FONDOS DOCUMENTAIS

Persoa: Jesús García Naveira

  1. Inicio
  2. Fondos documentais
  4. Persoa: Jesús García Naveira

Persoa: Jesús García Naveira [9]

Data Material Ver
Data Material Ver
Figuras representativas dunha vila: os irmáns García Naveira, Betanzos
Emigración Ensino Educación Emigrantes RemesasJesús García NaveiraJuan García Naveira
 Ver

Transcripción da Figuras representativas dunha vila: os irmáns García Naveira, Betanzos

En 1983 trasládase a escultura marmórea dos filántropos García Naveira ata a praza que leva o seu nome, con motivo do cincuentenario do falecemento de Juan. Trátase dunha estatua que estaba situada orixinalmente na parte baixa do parque do Pasatempo. A escultura representa a Jesús sinalando os edificios do asilo e as escolas creadas por ambos os benfeitores, mentres que Juan escoita polo auricular dun teléfono. Sospéitase que a realización do monumento correu a cargo da Federación de Sociedades Obreiras de Betanzos (agricultores, canteiros e carpinteiros, entre outros oficios), en sinal de agradecemento aos irmáns García Naveira, e tamén que foi unha obra encargada ao artista S. Sbricoli.

Pecha esta fiestra
1902-08-17
Lavadoiro público das Cascas, servizo e socialización das mulleres brigantinas (inaugurado o 17 de agosto de 1902)
EmigraciónJesús García NaveiraJuan García Naveira
 Ver

Transcripción da Lavadoiro público das Cascas, servizo e socialización das mulleres brigantinas (inaugurado o 17 de agosto de 1902) en 17/08/1902

Outra das numerosas obras filantrópicas dos irmáns García Naveira foi a construción do lavadoiro das Cascas, edificado na beira do río Mendo. Na actualidade aínda se pode intuír a fermosura desta infraestrutura, de grande utilidade para os habitantes do Betanzos da época:
«Hoy se hizo la entrega oficial del lavadero construido á expensas de los filántropos hijos de Betanzos D. Jesús y D. Juan García Naveira. El edificio es hermoso y está muy bien distribuido. Ha costado 70 000 pesetas. Todo el vecindario de Betanzos y los forasteros que aquí se encuentran acudieron al acto de entrega y bendición del edificio. También acudió el Ayuntamiento, entre mazas, las Sociedades agremiadas y el clero con cruz alzada. D. Jesús García Naveira manifestó que entregaba el edificio al Ayuntamiento a beneficio de las clases desheredadas, creyendo que se llenaba un vacío que se sentía en la ciudad. El alcalde contestó agradeciendo tan importante donativo. El capellán do honor D. Santiago Guerrero, dedicó también al acto elocuentes frases. Como madrina asistió la distinguida esposa del Sr. Linares Astray. Terminado el acto se formó la comitiva que acompañó á la señora de Linares é hijos y á doña Emilia Pardo Bazán, hasta el magnífico hotel que los Sres. Naveira poseen en la plaza de Ariones. Esta noche se celebrarán animados bailes en las sociedades de recreo. Mañana se verificará la gira a Caneiros». Extracto da autoría de Faginas.

Pecha esta fiestra
1910-00-00
Retrato do filántropo Jesús García Naveira, ca. 1910
Emigración Educación EmigrantesJesús García Naveira
 Ver

Transcripción da Retrato do filántropo Jesús García Naveira, ca. 1910 en 00/00/1910

Nacido en Betanzos o 11 de setembro de 1852 no seo dunha familia humilde de labradores, emigrou con apenas 18 anos a Arxentina, reclamado polo seu irmán maior, Juan María, quen, instalado no país, comezaba a ter unha posición desafogada. Os dous irmáns convertéronse en socios en diversos negocios relacionados co comercio téxtil e de importación. Jesús tamén desenvolveu unha intensa actividade financeira e na banca: foi director do Banco Español de Río da Prata, vicepresidente da Cámara Española de Bos Aires e conselleiro-delegado de varias compañías de seguros.
Xa na elite económica do país, casou con Carmen Echevarría y Olaverri, dama arxentina de orixe vasco-francesa, coa que non tivo descendencia.
Na década de 1890 regresa a España e instala a súa residencia en Madrid, aínda que fai frecuentes viaxes a Arxentina para xestionar os seus negocios. Mantén unha íntima relación co seu irmán, a quen visita a miúdo en Betanzos e con quen deseña un amplo abano de actividades filantrópicas a prol dos seus veciños e veciñas a través da creación en 1908 do Patronato Benéfico-Docente García Hermanos, co que financiaron a construción e o mantemento dun asilo e do edificio escolar do mesmo nome.
O 24 de marzo de 1912, nunha das súas viaxes a San Nicolás de los Arroyos, perde a vida vítima dun accidente de tráfico.

Pecha esta fiestra
1915-00-00
Regulamento das escolas García Hermanos, Betanzos, 1915
Emigración Ensino EducaciónJesús García NaveiraJuan García Naveira
 Ver

Transcripción da Regulamento das escolas García Hermanos, Betanzos, 1915 en 00/00/1915

Ao parecer, a dirección do centro de ensino era responsabilidade de Juan García Naveira. A finalidade era aplicar un modelo educativo progresista nun contorno académico agradable e estimulante para o alumnado. Tratábase dun modelo pedagóxico que xa se viña empregando naquelas escolas que se atopaban baixo o patrocinio da Institución Libre de Ensinanza, dirixida por Giner de los Ríos.
O mestre tiña que estar ben cualificado e ter perceptible vocación, para procurar unha educación integral que atendese non só ás necesidades de instrución nos distintos contidos, senón tamén á interacción humana dentro das aulas. O regulamento que aquí se presenta establece as obrigas do persoal docente, entre as que podemos destacar:
«1.º Iniciar y proponer las mejoras y adelantos que les dicte su celo por la enseñanza.
2.º Captarse las simpatías y el cariño de sus discípulos, dispensándoles constante y solícita atención y trato afectuoso, sin menoscabo del respetuoso ascendiente moral que sobre ellos deben ejercer.
3.º No desalentar al alumno porque se equivoque en sus trabajos de cualquier orden que sean: antes bien, con la mayor afabilidad se les acostumbrará á pensar y reaccionar, dando siempre mucha importancia á cada avance, por pequeño que sea, realizado por el educando en el terreno de la investigación».
O profesorado contaba co apoio de axudantes para un mellor desempeño das súas funcións.

Pecha esta fiestra
1917-00-00
O descanso final: noticia do regreso dos restos do filántropo Jesús García Naveira a Betanzos, 1917
Emigración EmigrantesJesús García Naveira
 Ver

Transcripción da O descanso final: noticia do regreso dos restos do filántropo Jesús García Naveira a Betanzos, 1917 en 00/00/1917

A noticia da morte de Jesús García Naveira acaecida de forma repentina en 1912 en Arxentina conmocionou a toda a sociedade betanceira e galega. Xa recoñecido o seu labor filantrópico e benéfico xunto co seu irmán Juan, as homenaxes e tributos aparecen en toda a prensa do momento. Con motivo do seu falecemento, as Sociedades Obreiras de Betanzos organizaron unha velada literaria na que numerosos intelectuais da comarca loaron a súa figura e obra.
No seu testamento deixa un importante legado a beneficio do padroado presidido polo seu irmán Juan, así como outras doazóns para mellorar a vida dos seus veciños e veciñas: 50 000 pesetas para construír unha escola municipal; a mesma cantidade a favor das Sociedades Obreiras de Betanzos, coa que mercaron unha casa que se converterá en Casa del Pueblo sede dos obreiros; 100 000 pesetas para repartir entre 200 familias pobres da vila, e outros legados para familiares e amigos. O total supuxo máis de 1 220 000 pesetas.
En 1917, os seus restos mortais foron trasladados a Betanzos e soterrados nun mausoleo erixido na capela do asilo que mandara construír. A noticia tivo amplo eco na prensa, como neste artigo de Vida Gallega, no que o xornalista menciona todas as súas obras benéficas e o recoñecemento dos seus paisanos «[…] De la Coruña y de todos los pueblos inmediatos acudieron millares de personas a los actos fúnebres, sobre cuya grandeza se destacaron muchos testimonios de la ingenua, fértil y hondísima gratitud de las clases más humildes, las más favorecidas por la generosidad de los hermanos García Naveira».

Pecha esta fiestra
1917-09-02
Escolas García Hermanos, por unha escola aberta que amplíe horizontes para os brigantinos máis novos (inauguradas o 2 de setembro de 1914)
Emigración Ensino EmigrantesJesús García NaveiraJuan García Naveira
 Ver

Transcripción da Escolas García Hermanos, por unha escola aberta que amplíe horizontes para os brigantinos máis novos (inauguradas o 2 de setembro de 1914) en 02/09/1917

Os irmáns García Naveira, como outros indianos enriquecidos, aproveitaron a prosperidade propia para promover o desenvolvemento educativo, cultural, social e material do seu lugar de orixe. Un exemplo ben representativo foi a construción e o mantemento das escolas para os nenos e nenas das clases máis desfavorecidas de Betanzos. As escolas García Hermanos eran coñecidas como escolas do asilo, pois estaban a carón deste. O edificio tiña instalacións independentes para cada sexo, tanto as aulas como os espazos de recreo. Os horarios tamén estaban diferenciados e procurábase que os varóns saísen con media hora de antelación con respecto ás rapazas.
As materias que se impartían ían enfocadas a coñecementos elementais de lectura, escritura, doutrina cristiá e nocións de historia sagrada, ademais de gramática castelá, ortografía e aritmética. Se o orzamento o permitía, o ensino estendíase a materias referidas ao comercio, a industria e as artes. O alumnado recibía vestimenta e calzado gratuíto, ademais dunha comida diaria. Distribuíanse tamén premios entre os máis aplicados e con menos de vinte faltas de asistencia; tratábase, así, de evitar o absentismo escolar, tan común na época, xa que os fillos de familias labregas dedicaban máis tempo aos traballos agrícolas que á adquisición de novas aprendizaxes.
Para ingresar como alumno ou alumna requiríase:
«1.º Tener la edad mínima de cuatro años, poder hablar correctamente, moverse con libertad y valerse por sí mismo en la comida.
2.º Ser pobre, natural de este partido, no padecer enfermedad contagiosa ni de exterior repugnante, ó que exija medicación y cuidados especiales, y acreditar haber sido vacunado. Se dará siempre preferencia a los huérfanos».
A partir de 1915 foron incluídas as clases nocturnas para ambos os sexos, tamén gratuítas. O horario era de 18:00 h a 20:00 h, nas aulas de ensinanza primaria e baixo as directrices dos mesmos docentes que impartían as clases diúrnas.

Pecha esta fiestra
1998-00-00
A praza Irmáns García Naveira, centro da vida social e económica de Betanzos, ca. 1928
Emigración EmigrantesJesús García NaveiraJuan García Naveira
 Ver

Transcripción da A praza Irmáns García Naveira, centro da vida social e económica de Betanzos, ca. 1928 en 00/00/1998

Os veciños e veciñas de Betanzos, beneficiarios da xenerosidade e altruísmo de Jesús e Juan María García Naveira, organizaron diversos actos de recoñecemento e agradecemento polo seu labor a prol dos máis desfavorecidos. Grazas ao seu legado construíronse numerosos edificios para mellorar a vida diaria dos máis necesitados da sociedade betanceira e que puideron gozar xeracións futuras.
Como xusta recompensa o Concello solicitou en 1912, pouco despois da morte de Jesús, a concesión da Gran Cruz da Orde Civil de Beneficencia ao rei Afonso XIII, «por su probado amor al pobre y al necesitado», que se lle impuxo a Juan en 1913 nun grande acto público. En 1925 a praza do Campo, onde estaba situada a vivenda da familia, pasou a denominarse co nome dos filántropos como símbolo do agradecemento de todo un pobo polo seu labor a prol das melloras na vila. Juan gozou tamén en vida, en 1929, dunha homenaxe popular polo seu nomeamento como fillo predilecto da cidade.

Pecha esta fiestra
2009-00-00
Monumento homenaxe aos irmáns García Naveira na súa vila natal de Betanzos, inaugurado en 1925
EmigraciónJesús García NaveiraJuan García NaveiraArquivo da Emigración Galega (CCG)
 Ver

Transcripción da Monumento homenaxe aos irmáns García Naveira na súa vila natal de Betanzos, inaugurado en 1925 en 00/00/2009

Juan María e Jesús García Naveira emigraron a Arxentina e alí lograron unha gran fortuna. Ambos os irmáns foron socios nos negocios e tamén na actividade benéfica e filantrópica que levaron a cabo na súa terra natal. Crearon un padroado benéfico-docente para construír un asilo e un edificio escolar, ademais de varias obras públicas. As Escolas García Hermanos foron inauguradas en 1914, dous anos despois da morte de Jesús na Arxentina. Este, no seu testamento, deixou un legado para construír outro centro educativo que levaría o seu nome e que foi inaugurado en 1918. Juan María residiu coa súa familia en Betanzos ata a súa morte en 1933, rodeado do recoñecemento e gratitude dos seus paisanos.

Pecha esta fiestra
2009-00-00
Un magnífico edificio para as escolas municipais Jesús García Naveira, 2009
Emigración Ensino Educación PedagoxíaJesús García Naveira
 Ver

Transcripción da Un magnífico edificio para as escolas municipais Jesús García Naveira, 2009 en 00/00/2009

No testamento de Jesús García Naveira aparece especificado o legado de 50 000 pesetas para a construción dun novo edificio educativo para a vila. Debía ser unha escola municipal de ensino primario para os nenos e nenas da localidade. A única condición para construíla era a cesión por parte do Concello do soar no Picardel, preto da igrexa de San Francisco.
Axiña se inician os trámites para levar a cabo os desexos do filántropo, quen foi declarado fillo predilecto de Betanzos. O deseño do edificio encargouse ao recoñecido arquitecto coruñés Rafael González Villar. O 17 de agosto de 1917 colocouse a primeira pedra nun acto con grande asistencia popular. Un ano máis tarde foi inaugurado e funcionou durante boa parte do século XX como centro de primeira ensinanza para moitos dos nenos e nenas do municipio, complementando a función docente da outra escola creada polos dous irmáns García Naveira. Hoxe en día continúa con esa función instrutiva que tanto promoveu este indiano.
Para coñecer as características arquitectónicas do edificio pódese consultar a páxina web As Escolas da Emigración do CCG. Hoxe en día, tras unha restauración, continúa a ser un dos edificios máis fermosos da vila betanceira.

Pecha esta fiestra
TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Seoane, Luís;  Seoane, Maruxa;  Fernández del Riego, Francisco;  Díaz Pardo, Isaac;  Hervella, Evelina;  Maside, Carlos;  Dieste, Rafael;  Varela, Lorenzo;  Paz-Andrade, Valentín;  García-Sabell, Domingo;  Laxeiro, ;  Castelao, ;  Maiztegui, Isidro B.;  Otero Pedrayo, Ramón;  Blanco Amor, Eduardo;  Cañas, Pilar;  Arias “Mimina”, Carmen;  Cuadrado, Arturo;  Prada, Rodolfo;  Piñeiro, Ramón;  Colmeiro, Manuel;  Fole, Ánxel;  Núñez Búa, Xosé;  Iglesia Alvariño, Aquilino;  Díaz, Xosé;  Ledo, Xohán;  Canabal, Xesús;  Díaz, Avelino;  Cabanillas, Ramón;  Díaz Arias de Castro, Camilo;  Otero Espasandín, Xosé;  López García-Picos, Carlos;  Díaz Dorado, Diego;  Curros Enríquez, Manuel;  Pita, Emilio;  Álvarez Blázquez, Xosé María;  Neira Vilas, Xosé;  Ferreiro, Celso Emilio;  Vilanova Rodríguez, Alberto;  Eiroa, José Gabriel;  Baltar Domínguez, Antonio;  Carballo Calero, Ricardo;  Cao, José María;  Cunqueiro, Álvaro;  Fernández, Valentín;  Gómez Cobas, Casimiro;  Cruces, Fortunato;  Álvarez Blázquez, Emilio;  Villamarín Prieto, José;  Blanco Amor, José;  Temáticas: migracións;  Fondo: Luís Seoane depositado na Fundación Luís Seoane. ;  artes;  Historias de ida e volta;  Álbum da Emigración;  Álbum de Galicia;  literatura;  artes visuais;  Álbum de Galicia;  autores/as;  Fondos de Radio Nacional de España en Galicia;  música;  asociacións;  prensa escrita;  medios de comunicación;  asuntos particulares;  entrevista;  Colección: Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane;  Mulleres;  política;  socioloxía;  espazos artísticos;  acción sociocultural;  A nova Sargadelos;  historia;  Mulleres no Álbum de Galicia;  radio;  remesas;  educación;  Fábrica de Porcelanas La Magdalena;  exilio;  ensino;  poesía;  Mulleres galegas na emigración;  As iniciativas educativas da emigración galega;  A cultura galega alén mar;  Novas realidades migratorias a América nos anos centrais do século XX;  O exilio galego;  No centenario da Federación de Sociedades Galegas da República Arxentina;  100º Aniversario da ABC del Partido de Corcubión;  As asociacións microterritoriais da emigración galega en Cuba;  As asociacións microterritoriais da emigración galega en Arxentina;  Voceiros da colectividade galega na emigracion;  Outros destinos da emigración galega;  150º Aniversario da Sociedad de Beneficencia de Naturales de Galicia;  O labor filantrópico dos irmáns García Naveira en Betanzos ;  A pegada educativa da emigración galega en América;  premios;  Fardel d’eisilado;  novela; 

Warning: Unknown: 2 result set(s) not freed. Use mysql_free_result to free result sets which were requested using mysql_query() in Unknown on line 0