<cite>Historias de ida e volta</cite> / / FONDOS DOCUMENTAIS / CONSELLO DA CULTURA GALEGA

Temática: Historias de ida e volta [378]

TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Seoane, Luís; Seoane, Maruxa; Fernández del Riego, Francisco; Díaz Pardo, Isaac; Hervella, Evelina; Maside, Carlos; Dieste, Rafael; Varela, Lorenzo; García-Sabell, Domingo; Paz-Andrade, Valentín; Laxeiro, ; Castelao, ; Maiztegui, Isidro B.; Otero Pedrayo, Ramón; Blanco Amor, Eduardo; Cañas, Pilar; Arias “Mimina”, Carmen; Prada, Rodolfo; Piñeiro, Ramón; Cuadrado, Arturo; Colmeiro, Manuel; Fole, Ánxel; Núñez Búa, Xosé; Iglesia Alvariño, Aquilino; Díaz, Xosé; Ledo, Xohán; Canabal, Xesús; Díaz, Avelino; Cabanillas, Ramón; Otero Espasandín, Xosé; López García-Picos, Carlos; Díaz Dorado, Diego; Díaz Arias de Castro, Camilo; Ferreiro, Celso Emilio; Neira Vilas, Xosé; Vilanova Rodríguez, Alberto; Curros Enríquez, Manuel; Pita, Emilio; Álvarez Blázquez, Xosé María; Eiroa, José Gabriel; Baltar Domínguez, Antonio; Cao, José María; Cunqueiro, Álvaro; Carballo Calero, Ricardo; Gómez Cobas, Casimiro; Fernández, Valentín; Cruces, Fortunato; Pereira Caamaño, Fernando; Álvarez Blázquez, Emilio; Villamarín Prieto, José; Temáticas: migracións; Fondo: Luís Seoane depositado na Fundación Luís Seoane. ; artes; Historias de ida e volta; Álbum da Emigración; Álbum de Galicia; literatura; artes visuais; Álbum de Galicia; autores/as; Fondos de Radio Nacional de España en Galicia; música; asociacións; prensa escrita; medios de comunicación; asuntos particulares; entrevista; Colección: Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane; Mulleres; política; socioloxía; espazos artísticos; acción sociocultural; A nova Sargadelos; historia; Mulleres no Álbum de Galicia; radio; remesas; educación; Fábrica de Porcelanas La Magdalena; exilio; ensino; poesía; Mulleres galegas na emigración; As iniciativas educativas da emigración galega; A cultura galega alén mar; Novas realidades migratorias a América nos anos centrais do século XX; O exilio galego; No centenario da Federación de Sociedades Galegas da República Arxentina; 100º Aniversario da ABC del Partido de Corcubión; As asociacións microterritoriais da emigración galega en Cuba; As asociacións microterritoriais da emigración galega en Arxentina; Voceiros da colectividade galega na emigracion; Outros destinos da emigración galega; 150º Aniversario da Sociedad de Beneficencia de Naturales de Galicia; O labor filantrópico dos irmáns García Naveira en Betanzos ; A pegada educativa da emigración galega en América; premios; Fardel d’eisilado; novela;

Data	Material	Ver
Data	Material	Ver
	Alumnos posando diante do edificio principal da Escola Agrícola Pedro Murias en Vilaframil (Ribadeo), anos 50 Emigración Pedro Murias Rodríguez Arquivo da Emigración Galega (CCG)	Ver Transcripción da Alumnos posando diante do edificio principal da Escola Agrícola Pedro Murias en Vilaframil (Ribadeo), anos 50 Pedro Murias Rodríguez fixo fortuna como empresario tabaqueiro en Cuba, onde morreu en 1906. Deixou no seu testamento, entre outros legados, máis de 10 000 pesos ouro para a construción dunha escola agrícola que formase os mozos da súa comarca natal en todos os avances agropecuarios existentes no momento. Tras numerosas vicisitudes, o centro agrícola foi inaugurado en 1922 e converteuse nun centro pioneiro e impulsor do melloramento agrario e gandeiro de toda a Mariña luguesa. A filantropía deste indiano continúa presente na memoria colectiva co funcionamento na actualidade deste centro senlleiro. Pecha esta fiestra
	Alumnado e mestre da escola financiada pola Alianza Aresana de Instrucción da Habana, ca. 1905 Emigración Arquivo da Emigración Galega (CCG)	Ver Transcripción da Alumnado e mestre da escola financiada pola Alianza Aresana de Instrucción da Habana, ca. 1905 A Alianza Aresana, fundada en 1904, foi a primeira sociedade galega de instrución de ámbito microterritorial creada en América. A súa finalidade era construír unha escola para os nenos de Ares, segundo se recolle nos seus estatutos "(...) tendrá por objeto exclusivo, el fomentar y propagar la enseñanza gratuita entre las clases pobres y menos acomodadas de la villa de Ares por medio del establecimiento de escuelas de instrucción elemental". En 1905 xa mandara cartos para instalar unha escola para nenos e nenas nun local alugado, pagando o soldo do mestre e os materiais educativos. En 1909 inaugura un fermoso edificio no centro da vila que funcionou como centro de ensino primario durante moitos anos. Pecha esta fiestra
	Veciños posando diante das obras da escola de Roupar, ca. 1920 Emigración Arquivo da Emigración Galega (CCG)	Ver Transcripción da Veciños posando diante das obras da escola de Roupar, ca. 1920 Esta escola foi inaugurada un ano máis tarde. A entidade promotora, Sociedad de Instrucción y Protección Hijos de Roupar, foi fundada en Cuba en 1913 coa finalidade de fomentar e propagar a ensinanza. Mentres se constrúe o edificio, aluga unha casa e contrata un mestre para impartirlles clases aos rapaces e rapazas da parroquia. Aínda que a idea e a maior parte dos gastos corrían a cargo das sociedades de emigrantes, en moitos casos os veciños colaboraban co seu traballo ou doazón de material, incluso cedendo terreos para a construción dos edificios escolares. Pecha esta fiestra
	Retrato de Luís Seoane diante dunha das súas obras, ca. 1950 Emigración Luís Seoane	Ver Transcripción da Retrato de Luís Seoane diante dunha das súas obras, ca. 1950 Luís Seoane é unha das figuras máis sobresaíntes da cultura e da arte galegas do século XX. Foi un destacado intelectual e artista comprometido coa realidade social e cultural do país. Nacido en Bos Aires en 1910, de pais emigrantes, retornou á terra en 1916. Estudou Dereito na USC e integrouse nos circuítos culturais e artísticos, participando ademais nos movementos a prol da república e da autonomía de Galicia. En 1936 tivo que exiliarse e regresou a Arxentina. Alí realizou un inmenso traballo como divulgador da cultura galega con carácter multidisciplinar: como pintor, editor, escritor ou xornalista. Entre outras, fundou e dirixiu a revista cultural Galicia Emigrante e a emisión radiofónica do mesmo nome; tamén creou as editoriais Nova (1943) e Citania (1957). Xunto con Isaac Díaz Pardo participou en 1956 na fundación da fábrica La Magdalena na Pampa arxentina, que sería o xerme do Laboratorio de Formas de Galicia. Pecha esta fiestra
	Anuncio da colección Dorna da editorial arxentina Emecé, ca. 1940 Emigración Arturo Cuadrado Luís Seoane	Ver Transcripción da Anuncio da colección Dorna da editorial arxentina Emecé, ca. 1940 Xa antes do seu exilio, Luís Seoane tivera unha intensa actividade como ilustrador de revistas e libros, traballando tamén no obradoiro tipográfico da Editorial Nós, para a que deseñou as cubertas dalgúns libros. En 1939 comezou a colaborar na editorial arxentina Emecé. Entre 1940 e 1942 dirixiu, xunto co seu amigo Arturo Cuadrado, dúas das súas coleccións dedicadas a temas e escritores galegos. "Dorna" estaba centrada na poesía e baixo o seu cuño publicáronse obras como Rojo farol amante (1940) de Rafael Dieste, Queixumes dos pinos (1940) de Eduardo Pondal, Cantigas de Macías o namorado (1941) e Cancionero popular gallego (1942) de José Pérez Ballesteros. A outra colección denominábase "Hórreo" e publicou sobre todo títulos de autores dos séculos XVIII e XIX, como o Padre Feijoo, Frei Martín Sarmiento ou Enrique Gil y Carrasco. Pecha esta fiestra
	Emigrantes galegos nun ultramarinos en Bos Aires, ca. 1962 Emigración	Ver Transcripción da Emigrantes galegos nun ultramarinos en Bos Aires, ca. 1962 Na primeira fila aparecen dúas parellas de mozos emigrantes galegos, naturais do concello coruñés de Val do Dubra, que posan na tenda dunha veciña (no centro) que os reclamou e axudou nos primeiros tempos na capital arxentina. A axuda mutua entre paisanos da mesma parroquia ou concello foi sempre unha constante no proceso migratorio dos e das galegas. Acabados de casar, José e Obdulia inician a súa vida en común nun novo país, cheo de oportunidades para asegurar o seu futuro. Alí traballarán e criarán a súa filla ata o seu retorno a Galicia. Pecha esta fiestra
	Restaurante propiedade de galegos en Río de Xaneiro, ca. 1959 Emigración	Ver Transcripción da Restaurante propiedade de galegos en Río de Xaneiro, ca. 1959 As e os emigrantes galegos en Brasil proceden maioritariamente da provincia de Pontevedra, quizais pola súa proximidade con Portugal, o que foi creando ao longo do século XX amplas redes migratorias. Nesta fotografía, Francisco (o segundo pola dereita), emigrante das Neves, aparece cos seus compañeiros no restaurante no que traballaba como camareiro en Río de Xaneiro. Pecha esta fiestra
	Retrato familiar en Petrópolis (Río de Xaneiro), ca. 1964 Emigración	Ver Transcripción da Retrato familiar en Petrópolis (Río de Xaneiro), ca. 1964 Benito, no centro, posa cos seus irmáns e cos seus dous fillos nun retrato que mandarán á súa familia en Galicia. Natural de Bueu, emigrou a Brasil en 1954, país onde xa estaban asentados os irmáns maiores. Alí traballou de mecánico e en 1958 casou por poderes coa súa moza de toda a vida. Ao ano seguinte reuniuse con ela en Río de Xaneiro e crearon unha familia co nacemento de dous fillos cariocas. Pecha esta fiestra
	Mécanicos galegos traballando en Los Teques, Venezuela, ca. 1955 Emigración	Ver Transcripción da Mécanicos galegos traballando en Los Teques, Venezuela, ca. 1955 Maximino (á dereita) era natural de Arzúa e emigrou a Venezuela a mediados dos anos 50. Alí traballou como mecánico e condutor nunha empresa de autobuses no estado de Miranda. As boas condicións económicas dos contratos laborais fixeron que moitos mozos galegos decidisen marchar a este novo país de acollida nas preferencias dos e das galegas para emigrar. O grande auxe do petróleo venezolano e, por conseguinte, as posibilidades económicas que se ofertaban no país caribeño fixeron que Venezuela nestes anos fose o destino americano preferido para iniciar unha nova vida. Pecha esta fiestra
	Ensinando carpintaría en Puerto La Cruz, ca. 1950 Emigración	Ver Transcripción da Ensinando carpintaría en Puerto La Cruz, ca. 1950 Bernardo (con chaqueta branca), natural de Fene, posa cos seus alumnos nunha clase de carpintaría na costa venezolana. Bernardo era un experto carpinteiro de ribeira. A oportunidade de formar nas técnicas galegas tradicionais de construción de barcos e espallar os seus coñecementos nun país tan afastado de Galicia, ademais das boas condicións económicas para exercer o seu oficio, levárono a emprender esta aventura migratoria. Con el viaxou a súa familia, que se integrou perfectamente no país. Pecha esta fiestra
	Na construción dunha estrada en Venezuela, ca. 1960 Emigración	Ver Transcripción da Na construción dunha estrada en Venezuela, ca. 1960 Co auxe da explotación e exportación petroleira, Venezuela iniciou a modernización das súas infraestruturas. Moitos galegos emigraron para traballar na construción, non só como obreiros ou albaneis senón tamén en postos de alta cualificación, por exemplo enxeñeiros, arquitectos, peritos, técnicos especialistas etc. Moitos deles viñan empregados por empresas españolas ou norteamericanas que o Goberno venezolano contrataba para construír estradas e autoestradas, pontes ou grandes edificios públicos. A gran oferta neste sector e os altos soldos atraían un gran número de traballadores. Pecha esta fiestra
	Do Val de Barcala a Caracas, ca.1960 Emigración	Ver Transcripción da Do Val de Barcala a Caracas, ca.1960 Tras unha curta experiencia migratoria en Río de Xaneiro, Antonio decidiu partir cara a Venezuela en 1953. Tras a súa chegada ao país, traballou de camareiro e, uns anos despois, chegou a ser xerente dunha coñecida distribuidora de licores no sector hostaleiro caraqueño. Coma calquera emigrante, o seu propósito era ser dono do seu propio negocio. Co paso do tempo alcanzou o seu obxectivo xunto a outros socios galegos, un restaurante-pizzería no centro comercial “Los Cedros”, da emblemática avenida Libertador. En varias ocasións o dito establecemento serviu de escenario durante as gravacións dalgunha famosa telenovela. Pecha esta fiestra
	Recordo para a familia en Galicia, La Guayra, ca. 1956 Emigración	Ver Transcripción da Recordo para a familia en Galicia, La Guayra, ca. 1956 O coche continuaba a ser un símbolo de boa posición social e as e os emigrantes retratábanse co seu automóbil para amosarlles aos seus seres queridos que a vida lles ía ben. As mulleres venezolanas, e polo tanto tamén as emigrantes, tiñan libre acceso ao mundo laboral e non estaban tan supeditadas ao fogar como as mulleres galegas e españolas durante o franquismo. Moitas delas ocupábanse da súa familia pero tamén se formaban e tiñan traballos en oficinas, tendas, fábricas etc. Pecha esta fiestra
	Envío de axuda para a República Española, ca. 1938 Emigración Federación de Asociaciones Gallegas de la República Argentina	Ver Transcripción da Envío de axuda para a República Española, ca. 1938 Dende América, moitas das entidades de emigrantes galegos inician diversas campañas e colectas de recollida de cartos e materiais médicos, roupa e alimentos para enviar ao bando republicano. Na Federación de Sociedades Gallegas de la República Argentina creáronse varios comités para o envío de axuda ás zonas máis necesitadas. A Federación, organismo altamente politizado, defendeu os principios republicanos e nas súas filas atoparon acollida exiliados da esquerda republicana e, en menor medida, os galeguistas. Os refuxiados tamén contaron coa axuda das asociacións microterritoriais para acceder á oferta de servizos mutualistas, de ocio e sociabilidade étnica de base parroquial ou local. O Centro Galego de Bos Aires adoptou unha postura máis ambigua e declarouse defensor da unidade de todos os galegos sen ter en conta a súa ideoloxía; aínda que tamén nas súas actividades culturais contaron con intelectuais exiliados como Luís Seoane, que foi director do seu voceiro social, a revista Galicia. Pecha esta fiestra
	Florencio Delgado Gurriarán con Ramón Cabanillas Álvarez en México, ca. 1942 Emigración Florencio Delgado Gurriarán Ramón Cabanillas Álvarez	Ver Transcripción da Florencio Delgado Gurriarán con Ramón Cabanillas Álvarez en México, ca. 1942 Florencio e Ramón eran amigos en Galicia, ambos os dous afiliados ao Partido Galeguista e exiliados no país azteca en 1939. Aquí aparecen, posando de maneira divertida, nun día de lecer. O poeta colaborou no seu exilio con varias organizacións como a Alianza Nacional Galega, o Ateneo de Galicia en México ou O Fogar Galego; ademais, dirixiu a revista Saudade. En 1944 participou como mandatario do Partido Galeguista no pacto Galeuzca, formando parte do Consello de Galiza en México. Tras a fundación do Padroado da Cultura Galega en México, que impulsou a creación da revista Vieiros, participou na súa dirección xunto con Carlos Velo e Luís Soto. En 1963 publicou Galicia infinda e en 1981 Cantaneras. Cinco anos máis tarde saíu editado en México o seu derradeiro libro, titulado O soño dun guieiro. Pecha esta fiestra
	Carlos Velo conversando cos seus amigos Luis Buñuel, Jeanne Rucar e Gabriel García Márquez, ca. 1970 Emigración Luís Buñuel Gabriel García Márquez Carlos Velo	Ver Transcripción da Carlos Velo conversando cos seus amigos Luis Buñuel, Jeanne Rucar e Gabriel García Márquez, ca. 1970 En 1939 Carlos Velo, cun salvoconduto do exército republicano, pasou a Francia como refuxiado e acabou no campo de concentración de Saint-Cyprien. Grazas aos irmáns Fernando e Susana Gamboa, embarcou rumbo a México no vapor Flandre. Á súa chegada, Velo asume a secretaría xeral do Comité Técnico de Ayuda a los Republicanos Españoles. En 1942 colaborará na fundación da revista Saudade xunto a Xosé Caridad Mateo, Florencio Delgado Gurriarán e Ramiro Illa Couto e, en 1959, da revista Vieiros. Mentres desenvolve unha destacada carreira no cine mexicano, non perde contacto coa colectividade galega exiliada e participa na fundación do Padroado da Cultura Galega ou preside a delegación do Consello de Galiza en México. Pecha esta fiestra
	Emblema da Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, ca. 1921 Emigración Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales en la República Argentina	Ver Transcripción da Emblema da Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, ca. 1921 Tal como indica o nome elixido para a nova entidade, tivo dende os inicios a finalidade expresa de loitar pola emancipación económica, cultural, política e social dos galegos, principalmente dos que vivían do campo. Esta organización defendía o ideario republicano e de esquerdas e o agrarismo rexional. Pronto aparecen disensións entre dous sectores: os que se declaran galeguistas, que priman os intereses de Galicia na súa loita, e o sector socialista, para os que a defensa da república, do obreiro e dos ideais de esquerdas son prioritarios. Pecha esta fiestra
	Zapateiro galego en Paderborn, cidade de Renania do Norte-Westfalia, ca. 1969 Emigración	Ver Transcripción da Zapateiro galego en Paderborn, cidade de Renania do Norte-Westfalia, ca. 1969 O ourensán Severino Gil emigrou a Alemaña en 1969, con 20 anos acabados de cumprir. Alí traballou no seu oficio de zapateiro, pero axiña conseguiu un contrato na industria metalúrxica Hella en Hannóver, onde estivo varios anos "cortando chapa". No ano 1978 retornou á súa localidade pero volveu emigrar coa súa muller, esta vez a Suíza. Alemaña promoveu sempre a temporalidade dos seus emigrantes cunha política de atracción de emigrantes varóns, mozos e sen cargas familiares que poñía moitas trabas á reagrupación familiar ou á concesión da nacionalidade. Pecha esta fiestra
	Grupo de emigrantes galegos na construción en Alemaña, anos 60 Emigración	Ver Transcripción da Grupo de emigrantes galegos na construción en Alemaña, anos 60 O sector da construción alemán precisaba abundante man de obra, pouco cualificada. A maioría destes traballos eran ocupados por emigrantes galegos, como este grupo de arzuáns que posa na foto diante da urbanización que estaban a construír na cidade de Niedereschach, en Baden-Württemberg, unha das zonas con máis presenza de galegos e galegas. Moitos destes traballadores viñan contratados a través da Oficina Federal de Colocación e do IEE. Era a chamada "emigración asistida", que estaba regulada por ambos os gobernos. Pero moitos, calcúlase que un de cada tres emigrantes, decidiron marchar pola súa conta, procurando transporte, traballo e aloxamento polos seus propios medios, grazas a maioría das veces aos contactos establecidos previamente por familiares ou coñecidos. Esta emigración "irregular" e que non aparece nas estatísticas oficiais foi intensa na década dos anos 60. Pecha esta fiestra
	Emigrantes galegas nunha fábrica en Alemaña, anos 70 Emigración	Ver Transcripción da Emigrantes galegas nunha fábrica en Alemaña, anos 70 Carmen Martínez Rey, natural de Mazaricos, marchou moi nova a Alemaña e comezou a traballar xunto con outras amigas da mesma zona nunha fábrica metalúrxica, onde facían pezas para outras industrias. En Alemaña as mulleres emigrantes non só traballaron no servizo doméstico e na hostalaría, senón que accederon a postos na industria téxtil e da confección, na industria alimentaria, na eléctrica –manipulación e montaxe de aparatos–, na óptica e na mecánica. Tratábase de tarefas realizadas a miúdo por quendas, arreo e en cadea de montaxe, con salarios situados nos niveis máis baixos da escala salarial, e que os empresarios alemáns trataban de cubrir con mulleres inmigrantes, novas, solteiras e sen fillos. Pecha esta fiestra
	Emigrante galego en Holanda xunto cos seus compañeiros de traballo, ca. 1972 Emigración	Ver Transcripción da Emigrante galego en Holanda xunto cos seus compañeiros de traballo, ca. 1972 Vicente Castro traballaba na construción en Mos, a súa localidade natal, cando viu un anuncio en que se solicitaba xente para traballar en Holanda. As condicións laborais e o bo salario fixeron que se decidise a emigrar xunto cun compañeiro de traballo de Nigrán. Deixaba en Galicia a súa muller e catro fillos. Marchou cun contrato laboral para traballar nunha fábrica de conservas e matadoiro porcino de Uithoorn, preto de Amsterdam. Holanda non foi un dos destinos principais dos e das emigrantes galegas cara a Europa pero Vicente considera a súa experiencia de catro anos moi positiva. Adaptouse moi ben, pese ás dificultades do idioma e chegou a aforrar uns cartos cos que volver a Galicia e construír a súa casa. Retornado, grazas á experiencia adquirida, conseguiu un traballo no mesmo sector na súa terra. Pecha esta fiestra
	De festa cunhas amigas españolas en Eidhoven, ca. 1975 Emigración	Ver Transcripción da De festa cunhas amigas españolas en Eidhoven, ca. 1975 A emigración de Rosiña foi froito do reagrupamento familiar. Seu pai emigrara nos anos 60 a Holanda cun contrato laboral na fábrica de Philips de Eidhoven e levaba residindo alí uns anos. Cando Rosiña contaba con 16 anos, en 1973, seu pai reclamou a familia e instaláronse na cidade holandesa. Cos anos, ela tamén traballou na mesma empresa por mediación de seu pai. A integración no país foi complicada, principalmente polo descoñecemento do idioma pero tamén polas grandes diferencias culturais e de modo de vida da sociedade holandesa. Na maioría das ocasións os galegos e galegas mantiñan a sociabilidade circunscrita ás relacións de amizade con outros emigrantes, nos que se apoiaban en caso de necesidade. Rosiña foi socia, xunto coa súa familia, do Centro Español, lugar de encontro, asesoramento e lecer dos españois que residían en Eidhoven. Pecha esta fiestra
	Reunión festiva de galegos en Anveres, ca. 1963 Emigración	Ver Transcripción da Reunión festiva de galegos en Anveres, ca. 1963 Nesta imaxe vemos a Juan gozando dunhas horas de descanso xunto con varios amigos, emigrantes coma el. Nos anos 60 e 70 a maioría dos españois que chegaban a Bélxica eran galegos e asturianos. Traballaban na construción, na industria do automóbil, do vidro, metalúrxica e na hostalaría. As mulleres emigrantes atoparon ocupación na industria química e farmacéutica e no sector sanitario. As e os galegos eran ben aceptados na sociedade belga, que os consideraba bos traballadores e pouco conflitivos. Unha característica salientable deste país é que as súas leis facilitaban o reagrupamento familiar debido ao problema demográfico que padecían; así, os gobernos tiñan políticas para favorecer a instalación estable dos emigrantes e das súas familias. Pecha esta fiestra
	Unha viaxe sen retorno: Pontiac Bonneville 1959, Cidade de Panamá, ca. 1960 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Unha viaxe sen retorno: Pontiac Bonneville 1959, Cidade de Panamá, ca. 1960 Pontiac foi unha marca de coches producida por General Motors e das máis vendidas nos Estados Unidos, Canadá e México dende 1926. Na imaxe vemos os tres irmáns Barreiro (Francisco, Manolo e Amador), a carón e enriba dun coche do modelo Bonneville, do que eran copropietarios Manolo e Amador. En 1963 deciden realizar unha viaxe a Galicia que duraría seis meses, pero non foron sós, pois o seu automóbil de moda cruzaría o Atlántico con eles. Durante os meses de vacacións percorreron as incontables festas de verán por toda a xeografía galega, rodaron e rodaron causando sensación ao seu paso. Finalmente, ese peculiar e rechamante acompañante quedou en terra, coas súas anécdotas gardadas nun alpendre de Forcarei. Pecha esta fiestra
	Reunión familiar nun evento da Asociación de Damas Españolas e Panameñas (ADEP), Colón, Panamá, ca. 1975 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Reunión familiar nun evento da Asociación de Damas Españolas e Panameñas (ADEP), Colón, Panamá, ca. 1975 Avelina Meleda González, natural de Pazos de Arenteiro, Boborás (Ourense), traballaba como modista en Galicia xunto ao seu home, Jesús, que era xastre. Os cartos daban para vivir mais non para aforrar, polo que comezan a facer plans para emprender a súa propia aventura migratoria, tal como viñan facendo os seus veciños e algúns achegados da familia. O destino elixido foi Panamá e o seu marido decide ir abrindo camiño primeiro para probar sorte e máis adiante mandar buscar a Avelina e as súas fillas, Ana e Marilú. O primeiro ano de estancia no Istmo estivo reunindo cartos para pagar a pasaxe (15 000 pesetas). Mentres, Avelina quedaría en Galicia cosendo día e noite e criando as nenas. Despois as tres marcharon en barco a través da Comisión Católica de Migracións. O destino definitivo foi a cidade de Colón, na marxe da Canle de Panamá. Ao pouco tempo da súa chegada púxose a coser para as mulleres “americanas” (así lles chaman ás estadounidenses), italianas e gregas. Co paso do tempo lograron establecer o seu propio negocio familiar, unha moblaría na que se vendía de todo. Avelina foi, sen dúbida, unha muller emprendedora, sen medo ao traballo e con tempo para integrarse coa colectividade galega en Colón e co resto de españolas que a través da ADEP, entidade da que tamén foi presidenta, realizaban diversas actividades sociais. As fillas de Avelina e Jesús estudaron nun colexio suízo, pois a súa educación era unha prioridade para ela. Pecha esta fiestra
	Reunión de amigos en Changuinola, Bocas del Toro, Panamá, ca. 1977 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Reunión de amigos en Changuinola, Bocas del Toro, Panamá, ca. 1977 A finais dos anos 60 e principios dos 70 existiu unha pequena emigración procedente da comarca do Carballiño cara ao norte de Panamá. Formaron un auténtico monopolio de moblaría en Changuinola, poboado e centro bananeiro máis importante da provincia de Bocas del Toro. María Elena Benedetto Banga (a segunda pola dereita) é natural de Vilachá, concello de Boborás. Filla dun matrimonio formado por un italiano e unha galega, ambos emigrados en Caracas, lugar onde se coñeceron. Os seus país tiveron cinco fillos e María Elena foi única que colleu rumbo a Panamá. Sendo moi noviña, con tan só dezaseis anos, casou con Jaime Sieiro. Coñecéronse nunha das viaxes de verán que facía Jaime á parroquia de Feás (concello de Boborás). En Panamá tiveron tres fillos. O retorno da familia a Galicia fíxose entre 1987 e 1990, primeiro voltou María Elena cos fillos e logo Jaime. Pero, como resulta bastante habitual dentro das familias galegas con polo menos unha experiencia migratoria, o seu fillo Francisco retoma a aventura migratoria cara ao Istmo no ano 2011, co que repite un pouco a historia que a súa nai comezou unha tarde de verán. Pecha esta fiestra
	Desfile da Escola Finca 42, a simbiose perfecta, Changuinola, ca. 1985 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Desfile da Escola Finca 42, a simbiose perfecta, Changuinola, ca. 1985 Jacqueline Sieiro Benedetto, filla de Maria Elena e Jaime, foi unha alumna destacada da Escola Finca 42. Na imaxe pódese apreciar a Jacqueline xunto a outros compañeiros no desfile da escola celebrando os “Días Patrios”, que teñen lugar no mes de novembro, coa bandeira panameña e engalanada cunha cinta sobre o seu uniforme escolar. O feito de levar a bandeira era un privilexio reservado para os mellores alumnos de cada promoción. O mimetismo cultural era tal que, aínda estando lonxe da terra, os emigrantes se esforzaban por realizar actividades para conmemorar datas significativas para eles como colectividade étnica. Así, cada ano os irmáns Sieiro Benedetto vestíanse tamén cos seus traxes de galegos para celebrar o 25 de Xullo no Centro Español de Changuinola, a festa máis grande para os emigrantes e onde se xuntaban entre 20 e 30 rapaces. Pecha esta fiestra
	Tres xeracións e un destino, Panamá 1907, 1941 e 1951 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Tres xeracións e un destino, Panamá 1907, 1941 e 1951 Emilio Barreiro Varela inicia a súa aventura migratoria en 1907, cando marcha para traballar nas obras da Canle de Panamá. O seu periplo migratorio cambia de rumbo e diríxese a Nova York pero intercala tempadas en Galicia ata o retorno definitivo. O seu fillo, Emilio Barreiro Mariño, decide repetir o primeiro destino do seu pai e en 1941 viaxa a Panamá, mentres que a súa muller e fillos permanecen en Galicia. Alí fai traballos de albanelaría e cantaría, e en 1951 manda chamar os catro fillos: Francisco, Gumersindo, Manolo e Amador. Nun principio traballan no sector da construción, ata que en 1953 tres dos catros irmáns Barreiro deciden adquirir en propiedade o famoso restaurante El Gato Negro, situado no barrio de Santa Ana, na cidade de Panamá. O establecemento hostaleiro era moi popular polas saborosas comidas a bo prezo. Comentan algúns clientes panameños que alí aprenderon a comer “garavanzos”, entre outros pratos españois. Pecha esta fiestra
	Unha galega na Illa do Encanto, Utuado, Porto Rico, ca. 1980 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Unha galega na Illa do Encanto, Utuado, Porto Rico, ca. 1980 Cando falamos de emigración galega a Porto Rico o primeiro que nos ven á mente é un grupo de guardeses que probaron sorte nese destino migratorio a mediados do s. XX., posto que crearon un foco de atracción para o resto de paisanos e forxaron un posto importante dentro da rede de tecido comercial da illa. Nesta ocasión atopámonos cun caso diferente que rompe o molde do devandito modelo migratorio. A historia que se desprende desta imaxe fala dun matrimonio mixto, formado pola galega Amalia Dapena Baqueiro e o boricua Eduardo Cintrón Cruz. Coñecéronse nos anos 50, sendo Eduardo un mozo estudante de Medicina, na Universidade de Santiago de Compostela. O destino fixo que casasen e marchasen vivir a Utuado, na illa de Porto Rico. Alí naceron os seus catro fillos: Eduardo, Amalia, María Fernanda e Fabiola. As contrariedades do destino fixeron que o retorno a Galicia fose un acontecemento moi doloroso, marcado polo repentino falecemento do Dr. Eduardo Cintrón Cruz. A volta definitiva de Amalia cos catro fillos adolescentes provocou un novo comezo para todos. Pecha esta fiestra
	Un guardés máis en Santo Domingo. República Dominicana, ca. 1968 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Un guardés máis en Santo Domingo. República Dominicana, ca. 1968 José Manuel Pacheco Lomba, nacido en 1951 e natural da Guarda, emigrou no barco Covadonga á República Dominicana en 1967, coa súa recentemente estreada maioría de idade. Chegou primeiro a Porto Rico, onde o veciño coñecido na súa parroquia como “Fochas” e radicado nesa illa o recolle para levalo ao aeroporto e poder seguir rumbo ao seu destino definitivo, que sería a República Dominicana. José Manuel non era un emigrante habitual daquela época. Non era labrador senón un estudante da Escola Náutica de Vigo que decide marchar detrás de varios curmáns cos que logo prosperaría na illa. Pecha esta fiestra
	Todo queda entre familia, Santo Domingo, ca. 1968 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Todo queda entre familia, Santo Domingo, ca. 1968 Na República Dominicana o guardés José Manuel Pacheco Lomba traballou como empregado na tenda do seu curmán –José Rodríguez Lomba– chamada El Encanto, situada na avenida Duarte 196, nunha das principais arterias de Santo Domingo. A dita tenda foi adquirida polo seu curmán despois de moito esforzo e dedicación, pois comezou vendendo zapatos por todo o país. Co paso do tempo o noso protagonista tamén chegou a ser accionista da empresa. Na actualidade o local deste famoso comercio está ocupado polos Hipermercados Olé. Pecha esta fiestra
	Cuadrilla de traballadores galegos no sector eléctrico en Canberra, ca. 1976 Emigración Migracións	Ver Transcripción da Cuadrilla de traballadores galegos no sector eléctrico en Canberra, ca. 1976 Antonio Toubes, natural do Saviñao (Lugo), emigrou a Australia a comezos da década dos 70. Traballou en Sydney e Canberra nunha empresa eléctrica con outros compañeiros españois e italianos. Á marxe dos acordos gobernamentais, os galegos e galegas chegaban ao país ben por chamamento de familiares ou veciños, ben contratados polas empresas e fábricas necesitadas de man de obra cualificada, como lle pasou a Antonio. Instaláronse en cidades como Melbourne, Sydney ou Canberra e traballaron na construción, na hostalaría, montando pequenos negocios etc. No país austral permanecen os descendentes destes emigrantes que se senten australianos pero tamén galegos e galegas, que aman o noso país e a nosa cultura a través dos relatos dos seus. Pecha esta fiestra
	A Bella Otero (Valga 1868 - Niza 1965). A raíña valguesa da escena Emigración Artes escénicas Mulleres Artistas Memoria e voces femininas da diáspora galega Carolina Otero "A Bella Otero"	Ver Transcripción da A Bella Otero (Valga 1868 - Niza 1965). A raíña valguesa da escena Filla de nai solteira, Agustina Carolina del Carmen Otero Iglesias naceu na parroquia pontevedresa de San Miguel de Valga, o 4 de novembro de 1868. Viviu xunto á súa nai e catro irmáns. Tratábase dunha familia sumida na miseria. A súa nai, Carmen Otero Iglesias, era coñecida como “A piñeira”, pois alimentaba os fillos grazas a recoller piñas no monte e vendelas como combustible para facer lume e dar calor. O seu destino estivo marcado por un suceso nefasto de violencia, pois foi vítima dunha brutal violación no monte Terroeira, sendo aínda unha rapaza preadolescente, de once anos de idade. Logo do acontecido, foi trasladada ao Hospital Real de Santiago, debido a unha aparatosa e preocupante hemorraxia. As secuelas psíquicas e físicas, xunto ao rexeitamento de parte da veciñanza, foron un dos desencadeantes da fuxida da súa localidade. Existen varias versións sobre a forma en que a Bella Otero fuxiu de Galicia e descoñécense os detalles sobre a súa aparición en Barcelona e máis tarde en París. A historia da súa vida está envolta nun halo de fantasía e misterio. Fálase dunha historia de vida chea de datos autobiográficos inventados. O certo é que a súa sona tivo unha repercusión internacional. A Bella Otero logrou moverse en círculos culturais de vangarda da Belle Époque. A súa fermosura, destrezas artísticas, sedutora indumentaria e bo manexo de idiomas abraiaron a poderosos homes da elite; o que provocou que algúns perdesen a cordura e a fortuna. O seu ciclo vital pecharíase dun xeito pouco afortunado, en soidade e sen luxo, debido á súa afección polos xogos de casino, que a levaron á ruína. A pesar da condición económica na etapa final da súa vida, Carolina Otero non esqueceu a súa terra natal —á que nunca máis volveu—, pois deixou unha misiva, dirixida ao alcalde de Valga, na que manifestaba a súa intención de facer beneficiarios de súa herdanza os residentes máis pobres. O dito desexo non se cumpriría, xa que non tiña bens, nin cartos que achegar á comunidade menos favorecida de Valga. A Bella Otero morreu aos noventa e sete anos en Niza, o 10 de abril do ano 1965. Pecha esta fiestra
	Maruxa Villanueva (A Barrela-Carballedo, 1906 - Santiago de Compostela, 1998) Emigración Música popular Teatro Artes escénicas Radio Mulleres Artistas Memoria e voces femininas da diáspora galega Maruxa Villanueva	Ver Transcripción da Maruxa Villanueva (A Barrela-Carballedo, 1906 - Santiago de Compostela, 1998) María Isaura Vázquez Blanco, máis coñecida como Maruxa Villanueva, naceu na Barrela e iniciouse no canto da man da súa nai. En 1926, con tan só vinte anos, cruza o charco cara a Arxentina seguindo a dous irmáns que se anticiparan na aventura migratoria. En Bos Aires desenvolvería o seu talento como cantante e actriz, non sen antes traballar como dependenta nun comercio téxtil, como o facía calquera outra muller emigrante galega da época. O desenvolvemento da súa carreira artística foi impulsado da man dun matrimonio formado polo pianista vasco Juan Gueresta e a súa muller, a cantante galega Esperanza Blanco. En 1936 deixa o seu traballo no sector do comercio debido ao éxito alcanzado, sobre todo entre a colectividade galega residente en Bos Aires. Maruxa colaborou de maneira activa nas actividades desenvolvidas a favor da República española levadas a cabo pola colectividade emigrante na cidade. Nese tempo coñece ao dramaturgo estradense Daniel Varela Buxán, que a convidou a cantar na estrea da obra Se o sei… non volvo á casa, que tivo lugar no famoso Teatro Maravillas. Casou con Daniel pero non sería un matrimonio estable. Formaron a Compañía de Teatro denominada Compañía Gallega de Comedias Marujita Villanueva, coa que se estreou "Os vellos non deben de namorarse" de Castelao. Ademais deste último, Maruxa Villanueva tiña amizade con Salvador de Madariaga, Eduardo Blanco-Amor e Fernando Iglesias “Tacholas”, entre outras figuras destacadas da cultura galega alén mar. O seu retorno a Galicia foi intermitente, regresa en 1949 pero, ao fallar os seus plans de traballo, volve a Bos Aires en 1958, para retornar definitivamente en 1962. Esta vez desempeñaría un importante labor na Casa Museo Rosalía de Castro, da man do Dr. Agustín Sixto Seco, presidente do Padroado Rosalía de Castro. Converteuse nunha especialista no mundo rosaliano e coidadora da dita Casa Museo. Recibiu numerosas distincións polo seu labor activo na difusión da cultura galega fóra e dentro de Galicia. Finou en Santiago de Compostela aos noventa e dous anos de idade, o 24 de novembro de 1998. Pecha esta fiestra
	Pura Vázquez, mestra e poetisa (Ourense, 1918 - 2006) Autores/as Emigración Literatura Mulleres Memoria e voces femininas da diáspora galega Pura Vázquez Iglesias	Ver Transcripción da Pura Vázquez, mestra e poetisa (Ourense, 1918 - 2006) O seu nome completo era Carmen Pura Vázquez Iglesias. Naceu en Ourense en 1918. Como acontecía en moitas familias da época, Pura pertencía a unha familia numerosa. A nai era ama de casa e o pai empregado de Correos. A Coruña foi o lugar que acolleu a toda a familia e lle brindou unha mellora das condicións económicas. Quen ía dicir que aquela nena tan delicada de saúde chegaría a romper moldes a través da súa produción literaria en lingua galega e das súas ensinanzas como mestra. Transcorrendo xa a súa adolescencia e de volta no seu Ourense natal, Pura manifesta unha preferencia polas letras que a fai gozar da lectura e escritura, moitas veces creada por ela mesma. Recibe apoio do seu pai, quen, ante o entusiasmo que Pura manifesta, lle regala a súa primeira máquina de escribir. Comezou con trece ou catorce anos publicando na revista La Zarpa. Estes primeiros traballos foron orientados por Otero Pedrayo. Co estalido da Guerra Civil, o pai de Pura, socialista, pasará tres anos en prisión e o seu mozo Sindo perderá a vida na Batalla do Ebro. Serían tempos difíciles nos que a familia se sostiña co soldo de mestra que percibía a súa irmá Dora. Estudou Maxisterio na Escola Normal de Mestres da Coruña. Dedicarase á docencia no seu destino de Segovia e o seu traballo de mestra non interrompería a súa produción literaria. Debido a certos problemas de saúde, autorizan o seu traslado a Madrid. Na capital coñecería a moitos escritores e intelectuais de renome. Pura atopouse inmersa nun ambiente propicio para publicar os seus escritos nas revistas poéticas españolas de vangarda, e comeza a desenvolver o seu talento no eido da literatura infantil e xuvenil. En 1955 apuntouse á aventura migratoria como unha emigrante galega máis. O seu destino foi Venezuela. A capital caraqueña converteuse nun lugar onde Pura exerceu a docencia aos máis pequenos, entre outros traballos que puido desenvolver. Alí bríndaselle a oportunidade de ampliar o seu círculo de amizades coa intelectualidade galega residente no país e publicará tamén parte da súa obra literaria. As súas colaboracións transcenden as publicacións españolas, xa que as editoriais venezolanas tamén lle fixeron un oco. En Caracas ten varias ocupacións, como a de secretaria na Aseguradora Nacional ou arquiveira no Instituto de Cooperación Educativa. A súa permanencia en Caracas foi intermitente pois veu a Galicia e a Madrid en varias ocasións, pero o retorno definitivo a España tivo lugar en 1969. Casa con Manuel Batanero Almazán, mestre de profesión, o 16 de febreiro de 1975. Dez anos máis tarde o seu home morre a causa dunha grave enfermidade. Este acontecemento fai que Pura decida pouco tempo despois establecerse en Galicia definitivamente. Logo dun tempo de inactividade, volve escribir e publicar artigos en xornais e o seu labor literario continúa ata case o seu falecemento, producido en Ourense o 25 de xullo de 2006. Entre a súa prolífica produción literaria atópanse obras como: Trece poemas a mi sombra (1959), A saudade e outros poemas (1963), Os Aldán foron a América (1996) e Terra matria dos soños (1999). Pecha esta fiestra
	Iolanda Díaz Gallego, sempre en movemento pero coa mente en Galicia Emigración Mulleres Acción sociocultural Identidade cultural Memoria e voces femininas da diáspora galega Iolanda Díaz Gallego	Ver Transcripción da Iolanda Díaz Gallego, sempre en movemento pero coa mente en Galicia Naceu en Sarria en 1934. A nai de Iolanda xa vivira de solteira en Uruguai cos seus padriños, que non tiñan fillos, e retornou con eles en 1931. O pai dela tamén tivera experiencia migratoria pero en Cuba, onde tan só estivo durante tres anos. Casan en Galicia e montan un ultramarinos e casa de comidas. Ambos eran republicanos e o pai de Iolanda viuse obrigado a fuxir, nunca máis souberon nada del. Os padriños de Iolanda marchan de novo a Uruguai en 1941. En 1953 a nai e dous irmáns de Iolanda marchan tamén a terras uruguaias, non sen antes “darlles estudos” aos fillos. Iolanda obtivo o título de Perito Mercantil na Escola de Altos Estudos Mercantís da Coruña, con tan só 19 anos. A súa nai dixéralle: “Iremos de aquí cando ti, que es a maior, remates a carreira, porque entón vas ser como o soporte”. Iolanda marchou cun certificado de penais falso, xa que ningunha muller cunha carreira podía saír ao estranxeiro se non fixo o Servizo Social. Se non tiña o certificado de penais non lle daban o pasaporte. De modo que un xoieiro de Sarria, que viñera de Arxentina, axudouna facendo unha carta en que constaba que ela estaba traballando para el como serventa. Aos seis días de chegar a Monteviedo, Iolanda xa estaba traballando na emblemática tenda London París, na sección de importación e exportación. A súa preparación académica permitiulle traballar no Banco de Galicia, posto que lle facilitou a oportunidade de coñecer moitas persoas influentes, entre as que atoparía varios membros do grupo de exiliados galegos que traballaban desde fóra por e para Galicia. A través dun galego que traballaba nos Laboratorio Icu-Vita, Iolanda coñeceu a Meilán, quen estaba dirixindo unha emisión radial en Radio Carve, escoitada desde o sur de Brasil ata o norte de Arxentina. Na onda CX16 de Radio Carve, chegaríase a emitir o importante programa Sempre en Galicia, que comezou a retransmitirse cada domingo en lingua galega desde Montevideo desde o 3 de setembro de 1950. Iolanda participou asiduamente desde entón no dito programa radial, amosando os seus dotes artísticos, durante vinte e catro anos. Tamén tivo un papel activo na fundación do Teatro Popular Gallego e do Patronato da Cultura Galega, entre outras moitas actividades de dinamización da cultura e lingua galegas. En 1976 a familia retorna a España e establécese na cidade de Barcelona. Iolanda continuou alí co seu labor de difusión e posta en valor da identidade cultural galega, por exemplo coa creación da asociación de emigrantes “O Penedo”, entre outras actividades. Pecha esta fiestra
	Antía Cal. Mestra e pedagoga vocacional Emigración Mulleres Ensino Pedagoxía Memoria e voces femininas da diáspora galega Antía Cal	Ver Transcripción da Antía Cal. Mestra e pedagoga vocacional Nacida na Habana o 18 de abril de 1923, Antía Cal Vázquez era filla de emigrantes galegos orixinarios de Muras. Os seus nomes eran: Vicenta Vázquez e Xosé Cal. Viviu alí cos seus pais ata os nove anos. Sempre comentaba que nesta etapa foi moi feliz en Cuba. Estivo escolarizada no Plantel Concepción Arenal do Centro Galego da Habana. Preocupado pola educación dos fillos, Xosé decide enviar a Galicia á súa muller con eles no barco Cristóbal Colón en 1932, mentres que el permanecería na illa durante 15 anos máis. Tras a chegada a Galicia, o seu fogar foi a casa dos avós maternos, no Mesón Muras, da que conserva moi gratas lembranzas. Antía continuou cos seus estudos no Colexio Dequidt da Coruña, no que tivo boa adaptación. Santiago de Compostela, a onde se mudaron en 1939, sería o seu novo destino familiar. Antía estudou alí, primeiro, Comercio e Maxisterio e, logo, Xeografía e Historia. En 1944, con 21 anos de idade, coñece o que sería o seu marido, o Dr. Antón Beiras, oftalmólogo de Vigo que estaba realizando unha investigación sobre o estrabismo. Deciden casar en 1947 e Antía pon unha condición: ela tamén tiña que atopar traballo. Mentres o dito traballo non aparecía, Antía acompañou a Antón nunha viaxe de estudos por varios países europeos. A estadía que tiveron en Xenebra marcou profundamente a visión de futuro de Antía. Asistiu a un acto do recoñecido pedagogo Pestalozzi, no que descubriu as novas tendencias no desenvolvemento da metodoloxía pedagóxica expostas pola UNESCO. Eses novos coñecementos serían de grande utilidade, tanto para o seu desenvolvemento profesional como para aplicalos na educación dos seus fillos. Despois da citada experiencia, o matrimonio decidiu enviar os seus fillo a cursar a Educación Primaria no Reino Unido. Ela chegou a cumprir o soño de fundar a Escola Rosalía de Castro en Vigo en 1962, na que aplicou todos os coñecementos adquiridos cunha perspectiva educativa revolucionaria, avanzada e un tanto cosmopolita. En 1968 morreu Antón Beiras e Antía quedou viúva con catro fillos e coa responsabilidade de dirixir a súa escola. A metodoloxía aplicada no seu centro educativo rompía co ensino tradicional, sendo unha escola bilingüe, co inglés como segunda lingua, e mixta. O uso do galego normalizouse, sobre todo nas zonas comúns, a pesar da prohibición franquista do seu uso nas aulas. Foi galardoada con varios premios e no 2006 a editorial Galaxia publicoulle as súas memorias: Este camiño que fixemos xuntos. Antía Cal morreu en Moaña (Pontevedra), o 30 de marzo de 2022. O seu legado pedagóxico pasará, sen dúbida, a formar parte da Historia da Educación en Galicia. Pecha esta fiestra
	Ánxeles Alvariño. O legado científico dunha pioneira galega, precursora na investigación oceanográfica mundial Emigración Mulleres Bioloxía mariña Memoria e voces femininas da diáspora galega Ángeles Alvariño González	Ver Transcripción da Ánxeles Alvariño. O legado científico dunha pioneira galega, precursora na investigación oceanográfica mundial Ánxeles Alvariño González naceu en Serantes (Ferrol) o 3 de outubro de 1916. Desde ben pequena caracterizouse por ter unha grande inquietude intelectual. O feito de ser filla dun médico e dunha pianista facilitou, sen dúbida, un ambiente familiar propicio e aberto a fomentar todo tipo de aprendizaxe. En 1933 remata os estudos de Bacharelato Universitario en Ciencias e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. Os seus estudos de Ciencias Naturais na Universidad de Madrid vense interrompidos polo peche das aulas, motivado pola Guerra Civil. En 1940 casa con Eugenio Leira Manso, capitán da Mariña de Guerra Española e Cabaleiro da Real e Militar Orde de San Hermenegildo, e dous anos máis tarde nace a súa filla, María de los Ángeles, que chegou a ser unha recoñecida arquitecta e urbanista radicada nos EE. UU. En 1941 realiza un Máster en Ciencias Naturais con Honores na Universidad de Madrid e imparte clases como profesora de Bioloxía, Zooloxía, Botánica e Xeoloxía, en colexios universitarios en Ferrol ata 1948. En 1951 obtén o Certificado de Doutoramento en Psicoloxía Experimental, Química Analítica e Ecoloxía Vexetal na Universidad de Madrid. Entre 1950 e 1957 é destinada como bióloga mariño-oceanógrafa no Instituto Español de Oceanografía (laboratorio oceanográfico de Vigo). A súa carreira profesional desenvólvese dun xeito espectacular, obtén varias bolsas para realizar investigacións sobre o zooplancto en Inglaterra baixo a dirección de Frederick S. Russell e Peter. C. Corbim. Ánxeles Alvariño foi a primeira muller a bordo dun barco británico de investigación en calidade de científica. Participou en varias expedicións e cruceiros científicos no Atlántico e Pacífico, en buques oceanográficos de Inglaterra, Estados Unidos, España e México. Durante o período 1956-1957, pasa a formar parte do equipo de investigacións científicas sobre zooplancto na Woods Hole Oceanographic Institution de Massachusetts. No ano 1967 doutórase en Ciencias pola Universidad de Madrid coa tese: "Los quetognatos del Atlántico. Distribución y notas esenciales de sistemática". A súa carreira continúa sen pausa, sendo requirida pola Scripps Institution of Oceanography (La Jolla, California) para efectuar investigacións sobre plancto, correntes e dinámica oceánica, onde estivo entre 1958-1969. En xaneiro de 1970 obtén o cargo de Bióloga Investigadora no recoñecido Southwest Fisheries Science Center (NOAA). Ánxeles pasa a ser unha muller precursora na investigación oceanográfica española e destacada científica internacional, chegou a descubrir 22 especies novas de organismos mariños, os indicadores planctónicos para correntes oceánicas e para a pesca. Falece en San Diego (California), o 29 de maio de 2005. Desde Galicia fíxose un recoñecemento da súa importante figura, con tres condicións confluentes: a súa traxectoria profesional, a súa condición de muller e de galega. Pecha esta fiestra
	Nélida Piñón. Escritora e xornalista orgullosa da súa proxenie galega Autores/as Emigración Literatura Novela Mulleres Memoria e voces femininas da diáspora galega Nélida Piñón	Ver Transcripción da Nélida Piñón. Escritora e xornalista orgullosa da súa proxenie galega Nélida Cuíñas Piñón naceu en Río de Xaneiro no ano 1937. É descendente de galegos polos catro costados. De pai galego e nai carioca, filla de galegos. Daniel Cuíñas Cuíñas, emigrante de Cotobade, era o seu avó materno e foi un referente extraordinario para esta recoñecida escritora. O coñecemento do “mundo galego”, como ela mesma sinala, deulle a oportunidade de afondar na súa pertenza a dúas culturas, a consolidar unha identidade híbrida que tanto enriquece a alma. Na súa nenez Nélida viaxa a Galicia cos seus avós maternos e cos seus pais, onde permanece durante case dous anos. A escritora cualifica este ciclo como o máis feliz da súa vida, cheo de aprendizaxes, doutras linguas e paisaxes. Desfrutou da vida no agro dun xeito intenso e conserva aínda na súa memoria todas esas experiencias tan frutuosas. O seu anhelo sempre foi ser escritora e aquela experiencia en Galicia marcaría parcialmente a súa obra literaria. Un fiel exemplo atopámolo no seu libro La república de los sueños (1984), no que recrea o fenómeno da emigración galega e todo o que representa como tal. En 1957 obtén o título de Licenciada en Xornalismo pola Pontificia Universidade Católica do Rio de Janeiro. Desde entón a súa carreira profesional non fixo máis que subir chanzos cara ao éxito absoluto e transcendente. Comeza o seu labor como correspondente na revista Mundo Nuevo e a súa colaboración na revista Cadernos Brasileiros. No mundo literario iníciase coa súa novela Guía-mapa de Gabriel Arcanjo, publicada en 1961, e segue con publicacións como Tempo das frutas (1966), Sala de armas (1973), Fundador (1969) ou A casa da paixão (1972). Por outra banda, Nélida asume a responsabilidade de dirixir varias institucións, como o Laboratório de Criação Literária da Universidade Federal do Rio de Janeiro (1970) ou a Divisão Cultural do Departamento de Cultura de Estado do Rio de Janeiro, entre outras. Ademais foi membro e profesora de diferentes institucións de carácter internacional. Tal é o caso de Phi Beta Delta Honor Society (1993, Universidade de Miami), o Conselho Nacional dos Direitos da Mulher do Rio de Janeiro ou a Academia de Filosofía de Brasil (2006). En 1996 é nomeada presidenta da Academia Brasileira de Letras. Recibiu numerosos galardóns durante a súa longa carreira profesional, entre os que se pode destacar: o Premio Internacional Menéndez Pelayo (2003) e o Premio Príncipe de Asturias das Letras (2005). Ten publicados case unha trintena de libros e na actualidade aínda continúa coa súa produción literaria. Pecha esta fiestra

Temática: Historias de ida e volta

Temática: Historias de ida e volta [378]

Transcripción da Alumnos posando diante do edificio principal da Escola Agrícola Pedro Murias en Vilaframil (Ribadeo), anos 50

Transcripción da Alumnado e mestre da escola financiada pola Alianza Aresana de Instrucción da Habana, ca. 1905

Transcripción da Veciños posando diante das obras da escola de Roupar, ca. 1920

Transcripción da Retrato de Luís Seoane diante dunha das súas obras, ca. 1950

Transcripción da Anuncio da colección Dorna da editorial arxentina Emecé, ca. 1940

Transcripción da Emigrantes galegos nun ultramarinos en Bos Aires, ca. 1962

Transcripción da Restaurante propiedade de galegos en Río de Xaneiro, ca. 1959

Transcripción da Retrato familiar en Petrópolis (Río de Xaneiro), ca. 1964

Transcripción da Mécanicos galegos traballando en Los Teques, Venezuela, ca. 1955

Transcripción da Ensinando carpintaría en Puerto La Cruz, ca. 1950

Transcripción da Na construción dunha estrada en Venezuela, ca. 1960

Transcripción da Do Val de Barcala a Caracas, ca.1960

Transcripción da Recordo para a familia en Galicia, La Guayra, ca. 1956

Transcripción da Envío de axuda para a República Española, ca. 1938

Transcripción da Florencio Delgado Gurriarán con Ramón Cabanillas Álvarez en México, ca. 1942

Transcripción da Carlos Velo conversando cos seus amigos Luis Buñuel, Jeanne Rucar e Gabriel García Márquez, ca. 1970

Transcripción da Emblema da Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales, ca. 1921

Transcripción da Zapateiro galego en Paderborn, cidade de Renania do Norte-Westfalia, ca. 1969

Transcripción da Grupo de emigrantes galegos na construción en Alemaña, anos 60

Transcripción da Emigrantes galegas nunha fábrica en Alemaña, anos 70

Transcripción da Emigrante galego en Holanda xunto cos seus compañeiros de traballo, ca. 1972

Transcripción da De festa cunhas amigas españolas en Eidhoven, ca. 1975

Transcripción da Reunión festiva de galegos en Anveres, ca. 1963

Transcripción da Unha viaxe sen retorno: Pontiac Bonneville 1959, Cidade de Panamá, ca. 1960

Transcripción da Reunión familiar nun evento da Asociación de Damas Españolas e Panameñas (ADEP), Colón, Panamá, ca. 1975

Transcripción da Reunión de amigos en Changuinola, Bocas del Toro, Panamá, ca. 1977

Transcripción da Desfile da Escola Finca 42, a simbiose perfecta, Changuinola, ca. 1985

Transcripción da Tres xeracións e un destino, Panamá 1907, 1941 e 1951

Transcripción da Unha galega na Illa do Encanto, Utuado, Porto Rico, ca. 1980

Transcripción da Un guardés máis en Santo Domingo. República Dominicana, ca. 1968

Transcripción da Todo queda entre familia, Santo Domingo, ca. 1968

Transcripción da Cuadrilla de traballadores galegos no sector eléctrico en Canberra, ca. 1976

Transcripción da A Bella Otero (Valga 1868 - Niza 1965). A raíña valguesa da escena

Transcripción da Maruxa Villanueva (A Barrela-Carballedo, 1906 - Santiago de Compostela, 1998)

Transcripción da Pura Vázquez, mestra e poetisa (Ourense, 1918 - 2006)

Transcripción da Iolanda Díaz Gallego, sempre en movemento pero coa mente en Galicia

Transcripción da Antía Cal. Mestra e pedagoga vocacional

Transcripción da Ánxeles Alvariño. O legado científico dunha pioneira galega, precursora na investigación oceanográfica mundial

Transcripción da Nélida Piñón. Escritora e xornalista orgullosa da súa proxenie galega

Transcripción da Hotel Balneario de Cabreiroá, un complexo arquitectónico no que a saúde e o lecer bailan ao mesmo son

Transcripción da Augas de Cabreiroá (Verín)

Transcripción da Home familiar, dos seus e para os seus!

Transcripción da Escola de Artes e Oficios de Vigo, a obra filantrópica de José García Barbón máis destacada

Transcripción da A profesionalización do ensino práctico. Un paso adiante no progreso de homes e mulleres

Transcripción da A Biblioteca Pública Municipal García Barbón, un espazo común ao alcance de toda a cidadanía, Vigo

Transcripción da O influxo de José García Barbón na cidade de Vigo

Transcripción da Avenida de García Barbón, ca. 1909

Transcripción da José García Barbón e o sentimento de gratitude popular

Transcripción da Pedro Murias Rodríguez (Santa Eulalia da Devesa, 1840 - A Habana, 1906)

Transcripción da La Meridiana: motor do progreso indiano

Transcripción da Un distintivo con nome propio, expresión gráfica da formación da identidade das marcas de Pedro Murias

Transcripción da «El que los prueba una vez, los fuma siempre»

Transcripción da Alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias posan diante do edificio principal, sen data

Transcripción da Materialización do soño indiano de Pedro Murias

Transcripción da Lembranza dos ribadenses á memoria de Pedro Murias, ca. 1934

Transcripción da Clases prácticas de agricultura do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias, anos 20

Transcripción da Educación activa no agro: alumnos nunha clase práctica, anos 20

Transcripción da «Velo para crelo»: o coñecemento práctico do que produce a terra

Transcripción da O retorno simbólico do filántropo á súa parroquia natal, ca. 1950

Transcripción da Primeira sede social da ABC del Partido de Corcubión, na rúa Venezuela, 2164, Cidade Autónoma de Bos Aires

Transcripción da O emblemático Campo Corcubión, distintivo da ABC del Partido de Corcubión, ca. 1963

Transcripción da Grupo de baile Alborada da ABC del Partido de Corcubión