Arquivo de noticias do CCG

A figura de Valentín Lamas Carvajal (Ourense, 1849-1906) está unida á publicación O Tío Marcos d’a Portela, pioneira dos medios de comunicación en galego. Este sábado 7 de febreiro, día en que se cumpren 150 anos da saída á rúa da histórica cabeceira, Ourense acollerá varios actos de homenaxe. Un roteiro polos lugares destacados na vida de Lamas Carvajal, unha placa conmemativa, un concerto e un xantar popular lembrarán a importancia do seu legado. O Consello da Cultura Galega (CCG) xunto cunha serie de entidades deseñaron o programa que se estenderá ao longo de todo o ano.

O Tío Marcos d’a Portela é o gran pioneiro dos medios de comunicación en galego. Promovido por Valentín Lamas Carvajal (Ourense, 1849-1906), de periodicidade quincenal, chegou a ter unha tiraxe de 4.000 exemplares. A comisión de coordinación do 150 aniversario da publicación presentou hoxe os actos que conmemoran a efeméride. César Manuel Fernández Gil, vicepresidente segundo da Deputación de Ourense; Rosario Álvarez, presidenta do Consello da Cultura Galega, Valentín García, secretario xeral da Lingua da Xunta de Galicia; María López-Sández, membro da comisión executiva da Real Academia Galega; Armando Ojea, concelleiro de Ourense; Afonso Vázquez Mondarxín, coordinador da comisión, xunto con representantes da Asociación de Medios en Galego, La Región, Liceo de Ourense, a coral Ruada e a Fundación ONCE mais familiares de Valentín Lamas Carvajal detallaron no centro Cultural Marcos Valcárcel de Ourense os eixes das actividades previstas. Un roteiro, un xantar popular, un concerto, xornadas de divulgación e a dixitalización da colección completa, destacan entre as propostas que acollerá a cidade de Ourense ao longo deste ano.

O Consello da Cultura Galega (CCG) realizou no serán deste xoves unha sesión plenaria na que se detallou a programación prevista para 2026. A análise da paisaxe, os medios de comunicación en galego xunto co fortalecemento institucional, a asesoría e a acción exterior son liñas prioritarias da institución para este ano. Na sesión tamén se presentou o balance de 2025, no que se desenvolveron 106 actividades presenciais; houbo 27 itinerancias de 13 exposicións, tres delas de nova creación; realizáronse 37 informes de asesoría e puxéronse en rede especiais, fondos documentais e materiais de diferente formato. Ao plenario asistiu o Presidente de Honra da institución, o presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda Valenzuela.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Antonio Raimundo Ibáñez (Ferreirela de Baxo, 1749 - Ribadeo, 1809). Foi un empresario industrial e mercantil que impulsou a creación dun dos primeiros altos fornos do país, que serviu para modernizar a sociedade local da época, eminentemente labrega. Xosé Ramón Fandiño é o autor da entrada que está dispoñible para consulta no web do CCG.

José María Castroviejo (Santiago de Compostela, 1909 - Pontevedra, 1983) foi un escritor, poeta e xornalista, pioneiro da ecoloxía e da defensa da natureza. Formou parte do Seminario de Estudos Galegos e publicou varios traballos na revista Nós. A súa entrada, elaborada por María Castroviejo, vén de incorporarse ao Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Ángel Brage Villar (Santiago de Compostela, 1903 – 1983). Foi director de orquestra teatral, profesor de piano e director da Escola Municipal de Música de Santiago. Loitou porque se recoñecera a música como disciplina universitaria e mantivo activa a Escola durante a Guerra Civil e Posguerra. David Ferreiro Carballo asina a entrada que está dispoñible para consultar no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Elsa Sánchez de Oesterheld (Bos Aires, 1925-2015), defensora dos dereitos humanos, integrante da Asociación Civil Avoas de Praza Maio. Dedicou a súa vida a procurar aos seus netos, nados en cativerio, despois do golpe militar de 1976 en Arxentina, co que perdeu á maior parte da súa familia. Carme Vidal é a autora da entrada que está dispoñible para consulta no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Xoán Manuel Lípez Eirís (Carballo, 1952- A Coruña, 2017). Foi un actor, escenógrafo e deseñador de vestiario e unha figura pioneira do Teatro Independente Galego que participou na fundación da Escola Dramática Galega. Ao longo da súa vida profesional estivo vencellado a Casahamlet, traballou co actor e dramaturgo, Manuel Lourenzo e diversas agrupacións como o Teatro Circo, a Compañía Luís Seoane, o Centro Dramático ou Teatro Elsinor. Ana Abad de Larriva é autora da entrada que xa está dispoñible.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe as entradas de dúas figuras do Rexurdimento galego. Dunha banda a de Teodosio Vesteiro Torres (Vigo, 1847- Madrid, 1876), xornalista, poeta, escritor e profesor de música que impulsou a creación da asociación La Galicia Literaria e publicou a obra de Galería de gallegos ilustres. Da outra, a de Alfredo Vicenti Rey (Santiago de Compostela, 1850- Madrid, 1916), xornalista, escritor e político, director do xornal El Liberal e deputado a Cortes. Xurxo Martínez González é o autor de ambas as dúas entradas que xa están dispoñibles para consulta no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Felipe Cordero Carrete (Redondela, 1894 - Santiago de Compostela, 1988) Foi un profesor de Historia, Filosofía e Inglés, así como investigador. Membro da Real Academia Galega, do Seminario de Estudos Galegos e Director da Residencia de Estudantes da Universidade de Santiago de Compostela, desenvolveu proxectos culturais como a Fundación Rosalía de Castro e a Editorial Bibliófilos Galegos. Participou na creación do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento e durante a Guerra Civil, axudou a salvagardar a biblioteca da institución. Diana Duo Ramila é a autora da entrada que está dispoñible para consulta no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Celso García de la Riega (Pontevedra, 1844-1914). Foi un historiador e escritor considerado como o primeiro impulsor da teoría galega de Cristóbal Colón. Ao longo da súa vida profesional tivo múltiples intereses e salientou en diversas facetas, como a política, a investigación no eido literario e histórico, o xornalismo e as artes plásticas. Foi un dos fundadores da Sociedad Galicia Literaria e membro da Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra, ademais de ser un dos primeiros socios da Real Academia Galega trala súa fundación. Guillermo García de la Riega Bellver é o autor da entrada que está dispoñible para consulta no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Pedro González Pérez (Santa Marta de Ortigueira, 1188- Cartaxena, 1267). Foi un bispo franciscano que salientou pola súa obra intelectual e científica. Durante o seu prelado escribiu varias obras das que se conservan un tratado astronómico, un libro sobre o estudo dos animais e unha obra arredor da economía e goberno domésticos. Ao longo da súa vida mantivo unha fonda relación co rei Afonso X, de quen se di que o menciona nas súas Cantigas. Lúa Blanca Garea é a autora da entrada que está dispoñible para consultar no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de Antonio López Ferreiro (Santiago, 1837- Vedra, 1910). Foi un cóengo compostelán que destacou en moitos ámbitos. Impulsou as escavacións que remataron en 1879 co achado dos restos do Apóstolo e dos seus discípulos Atanasio e Teodoro baixo o altar maior. Na casa na que naceu hai unha inscrición que o define como “bô galego, bô sacerdote, bô historiador, bô literato, dino por todo de perdurante lembranza”. Xosé Ramón Fandiño é o autor da entrada que está dispoñible para consulta no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora hoxe a entrada de José Fernández Vide (Ourense, 1893-1981). Foi compositor, director e instrumentista e, segundo explica Javier Jurado na entrada do Álbum, “a través das súas composicións e do seu labor educativo, Vide contribuíu de maneira substancial ao enriquecemento do patrimonio musical de Galicia e das comunidades galegas no estranxeiro”.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora a biografía Francisco Conesa (La Unión, Murcia, 1944 - 2016). Na súa terra natal foi moi coñecido pola súa faceta de pintor e escultor, mentres que en Galicia "desenvolveu unha prolífica carreira como escenógrafo e deseñador de vestiario vinculada ao teatro galego". Así o explica Ana Abad de Larriva na entrada que hoxe se publica no web do CCG.

O Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega (CCG), incorpora a entrada da condesa de Barrantes, Julia Becerra Malvar (Salcedo, 1892-Madrid, 1974), tamén coñecida como “condesa Boa”. Detrás do seu título nobiliario “agóchase unha muller fascinante, que non tivo medo a meterse en política, enfermeira na Segunda Guerra Mundial, chegou a cantar na Scala de Milán, e foi anfitrioa do Pacto de Barrantes, considerado a orixe do primeiro Pacto de Autonomía de Galicia” afirma a xornalista Maruxa Alfonso Laya, autora da entrada que hoxe se publica no web do CCG.

"A importancia que a monfortina Mercedes Mariño González acadou no teatro, na canción e no cinema é tan fonda como o descoñecemento sobre a súa figura" explica Montse Fajardo de Mercedes Mariño (Monforte de Lemos, 1909 - Santiago de Compostela, 1995) na entrada que hoxe se incorpora ao Álbum de Galicia. A colección de biografías do Consello da Cultura Galega engade a traxectoria da que foi a primeira actriz e cantante galega que se converteu nunha estrela en Estados Unidos.

Aurora Pereira Carballo (Santiago, 1940-2023), coñecida como Aurichu Pereira, foi ”unha muller loitadora e unha creadora valente”. Así describe Mercedes Rozas a esta pintora, deseñadora, creadora e activista cultural na entrada que se acaba de incorporar ao Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega.

Lola Arribe Dopico (Ferrol, 1938-2016) foi unha muller íntegra e valente, destacou na política, na lingüística e na galeguización da liturxia. A súa entrada, asinada por Manuel Rivero Pérez acaba de incorporarse ao Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega.

Valentín Lamas Carvajal (Ourense, 1849-1906) foi, ademais de poeta e narrador, xornalista de oficio que “actuou sobre a cultura galega do seu tempo e moi consciente do seu papel de promotor de ideas de restauración cultural no seo do pobo”. Así o asegura Afonso Vázquez-Monxardín, autor da entrada que hoxe se incorpora ao Álbum de Galicia, colección de biografías do Consello da Cultura Galega. Nela define a Lamas Carvajal como “o cuarto pé do Rexurdimento”.