con molduras. Na fachada destaca a dobre escalinata, que lle dá monumentalidade ao conxunto, cunha fonte central con cabeza de dragón e unha araucaria que lle achega un eixe simétrico.
O centro educativo foi inaugurado o 8 de novembro de 1922 e era tradición que no inicio do curso escolar o alumnado se fotografase na escalinata para enviar as imaxes á xunta de patróns na Habana.


Lembranza dos ribadenses á memoria de Pedro Murias, ca. 1934
Ver

Transcripción da Lembranza dos ribadenses á memoria de Pedro Murias, ca. 1934

A comisión delegada da Devesa foi creada pola fundación habaneira en 1919 para ter un maior control sobre as obras e o funcionamento da escola agrícola pois, debido á distancia, era moi difícil desde Cuba organizar os traballos, controlar os gastos e lograr que se impuxesen as súas ideas para a boa marcha do proxecto. Estivo integrada ao longo dos anos por persoeiros políticos e económicos da Mariña, moitos deles emigrantes enriquecidos retornados de Cuba, polo que se pode considerar que a escola agrícola foi tamén obra destes "habaneiros". O seu nomeamento como membros da comisión era unha honra e sentían como un deber axudar para que o legado do indiano chegase a bo fin. Supoñía, ademais, acadar prestixio social e unha reafirmación na elite da comarca. Desde 1934 e ata 1949, a comisión estivo presidida por Ramón Maseda Villamil, emigrante retornado de Cuba.
Nesta imaxe podemos ver varios membros desta comisión delegada con autoridades e persoeiros da sociedade ribadense posando ante o monumento a Pedro Murias.


Clases prácticas de agricultura do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias, anos 20
Ver

Transcripción da Clases prácticas de agricultura do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias, anos 20

No regulamento da fundación habaneira de 1913 aprobouse a organización da escola agrícola e o proxecto pedagóxico que se quería implementar. As materias debían estar relacionadas coa agricultura seguindo os estudos máis modernos e dispoñía de xeito expreso que tiñan prioridade os coñecementos prácticos e aplicables ao medio en que vivían sobre as clases teóricas, con aulas impartidas por enxeñeiros agrícolas. Como vemos, tratábase dun plan moi ambicioso que, de aplicarse, suporía un grande avance na capacitación agropecuaria dos futuros labregos da comarca ribadense.
Pero a realidade foi moi distinta. O primeiro director da escola, Enrique Suárez Couto, cambiou o plan pedagóxico segundo as necesidades que el percibía na comarca. Prevaleceu a gandaría dedicada á produción leiteira, coa mellora das crías a través de cruzamentos con outras razas. Como complemento, a modernización da agricultura estaría baseada na rotación de cultivos das especies máis acordes co clima e o chan da comarca mariñá. Nas terras da escola, o alumnado encargábase da semente cíclica de remolacha, patacas, millo, coles, nabos e avea, moitas veces destinada a alimentar o gando.


Educación activa no agro: alumnos nunha clase práctica, anos 20
Ver

Transcripción da Educación activa no agro: alumnos nunha clase práctica, anos 20

A Escola Agrícola Pedro Murias foi un centro pioneiro, enfocado a abrir o acceso e abano de posibilidades para os rapaces da súa comunidade de orixe. O ingreso na escola garantía a experiencia directa do alumnado nos labores do agro. Os coñecementos prácticos ían engarzados de xeito directo cos teóricos. Esta metodoloxía facía que a aprendizaxe se consolidase sobre os terreos dedicados a tal fin, seguindo de xeito directo todos os procesos, desde a composición e preparación da terra, plantar as sementes, sistemas de rego e drenaxe, ata a colleita dos froitos. En canto á cría dos animais, o seu manexo nas granxas, alimentación e aproveitamento tamén formaban parte do proceso ensino-aprendizaxe do alumnado.


O retorno simbólico do filántropo á súa parroquia natal, ca. 1950
Ver

Transcripción da O retorno simbólico do filántropo á súa parroquia natal, ca. 1950

Unha das mandas testamentarias do indiano foi que os seus restos mortais repousasen na súa parroquia natal. Deixou disposta unha cantidade de cartos para a construción dun mausoleo no cemiterio da Devesa, onde debía ter "o repouso eterno", pero este desexo non se realizou ata os anos 50.
A demora está relacionada cos atrancos que se xeraron arredor da construción dun novo camposanto na Devesa. Nos anos 20, os veciños aproban a súa construción e a xunta de patróns da Habana decide que o mausoleo debía erixirse no novo cemiterio. Este non se remata ata os anos 40 e de novo xorde unha polémica entre a fundación e Maximino Debén, sobriño e herdeiro do filántropo, sobre quen debía encargarse do traslado dos seus restos desde a necrópole de Colón da Habana, onde fora enterrado. Esta disputa xudicial tivo amplo eco nos xornais ribadenses. Finalmente será a xunta de patróns quen sufrague o mausoleo por valor de 13 900 pesetas.
O enterro definitivo de Pedro Murias nos anos 50 converteuse nun verdadeiro acto de homenaxe á súa figura e acudiron gran parte da veciñanza, as autoridades locais, membros da comisión delegada e o alumnado da escola que o indiano fundara.


1925-00-00
Acto de colocación da primeira pedra na segunda fase construtiva do recinto escolar Pedro Murias, 1925
Ver

Transcripción da Acto de colocación da primeira pedra na segunda fase construtiva do recinto escolar Pedro Murias, 1925 en 00/00/1925

A grandiosidade do proxecto provocou que a construción dos edificios se levase a cabo en dúas fases. Unha vez rematado o edificio principal, en 1925 comezan as obras doutras edificacións destinadas a almacéns, palleiras, cortes para o gando, vivendas do persoal, talleres e incluso unha estación meteorolóxica.
Para o acto de colocación da primeira pedra desta segunda fase organízase un acto público ao que asisten autoridades e persoeiros vinculados coa emigración en Cuba. Entre eles destaca a presenza de Francisco Pego Pita, indiano natural de Ortigueira, presidente do Centro Galego da Habana e que como tal presidía a xunta de patróns da fundación, como deixara escrito Pedro Murias.


1935-02-15
Memoria anual da Fundación Escuela Agrícola «Pedro Murias» publicada na revista habaneira Eco de Galicia, 1934
Ver

Transcripción da Memoria anual da Fundación Escuela Agrícola «Pedro Murias» publicada na revista habaneira Eco de Galicia, 1934 en 15/02/1935

Pedro Murias deixara disposto a constitución dunha fundación encargada de levar a bo fin o seu proxecto educativo. Esta fundación contaría con personalidade xurídica propia e residiría na Habana e para a súa xestión creouse unha xunta de patróns integrada por cinco persoeiros destacados da colectividade.
Esta xunta posuía amplas facultades no plano económico pois era a encargada de elaborar os orzamentos, de aprobar as contas de gastos e de investir os recursos económicos legados polo indiano onde lle parecese máis vantaxoso para aumentar o capital inicial. As directrices da xestión do legado, que aprobaban nas súas reunións nas dependencias do Centro Galego, debían someterse unha vez ao ano a “exame popular”, pero ningunha institución ou particular tiña dereito a pedir explicacións destas. A súa única obriga era publicar a principio de cada ano un informe detallado sobre todos os acordos e accións executadas durante a anualidade anterior nun xornal de tirada importante en Cuba. Quedaban así expostos á crítica social e da prensa cubana, pero non se prevía ningún tipo de control ou sanción en caso de mala xestión.


2006-00-00
Monumento dedicado a D. Pedro Murias situado na entrada do recinto escolar, ca. 1930
Ver

Transcripción da Monumento dedicado a D. Pedro Murias situado na entrada do recinto escolar, ca. 1930 en 00/00/2006

En 1929 remátase a construción de todos os edificios que forman a escola agrícola fundada polo filántropo. Como homenaxe e recoñecemento, a xunta de patróns mandou erixir este monumento que lembra a figura do indiano. Na placa pódese ler «La Junta de Patronos de esta escuela radicada en La Habana ha levantado este monumento en honor a la memoria de su fundador Don Pedro Murias y Rodríguez».
O seu desexo de figurar na memoria colectiva dos seus paisanos converteuse nunha realidade e o seu labor benéfico era enxalzado non só na comarca de Ribadeo, senón en toda Galicia. A prensa do momento destaca esta magnífica obra educativa e loa a figura do filántropo Pedro Murias xunto cos legados dos irmáns García Naveira en Betanzos, o ceense Fernando Blanco de Lema ou o verinés García Barbón, entre outros indianos acaso menos coñecidos, que tanto ben fixeron polo progreso da nosa terra.


TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Seoane, LuísSeoane, MaruxaFernández del Riego, FranciscoDíaz Pardo, IsaacHervella, EvelinaMaside, CarlosDieste, RafaelVarela, LorenzoPaz-Andrade, ValentínGarcía-Sabell, DomingoLaxeiro, Castelao, Maiztegui, Isidro B.Otero Pedrayo, RamónBlanco Amor, EduardoCañas, PilarArias “Mimina”, CarmenCuadrado, ArturoPrada, RodolfoPiñeiro, RamónColmeiro, ManuelFole, ÁnxelNúñez Búa, XoséIglesia Alvariño, AquilinoDíaz, XoséLedo, XohánCanabal, XesúsDíaz, AvelinoCabanillas, RamónDíaz Arias de Castro, CamiloOtero Espasandín, XoséLópez García-Picos, CarlosDíaz Dorado, DiegoCurros Enríquez, ManuelPita, EmilioÁlvarez Blázquez, Xosé MaríaNeira Vilas, XoséFerreiro, Celso EmilioVilanova Rodríguez, AlbertoEiroa, José GabrielBaltar Domínguez, AntonioCarballo Calero, RicardoCao, José MaríaCunqueiro, ÁlvaroFernández, ValentínGómez Cobas, CasimiroCruces, FortunatoÁlvarez Blázquez, EmilioVillamarín Prieto, JoséBlanco Amor, José Temáticas: migracións Fondo: Luís Seoane depositado na Fundación Luís Seoane. artesHistorias de ida e voltaÁlbum da EmigraciónÁlbum de Galicialiteraturaartes visuaisÁlbum de Galiciaautores/asFondos de Radio Nacional de España en Galiciamúsicaasociaciónsprensa escritamedios de comunicaciónasuntos particularesentrevistaColección: Isaac Díaz Pardo e Luís SeoaneMullerespolíticasocioloxíaespazos artísticosacción socioculturalA nova SargadeloshistoriaMulleres no Álbum de GaliciaradioremesaseducaciónFábrica de Porcelanas La MagdalenaexilioensinopoesíaMulleres galegas na emigraciónAs iniciativas educativas da emigración galegaA cultura galega alén marNovas realidades migratorias a América nos anos centrais do século XXO exilio galegoNo centenario da Federación de Sociedades Galegas da República Arxentina100º Aniversario da ABC del Partido de CorcubiónAs asociacións microterritoriais da emigración galega en CubaAs asociacións microterritoriais da emigración galega en ArxentinaVoceiros da colectividade galega na emigracionOutros destinos da emigración galega150º Aniversario da Sociedad de Beneficencia de Naturales de GaliciaO labor filantrópico dos irmáns García Naveira en Betanzos A pegada educativa da emigración galega en AméricapremiosFardel d’eisiladonovela

Warning: Unknown: 2 result set(s) not freed. Use mysql_free_result to free result sets which were requested using mysql_query() in Unknown on line 0