FONDOS DOCUMENTAIS

Temática: Ares en Cuba: unha emigración mariñeira

  1. Inicio
  2. Fondos documentais
  4. Temática: Ares en Cuba: unha emigración mariñeira

Temática: Ares en Cuba: unha emigración mariñeira [17]

Data Material Ver
Data Material Ver
O viveiro Josefa do Chao coa súa tripulación na badía da Habana, ca. 1900
Emigración Pesca Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da O viveiro Josefa do Chao coa súa tripulación na badía da Habana, ca. 1900

Este barco de pesca, máis coñecido como viveiro, era propiedade de Manuel Suárez Casteleiro, nacido en Redes, que emigrou moi novo á illa de Cuba e acabou convertido nun importante empresario da pesca cubana. A maioría da tripulación dos seus barcos estaba formada por emigrantes aresáns. Este barco tivo como patróns a José Prego (veciño seu), que aparece na fotografía coa súa tripulación, e anos máis tarde ao seu paisano Isidoro Ríos.
Os viveiros eran barcos de vela de dous ou tres paus, cunha eslora de vinte a trinta metros, e tiñan a particularidade de albergar nas súas bodegas tanques cheos de auga de mar que se renovaba constantemente por uns furados no costado. Alí conservábase a pesca (pragos, chernas…) ata que chegaban a porto; o peixe pasábase a unhas cachuchas (especie de gaiolas de madeira) que se mergullaban no mar para mantelo vivo ata a súa venda no peirao co fin de alcanzar así mellor prezo.
Ata os anos 40 non se introduciron as técnicas do frío para conservar o peixe; será daquela cando predominen os barcos neveiros que pouco a pouco levará á desaparición destes barcos.

Pecha esta fiestra
Facendo o corpo ao novo mar. A badía da Habana co Morro ao fondo, ca. 1906
Emigración Pesca Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da Facendo o corpo ao novo mar. A badía da Habana co Morro ao fondo, ca. 1906

Ernesto López Naveiras, grande estudoso da emigración aresá a Cuba, describe claramente o que se atopaban os mozos da comarca de Ferrol cando navegaban nos seus viveiros para amigarse co mar do golfo de México: «Había que ser moi bo mariñeiro para facerse con estes barcos nun mar cheo de correntes, ventos, ás veces endiañados, e costas que os arrecifes de coral facían perigosas e dificultaban o acceso aos peiraos na busca de abrigo. […] As mareas eran de vinte días se collían un bo majal [banco de peixes] que producía nese tempo quince mil quilos de peixe…».
Segundo palabras do propio autor, as zonas de pesca abranguían as augas do litoral mexicano do cabo Catoche ata o límite occidental de Tabasco e fronte ao litoral de Florida.


Pecha esta fiestra
Un día de traballo: o patrón Manuel Martínez ao temón cos seus mariñeiros, de pesca polo Caribe
Emigración Pesca Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da Un día de traballo: o patrón Manuel Martínez ao temón cos seus mariñeiros, de pesca polo Caribe

Os viveiros eran barcos pesados con dificultade para manobrar, polo que precisaban unha tripulación con experiencia e competente. Por iso os donos dos barcos preferían contratar os mariñeiros da comarca de Ferrol, que, aínda que emigraban moi novos, xa sabían do duro traballo no mar. A marea, que duraba de media uns vinte días aínda que variaba segundo a situación dos bancos pesqueiros e da cantidade conseguida, comezaba no peirao dos Cocos en Casa Blanca, onde os viveiros estaban fondeados e onde vivía a maior parte dos mariñeiros galegos. A vida destes mariñeiros era difícil: á dureza do traballo e da climatoloxía do golfo engadíanse unhas condicións laborais pouco favorables. Moitos conseguiron subsistir co seu traballo e formaron alá unha familia; outros, con máis sorte, víronse recompensados e puideron retornar á súa terra cuns aforros que lles permitiron construír ou amañar as súas casas, dar estudos aos fillos, montar un pequeno negocio ou gozar dunha vellez sen atrancos.

Pecha esta fiestra
Viveiristas de Caamouco na hora de xantar, Casa Blanca, badía da Habana, s.d.
Emigración Pesca Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da Viveiristas de Caamouco na hora de xantar, Casa Blanca, badía da Habana, s.d.

A cantidade de galegos que formaban a tripulación dos viveiros era variable en función do tamaño da embarcación. As campañas de pesca da cherna e do prago, en augas do golfo de México, eran unha fonte de recursos económicos moi importante para os mariñeiros. Á hora de falar sobre os pescadores galegos procedentes das rías de Ferrol e Ares é preciso mencionar a coñecida Compañía Cubana de Pesca y Navegación, con Segundo Casteleiro como presidente. En 1919 esta empresa pesqueira tiña unha frota de 47 barcos-viveiro e cada un deles tiña unha capacidade para soportar de 80 a 150 toneladas de pesca. Ademais, contaba cunha ampla infraestrutura composta polo molle dos Cocos en Casa Blanca, vivendas para os seus empregados, talleres de reparación e varios almacéns.
Na imaxe vemos como a tripulación toma un descanso para xantar no barco, case todos co seu chapeu e camisa de manga longa para protexerse do sol tropical da illa, con suficiente comida nas potas e o viño, que non podía faltar.

Pecha esta fiestra
Guadaños que cruzan a badía da Habana
Emigración Traballo Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da Guadaños que cruzan a badía da Habana

Entre a multitude de voces e usos peculiares da illa de Cuba atópase un termo moi vencellado coa emigración galega procedente de Ares. A palabra é guadaño, así definida no Diccionario provincial de voces cubanas (Esteban Pichardo y Tapia, 1836): «Bote pequeño con carroza, de que se usa en el trafico de algunos puertos de la isla, principalmente en el de la Habana, donde es mas comun y general la palabra».
Moitos dos chamados guadañeros ou tamén boteros eran mariñeiros aresáns que conducían esas pequenas embarcacións de remo e velas con teito semicircular. Transportaban pasaxeiros e mercancías dun lado a outro da badía da Habana. Os embarcadoiros da capital eran os de Regla, Casa Blanca e A Habana, que, ao mesmo tempo, marcaban o traxecto de navegación.
O historiador Ernesto López Naveiras foi descubridor das reviravoltas deste oficio exercido por moitos redenses na illa de Cuba.

Pecha esta fiestra
Aponte y Rojo, molle de Regla, A Habana, ca. 1904
Emigración Empresas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da Aponte y Rojo, molle de Regla, A Habana, ca. 1904

Algúns emigrantes orixinarios das parroquias de Ares non chegaron a traballar directamente no mar, senón que se dedicaron a outros mesteres con menos sacudidas pero realmente pouco levadíos. Para os propietarios das carboeiras e almacéns de carbón, esta era unha boa fonte de ingresos. Só precisaban un espazo libre e leña, que sacaban de calquera monte próximo. Era o combustible económico e de alto rendemento utilizado en toda a illa.
Arredor dun 60 % das vendas era para os donos, e os vendedores sacaban ínfimas ganancias. Contan algúns destes que percorrían A Habana de canto a canto: barrios como Marianao, El Cerro, Palatino, La Víbora e Santos Suárez eran algúns puntos da ruta de repartición do galego Xesús Herba, natural de San Xoán de Piñeiro (1910), quen traballaba para un veciño da súa aldea repartindo carbón nun carretón arrastrado por dous cabalos casa por casa. Tras dous anos repartindo esa negra mercadoría, decatouse de que o del era o mar e marchou aos viveiros despois de que o convencesen varios rapaces de Mugardos, Redes, Fene e Pontedeume de que era a mellor opción.
Esta imaxe aparece parcialmente un dos depósitos de carbón da compañía Aponte y Rojo. Tratábase da distribuidora principal de carbón na Habana. Ducias de coches de cabalos saían cada mañá cargados de carbón e os seus vendedores levaban cestas de esparto cargadas ás costas para fornecer as cociñas da capital cubana. Luciano Rojo López naceu en Redes en 1880. Emigrou a Cuba e chegou a ser unha figura destacada na Habana no negocio do carbón. O seu socio era o gaditano Francisco Aponte Freire. Rojo retornou a Galicia en 1919, onde mandou construír a súa residencia, coñecida como a Casa Grande de Redes, caracterizada polo luxo e fastosidade.

Pecha esta fiestra
Alumnado e mestres da Escola da Tenencia
Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAgrupación Instructiva Redes y Caamouco
 Ver

Transcripción da Alumnado e mestres da Escola da Tenencia

O testemuño de Manuel Varela Casteleiro —mariñeiro redense dos que nunca volveron á terra— ilustra moi ben as circunstancias de moitos rapaces de Redes que non podían asistir ás clases de maneira continuada, o ambiente laico e a introdución dos adiantos tecnolóxicos na escola aos que, talvez, non se lles sacaba o máximo proveito:
«Fun algo á escola, que por certo era galeguista cen por cen; a aula dos nenos chamábase “Curros Enríquez”, e a de nenas, “Rosalía de Castro”. Pagábana dende Cuba, e nada de purgatorio, nin arcanxos, nin trinidade, que son cousas de cada un na súa casa, pero non da escola, digo eu. Eso sí, un día chegóu unha máquina de coser e outra de escribir, e anque non se lles deu moito uso alegróunos aquelo e falamos dos veciños que andaban por Cuba e se acordaban de nós… Pero, cada probe, chacho, enterra a seu pai como pode, e eu iba á escola cando chovía, e no bo tempo laboriscaba no agro ou botando a rede […]» (extracto das entrevistas realizadas por Xosé Neira Vilas para o seu libro Galegos no Golfo de México).
Nesta imaxe pódese observar o grupo escolar de alumnos e alumnas da Escola da Tenencia, patrocinada pola Sociedad Instructiva Redes y Caamouco. Os discentes de todas as idades, uniformados co mandil escolar, posan para o fotógrafo diante das bandeiras de España e de Cuba.

Pecha esta fiestra
1905-00-00
Acta de constitución e bases da sociedade Alianza Aresana de Instrucción da Habana, 1905
Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAlianza Aresana de Instrucción
 Ver

Transcripción da Acta de constitución e bases da sociedade Alianza Aresana de Instrucción da Habana, 1905 en 00/00/1905

A Alianza Aresana de Instrucción foi a pioneira das sociedades de ámbito local creadas con finalidades instrutivas e benéficas para o seu concello ou parroquia natal. A partir dela comezaron a agromar centos de asociacións deste tipo, tanto en Cuba como en Arxentina e outros países de acollida, que tanto ben fixeron pola educación e o progreso da nosa terra.
Como aparece escrito, a reunión fundacional tivo lugar no domicilio de Domingo Troche López, un dos seus promotores e que foi elixido o seu primeiro presidente. O seu obxectivo era «hacer un llamamiento a todos los nativos de la villa de Ares con el fin de fundar en su pueblo natal un colegio de Instrucción elemental para niños […] a fin de fomentar y difundir la instrucción de que tan necesitada está aquella villa entre la clase pobre y menos acomodada […]». Outros aresáns destacados que estiveron no xerme deste proxecto foron Cándido Mugía Callobre, José A. Fernández, Darío e Antonio Bugallo, Ildefonso Mugía, Maximiliano Bello, Miguel Bendamio, Manuel García Curbeira, Nicolás López González… No documento podemos ler, ademais, as condicións e o plan educativo da futura escola.
Para conseguir máis fondos créanse delegacións da Alianza nos lugares con maior presenza de aresáns: na illa de Cuba, en Sagua la Grande e en Isabela de Sagua; en Veracruz (México); en Tampa (Estados Unidos), e no mesmo Ares.

Pecha esta fiestra
1906-00-00
Poñendo en marcha un soño: sinatura da escritura de compra do solar para construír o edificio escolar en Ares, 1906
Emigración Ensino Asociacións Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAlianza Aresana de Instrucción
 Ver

Transcripción da Poñendo en marcha un soño: sinatura da escritura de compra do solar para construír o edificio escolar en Ares, 1906 en 00/00/1906

Na imaxe aparecen os directivos da Alianza Aresana de Instrucción tras a sinatura da compra do solar na vila de Ares para edificar un centro escolar da súa propiedade.
A sociedade habaneira, pouco despois da súa fundación e a través da súa delegación en Ares, aluga unha casa na vila que debe acondicionar para cumprir os requisitos dunha escola moderna. Contrata un mestre para que imparta as clases de educación primaria aos nenos máis necesitados da vila. Esta escola foi inaugurada o 1 de xullo de 1904 e contaba con preto de cen alumnos, que tamén podían asistir a clases nocturnas.
O gran número de alumnos e a boa marcha económica da entidade posibilitan a aprobación do proxecto de construción de «dos colegios modernos para ambos sexos». En 1906 a Alianza merca unha finca rústica coñecida como Huerta de Caruncho, cunha superficie de preto de mil metros cadrados. A correspondencia entre a delegación de Ares e a sociedade habaneira é intensa: de Cuba chegan varios proxectos arquitectónicos ata que finalmente o 6 de xullo de 1908 se coloca a primeira pedra nunha festa á que asisten todos os alumnos da escola e os veciños e veciñas da vila.

Pecha esta fiestra
1910-00-00
Dando conta aos socios do labor de dirección e administración da Alianza Aresana de Instrucción, 1909-1910
Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAlianza Aresana de Instrucción
 Ver

Transcripción da Dando conta aos socios do labor de dirección e administración da Alianza Aresana de Instrucción, 1909-1910 en 00/00/1910

Temos aquí a relación de traballos realizados por esta sociedade de emigrantes aresáns durante os anos 1909 e 1910. Na memoria preséntanse datos relacionados coa contabilidade e o estado xeral da entidade, a programación da construción da aula de nenas sobre o plano do grupo escolar, a ornamentación de fachadas, o mobiliario e útiles escolares mercados, o calendario de exames etc.
Xúntase tamén o informe da Comisión Glosa da Alianza Aresana de Instrucción correspondente aos anos arriba mencionados, no que se analizan os gastos da escola. En definitiva, o estado da sociedade en todos os sentidos: recadación de cotas sociais, contas bancarias, capital social, gastos da escola, gastos ocasionados na Habana ou donativos dalgúns socios entusiastas, entre os que cabe destacar a bandeira cubana para que ondee no edificio escolar da Alianza Aresana.
Na memoria preséntanse os habituais datos nominativos, tales como: relación de membros da Xunta Directiva de 1909 a 19010 e da Xunta de Propaganda, membros delegados en Sagua (Cuba) e Veracruz (México), membros da Comisión Administrativa de Ares e nomes dos socios existentes, falecidos e beneméritos.
Cabe destacar un escrito inserido nesta memoria social da Alianza Aresana, asinado por Mercedes Bieito Bouza, titulado «Mi saludo» e do que extraemos unhas palabras:
«Cabe á los aresanos la alta honra, el orgullo legítimo de haber sido los iniciadores entusiastas de ese movimiento salvador que se nota desde hace algún tiempo entre los gallegos emigrados, movimiento tendente á un fin nobilísimo que se exterioriza fundando escuelas en nuestros campos […], allí donde la negligencia de los poderes públicos ha descuidado ese deber.

Pecha esta fiestra
1913-00-00
No estaleiro de Gabriel Palmer en Casa Blanca, 1913
Emigración Pesca Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da No estaleiro de Gabriel Palmer en Casa Blanca, 1913 en 00/00/1913

Para manter en boas condicións a frota pesqueira había que contar con varadoiros e bos estaleiros onde se arranxaban e construían os barcos ou se adaptaban para que funcionasen como viveiros. Na fotografía podemos ver a Gabriel Palmer, en primeiro plano, de orixe mallorquina, cos seus homes de confianza inspeccionando a construción dun neveiro que se chamou Nando Palmer. Palmer era o dono dun dos mellores estaleiros de Cuba no que, ademais de construír barcos, confeccionaban velas e redes e facían as cachuchas para conservar o peixe nos peiraos, ou servía de almacén para os aparellos. Moitos dos seus traballadores eran galegos.

Pecha esta fiestra
1915-00-00
Inauguración da Escola da Tenencia, Redes, concello de Ares, 1915
Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAgrupación Instructiva Redes y Caamouco
 Ver

Transcripción da Inauguración da Escola da Tenencia, Redes, concello de Ares, 1915 en 00/00/1915

No ano 1912, o presidente da delegación de Caamouco, representando a Agrupación Instructiva de Redes y Caamouco da Habana, asina a compravenda do predio de dous ferrados e medio chamado A Tenencia, por un valor de 1604 pesetas. Esta entidade promotora tiña a intención de construír alí un edificio escolar que ofrecese contidos educativos novidosos aos rapaces e rapazas da zona, cos mellores materiais e nunhas óptimas condicións de aprendizaxe. En 1913 asínase o contrato de obra, que estivo a cargo de José Calvo Pérez. Finalmente, a construción da escola levouse a cabo por un valor de 18 060 pesetas.
O 8 de agosto de 1915 as aulas abriron a súas portas a 150 alumnos, e D. Eugenio Vidal e Dª Esperanza Iglesias foron os mestres encargados do ensino. O plan de estudos estaba suxeito a materias como: Lectura, Escritura, Aritmética, Historia e Xeografía, Agricultura, Xeometría, Contabilidade Mercantil, Labores etc. Ademais, recibían coñecementos de fisioloxía, astronomía ou hixiene, por petición da sociedade fundadora. A fermosa edificación alberga na actualidade a Agrupación Instrutiva de Caamouco.
Nesta imaxe aparecen os membros da delegación da sociedade promotora en Caamouco: Nicolás Noche, Francisco Bello, Antonio Bello, Daniel Villar e os mestres Esperanza Iglesias e Eugenio Vilar. Deixamos aquí un fragmento do discurso pronunciado polo secretario da Sociedad de Instrucción Redes y Caamouco, E. Busqués (publicado na sección «Baturrillos», a cargo de Joaquín N. Aramburu, no Diario de La Marina, 27 de outubro de 1917). Este extracto ilustra sentimentos, desexos e accións:
«[…] obra hermosa, que un pequeño número de hombres trabajadores —casi todos pescadores de La Habana— han sabido realizar con patriotismo y amor a la niñez, respondiendo así al noble pensamiento que hace tiempo expusieron a sus convecinos unas cuantas personas de buena voluntad.
Todos los que aquella aldea estábamos convencidos de lo deficiente o casi nula que resultaba allí la enseñanza oficial. Y al hacerse público el propósito, acudimos al llamamiento y a los pocos años de habernos constituido en sociedad, vemos realizados nuestros deseos, teniendo un edificio propio que ha costado cuatro mil duros, y sabiendo que todos los niños de la parroquia llenan las aulas, para cuyo, para cuyo sostenimiento recaudamos recursos suficientes. […] Todo esto lo hemos estado haciendo en silencio, sin alardes, sin jiras y sin bombos de prensa: simplemente contribuyendo todos los hijos de Redes y Caamouco a las colectas con lo que ha permitido la fuerza económica de cada uno».

Pecha esta fiestra
1918-00-00
«Ferretería Casteleiro, Vizoso y Cía.», 1918
Emigración Empresas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da «Ferretería Casteleiro, Vizoso y Cía.», 1918 en 00/00/1918

Un dos establecementos comerciais de emigrantes de galegos na Habana foi a ferraxería dos aresáns Casteleiro e Vizoso. Pola súa actividade vertixinosa, este negocio foi representativo do éxito absoluto ao que aspiraba calquera emigrante da época, razón suficiente pola que valería a pena a aventura migratoria lonxe da súa terra.
Segundo Casteleiro foi un dos xerentes desta empresa, coñecido home de negocios e moi reputado nos círculos sociais de illa, con varios cargos representativos pola súa actividade mercantil e tamén destacado no eido do asociacionismo étnico da Habana, pois formaba parte das directivas do Casino Español, do Centro Galego etc. A outra parte da xerencia formábana Gaspar Vizoso Cartelle e Francisco Vizoso Cancela, que tamén eran figuras recoñecidas no sector do comercio habaneiro pola súa experiencia e seriedade.
Tratouse dunha empresa que destacaba pola súa filosofía no trato cos empregados e polas estratexias avanzadas de comercialización. Importaba a maioría da mercancía de Estados Unidos, Francia, Inglaterra, España e Italia, favorecendo as relacións comerciais con eses países. Os seus empregados iniciábanse como aprendices, alí adquirían coñecementos especializados e moitos deles incluso chegaron a alcanzar un grande éxito profesional. Unha peculiaridade do edificio da sede central, situado na Habana Vella, era que a súa terceira planta estaba dedicada a cociña, comedor e habitación para os empregados que o requirisen.

Pecha esta fiestra
1920-00-00
Regulamento social da Agrupación Instructiva Redes y Caamouco, A Habana, 1920
Emigración Asociacións Educación Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAgrupación Instructiva Redes y Caamouco
 Ver

Transcripción da Regulamento social da Agrupación Instructiva Redes y Caamouco, A Habana, 1920 en 00/00/1920

Desde principios do século XX a creación dun movemento cultural activo, por parte dos emigrantes galegos residentes en América, viuse materializada a través da fundación de sociedades de instrución. O fin era común a todas elas: a construción dun espazo educativo no que as novas xeracións tivesen acceso gratuíto aos coñecementos que lles permitisen alcanzar a máxima autonomía posible, cun espírito de liberdade, tolerancia e entrega ao traballo.
A Agrupación Instructiva Redes y Caamouco foi constituída en 1911 por un grupo de veciños de San Vicente de Caamouco residentes na Habana. Este regulamento social, aínda que non é o primeiro, mantén no seu artigo 1 a necesidade de «fomentar y propagar gratuitamente la enseñanza entre los habitantes de Caamouco, Prov. de la Coruña (España) y las Parroquias colindantes, estableciendo las Escuelas de Instrucción y dirección inmediata de una Delegación que al efecto se establecerá en la citada Parroquia de Caamouco». Tamén expón minuciosamente as funcións, obrigacións e dereitos da directiva, dos socios, da delegación de Caamouco, do profesorado e do alumnado.
Os alumnos e alumnas da Escola da Tenencia eran conscientes do que fixeron os seus veciños emigrantes en Cuba polo seu futuro. Foi este o caso de Leopoldo Blanco, natural de Caamouco e nacido en 1908, quen comentou nunha entrevista realizada por Xosé Neira Vilas: «Vir dar a tan lonxe, se cadra para non volver, véndose en figuras cada día para ir vivindo, a cobadazos con todo, e enriba adicarse a xuntar, centavo a centavo, para facer unha escola na aldea de orixe, é cousa de mérito».

Pecha esta fiestra
1939-00-00
Carné de socio do Centro Galego da Habana do mariñeiro de Redes José Pazos Deus, 1939
Emigración Pesca Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraCentro Galego. A Habana
 Ver

Transcripción da Carné de socio do Centro Galego da Habana do mariñeiro de Redes José Pazos Deus, 1939 en 00/00/1939

A miúdo, se tiñan posibilidades, os emigrantes galegos, tamén os aresáns, facíanse socios das grandes sociedades benéficas galegas creadas na illa: a Beneficencia de Naturales de Galicia e/ou o Centro Galego da Habana. Estas grandes entidades ofrecíanlles os servizos sanitarios, educativos e benéficos que precisaban para vivir con tranquilidade en Cuba. Grazas ao Centro Galego podían, en caso de continxencia, acceder a uns servizos médicos de primeira calidade. Nuns traballos tan duros como os de mariñeiro ou pescador era moi necesaria esa cobertura sanitaria. Tamén contaban cunha sección de educación que lles permitía asistir a clases nocturnas, ben para aprender a ler e escribir, ben para ampliar os seus estudos, co fin de así ascender na súa profesión, como por exemplo conseguir o título de patrón.
José Pazos Deus emigrou da súa Redes natal a Cuba moi novo e xa en 1913 conseguira o título de patrón de pesca para traballar «desde el Puerto de La Habana a Cabo de San Antonio». Seguramente para facilitar o seu traballo e integración na illa, ese mesmo ano conseguiu a cidadanía cubana. Pero nunca deixou de formar parte da colectividade e continuou vinculado coas asociacións creadas para a protección e axuda mutua dos emigrantes galegos.

Pecha esta fiestra
2008-00-00
O edificio escolar da vila de Ares construído polos seus emigrantes, 2008
Arquitectura Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeiraAlianza Aresana de Instrucción
 Ver

Transcripción da O edificio escolar da vila de Ares construído polos seus emigrantes, 2008 en 00/00/2008

Este magnífico edificio é o mellor símbolo para lembrar a todos os seus emigrantes e todo o ben que estes fixeron para o progreso e modernización dos seus veciños e veciñas. A edificación ten unha clara inspiración indiana, cunha rica decoración que lle proporciona uniformidade ao conxunto pese a ter varias fases na súa construción. Tal como podemos ler na memoria social da Alianza Aresana de 1908, decídese «construir el aula de los niños, la más urgente para trasladar a ella a los alumnos que se encuentran ya escolarizados, en la segunda el aula de las niñas y en la tercera el módulo de unión entre ambas. Esta subdivisión del proyecto se debe a que la disponibilidad económica actual no permite abordar el total de la obra. [...] El importe de la obra realizada asciende a 7773 pesetas, en las que se incluye mobiliario y material escolar».
As escolas Alianza Aresana foron inauguradas o 15 de novembro de 1908 como centro de ensino primario para os nenos da vila. Hoxe en día os aresáns e aresás poden gozar do edificio que funciona como centro sociocultural que leva como homenaxe o nome dos seus promotores.

Pecha esta fiestra
2020-00-00
Unha das casas indianas que se conservan na vila mariñeira de Ares, 2020
Arquitectura Emigración Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira
 Ver

Transcripción da Unha das casas indianas que se conservan na vila mariñeira de Ares, 2020 en 00/00/2020

Esta fermosa casa foi construída a finais dos anos 20 do pasado século sobre a antiga casa familiar dos Ramos Bugallo, situada nunha das principais rúas de Ares. Foi herdada polas irmás Josefa e Sara, casadas cos emigrantes aresáns en Cuba Arturo Fuentes Rodríguez e Emilio Fernández López, que ao regresar decidiron instalarse na súa vila natal. En realidade estamos a falar de dúas vivendas separadas por unha medianeira e cuxas fachadas teñen un esquema compositivo moi similar que lles aporta unidade. Destacan as grandes galerías de estilo modernista con vidros de cores e molduras decorativas, obra do recoñecido carpinteiro aresán Ángel García. Tamén hai que salientar as cornixas e os ornamentos de forxa de clara inspiración modernista.
Este é un exemplo das moitas casas que os emigrantes da zona levantaron para vivir ou para pasar tempadas tras o seu regreso de Cuba. Estas casas eran o soño de todo emigrante cando regresaba, como símbolo do seu ascenso social e económico.

Pecha esta fiestra
TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Seoane, Luís;  Seoane, Maruxa;  Fernández del Riego, Francisco;  Díaz Pardo, Isaac;  Hervella, Evelina;  Maside, Carlos;  Dieste, Rafael;  Varela, Lorenzo;  García-Sabell, Domingo;  Paz-Andrade, Valentín;  Laxeiro, ;  Castelao, ;  Maiztegui, Isidro B.;  Otero Pedrayo, Ramón;  Blanco Amor, Eduardo;  Cañas, Pilar;  Arias “Mimina”, Carmen;  Prada, Rodolfo;  Piñeiro, Ramón;  Cuadrado, Arturo;  Colmeiro, Manuel;  Fole, Ánxel;  Núñez Búa, Xosé;  Iglesia Alvariño, Aquilino;  Díaz, Xosé;  Ledo, Xohán;  Canabal, Xesús;  Díaz, Avelino;  Cabanillas, Ramón;  Otero Espasandín, Xosé;  López García-Picos, Carlos;  Díaz Dorado, Diego;  Díaz Arias de Castro, Camilo;  Ferreiro, Celso Emilio;  Neira Vilas, Xosé;  Vilanova Rodríguez, Alberto;  Curros Enríquez, Manuel;  Pita, Emilio;  Álvarez Blázquez, Xosé María;  Eiroa, José Gabriel;  Baltar Domínguez, Antonio;  Cao, José María;  Cunqueiro, Álvaro;  Carballo Calero, Ricardo;  Gómez Cobas, Casimiro;  Fernández, Valentín;  Cruces, Fortunato;  Pereira Caamaño, Fernando;  Álvarez Blázquez, Emilio;  Villamarín Prieto, José;  Temáticas: migracións;  Fondo: Luís Seoane depositado na Fundación Luís Seoane. ;  artes;  Historias de ida e volta;  Álbum da Emigración;  Álbum de Galicia;  literatura;  artes visuais;  Álbum de Galicia;  autores/as;  Fondos de Radio Nacional de España en Galicia;  música;  asociacións;  prensa escrita;  medios de comunicación;  asuntos particulares;  entrevista;  Colección: Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane;  Mulleres;  política;  socioloxía;  espazos artísticos;  acción sociocultural;  A nova Sargadelos;  historia;  Mulleres no Álbum de Galicia;  radio;  remesas;  educación;  Fábrica de Porcelanas La Magdalena;  exilio;  ensino;  poesía;  Mulleres galegas na emigración;  As iniciativas educativas da emigración galega;  A cultura galega alén mar;  Novas realidades migratorias a América nos anos centrais do século XX;  O exilio galego;  No centenario da Federación de Sociedades Galegas da República Arxentina;  100º Aniversario da ABC del Partido de Corcubión;  As asociacións microterritoriais da emigración galega en Cuba;  As asociacións microterritoriais da emigración galega en Arxentina;  Voceiros da colectividade galega na emigracion;  Outros destinos da emigración galega;  150º Aniversario da Sociedad de Beneficencia de Naturales de Galicia;  O labor filantrópico dos irmáns García Naveira en Betanzos ;  A pegada educativa da emigración galega en América;  premios;  Fardel d’eisilado;  novela; 

Warning: Unknown: 2 result set(s) not freed. Use mysql_free_result to free result sets which were requested using mysql_query() in Unknown on line 0