Temática: As asociacións microterritoriais da emigración galega en Arxentina

Temática: As asociacións microterritoriais da emigración galega en Arxentina [9]

Data Material Ver
Data Material Ver
Homenaxe a un dos seus veciños máis ilustres: os socios e socias de Hijos de Rianjo posan diante dun cadro de Castelao, ca. 1913
Ver

Transcripción da Homenaxe a un dos seus veciños máis ilustres: os socios e socias de Hijos de Rianjo posan diante dun cadro de Castelao, ca. 1913

Esta sociedade foi creada como unha asociación instrutiva o 26 de abril de 1911 coa intención prioritaria de construír unha escola no seu concello natal. En Rianxo nacera o 29 de xaneiro de 1886 Daniel A. Castelao, referente da cultura e identidade de Galicia.
Na imaxe vemos os socios e socias de Hijos de Rianjo admirando un dos seus cadros, que ten como nome Camiño da festa de Guadalupe, a festa da súa patroa. A obra estivo durante uns anos na sede da entidade rianxeira en Bos Aires como unha das súas propiedades máis queridas, aínda que despois pasou a formar parte dos fondos do Centro Galego de Bos Aires.
Os emigrantes do concello de Rianxo crearon varias asociacións na capital bonaerense, como a Sociedad Protectora Agrícola y Cultural del Ayuntamiento de Rianjo (1923) ou o Centro Cultural de Rianjo (1929). Fusionáronse todas en 1930 baixo a denominación de Sociedad Cultural y Protectora de Rianjo. Castelao, durante o seu exilio, estivo moi vinculado a esta asociación, que lle tributou numerosas homenaxes.


Reunión festiva da sociedade Hijos de Silleda de Protección Mutua, ca. 1920
Ver

Transcripción da Reunión festiva da sociedade Hijos de Silleda de Protección Mutua, ca. 1920

O 15 de agosto de 1908 constituíuse esta sociedade de emigrantes do concello pontevedrés de Silleda residentes en Arxentina. O seu principal obxectivo foi o mantemento dos vínculos de amizade e veciñanza dos seus socios «haciendo revivir los sentimientos de fraternidad nacidos en la infancia». Nos primeiros estatutos prevaleceu a proposta de Antonio Alonso Ríos, un dos seus promotores, quen impuxo a súa finalidade instrutiva, coa creación de escolas nas distintas parroquias como un medio de progreso para os seus veciños e veciñas. A esta asociación deben os silledenses a creación e o mantemento de tres escolas que contribuíron á súa formación educativa. Nelas impartíase un plan educativo redactado por Alonso Ríos, seguindo os postulados didácticos do país de acollida. Desde Arxentina chegaban indicacións para priorizar a calidade da ensinanza, pero tamén para que os edificios dispuxesen de todas as comodidades e medidas hixiénicas máis modernas, ademais de dotar o alumnado de todo o material escolar necesario.
Esta asociación, ademais, financiou numerosas actividades a prol da loita anticaciquil, agrarista e galeguista no concello de Silleda. Para recadar fondos cos que levar a cabo o seu ideario progresista organizaba festivais e banquetes, como o da imaxe, con carácter benéfico.


Convite para a inauguración da sede social de Hijos del Partido Judicial de Lalín, ca. 1936
Ver

Transcripción da Convite para a inauguración da sede social de Hijos del Partido Judicial de Lalín, ca. 1936

Ter unha sede social en propiedade foi unha das aspiracións das asociacións microterritoriais en Arxentina. Cando se creaba unha destas entidades, a falta de recursos obrigaba as directivas a reunirse ben na casa ou negocio dalgún socio, ben en oficinas alugadas para tal fin. Cando o número de socios e socias crecía, as cotas sociais e os cartos recadados nos festivais e banquetes que organizaban dedicábanse ás necesidades máis perentorias: as axudas mutualistas para os socios máis desfavorecidos, o envío de remesas de cartos a Galicia para a construción de escolas, a loita agrarista e galeguista, o arranxo de estradas e camiños, etc. O logro de adquirir unha sede propia prestixiaba a asociación dentro da colectividade. Por iso, organizábase un grande acto festivo ao que se convidaba a todas as entidades e persoeiros da diáspora galega no país.
Neste documento pódese ver unha relación de todas as asociacións de emigrantes que Hijos del Partido Judicial de Lalín invita para celebrar a inauguración da súa sede social, sita na bonaerense rúa Moreno, nº 1920. Podemos coñecer así máis de 150 asociacións galegas de ámbito local que existían nese momento. Era habitual este tipo de convites para participar nas actividades recreativas das entidades máis afíns.


Asemblea xeral de socios da Sociedad agrícola, cultural y recreativa de Residentes del Municipio de Vedra en Buenos Aires, ca. 1920
Ver

Transcripción da Asemblea xeral de socios da Sociedad agrícola, cultural y recreativa de Residentes del Municipio de Vedra en Buenos Aires, ca. 1920

Esta sociedade foi creada o 2 de outubro de 1910 por un grupo de veciños do concello de Vedra que emigraran a Arxentina, coa finalidade expresa de «agrupar en su seno a los convecinos de las doce parroquias de Vedra, con el fin de apoyar moral y materialmente los esfuerzos de sus convecinos que luchaban por emanciparse del prepotente caciquismo imperante». A súa fundación tivo unha finalidade agrarista, coa prioridade de mandar axudas ao Sindicato Agrario de Vedra. No eido cultural e educativo destacan as numerosas remesas de cartos enviadas para o funcionamento de varias escolas creadas nos anos vinte nas parroquias de Vedra, tal como se pode ver no apartado As escolas da emigración do web do CCG.
A falta de entendemento nas prioridades provocou que os emigrantes vedreses en Arxentina, como os doutros concellos galegos, fundasen varias entidades de carácter local e co mesmo ámbito de actuación. O Comité Auxiliar de la Sociedad de Agricultores de Vedra en Buenos Aires, que acabaría fusionado con esta sociedade en 1917 e pasa a chamarse Residentes del Municipio de Vedra en Sud-América; a Sociedad Mutua y Auxiliar de Agricultores del Municipio de Vedra (1920); Unión y Progreso de San Julián de Sales (1913); Nueva Era de Vilanova y sus Contornos (1922); Comisión Pro-Escuelas de Puente Ulla (1926), e Cultura y Progreso Parroquial de Vedra (1917), a única que existe na actualidade.


1919-00-00
Directivos da sociedade Chantada y su partido, 1919
Ver

Transcripción da Directivos da sociedade Chantada y su partido, 1919 en 00/00/1919

Para os emigrantes, formar parte da directiva dunha asociación acreditaba ante a colectividade o éxito da súa experiencia migratoria e supoñía unha reafirmación do seu ascenso social e económico no novo país de acollida. Os emigrantes que lideraban a fundación destas sociedades adoitaban ser persoeiros comprometidos e con boa situación, que eran elixidos por quendas.
Nesta imaxe publicada na revista Vida Gallega aparecen os integrantes da xunta directiva do ano 1919 de Chantada y su Partido, presidida por Manuel Costa (no centro), un dos seus fundadores e quen xa participara na primeira directiva co cargo de contador. Esta entidade foi creada en 1915 e tiña finalidades recreativas e mutualistas, tal como se recollía nos seus estatutos: «construir, cooperar y fomentar la unión de los inmigrantes que un día por causas diversas tuvieron que abandonar su tierra». Na década de 1920 aparecen numerosas mencións na prensa sobre os seus banquetes, reunións sociais e festivais, nos que tiñan moita sona as actuacións do cadro escénico integrado polos seus socios e socias.


1935-00-00
Estatutos sociais do Centro de Protección Agrícola del Distrito de Salceda, 1935
Ver

Transcripción da Estatutos sociais do Centro de Protección Agrícola del Distrito de Salceda, 1935 en 00/00/1935

A fundación desta asociación agrarista xurdiu por iniciativa de Joaquín Fernández Sestelo, farmacéutico de Salceda de Caselas e loitador anticaciquil que fundou o xornal El Despertar, desde cuxas páxinas loitou pola formación de sindicatos agrarios no seu distrito; debido a súa actividade política foi desterrado e tivo que emigrar cara a Arxentina. Alí foi acollido polos residentes da súa comarca e promoveu a idea de crear unha asociación integrada polos residentes en Bos Aires de todas as parroquias do seu concello natal. O 26 de outubro de 1913 é a data fundacional desta entidade, presidida por Constantino Gil e que tiña como obxectivo principal cooperar no desenvolvemento agrario da súa comarca. Así, nas décadas de 1920 e 1930 achegou numerosas remesas económicas ao seu concello destinadas á propaganda agraria e a favor da República e da autonomía de Galicia. Os seus estatutos tamén inclúen a axuda mutua en casos de enfermidade ou necesidade económica para os seus socios e socias e mesmo a repatriación de quen precisase regresar ao terruño. En marzo de 1917 edita La Voz del Centro, un xornal agrarista de grande influencia na colectividade e que anos despois pasa a chamarse El Agrario.


1940-00-00
Socias do Centro Recreativo del Partido de Becerreá nun pícnic, anos 40
Ver

Transcripción da Socias do Centro Recreativo del Partido de Becerreá nun pícnic, anos 40 en 00/00/1940

Esta entidade, fundada en 1927, axiña pasou a formar parte da Federación de Sociedades Gallegas, coa que compartía ideario republicano e agrarista. Foi creada como unha institución recreativa e un centro de cultura e protección para os seus asociados. Para eles era primordial a unión e sociabilidade dos seus membros, tal como acreditaba o seu lema «unidad y confraternidad».
Na imaxe podemos ver unha de tantas festas campestres celebradas polos emigrantes alén mar, neste caso organizada no campo de recreo de Vicente López propiedade da Federación. Alí xuntábanse periodicamente os socios e socias das entidades federadas para manter vivos os lazos de camaradaría e de identidade. Gozaban dunha xornada de ocio seguindo os costumes da súa terra natal (música, gastronomía…) mesturados cos autóctonos do país de acollida, como os asados. Nestes festexos campestres, ademais do lecer que precisaban tras xornadas de duro traballo, lembraban as súas festas patronais e reproducían a solidariedade comunitaria nun contexto perfecto para crear vencellos de amizade e veciñanza. Potenciábase así no imaxinario dos socios e socias a idea da asociación como un referente, un lugar ao que poder acudir en caso de necesidade e no que poder achegar a súa solidariedade cos paisanos máis desfavorecidos.


1948-09-09
A música galega como sinal de identidade cultural alén mar, 9 de setembro de 1948
Ver

Transcripción da A música galega como sinal de identidade cultural alén mar, 9 de setembro de 1948 en 09/09/1948

Na fotografía vemos o Coro Castelao, integrado polos socios e socias de Parroquias Unidas del Ayuntamiento de Rianjo, durante a gravación do Himno a Rianjo, escrito polo xornalista e músico José Arcos Moldes. Este himno era música obrigada nas festas organizadas por esta asociación de rianxeiros e rianxeiras en Arxentina.
A sociedade fundouse en 1934 con finalidades culturais e recreativas. O seu obxectivo principal foi «fomentar entre los asociados el arte musical y escénico y todo lo que se considere útil para la elevación del nivel moral, social, cultural y económico de los socios y sus familiares en particular, y en general, ocuparse del mejoramiento de la clase trabajadora», e para iso creou este coro, de gran sona nas celebracións da colectividade.
En 1963 participou na fusión de todas as entidades microterritoriais do concello de Rianxo, para constituír o Centro Ayuntamiento de Rianjo. A fusión foi o instrumento de supervivencia de moitas destas pequenas asociacións en número de socios, que, co paso do tempo e o descenso da corrente migratoria nos anos sesenta, contaban cunha masa societaria moi envellecida e diminuída. En 1986 as e os rianxeiros e noieses, paisanos de concellos veciños, únense e crean o Centro Noia-Rianxo, que hoxe en día continúa co seu labor de defensa da cultura galega e a fraternidade dos seus integrantes.


1959-08-24
«A nuestro gran amigo y paisano... con el mayor afecto y admiración», 24 de agosto de 1959
Ver

Transcripción da «A nuestro gran amigo y paisano... con el mayor afecto y admiración», 24 de agosto de 1959 en 24/08/1959

Fernando Iglesias, máis coñecido como Tacholas, foi un dos actores galegos máis relevantes alén mar, dinamizador da vida cultural da emigración do Río da Prata. Ourensán de nacemento, emigrou cara a Arxentina en 1929. Axiña se integrou na vida cultural das asociacións galegas e participou nos seus festivais e celebracións con actuacións de gran sona. Actor de recoñecido prestixio, tamén no teatro e cine arxentinos, foi unha das grandes figuras da radio galega, fundador con Maruxa Boga e Alfredo Aróstegui da audición radiofónica Recordando a Galicia (1945), que o converteu nunha figura cotiá e familiar para miles de emigrantes. Nunca esqueceu a súa condición de galego e ourensán e durante toda a súa vida estivo vinculado coas entidades galegas, ben como socio, ben actuando e participando nas súas celebracións e festas, sempre na defensa da cultura e identidade galegas, con actuacións memorables cheas de amor e compromiso pola terra nai.
Na imaxe, a sociedade Hijos del Ayuntamiento de Maside y sus Contornos agradécelle a súa colaboración nun dos seus festivais. Esta entidade foi creada en 1915 con fins instrutivos e mutualistas.


TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Zulueta, AlfonsoValcárcel, MarcosRei, LuísDíaz, AvelinoCastelao, Domínguez, FranciscoIsla Couto, XaimeBusto, GumersindoFernández Cabaleiro, María TeresaCasares, CarlosCastelao, TeresaFernández del Riego, DomingoIsla Couto, RamiroFernández Rei, FranciscoCastro, Rosalía deMateo, SeséIsla Couto, FidelDíaz Gallego, IolandaTorres Queiruga, AndrésCanabal, XesúsCarrión, Xosé LoisGonzález López, EmilioNúñez Feijoó, AlbertoPuente, ManuelMéndez Ferrín, Xosé LuísEstévez Lavandeira, AranchaQuintana Garrido, Xosé RamónCastromil, RamónLosada, BenitoFernández, ElsaCunqueiro, ÁlvaroPereira, VirxiniaLlamas, José LuisTacholas, Fernando IglesiasFernández del Riego, FranciscoInsua López, Emilio XoséNeira Vilas, XoséFreixanes, Víctor F.Vázquez-Monxardín, AfonsoBlanco Amor, EduardoFigueiras, ManuelVidal Carrera, RamiroAlonso Ríos, AntónGonzález Laxe, FernandoCordo Boullosa, ManuelVelo Mosquera, XoséPiñeiro, RamónTojo Sieyro, EmmaSuarez-Vence, JavierAnsias, César Temáticas: Historias de ida e voltaasociaciónsemigraciónÁlbum de Galiciaindustria editorialprensa escritaVoceiros da colectividade galega na emigracionliteraturaAs asociacións microterritoriais da emigración galega en CubaGalegos en Portugal: Xuventude de Galicia - Centro Galego de LisboaemigranteshistoriaAs asociacións microterritoriais da emigración galega en ArxentinaremesasMulleresidentidade culturalaxentes culturaisartes plásticasA Biblioteca América: o legado cultural de Gumersindo BustosociedadeMemoria e voces femininas da diáspora galegarelixiónexilio galegoocioO galeguismo en Américapoesíalinguaacción políticacinemúsicamúsica tradicionalarquitecturaciencianacionalismopolíticacorosA emigración galega nos Estados UnidoseducaciónA pegada educativa da emigración galega en América

Warning: Unknown: 2 result set(s) not freed. Use mysql_free_result to free result sets which were requested using mysql_query() in Unknown on line 0