Temática: O exilio galego

Temática: O exilio galego [20]

Data Material Ver
Data Material Ver
Envío de axuda para a República Española, ca. 1938
Ver

Transcripción da Envío de axuda para a República Española, ca. 1938

Dende América, moitas das entidades de emigrantes galegos inician diversas campañas e colectas de recollida de cartos e materiais médicos, roupa e alimentos para enviar ao bando republicano. Na Federación de Sociedades Gallegas de la República Argentina creáronse varios comités para o envío de axuda ás zonas máis necesitadas.
A Federación, organismo altamente politizado, defendeu os principios republicanos e nas súas filas atoparon acollida exiliados da esquerda republicana e, en menor medida, os galeguistas. Os refuxiados tamén contaron coa axuda das asociacións microterritoriais para acceder á oferta de servizos mutualistas, de ocio e sociabilidade étnica de base parroquial ou local. O Centro Galego de Bos Aires adoptou unha postura máis ambigua e declarouse defensor da unidade de todos os galegos sen ter en conta a súa ideoloxía; aínda que tamén nas súas actividades culturais contaron con intelectuais exiliados como Luís Seoane, que foi director do seu voceiro social, a revista Galicia.


Florencio Delgado Gurriarán con Ramón Cabanillas Álvarez en México, ca. 1942
Ver

Transcripción da Florencio Delgado Gurriarán con Ramón Cabanillas Álvarez en México, ca. 1942

Florencio e Ramón eran amigos en Galicia, ambos os dous afiliados ao Partido Galeguista e exiliados no país azteca en 1939. Aquí aparecen, posando de maneira divertida, nun día de lecer.
O poeta colaborou no seu exilio con varias organizacións como a Alianza Nacional Galega, o Ateneo de Galicia en México ou O Fogar Galego; ademais, dirixiu a revista Saudade. En 1944 participou como mandatario do Partido Galeguista no pacto Galeuzca, formando parte do Consello de Galiza en México. Tras a fundación do Padroado da Cultura Galega en México, que impulsou a creación da revista Vieiros, participou na súa dirección xunto con Carlos Velo e Luís Soto. En 1963 publicou Galicia infinda e en 1981 Cantaneras. Cinco anos máis tarde saíu editado en México o seu derradeiro libro, titulado O soño dun guieiro.


Carlos Velo conversando cos seus amigos Luis Buñuel, Jeanne Rucar e Gabriel García Márquez, ca. 1970
Ver

Transcripción da Carlos Velo conversando cos seus amigos Luis Buñuel, Jeanne Rucar e Gabriel García Márquez, ca. 1970

En 1939 Carlos Velo, cun salvoconduto do exército republicano, pasou a Francia como refuxiado e acabou no campo de concentración de Saint-Cyprien. Grazas aos irmáns Fernando e Susana Gamboa, embarcou rumbo a México no vapor Flandre. Á súa chegada, Velo asume a secretaría xeral do Comité Técnico de Ayuda a los Republicanos Españoles.
En 1942 colaborará na fundación da revista Saudade xunto a Xosé Caridad Mateo, Florencio Delgado Gurriarán e Ramiro Illa Couto e, en 1959, da revista Vieiros. Mentres desenvolve unha destacada carreira no cine mexicano, non perde contacto coa colectividade galega exiliada e participa na fundación do Padroado da Cultura Galega ou preside a delegación do Consello de Galiza en México.


1925-00-00
Retrato de Maruxa Mallo, ca. 1925
Ver

Transcripción da Retrato de Maruxa Mallo, ca. 1925 en 00/00/1925

Esta pintora, "musa do surrealismo", foi unha das moitas galegas que tiveron que exiliarse tras a Guerra Civil. Na República xa era unha recoñecida pintora, amiga de destacados intelectuais da época como Rafel Alberti, María Zambrano, Bergamín, García Lorca, Buñuel, Dalí... e xa realizara numerosas exposicións de éxito, coas que ía tendo un nome nos círculos artísticos da capital.
A guerra sorprendeuna en Galicia e tivo que refuxiarse na casa de seus tíos en Viveiro. Conseguiu fuxir a Portugal, onde foi auxiliada por Gabriela Mistral, embaixadora de Chile en Lisboa, que a axudou a preparar a viaxe a Bos Aires. Alí tivo unha intensa actividade como pintora e conferenciante, e chegou a ter moita sona.


1938-11-11
Chegada de Castelao á Habana, 1938
Ver

Transcripción da Chegada de Castelao á Habana, 1938 en 11/11/1938

Castelao foi convidado pola Casa de Cultura da Habana a visitar Cuba e impartir diversas conferencias. Chegou en novembro de 1938 e foi recibido de maneira multitudinaria. Viaxou por case toda a illa dando mitins en prazas, teatros ou campos deportivos para acadar apoios e axuda económica para a República española. Ademais participou activamente nas eleccións do Centro Galego da Habana, sendo decisivo o seu apoio á candidatura de "Hermandad Gallega", de esquerdas e pro-republicana, que se impuxo á candidatura valedora dos sublevados franquistas.
Durante a súa estadía, recibiu numerosas homenaxes da colectividade galega en Cuba, como un xantar de despedida no que estiveron presentes 3000 emigrantes, que aplaudiron as súas palabras.


1939-00-00
Embarque de refuxiados españois no porto de Sètes (Francia) cara a México, 1939
Ver

Transcripción da Embarque de refuxiados españois no porto de Sètes (Francia) cara a México, 1939 en 00/00/1939

Fuxir por Francia foi nos anos da guerra unha saída para os españois que escapaban da violencia e da represión. Pero o grande aluvión de refuxiados en 1939 fixo que as autoridades francesas quedasen desbordadas e promulgasen leis bastante restritivas para a acollida. Os exiliados foron internados en campos de concentración, nun primeiro momento nos de Argelès-sur-Mer e Saint-Cyprien, onde tiveron que soportar unhas condicións moi precarias, sen hixiene, sen apenas comida nin medicamentos e vivindo amoreados en barracóns feitos por eles mesmos. A única saída que tiñan era volver a España, algo imposible para moitos deles, ou intentar entrar nas listas de pasaxeiros dalgún barco fretado por países defensores da causa republicana, como México ou Chile.


1939-05-25
Saída de refuxiados cara a México no buque Sinaia, 1939
Ver

Transcripción da Saída de refuxiados cara a México no buque Sinaia, 1939 en 25/05/1939

O 13 de xuño de 1939, este buque chegou a México con case 1600 refuxiados españois. Foi a primeira das numerosas viaxes con exiliados que chegaron a América neses anos.
O Goberno mexicano de Lázaro Cárdenas, en colaboración co SERE (Servicio de Evacuación de Refugiados Españoles), e o Comité Técnico de Ayuda a los Refugiados Españoles encargáronse de organizar a viaxe, concedéndolles pasaporte aos pasaxeiros que fuxían da Guerra Civil. Esta primeira travesía durou 19 días, con dúas escalas en Madeira e Porto Rico, nas que a pasaxe non tivo permisos para poder baixar a terra. Atracou no porto de Veracruz, onde os exiliados foron recibidos con grandes mostras de xúbilo e solidariedade polo pobo mexicano.
Outros buques que transportaron republicanos españois cara a América foron o Ipanema, Mexique, Flandre, Nyassa, Massilia ou o mítico Winnipeg, fretado polo cónsul chileno en Francia, Pablo Neruda.


1939-12-30
Carta de Carlos Tobío Fernández aos seus pais, 1939
Ver

Transcripción da Carta de Carlos Tobío Fernández aos seus pais, 1939 en 30/12/1939

Nesta carta, Carlos Tobío relátalle á súa familia as difíciles circunstancias da súa saída de España ata chegar a Cuba, onde por fin se reunira con seu irmán Lois. Grazas a ter uns tíos emigrantes na illa, estes irmáns conseguen permiso de entrada en 1939. De todos os modos, o Goberno cubano poñíalles numerosas trabas burocráticas para exercer a súa profesión aos refuxiados republicanos, polo que a súa estadía alí foi ás veces un paso previo cara a outros países máis receptivos, tal foi o caso dos irmáns Tobío Fernández, que marchan a México, ou de José Rubia Barcia, que acaba instalándose nos Estados Unidos.
Carlos Tobío, avogado e profesor, marchou uns meses despois para México, D.F. "reclamado" pola súa irmá María de los Ángeles e o seu cuñado, Pedro Martul Rey, quen con varios exiliados creara o Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón na capital azteca.


1940-04-19
Postal enviada por Castelao durante unha estadía en Estados Unidos, 1940
Ver

Transcripción da Postal enviada por Castelao durante unha estadía en Estados Unidos, 1940 en 19/04/1940

En xullo de 1936 Castelao atopábase en Madrid presentando nas Cortes o Estatuto de autonomía de Galicia, que acababa de ser aprobado polo pobo galego. Isto salvou a súa vida. Durante a guerra foi comisionado polo Goberno republicano para participar en viaxes de propaganda á Unión Soviética, Estados Unidos e Cuba.
Chegou por vez primeira a Estados Unidos nunha viaxe sen retorno o 26 de xullo de 1938, acompañado da súa esposa, Virxinia Pereira, e doutros galeguistas como Luís Soto. Percorreron todo o país nunha intensa campaña de mitins para recadar fondos e crear unha opinión favorable aos intereses republicanos. Volve noutras ocasións pero polo que lemos na postal que lles envía aos seus amigos en Arxentina, a súa experiencia non foi boa, non se sentiu a gusto nun país cunha lingua e uns costumes tan alleos.


1941-01-28
Ficha de inmigración do goberno mexicano de Lois Tobío Fernández, 1941
Ver

Transcripción da Ficha de inmigración do goberno mexicano de Lois Tobío Fernández, 1941 en 28/01/1941

Lois Tobío Fernández, diplomático, escritor e político galego, formou parte do Goberno republicano e tivo que exiliarse en 1938. Tras o seu paso pola Habana, onde conseguiu dar algúns cursos na universidade recomendado polo mesmo Castelao, marcha a México onde comeza a traballar como profesor no Instituto Hispano-Mexicano Ruiz de Alarcón. Pouco despois trasládase a Uruguai, país de nacemento da súa muller, onde ambos se asentaron durante vinte anos, ata o seu retorno a España en 1961.
No Río da Prata destacou polo seu labor cultural no seo da colectividade galega, participando en fitos como a fundación do Consello de Galiza (como asesor xurídico de Castelao), o Primeiro Congreso da Emigración Galega en 1956 ou a publicación da Historia de Galiza dirixida por Ramón Otero Pedrayo, ademais de impartir numerosas conferencias e publicar artigos e libros sobre Galicia e a súa cultura.
Amigo persoal de moitos exiliados galegos e españois, mantivo unha intensa relación epistolar que se pode consultar na web do CCG.


1944-00-00
Acta fundacional do Consello de Galiza, 1944
Ver

Transcripción da Acta fundacional do Consello de Galiza, 1944 en 00/00/1944

O 15 de novembro de 1944 constitúese en Montevideo o Consello de Galiza, como un intento de manter a lexitimidade republicana e a reivindicación do autogoberno galego, pois o Estatuto de autonomía, plebiscitado poucas semanas antes do levantamento militar, non chegou a entrar en vigor. Participaban nel como persoeiros os catro deputados galegos das Cortes republicanas, todos eles no exilio: Castelao (quen foi o seu primeiro presidente ata a súa morte en 1950), Antón Alonso Ríos, Elpidio Villaverde e Ramón Suárez Picallo. Aínda que non todo o exilio o aceptou como representativo, polo excesivo protagonismo dos galeguistas, entre as colectividades americanas tivo unha grande acollida. A súa principal preocupación foi manter viva a memoria do galeguismo e a defensa dos dereitos políticos de Galicia ante os gobernos republicanos e as outras comunidades como a catalá e a vasca.


1944-00-00
Exiliados galegos no barco Marqués de Comillas viaxando cara a Cuba, 1944
Ver

Transcripción da Exiliados galegos no barco Marqués de Comillas viaxando cara a Cuba, 1944 en 00/00/1944

Na fotografía podemos ver un grupo de refuxiados galegos camiño do exilio. Na primeira liña, á esquerda, está María Araújo Martínez, máis coñecida como "María a guerrilleira". A nena é a súa filla, Dora Carcaño, quen se convertería nunha figura destacada da revolución cubana. Están tamén a parella formada por Ascensión Concheiro e Francisco Comesaña, cuxa vida serviu de inspiración a Manolo Rivas para o seu libro O lapis do carpinteiro.
María emigrou a Cuba cos seus pais cando tiña dous anos; alí casou e tivo dous fillos, cos que retornou a Galicia en 1927. Muller comprometida, púxose a traballar nunha conserveira en Vigo e afiliouse ao PCE. Ao inicio da Guerra Civil, pasou á clandestinidade e colaborou coa guerrilla antifranquista. Encarcerada, conseguiu saír grazas á intervención do cónsul de Cuba en Vigo, quen lle facilitou a viaxe a illa onde tivo unha intensa actividade sindicalista e de apoio á revolución.


1945-00-00
Homenaxe da colectividade galega ao diplomático uruguaio José María Perelló con presenza de Castelao, 1945
Ver

Transcripción da Homenaxe da colectividade galega ao diplomático uruguaio José María Perelló con presenza de Castelao, 1945 en 00/00/1945

Castelao realizou varias visitas a Uruguai. En 1940, de camiño a Arxentina, fixo escala en Montevideo, onde recibiu unha cálida homenaxe por parte da colectividade galega alí asentada. En abril de 1943 regresou xunto a Antón Alonso Ríos e Elpidio Villaverde, integrando a delegación galeguista nun acto a prol da República. Será tamén Montevideo onde se faga a presentación do Consello de Galiza.
No verán de 1945, Castelao viaxa de novo para a inauguración no Ateneo de Montevideo da exposición Estampas con parte dos seus debuxos dos álbums Nós, Galicia mártir e Atila en Galicia. A exposición, á que asistiron numerosas personalidades da vida política e artística do país, tivo un grande éxito e repercusión na prensa. Participa tamén na conmemoración do noveno aniversario do plebiscito do Estatuto galego e noutros actos, como a homenaxe feita pola colectividade galega ao cónsul de Uruguai en Vigo, José María Perelló, quen durante a Guerra Civil axudara a numerosos galegos e galegas perseguidas.


1945-08-17
Homenaxe da colectividade galega de Bos Aires a Alexandre Bóveda, 1945
Ver

Transcripción da Homenaxe da colectividade galega de Bos Aires a Alexandre Bóveda, 1945 en 17/08/1945

Castelao era o símbolo da loita e defensa do galeguismo. Cada un dos seus actos políticos e artísticos eran seguido e apoiado polos galegos residentes alén mar.
En 1945, seguindo unha das súas iniciativas, instáurase a celebración do Día dos Mártires Galegos como unha homenaxe a todos aqueles que foron asasinados e represaliados durante a guerra e a difícil posguerra. E elixe o día 17 de agosto para a súa celebración por ser a data do asasinato do seu amigo e compañeiro na loita galeguista Alexandre Bóveda. O Centro Orensano encárgalle unha obra conmemorativa e realiza unha das súas pinturas máis icónicas, A derradeira leición do mestre, en homenaxe ao seu amigo.
Na fotografía podemos ver a Castelao ante o cadro e un busto a Bóveda, rodeado por Antón Alonso Ríos, Xesús Canabal, Manuel Puente, Fernando Iglesias “Tacholas” ou Maruxa Boga, entre outros.


1948-00-00
Jovita Pérez cos seus tres fillos e familiares en Portugal. 1948
Ver

Transcripción da Jovita Pérez cos seus tres fillos e familiares en Portugal. 1948 en 00/00/1948

A partir de 1946 van ser posibles novas saídas de exiliados e/ou das súas familias, que ademais marchan forzados pola situación política e social, pero tamén para reunirse cos seus.
Jovita, coma tantas mulleres da época, aínda que non estaba implicada directamente nas actividades políticas e antifranquistas do seu home, Pepe Velo, sufriu persecución política e social. Tan pronto o seu marido estivo asentado en Venezuela, reclamou a súa familia e ela decidiu marchar en busca dunha nova vida máis tranquila e dun futuro para os seus fillos. Na foto podemos velos con familiares que acudiron á súa despedida en Valença do Minho, tras seis meses vivindo en Estoril para conseguir a documentación necesaria coa que marchar a Caracas.


1952-08-00
Eduardo Blanco-Amor nunha viaxe a Caracas. O terceiro pola dereita, de pé, é Xosé Velo. 1952
Ver

Transcripción da Eduardo Blanco-Amor nunha viaxe a Caracas. O terceiro pola dereita, de pé, é Xosé Velo. 1952 en 00/08/1952

Xunto a Blanco-Amor, están os exiliados galegos Pepe Velo, Juan Noya Gil e Mariano Otero Castelao. Tamén aparece Manuel Meilán (á beira de Velo), que foi presidente da Irmandade Galega de Venezuela.
Blanco-Amor foi convidado polo Centro Galego de Caracas para ditar unha serie de conferencias sobre a cultura galega. Tamén participou en diversas actividades na Casa de España, onde estaban afiliados moitos dos republicanos españois que residían en Venezuela, no Museo de Belas Artes, na Sociedad de Escritores Venezolanos e na Universidad de Zulia. As súas intervencións tiveron unha ampla repercusión na prensa e foron moi ben acollidas na colectividade galega.


1954-00-00
Festa de benvida a Francisco Fernández del Riego na súa primeira viaxe a Bos Aires, 1954
Ver

Transcripción da Festa de benvida a Francisco Fernández del Riego na súa primeira viaxe a Bos Aires, 1954 en 00/00/1954

No centro da imaxe podemos ver a Virxinia Pereira, viúva de Alfonso Castelao, quen era considerada pola colectividade galega en Arxentina como a depositaria da memoria e da defensa do ideario do seu home. Aparecen na fotografía Ramón Suárez Picallo e Antón Alonso Ríos xunto coas súas donas, Virxinia Pereira, detrás dela está Manuel Puente, Maruxa Seoane, Francisco Fernández del Riego e a súa esposa, Evelina Hervella.
Fernández del Riego, correspondente da revista Galicia do Centro Galego e amigo persoal de Luís Seoane, con quen mantiña unha intensa relación epistolar, fora convidado polo Centro para dar unhas conferencias. Aproveitou a viaxe para tender pontes entre o exilio de alén mar e a Galicia do interior, que nos 50 estaba, a pesar da censura e a represión, a iniciar grandes proxectos na defensa da cultura galega dentro das nosas fronteiras.


1956-07-00
Reunión dos participantes do Primeiro Congreso da Emigración Galega, celebrado en Bos Aires, 1956
Ver

Transcripción da Reunión dos participantes do Primeiro Congreso da Emigración Galega, celebrado en Bos Aires, 1956 en 00/07/1956

Aproveitando a celebración do primeiro centenario do Banquete de Conxo, o Consello de Galiza aprobou organizar un gran congreso da emigración galega. Convocaron aos máis destacados persoeiros galegos en América como representantes das colectividades a unhas xornadas que tiveron lugar en Arxentina. Este congreso tivo unha ampla repercusión e aprobáronse numerosas mocións editadas nunhas actas que se poden consultar no noso web.
Na fotografía podemos ver (de esquerda a dereita) a: Alberto Vilanova, Gerardo Álvarez Gallego, Vicente Gómez Paratcha, Alfonso Díaz Trigo, Xavier Bóveda, Rafael Dieste e Laxeiro. De pé: Francisco Comesaña, Ramón de Valenzuela, Lois Tobío, Eduardo Blanco-Amor, Xosé Velo, Roxelio Rodríguez de Bretaña, Luís Seoane, Marcial Fernández, José Núñez Búa, Emilio González López, María del Carmen Soler, Mariví Villaverde e Antonio Baltar.


1975-00-00
Reunión do Padroado Museo Carlos Maside. Ca. 1975
Ver

Transcripción da Reunión do Padroado Museo Carlos Maside. Ca. 1975 en 00/00/1975

Vemos de esquerda a dereita a Ricardo García Suárez, Ramón Piñeiro, Domingo García Sabell, Rafael Dieste, Sebastián Martínez Risco, Álvaro Gil, Isaac Díaz Pardo, Francisco Fernández del Riego e Eduardo Blanco-Amor. Todos eles son membros do padroado para a creación do Museo de Arte Contemporánea Carlos Maside.
A fundación do museo foi un dos proxectos do Laboratorio de Formas. Leva o nome dun dos artistas máis importantes do movemento renovador da arte galega e estaba pensado, segundo Luís Seoane, para conservar e exhibir, partindo de Castelao como xerme da renovación, as obras da arte galega da xeración de artistas dos anos trinta do pasado século. Moita desta obra era descoñecida para os galegos e galegas a causa da morte, do exilio exterior ou interior e do esquecemento que sufriron gran parte dos seus membros logo da Guerra Civil e da instauración da ditadura franquista.


1977-02-19
Lorenzo Varela con Valentín Paz-Andrade e Luís Seoane (de costas), reunidos na casa de Ramón Piñeiro, 1977
Ver

Transcripción da Lorenzo Varela con Valentín Paz-Andrade e Luís Seoane (de costas), reunidos na casa de Ramón Piñeiro, 1977 en 19/02/1977

Nesta reunión decidiuse a creación do Instituto Galego de Información (IGI). Lorenzo Varela e Luís Seoane, retornados a Galicia, desexaban crear un novo xornal galego e en galego, tal como aparece nos estatutos do IGI.
Foron moitas as actividades e traballos que se levaron a cabo no edificio de San Marcos: deseño de pezas de cerámica, realización e coordinación de exposicións, organización de congresos, traballos de investigación histórica, conservación de importantes fondos bibliográficos e documentais da nosa historia contemporánea e as tarefas editoriais de Ediciós do Castro. Os intelectuais galegos de alén mar traballando xuntos cos da Galicia do interior a prol da cultura do país.


TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Seoane, LuísSeoane, MaruxaFernández del Riego, FranciscoDíaz Pardo, IsaacHervella, EvelinaMaside, CarlosDieste, RafaelVarela, LorenzoPaz-Andrade, ValentínGarcía-Sabell, DomingoLaxeiro, Castelao, Maiztegui, Isidro B.Otero Pedrayo, RamónBlanco Amor, EduardoCañas, PilarArias “Mimina”, CarmenCuadrado, ArturoPrada, RodolfoPiñeiro, RamónColmeiro, ManuelFole, ÁnxelNúñez Búa, XoséIglesia Alvariño, AquilinoDíaz, XoséLedo, XohánCanabal, XesúsDíaz, AvelinoCabanillas, RamónDíaz Arias de Castro, CamiloOtero Espasandín, XoséLópez García-Picos, CarlosDíaz Dorado, DiegoCurros Enríquez, ManuelPita, EmilioÁlvarez Blázquez, Xosé MaríaNeira Vilas, XoséFerreiro, Celso EmilioVilanova Rodríguez, AlbertoEiroa, José GabrielBaltar Domínguez, AntonioCarballo Calero, RicardoCao, José MaríaCunqueiro, ÁlvaroFernández, ValentínGómez Cobas, CasimiroCruces, FortunatoÁlvarez Blázquez, EmilioVillamarín Prieto, JoséBlanco Amor, José Temáticas: migracións Fondo: Luís Seoane depositado na Fundación Luís Seoane. artesHistorias de ida e voltaÁlbum da EmigraciónÁlbum de Galicialiteraturaartes visuaisÁlbum de Galiciaautores/asFondos de Radio Nacional de España en Galiciamúsicaasociaciónsprensa escritamedios de comunicaciónasuntos particularesentrevistaColección: Isaac Díaz Pardo e Luís SeoaneMullerespolíticasocioloxíaespazos artísticosacción socioculturalA nova SargadeloshistoriaMulleres no Álbum de GaliciaradioremesaseducaciónFábrica de Porcelanas La MagdalenaexilioensinopoesíaMulleres galegas na emigraciónAs iniciativas educativas da emigración galegaA cultura galega alén marNovas realidades migratorias a América nos anos centrais do século XXO exilio galegoNo centenario da Federación de Sociedades Galegas da República Arxentina100º Aniversario da ABC del Partido de CorcubiónAs asociacións microterritoriais da emigración galega en CubaAs asociacións microterritoriais da emigración galega en ArxentinaVoceiros da colectividade galega na emigracionOutros destinos da emigración galega150º Aniversario da Sociedad de Beneficencia de Naturales de GaliciaO labor filantrópico dos irmáns García Naveira en Betanzos A pegada educativa da emigración galega en AméricapremiosFardel d’eisiladonovela

Warning: Unknown: 2 result set(s) not freed. Use mysql_free_result to free result sets which were requested using mysql_query() in Unknown on line 0