emigración / / FONDOS DOCUMENTAIS / CONSELLO DA CULTURA GALEGA

Temática: emigración [45]

TERMOS CLAVE DO FONDO Persoas: Murias Rodríguez, Pedro; Busto, Gumersindo; Rodríguez Murias, Jesús; Areas Blanco, Manuel; González Fernández, Ramón; Serra Fernández, Agapito; Blanco de Lema, Fernando; García Naveira, Jesús; García Barbón, José; Fernández Montenegro, José María; Labarta Pose, Enrique; Couto Pulido, Carlos; González, Marcial; Candia López, Manuel; García Naveira, Juan; Temáticas: Historias de ida e volta; emigración; educación; asociacións; emigrantes; A pegada indiana na Mariña lucense; O indiano Pedro Murias e o seu legado na Devesa; O indiano José García Barbón e a súa acción filantrópica; arquitectura; acción sociocultural; Ares en Cuba: unha emigración mariñeira; As asociacións microterritoriais da emigración galega en Cuba; ensino; A Biblioteca América: o legado cultural de Gumersindo Busto; 100º Aniversario da ABC del Partido de Corcubión; teatro; agricultura; Galegos en Portugal: Xuventude de Galicia - Centro Galego de Lisboa; O labor filantrópico dos irmáns García Naveira en Betanzos ; As asociacións microterritoriais da emigración galega en Arxentina; O indiano Fernando Blanco de Lema e a súa acción filantrópica; A emigración galega nos Estados Unidos; O galeguismo en América;

Data	Material	Ver
Data	Material	Ver
	Hotel Balneario de Cabreiroá, un complexo arquitectónico no que a saúde e o lecer bailan ao mesmo son Emigración Remesas	Ver Transcripción da Hotel Balneario de Cabreiroá, un complexo arquitectónico no que a saúde e o lecer bailan ao mesmo son As propiedades beneficiosas das augas do manancial de Cabreiroá eran ben coñecidas polos veciños da zona desde finais do século XIX. O manancial e os terreos circundantes, necesarios para construír as instalacións do balneario, foron mercados por José García Barbón en 1904, quen obtivo a certificación científica das propiedades beneficiosas das súas augas. Estas foron declaradas como augas mineromedicinais polo doutor Santiago Ramón y Cajal e tiveron unha cualificación moi positiva do Charing Cross Hospital. En 1906, unha vez declaradas augas de utilidade pública, créase a planta de envasado e, un ano despois, inícianse as obras de construción do Hotel Balneario de Cabreiroá, que se converte nun referente europeo. Na imaxe vemos un grupo de persoas que gozan da música diante da buvette ou tamén coñecida como pavillón de augas. O balneario non era só un centro para mellorar a saúde dos seus visitantes, senón tamén un espazo de ocio e diversión no que a burguesía socializaba e facía reunións para realizar acordos de negocio. O Hotel Balneario de Cabreiroá funcionou con grande éxito ata 1936. Pecha esta fiestra
	Augas de Cabreiroá (Verín) Emigración Remesas	Ver Transcripción da Augas de Cabreiroá (Verín) «El agua mineral natural Cabreiroá es bacteriológicamente pura y de excelentes condiciones higiénicas… Es absolutamente pura, sin manipulaciones químicas ni agregados artificiales». A publicidade que se lles daba ás augas de Cabreiroá e ao seu Hotel Balneario achegaba completa información sobre os beneficios recibidos a partir do seu consumo, nun contorno inigualable, cheo de confort e diversión, como é o caso desta imaxe. Outros anuncios incluso ilustraban o retrato do Dr. Ramón y Cajal, quen certificou que se trataba dunha auga mineromedicinal. Ademais, os anuncios publicados tamén daban conta dos premios internacionais, como os de París, Xénova e Bruxelas, recibidos en 1908. O certo é que chegou a ser a marca de auga máis exportada cara a América. Pecha esta fiestra
	Escola de Artes e Oficios de Vigo, a obra filantrópica de José García Barbón máis destacada Emigración Remesas	Ver Transcripción da Escola de Artes e Oficios de Vigo, a obra filantrópica de José García Barbón máis destacada Inaugurada en 1886, iniciativa da Sociedad de Socorros Mutuos La Cooperativa, a Escola de Artes e Oficios de Vigo constituíu unha peza esencial no desenvolvemento da cidade olívica. En 1888 pasou a ser de titularidade municipal. José García Barbón realizou varias visitas á sede fundacional da escola, na rúa do Circo, e puido comprobar a estreitura e certa incomodidade na que se impartían os contidos curriculares. O filántropo era ben consciente da importancia que tiña a instrución da xuventude, con medios axeitados e métodos de ensino práctico actualizados. Decidiu dotar a Escola dunha edificación acorde cos principais obxectivos de formación de obreiros especializados. A súa idea era partir dunha base sólida e para iso o mellor era achegar medios axeitados nunhas instalacións amplas, céntricas e esteticamente espléndidas, deseñadas polo arquitecto francés Michel Pacewicz, quen atendeu, de maneira exhaustiva, cada detalle da edificación financiada polo filántropo verinés. O edificio principal abriu as aulas no curso 1900-1901 e no ano 1904 ergueuse o segundo edificio, coñecido familiarmente como “Anejo”. A partir dese momento, os talleres imprimiron carácter aos contidos prácticos impartidos nas aulas, cun profesorado altamente motivado a compartir os seus coñecementos. Aínda que o labor educativo estaba enfocado especialmente á xuventude viguesa obreira, tamén se instruía aos alumnos denominados “estudantes”, que eran aqueles que non acreditaban unha condición de obreiros. As respectivas sociedades obreiras foron grandes impulsoras do funcionamento da Escola de Artes e Oficios, pois animaban aos obreiros a acudir ás aulas sen reparo ningún. Pecha esta fiestra
	O influxo de José García Barbón na cidade de Vigo Emigración Remesas	Ver Transcripción da O influxo de José García Barbón na cidade de Vigo O proxecto do edificio da Escola de Artes e Oficios de Vigo data do ano 1887 e é obra do arquitecto francés Michel Pacewicz pero foi asinado por Dimas Vallorba por razóns de tipo administrativo. O primeiro edificio sitúase nunha parcela que fai esquina a dúas rúas, o que ocasiona que o impacto visual sexa maior. Despois da inauguración do edificio propúxose a súa ampliación en 1904. García Barbón engade un edificio anexo ao proxecto arquitectónico e fai entrega ao Concello de Vigo da correspondente escritura de doazón. Sen dúbida, trátase dunha importante contribución ao desenvolvemento económico da cidade, en calidade de formación práctica especializada nos distintos sectores industriais e comerciais que se estaban desenvolvendo na Galicia deses anos. Pecha esta fiestra
	José García Barbón e o sentimento de gratitude popular Emigración Remesas	Ver Transcripción da José García Barbón e o sentimento de gratitude popular Tras a morte de José García Barbón y Sola, xornais e revistas nacionais e internacionais fixéronse eco do suceso e do pesar sentido, sobre todo polos habitantes de Vigo e comarca. A presenza da súa figura como filántropo e mecenas tivo moito impacto na súa cidade adoptiva. O seu excelente labor de benfeitor deixou unha pegada perenne, que constitúe un elemento máis na configuración da identidade cultural en Galicia. Era un home benevolente que pasaba rapidamente a executar accións de alto poder resolutivo, cubrindo carencias económicas e sociais, nunha comunidade desmotivada pola falta de recursos económicos e culturais. A cidade de Vigo non se podería definir sen a marca García Barbón, que transcende o puramente arquitectónico, representando o ideal dun pobo que merecía a fortuna de acceder ao que máis dignifica ao ser humano: a educación e o traballo. Pecha esta fiestra
	Pedro Murias Rodríguez (Santa Eulalia da Devesa, 1840 - A Habana, 1906) Emigración Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Pedro Murias Rodríguez (Santa Eulalia da Devesa, 1840 - A Habana, 1906) Pedro Murias, rico comerciante e industrial, foi un dos primeiros en converter os primitivos “chinchales” en verdadeiras fábricas de tabaco. Estivo moi vencellado coa colectividade galega residente na illa, sendo tesoureiro e vogal do Centro Galego da Habana e membro protector da Sociedad de Beneficencia de Naturales de Galicia. Foi unha das figuras máis representativas no mundo da manufactura tabaqueira da illa de Cuba e a sona do seu produto chegou a ser referente en países como Francia e Inglaterra. Tamén realizou outras operacións financeiras, froito da diversificación dos seus activos e investimentos. Ademais de destacar polo seu labor filantrópico en Galicia, representado basicamente pola construción dunha escola agrícola na Devesa, Pedro Murias foi moi coñecido en Cuba por múltiples accións. Entre os moitos méritos recoñecidos publicamente pódese salientar o feito de ser merecedor do ingreso como membro da Orden Civil de Beneficencia en 1898, a instancia do gobernador civil de Pinar del Río, polos seus feitos de heroísmo, virtude e abnegación: Destruidas por Maceo a principios de 1896 muchas propiedades y poblaciones huyeron infinidad de infelices sin medios de subsistencia, refugiándose en la playa de Dimas donde por orden del Sr. Murias se proporcionó a todos alimentos, vestidos, medicinas y viviendas… Habiéndoles invadido la epidemia variolosa, mandó médicos para su curación, asistió él mismo á muchos enfermos y gracias a sus cuidados, con exposición de su vida, libró la de muchos semejantes, llegando a poblar dicha playa más de tres mil quinientas personas por lo que, serán libradas de los ataques de los insurrectos, atrincheró el contorno de la población, creó guerrillas montadas y dos compañías de voluntarios; construyó una torre heliográfica; fabricó dos hospitales para los soldados…, construyó un muelle, una iglesia, un cementerio, una escuela, oficina de farmacia, un almacén de géneros alimenticios a precios baratos… Pecha esta fiestra
	Alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias posan diante do edificio principal, sen data Emigración Ensino Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias posan diante do edificio principal, sen data A construción do primeiro edificio, que estamos a ver na imaxe, comezou en 1920. Trátase do inmoble principal, onde estaban situadas as aulas e demais dependencias para o ensino e o profesorado. Edificio de grandes dimensións, estaba formado por un corpo central de planta baixa, primeiro andar e faiado e dúas ás a cada lado. Na planta baixa, á esquerda estaban as aulas, os servizos e unha estancia para o profesorado; na dereita, as dependencias da Dirección da escola, a cociña, o comedor e un almacén de víveres. A súa ornamentación é moi sobria, con numerosos vans e ocos resaltados con molduras. Na fachada destaca a dobre escalinata, que lle dá monumentalidade ao conxunto, cunha fonte central con cabeza de dragón e unha araucaria que lle achega un eixe simétrico. O centro educativo foi inaugurado o 8 de novembro de 1922 e era tradición que no inicio do curso escolar o alumnado se fotografase na escalinata para enviar as imaxes á xunta de patróns na Habana. Pecha esta fiestra
	Materialización do soño indiano de Pedro Murias Arquitectura Emigración Educación Remesas	Ver Transcripción da Materialización do soño indiano de Pedro Murias A idea de terra e progreso estaba intimamente relacionada coa experiencia obtida por Pedro Murias no agro cubano. Deixa como legado a fundación da escola agrícola que levaría o seu nome, nunha das mandas testamentarias redactadas por el mesmo con data do 22 de maio de 1892. Alí manifestou estar “deseoso del mayor adelantamiento agrícola de mi patria”. Un centro educativo pioneiro e que “forzosamente” tiña que ser construído dentro dos límites da Devesa, a semellanza da Colonia Agrícola de Ruysselede en Bélxica. Presentamos aquí algúns planos orixinais que especifican detalladamente varias dependencias da escola, na que se deberían conseguir os obxectivos marcados por Pedro Murias, como o de facer posible a formación técnica e instrumentalización para que a veciñanza adquirise aprendizaxes prácticas sobre labores agrícolas, e a explotación axeitada e rendible do medio agrario. Cada estrutura estaba destinada a cumprir unha función previamente establecida. Pecha esta fiestra
	Lembranza dos ribadenses á memoria de Pedro Murias, ca. 1934 Emigración Educación Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Lembranza dos ribadenses á memoria de Pedro Murias, ca. 1934 A comisión delegada da Devesa foi creada pola fundación habaneira en 1919 para ter un maior control sobre as obras e o funcionamento da escola agrícola pois, debido á distancia, era moi difícil desde Cuba organizar os traballos, controlar os gastos e lograr que se impuxesen as súas ideas para a boa marcha do proxecto. Estivo integrada ao longo dos anos por persoeiros políticos e económicos da Mariña, moitos deles emigrantes enriquecidos retornados de Cuba, polo que se pode considerar que a escola agrícola foi tamén obra destes "habaneiros". O seu nomeamento como membros da comisión era unha honra e sentían como un deber axudar para que o legado do indiano chegase a bo fin. Supoñía, ademais, acadar prestixio social e unha reafirmación na elite da comarca. Desde 1934 e ata 1949, a comisión estivo presidida por Ramón Maseda Villamil, emigrante retornado de Cuba. Nesta imaxe podemos ver varios membros desta comisión delegada con autoridades e persoeiros da sociedade ribadense posando ante o monumento a Pedro Murias. Pecha esta fiestra
	Clases prácticas de agricultura do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias, anos 20 Emigración Educación Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Clases prácticas de agricultura do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias, anos 20 No regulamento da fundación habaneira de 1913 aprobouse a organización da escola agrícola e o proxecto pedagóxico que se quería implementar. As materias debían estar relacionadas coa agricultura seguindo os estudos máis modernos e dispoñía de xeito expreso que tiñan prioridade os coñecementos prácticos e aplicables ao medio en que vivían sobre as clases teóricas, con aulas impartidas por enxeñeiros agrícolas. Como vemos, tratábase dun plan moi ambicioso que, de aplicarse, suporía un grande avance na capacitación agropecuaria dos futuros labregos da comarca ribadense. Pero a realidade foi moi distinta. O primeiro director da escola, Enrique Suárez Couto, cambiou o plan pedagóxico segundo as necesidades que el percibía na comarca. Prevaleceu a gandaría dedicada á produción leiteira, coa mellora das crías a través de cruzamentos con outras razas. Como complemento, a modernización da agricultura estaría baseada na rotación de cultivos das especies máis acordes co clima e o chan da comarca mariñá. Nas terras da escola, o alumnado encargábase da semente cíclica de remolacha, patacas, millo, coles, nabos e avea, moitas veces destinada a alimentar o gando. Pecha esta fiestra
	Educación activa no agro: alumnos nunha clase práctica, anos 20 Emigración Educación Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Educación activa no agro: alumnos nunha clase práctica, anos 20 A Escola Agrícola Pedro Murias foi un centro pioneiro, enfocado a abrir o acceso e abano de posibilidades para os rapaces da súa comunidade de orixe. O ingreso na escola garantía a experiencia directa do alumnado nos labores do agro. Os coñecementos prácticos ían engarzados de xeito directo cos teóricos. Esta metodoloxía facía que a aprendizaxe se consolidase sobre os terreos dedicados a tal fin, seguindo de xeito directo todos os procesos, desde a composición e preparación da terra, plantar as sementes, sistemas de rego e drenaxe, ata a colleita dos froitos. En canto á cría dos animais, o seu manexo nas granxas, alimentación e aproveitamento tamén formaban parte do proceso ensino-aprendizaxe do alumnado. Pecha esta fiestra
	«Velo para crelo»: o coñecemento práctico do que produce a terra Agricultura Emigración Educación Remesas	Ver Transcripción da «Velo para crelo»: o coñecemento práctico do que produce a terra A aplicación práctica dos coñecementos teóricos era unha premisa ou base para conseguir a aprendizaxe efectiva do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias. O plan de estudos, previamente establecido, contemplaba materias como Análise e Prácticas Agrícolas, Xeoloxía e Mineraloxía Agrícola ou Agrimensura e Nivelación. Materias como Álxebra, Debuxo, Física e Química ou Historia Natural non escapaban do currículo e eran impartidas sempre en relación coa agricultura e gandaría. Porén, o plan de estudos sufriu numerosas modificacións desde que comezou a funcionar a escola agrícola como tal, en 1928. O certo é que as decisións tomadas pola xunta de patróns, encargada de materializar o proxecto do indiano devesán, non foron acatadas con rigor. A idea da creación e posta en marcha do centro sobranceiro que o indiano devesán tiña en mente quedou esvaída por diversas circunstancias. Para ter un mellor coñecemento sobre a evolución de todo o proceso de funcionamento deste centro de formación agrícola recomendamos consultar a obra de Ana Cabana (2006): Pedro Murias, tabaqueiro na Habana, indiano na Devesa. Pecha esta fiestra
	Alumnado e mestres da Escola da Tenencia Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira Agrupación Instructiva Redes y Caamouco	Ver Transcripción da Alumnado e mestres da Escola da Tenencia O testemuño de Manuel Varela Casteleiro —mariñeiro redense dos que nunca volveron á terra— ilustra moi ben as circunstancias de moitos rapaces de Redes que non podían asistir ás clases de maneira continuada, o ambiente laico e a introdución dos adiantos tecnolóxicos na escola aos que, talvez, non se lles sacaba o máximo proveito: «Fun algo á escola, que por certo era galeguista cen por cen; a aula dos nenos chamábase “Curros Enríquez”, e a de nenas, “Rosalía de Castro”. Pagábana dende Cuba, e nada de purgatorio, nin arcanxos, nin trinidade, que son cousas de cada un na súa casa, pero non da escola, digo eu. Eso sí, un día chegóu unha máquina de coser e outra de escribir, e anque non se lles deu moito uso alegróunos aquelo e falamos dos veciños que andaban por Cuba e se acordaban de nós… Pero, cada probe, chacho, enterra a seu pai como pode, e eu iba á escola cando chovía, e no bo tempo laboriscaba no agro ou botando a rede […]» (extracto das entrevistas realizadas por Xosé Neira Vilas para o seu libro Galegos no Golfo de México). Nesta imaxe pódese observar o grupo escolar de alumnos e alumnas da Escola da Tenencia, patrocinada pola Sociedad Instructiva Redes y Caamouco. Os discentes de todas as idades, uniformados co mandil escolar, posan para o fotógrafo diante das bandeiras de España e de Cuba. Pecha esta fiestra
	Fraguando un soño coa mente na súa terra Emigración Acción sociocultural Remesas Gumersindo Busto Biblioteca América (USC)	Ver Transcripción da Fraguando un soño coa mente na súa terra Gumersindo Busto pretendeu fundar a Biblioteca América co obxecto de que o alumnado dos distintos niveis de capacitación académica tivese a oportunidade de coñecer canto producía a intelectualidade hispanoamericana nos seus diferentes aspectos: científico, literario, histórico, xeográfico, antropolóxico, artístico etc. Para dar a coñecer a súa obra, enviaba unha carta de petición de colaboración aos directores de numerosos xornais dos distintos países de interese, acompañada do exemplar dun folleto e, máis tarde, do Boletín, no que se publicaban todas as adhesións de institucións hispanoamericanas e particulares, xunto coa listaxe de doazóns recibidas para o proxecto. Deixamos aquí o contido dunha carta remitida a La Correspondencia de Puerto Rico (9 de maio de 1909): «Muy señor mío: Conmemorando el centenario de la independencia americana, se inaugurará en la Universidad de Santiago de Galicia, España, una biblioteca americana denominada “América”, formándola las obras estadísticas, y mapas que sean donados por los que simpaticen con este pensamiento de difusión intelectual en la madre patria y de verdadera confraternidad hispano americana. Para obra tan buena, me permite rogar del señor director quiera dignarse a contribuir con el envío permanente á dicha biblioteca del diario de su digna dirección. Ruégole quiera tener la bondad de informarme del resultado de esta solicitud, para su anotación en el catálogo que se lleva con ese fin. Soy del señor director muy atto. y S.S. Gumersindo Busto». Pecha esta fiestra
	Figuras representativas dunha vila: os irmáns García Naveira, Betanzos Emigración Ensino Educación Emigrantes Remesas Jesús García Naveira Juan García Naveira	Ver Transcripción da Figuras representativas dunha vila: os irmáns García Naveira, Betanzos En 1983 trasládase a escultura marmórea dos filántropos García Naveira ata a praza que leva o seu nome, con motivo do cincuentenario do falecemento de Juan. Trátase dunha estatua que estaba situada orixinalmente na parte baixa do parque do Pasatempo. A escultura representa a Jesús sinalando os edificios do asilo e as escolas creadas por ambos os benfeitores, mentres que Juan escoita polo auricular dun teléfono. Sospéitase que a realización do monumento correu a cargo da Federación de Sociedades Obreiras de Betanzos (agricultores, canteiros e carpinteiros, entre outros oficios), en sinal de agradecemento aos irmáns García Naveira, e tamén que foi unha obra encargada ao artista S. Sbricoli. Pecha esta fiestra
	O crepúsculo do asociacionismo galego en Cuba: directivos da sociedade Progreso de Lousada, A Habana, ca. 1957 Emigración Asociacións Acción sociocultural Remesas Progreso de Lousada (A Habana, Cuba)	Ver Transcripción da O crepúsculo do asociacionismo galego en Cuba: directivos da sociedade Progreso de Lousada, A Habana, ca. 1957 Esta entidade foi fundada en 1916 por emigrantes da parroquia de Santo André de Lousada, en Xermade, para construír unha casa-escola no lugar do Pazo, que foi inaugurada dous anos máis tarde. Tamén sabemos da súa colaboración e apoio ao sindicato agrario da parroquia ou do envío de cartos para melloras na súa vila natal, como a construción dunha estrada ou do tendido de electricidade e de teléfono do concello. En 1957, debido á diminución e envellecemento dos seus socios, decide fusionarse coa sociedade irmá Hijos de Roupar, e xuntan así os seus recursos a prol dos seus socios. Pasan a denominarse Roupar y Lousada e centran os seus esforzos en actividades recreativas e benéficas. Na imaxe destacan os símbolos patrióticos cubanos: a bandeira en primeiro plano e a fotografía do heroe nacional, José Martí, presidindo a reunión. Xa avanzado o século XX, moitos dos seus socios e socias naceran en Cuba e sentíanse plenamente integrados no país, mais non esquecían a terra dos seus devanceiros. Pecha esta fiestra
	A educación como fin primordial: o pasado e o presente das escolas da Unión Hispanoamericana Pro-Valle Miñor (1914-2014) Emigración Ensino Asociacións Remesas Unión Hispano-Americana Valle Miñor	Ver Transcripción da A educación como fin primordial: o pasado e o presente das escolas da Unión Hispanoamericana Pro-Valle Miñor (1914-2014) A sociedade promotora deste centro educativo tivo como obxectivo principal, desde a súa fundación en 1905, a creación de escolas na súa comarca natal. Na primavera de 1909 fundou unha escola na parroquia da Ramallosa, que chegou a ter máis de 180 alumnos. Esta escola funcionaba baixo os postulados pedagóxicos de Ignacio Ares de Parga, baseados no modelo educativo arxentino. O éxito en toda a comarca foi enorme e a gran demanda por parte do alumnado para asistir ás súas clases obrigounos a construír un novo edificio escolar, cuxos planos foron deseñados por Jacobo Esténs Romero. Este magnífico edificio ten planta en forma de U, que xera na parte posterior un amplo patio. Ademais de contar con oito aulas con capacidade para seiscentos alumnos, estaba pensado para dispoñer de numerosos espazos de apoio pedagóxico: biblioteca, laboratorios, gabinete de física e química, enfermaría, un museo de historia natural, aula de música, varios obradoiros (de imprenta, de fotografía, de zapataría e de costura totalmente equipados) e diversas estancias para a vida do profesorado e do alumnado, como cociña, comedor, despachos, dormitorios etc. Nos bloques laterais da zona posterior estaban situadas as oito aulas, con varios roupeiros e aseos para uso do alumnado, ademais de mobiliario práctico e cómodo. O centro escolar ofertaba clases de instrución primaria, pero tamén de iniciación profesional a varios oficios e de técnicas comerciais, e tamén preparaba o alumnado para o bacharelato. Actualmente o edificio, totalmente rehabilitado, forma parte do IES Escolas Proval. Pecha esta fiestra
	A Torre dos Moreno, edificio singular de obrigada visita, Ribadeo, ca. 1915 Arquitectura Emigración Remesas	Ver Transcripción da A Torre dos Moreno, edificio singular de obrigada visita, Ribadeo, ca. 1915 Este palacete modernista, considerado como a obra arquitectónica cosmopolita máis destacada de Ribadeo, non falta en ningunha guía turística de Galicia. Foi promovido cara a 1915 polos irmáns Pedro María e Juan Moreno Ulloa, naturais da vila de Ribadeo e emigrantes de éxito na Arxentina. Dedicábanse á explotación do campo en terras da Pampa e coméntase que fundaron un poboado con moeda propia, utilizado fundamentalmente como residencia dos traballadores contratados por eles. A longa distancia que separaba aos irmáns Moreno da súa terra natal non foi un impedimento para esquecela. Pola contra, destinaron parte da fortuna conseguida en terras arxentinas para favorecer a súa comunidade de orixe. A súa obra filantrópica na vila de Ribadeo foi moi notable. Unha comisión encargouse de tramitar a doazón para a construción dun cantón que levaría o seu nome, hoxe coñecido como Cantón dos Moreno. Tamén foron destinados cartos destes indianos para a reparación de varias rúas da vila, a urbanización da praza do Campo e a reconstrución da capela do Colexio Sagrado Corazón; ademais de importantes donativos ás escolas, o instituto de segundo ensino e centros culturais. En 1932 os seus sobriños fixéronse cargo das doazóns para o cemiterio de Ribadeo. Esta casa tan singular foi construída baixo as directrices do arquitecto Julián García Núñez e o enxeñeiro Ángel Ardex. Unha das súas peculiaridades é que contaba cun ascensor e un sistema interno de recollida de lixo. Os irmáns Moreno nunca retornaron da súa aventura migratoria e tampouco tiveron fillos, polo que a propiedade foi repartida entre distintos herdeiros, que non se fixeron cargo do seu mantemento. Finalmente foi adquirida por unha empresa asturiana, que será a encargada da súa rehabilitación para uso hostaleiro. Pecha esta fiestra
1905-00-00	Acta de constitución e bases da sociedade Alianza Aresana de Instrucción da Habana, 1905 Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira Alianza Aresana de Instrucción	Ver Transcripción da Acta de constitución e bases da sociedade Alianza Aresana de Instrucción da Habana, 1905 en 00/00/1905 A Alianza Aresana de Instrucción foi a pioneira das sociedades de ámbito local creadas con finalidades instrutivas e benéficas para o seu concello ou parroquia natal. A partir dela comezaron a agromar centos de asociacións deste tipo, tanto en Cuba como en Arxentina e outros países de acollida, que tanto ben fixeron pola educación e o progreso da nosa terra. Como aparece escrito, a reunión fundacional tivo lugar no domicilio de Domingo Troche López, un dos seus promotores e que foi elixido o seu primeiro presidente. O seu obxectivo era «hacer un llamamiento a todos los nativos de la villa de Ares con el fin de fundar en su pueblo natal un colegio de Instrucción elemental para niños […] a fin de fomentar y difundir la instrucción de que tan necesitada está aquella villa entre la clase pobre y menos acomodada […]». Outros aresáns destacados que estiveron no xerme deste proxecto foron Cándido Mugía Callobre, José A. Fernández, Darío e Antonio Bugallo, Ildefonso Mugía, Maximiliano Bello, Miguel Bendamio, Manuel García Curbeira, Nicolás López González… No documento podemos ler, ademais, as condicións e o plan educativo da futura escola. Para conseguir máis fondos créanse delegacións da Alianza nos lugares con maior presenza de aresáns: na illa de Cuba, en Sagua la Grande e en Isabela de Sagua; en Veracruz (México); en Tampa (Estados Unidos), e no mesmo Ares. Pecha esta fiestra
1906-00-00	Poñendo en marcha un soño: sinatura da escritura de compra do solar para construír o edificio escolar en Ares, 1906 Emigración Ensino Asociacións Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira Alianza Aresana de Instrucción	Ver Transcripción da Poñendo en marcha un soño: sinatura da escritura de compra do solar para construír o edificio escolar en Ares, 1906 en 00/00/1906 Na imaxe aparecen os directivos da Alianza Aresana de Instrucción tras a sinatura da compra do solar na vila de Ares para edificar un centro escolar da súa propiedade. A sociedade habaneira, pouco despois da súa fundación e a través da súa delegación en Ares, aluga unha casa na vila que debe acondicionar para cumprir os requisitos dunha escola moderna. Contrata un mestre para que imparta as clases de educación primaria aos nenos máis necesitados da vila. Esta escola foi inaugurada o 1 de xullo de 1904 e contaba con preto de cen alumnos, que tamén podían asistir a clases nocturnas. O gran número de alumnos e a boa marcha económica da entidade posibilitan a aprobación do proxecto de construción de «dos colegios modernos para ambos sexos». En 1906 a Alianza merca unha finca rústica coñecida como Huerta de Caruncho, cunha superficie de preto de mil metros cadrados. A correspondencia entre a delegación de Ares e a sociedade habaneira é intensa: de Cuba chegan varios proxectos arquitectónicos ata que finalmente o 6 de xullo de 1908 se coloca a primeira pedra nunha festa á que asisten todos os alumnos da escola e os veciños e veciñas da vila. Pecha esta fiestra
1910-00-00	Dando conta aos socios do labor de dirección e administración da Alianza Aresana de Instrucción, 1909-1910 Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira Alianza Aresana de Instrucción	Ver Transcripción da Dando conta aos socios do labor de dirección e administración da Alianza Aresana de Instrucción, 1909-1910 en 00/00/1910 Temos aquí a relación de traballos realizados por esta sociedade de emigrantes aresáns durante os anos 1909 e 1910. Na memoria preséntanse datos relacionados coa contabilidade e o estado xeral da entidade, a programación da construción da aula de nenas sobre o plano do grupo escolar, a ornamentación de fachadas, o mobiliario e útiles escolares mercados, o calendario de exames etc. Xúntase tamén o informe da Comisión Glosa da Alianza Aresana de Instrucción correspondente aos anos arriba mencionados, no que se analizan os gastos da escola. En definitiva, o estado da sociedade en todos os sentidos: recadación de cotas sociais, contas bancarias, capital social, gastos da escola, gastos ocasionados na Habana ou donativos dalgúns socios entusiastas, entre os que cabe destacar a bandeira cubana para que ondee no edificio escolar da Alianza Aresana. Na memoria preséntanse os habituais datos nominativos, tales como: relación de membros da Xunta Directiva de 1909 a 19010 e da Xunta de Propaganda, membros delegados en Sagua (Cuba) e Veracruz (México), membros da Comisión Administrativa de Ares e nomes dos socios existentes, falecidos e beneméritos. Cabe destacar un escrito inserido nesta memoria social da Alianza Aresana, asinado por Mercedes Bieito Bouza, titulado «Mi saludo» e do que extraemos unhas palabras: «Cabe á los aresanos la alta honra, el orgullo legítimo de haber sido los iniciadores entusiastas de ese movimiento salvador que se nota desde hace algún tiempo entre los gallegos emigrados, movimiento tendente á un fin nobilísimo que se exterioriza fundando escuelas en nuestros campos […], allí donde la negligencia de los poderes públicos ha descuidado ese deber. Pecha esta fiestra
1914-00-00	O Círculo Habanero de La Devesa, 1914 Emigración Asociacións Acción sociocultural Remesas Sociedad de Instrucción y Recreo Círculo Habanero de La Devesa (A Habana, Cuba)	Ver Transcripción da O Círculo Habanero de La Devesa, 1914 en 00/00/1914 A Sociedad de Instrucción y Recreo Círculo Habanero de La Devesa constitúe unha das primeiras sociedades galegas de adscrición parroquial creadas na illa de Cuba. Foi fundada polos emigrantes orixinarios de Santalla da Devesa o 31 de decembro de 1911. Os seus obxectivos principais eran prestar socorro á veciñanza máis necesitada e recadar fondos para financiar as festas patronais nas respectivas parroquias de orixe, ademais de construír edificios escolares, lavadoiros e cemiterios, entre outras obras filantrópicas de interese para a comunidade. A súa directiva fundacional estaba formada por José Acevedo, primeiro presidente e un dos seus principais promotores e beneficiarios; José R. Alonso, secretario, e Ramón P. Murias, José A. Posada, Julio Raimundo, Melchor Rodríguez, Benito F. Fernández, José F. Fernández, José M. Graña, Ángel Ríos, Antonio Pérez, José Molejón, Isidro Martínez e Benito Fernández, vogais. En 1919 quedou inaugurada unha primeira escola destinada a ofrecer os servizos educativos gratuítos aos nenos e nenas da Devesa, Rinlo e Vilaframil. En 1921 inauguraron o recinto co edificio social e dúas escolas. Que mellor maneira de recadar fondos que a celebración de festas e xantares cos paisanos e compañeiros de aventura migratoria. As actividades de lecer eran multifuncionais, pois servían para pasar tempo de lecer e interacción social, reforzadas coas manifestacións de solidariedade coa terra natal. Temos aquí un exemplo, o programa da «Gran Jira» celebrada nos xardíns da cervexaría La Tropical, na que recreaban as tradicións galaicas con bailes, alimentos e bebidas da Galicia natal. A música tradicional galega non podía faltar e deleitaba sempre aos asistentes de todas as idades. Pecha esta fiestra
1915-00-00	Inauguración da Escola da Tenencia, Redes, concello de Ares, 1915 Emigración Asociacións Educación Remesas Ares en Cuba: unha emigración mariñeira Agrupación Instructiva Redes y Caamouco	Ver Transcripción da Inauguración da Escola da Tenencia, Redes, concello de Ares, 1915 en 00/00/1915 No ano 1912, o presidente da delegación de Caamouco, representando a Agrupación Instructiva de Redes y Caamouco da Habana, asina a compravenda do predio de dous ferrados e medio chamado A Tenencia, por un valor de 1604 pesetas. Esta entidade promotora tiña a intención de construír alí un edificio escolar que ofrecese contidos educativos novidosos aos rapaces e rapazas da zona, cos mellores materiais e nunhas óptimas condicións de aprendizaxe. En 1913 asínase o contrato de obra, que estivo a cargo de José Calvo Pérez. Finalmente, a construción da escola levouse a cabo por un valor de 18 060 pesetas. O 8 de agosto de 1915 as aulas abriron a súas portas a 150 alumnos, e D. Eugenio Vidal e Dª Esperanza Iglesias foron os mestres encargados do ensino. O plan de estudos estaba suxeito a materias como: Lectura, Escritura, Aritmética, Historia e Xeografía, Agricultura, Xeometría, Contabilidade Mercantil, Labores etc. Ademais, recibían coñecementos de fisioloxía, astronomía ou hixiene, por petición da sociedade fundadora. A fermosa edificación alberga na actualidade a Agrupación Instrutiva de Caamouco. Nesta imaxe aparecen os membros da delegación da sociedade promotora en Caamouco: Nicolás Noche, Francisco Bello, Antonio Bello, Daniel Villar e os mestres Esperanza Iglesias e Eugenio Vilar. Deixamos aquí un fragmento do discurso pronunciado polo secretario da Sociedad de Instrucción Redes y Caamouco, E. Busqués (publicado na sección «Baturrillos», a cargo de Joaquín N. Aramburu, no Diario de La Marina, 27 de outubro de 1917). Este extracto ilustra sentimentos, desexos e accións: «[…] obra hermosa, que un pequeño número de hombres trabajadores —casi todos pescadores de La Habana— han sabido realizar con patriotismo y amor a la niñez, respondiendo así al noble pensamiento que hace tiempo expusieron a sus convecinos unas cuantas personas de buena voluntad. Todos los que aquella aldea estábamos convencidos de lo deficiente o casi nula que resultaba allí la enseñanza oficial. Y al hacerse público el propósito, acudimos al llamamiento y a los pocos años de habernos constituido en sociedad, vemos realizados nuestros deseos, teniendo un edificio propio que ha costado cuatro mil duros, y sabiendo que todos los niños de la parroquia llenan las aulas, para cuyo, para cuyo sostenimiento recaudamos recursos suficientes. […] Todo esto lo hemos estado haciendo en silencio, sin alardes, sin jiras y sin bombos de prensa: simplemente contribuyendo todos los hijos de Redes y Caamouco a las colectas con lo que ha permitido la fuerza económica de cada uno». Pecha esta fiestra
1918-00-00	A instrución como motor de progreso e modernización: o proxecto educativo da sociedade habaneira San Miguel y Reinante, 1918 Emigración Asociacións Acción sociocultural Remesas Sociedad de Instrucción Hijos de San Miguel y Reinante (A Habana, Cuba)	Ver Transcripción da A instrución como motor de progreso e modernización: o proxecto educativo da sociedade habaneira San Miguel y Reinante, 1918 en 00/00/1918 As asociacións instrutivas tiñan moi claro o proxecto educativo que querían implementar nos centros educativos que financiaban. Dende A Habana chegaban os regulamentos educativos e demais directrices para a súa aplicación. De carácter progresista e laico, seguindo o modelo da educación cubana, neles constaban polo miúdo todos os aspectos relativos ao funcionamento das escolas: a admisión do alumnado, o tipo de ensinanza, as materias que ían impartirse, os horarios, a contratación e o soldo dos mestres…, sen esquecer todo o relativo á construción dos centros. Para levar a cabo os seus plans contaban con delegacións das sociedades en Galicia, integradas por veciños da súa confianza, moitos deles emigrantes retornados que foran socios en Cuba. Pese a isto, non sempre lograban aplicar os regulamentos polas presións da Igrexa ou dos gobernos municipais, moitas veces en mans de caciques. Este regulamento é unha clara demostración. Nel pódense ler todas as condicións que esta sociedade poñía para a xestión do centro educativo que acababa de inaugurar na parroquia de Santiago de Reinante: «Esta Escuela será de primera enseñanza elemental ampliada y tiene por objeto desarrollar la actividad e inteligencia de los alumnos haciendo uso de los medios con los que cuenta y de los métodos de la Pedagogía moderna para que reciba la educación e instrucción necesaria a fin de conseguir hombres y mujeres robustos, instruídos, laboriosos e útiles a sí mismos, a sus familias y a la sociedad». Pecha esta fiestra
1920-11-30	Recinto escolar do Círculo Habanero de La Devesa, Ribadeo Emigración Asociacións Educación Remesas Círculo Habanero de la Devesa, sociedad de instrucción y recreo	Ver Transcripción da Recinto escolar do Círculo Habanero de La Devesa, Ribadeo en 30/11/1920 O 3 de xullo de 1921 constitúese a asociación Círculo Habanero, Comisión Administrativa de La Devesa, na parroquia de Santalla da Devesa (Ribadeo). Entre os seus fins estaba: «Administrar dicho círculo bajo los dos puntos que abraza —instrucción y recreo— debiendo dedicar su mayor atención al funcionamiento de las escuelas con sujección al reglamanto que para su régimen formula y aprueba la Junta Directiva». Este acordo aparece reflectido no regulamento xeral da Sociedad de Instrucción y Recreo Círculo de La Devesa, fundada en 1911 e domiciliada na Habana, baixo a presidencia de José Acevedo Martínez. Nesta imaxe pódese apreciar o alzado da fachada anterior do Círculo de La Devesa, asinado na Habana polo aparellador Domingo Baños Fernández con data 30 de novembro de 1920. O edificio foi inaugurado un ano máis tarde para funcionar como escola de ensino primario e centro cívico. Chama a atención o uso polivalente que tiña esta edificación pois tamén ofrecía servizos de biblioteca, casino e sala de reunións. No seu frontón triangular figura o nome da sociedade promotora «Círculo Habanero de La Devesa. Sociedad de Instrucción y Recreo». Na actualidade o edificio está rehabilitado e funciona como centro sociocultural. Pecha esta fiestra
1925-00-00	Acto de colocación da primeira pedra na segunda fase construtiva do recinto escolar Pedro Murias, 1925 Emigración Educación Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Acto de colocación da primeira pedra na segunda fase construtiva do recinto escolar Pedro Murias, 1925 en 00/00/1925 A grandiosidade do proxecto provocou que a construción dos edificios se levase a cabo en dúas fases. Unha vez rematado o edificio principal, en 1925 comezan as obras doutras edificacións destinadas a almacéns, palleiras, cortes para o gando, vivendas do persoal, talleres e incluso unha estación meteorolóxica. Para o acto de colocación da primeira pedra desta segunda fase organízase un acto público ao que asisten autoridades e persoeiros vinculados coa emigración en Cuba. Entre eles destaca a presenza de Francisco Pego Pita, indiano natural de Ortigueira, presidente do Centro Galego da Habana e que como tal presidía a xunta de patróns da fundación, como deixara escrito Pedro Murias. Pecha esta fiestra
1925-08-09	Carta manuscrita de Gumersindo Busto ao decano da Facultade de Filosofía e Letras da USC, José González Salgado, con data do 9 de agosto de 1925 Emigración Remesas Gumersindo Busto Biblioteca América (USC)	Ver Transcripción da Carta manuscrita de Gumersindo Busto ao decano da Facultade de Filosofía e Letras da USC, José González Salgado, con data do 9 de agosto de 1925 en 09/08/1925 Gumersindo Busto mantiña activa correspondencia con varios membros do profesorado da Universidade que apoiaban o seu proxecto e as súas ideas americanistas. Esta carta é a resposta a unha anterior na que fora convidado a organizar unha expedición de intelectuais afíns para asistir aos festexos do Ano Santo compostelán que se celebraría en 1926. Relata os trámites para organizar a viaxe a Galicia. Sería unha excursión turística máis que relixiosa (non hai que esquecer que a sociedade arxentina da época se caracterizaba polo seu laicismo). Tamén fala dos contactos para buscar financiamento con ese fin. Finalmente Gumersindo Busto non puido realizar esta viaxe e aínda por riba tampouco chegou a asistir á inauguración da Biblioteca América. O claustro da USC non tivo o detalle de pagar a pasaxe e estancia do filántropo. Pecha esta fiestra
1926-07-26	Asistentes á inauguración da Biblioteca América Emigración Remesas Gumersindo Busto	Ver Transcripción da Asistentes á inauguración da Biblioteca América en 26/07/1926 A Biblioteca inaugurouse o 26 de xullo de 1926. Ese día tivo lugar un acto en que estiveron presentes o director xeral de Ensinanza e todo o equipo reitoral, ademais das principais autoridades da cidade e delegados de moitas das repúblicas americanas que achegaran fondos á Biblioteca, mais non Gumersindo Busto. Ese mesmo día en Bos Aires a elite intelectual da cidade organizou un banquete na súa honra. Busto mandou unha carta, que leu o decano da Facultade de Filosofía e Letras, na que se percibe a súa emoción polo soño acadado: «[…] a Galicia, tierra de mis recuerdos afectuosos; a Santiago, hogar solariego, depositario de cotidianas oraciones, tributo el homenaje de mi corazón. A su ilustre Universidad, a sus hombres de ciencia, maestros de las nuevas generaciones, todo mi respeto y el caudal de mi esfuerzo tenaz, representado por el haber de la Biblioteca América, creada como un símbolo fraterno entre España y las repúblicas americanas». Pecha esta fiestra
1928-00-00	As iniciativas pro-progreso de Galicia: A Residencia de Estudiantes de Santiago de Compostela, 1928 Emigración Remesas	Ver Transcripción da As iniciativas pro-progreso de Galicia: A Residencia de Estudiantes de Santiago de Compostela, 1928 en 00/00/1928 A colectividade galega emigrada en América sempre estivo implicada nos distintos proxectos a prol do desenvolvemento da cultura e o progreso de Galicia. Tal foi o caso das numerosas sociedades de instrución fundadas para crear escolas que se foron espallando pola xeografía galega, nas que recibiron formación educativa as novas xeracións. A Universidade de Santiago de Compostela (USC) tamén se viu favorecida polo fenómeno da emigración galega. O primeiro exemplo que nos vén á mente é a Biblioteca América da USC, iniciativa do galego residente na Arxentina Gumersindo Busto. Porén, non debemos esquecer que non foi a única iniciativa a prol do desenvolvemento do ensino superior en Galicia. A contribución para a edificación da Residencia de Estudiantes no Campo do Mendo (1928) foi un dos proxectos que chegou a bo porto, grazas tamén á colaboración dos nosos emigrantes. A idea de crear unha residencia universitaria quedou rexistrada nas actas do claustro da USC en 1919. En 1922 o corpo reitor e o propio alcalde da cidade manifestaron o seu desacordo coas partidas orzamentarias enviadas polo Goberno de Madrid. Nun contexto de grave dificultade económica, o claustro da USC considerou a proposta de crear un padroado universitario, realizada dende a outra beira do Atlántico. A colectividade galega do Río da Prata estivo bastante implicada nesta iniciativa. En 1925 o claustro iniciou o seu traballo de procura de axuda financeira baixo a dirección do profesor Armando Castro Navajas. Finalmente, a idea do proxecto residencial viuse apoiada por decreto en 1926, o que deu pé á creación dos padroados universitarios. Comezou a campaña para recadar fondos económicos encabezada polo Comité pro-Residencia, formado por Pérez Bustamante, Arias Ramos ou Rodríguez Cadarso, entre outros. Os centros galegos de Madrid e América foron invitados a participar na campaña e a contribuír economicamente. O catedrático Roberto Nóvoa Santos aproveitou unha viaxe por América para difundir o proxecto de construción da residencia compostelá. Así, fóronse sucedendo distintos actos benéficos organizados por todos os sectores sociais, entes públicos e privados e tamén particulares. Finalmente, en xaneiro de 1928 tivo lugar a colocación da primeira pedra da nova Residencia de Estudiantes da USC. Pecha esta fiestra
1932-00-00	Inauguración do curso escolar na casa-escola de Pasarela en Vimianzo, 1932 Emigración Educación Remesas Enrique Labarta Pose Asociación Benéfica y Cultural del Partido Judicial de Corcubión	Ver Transcripción da Inauguración do curso escolar na casa-escola de Pasarela en Vimianzo, 1932 en 00/00/1932 Nos seus primeiros estatutos aparece como unha das súas principais prioridades «procurar la creación de escuelas de instrucción primaria, industriales y de artes y oficios, tendiendo al mejoramiento de las existentes, creando premios y estimulando todo aquello que este comprendiendo en el orden cultural […]». Como vemos, para a sociedade, a educación dos seus veciños e veciñas é esencial para o progreso da terra natal. En xuño de 1929 apróbase a creación de centros escolares en todos os concellos do distrito xudicial de Corcubión e realízase un sorteo para decidir a orde na construción dos edificios. O delegado da Sociedade en Galicia, Juan Díaz Fernández, escollía o lugar onde se edificarían, seguindo os criterios de necesidade e acceso do maior número de alumnado posible. No concello de Vimianzo foi Pasarela o lugar elixido. Alí foi inaugurada esta escola en 1931 co nome do escritor e poeta de Baio Enrique Labarta Pose como homenaxe. Moitos dos seus poemas aparecen publicados en Alborada, o seu voceiro social. Pecha esta fiestra
1933-00-00	Fonte e lavadoiro público de San Xoán de Río, financiados pola Sociedad de Instrucción, Protección y Recreo Unión Trivesa, 1933 Emigración Asociacións Acción sociocultural Remesas Sociedad de Instrucción, Protección y Recreo Unión Trivesa (A Habana, Cuba)	Ver Transcripción da Fonte e lavadoiro público de San Xoán de Río, financiados pola Sociedad de Instrucción, Protección y Recreo Unión Trivesa, 1933 en 00/00/1933 Esta sociedade comarcal foi fundada na Habana o 12 de xuño de 1921 polos emigrantes naturais do concello da Pobra de Trives. Foi creada coa finalidade de socorrer os asociados necesitados de axuda por motivos diversos: enfermidade, accidente, invalidez física para o traballo ou necesidade de repatriación a Galicia. Como o resto de asociacións étnicas, entre os seus obxectivos tamén figuraba a realización de actividades que contribuísen ao fomento da confraternidade entre os naturais do partido xudicial da Pobra de Trives e os demais paisanos residentes na illa, incluídos tamén os que eles chamaban fillos de Cuba e os procedentes doutras partes de España. Os variados actos culturais e de recreo eran as actividades máis recorridas á hora de recadar cartos para o fondo social da entidade. Nesta imaxe aparece a delegación encargada de inaugurar, en 1933, a fonte e o lavadoiro en San Xoán de Río, financiados con cartos de Unión Trivesa, baixo petición previa da veciñanza da parroquia. Pecha esta fiestra
1934-00-00	Recoñecemento ao tesón e filantropía de Gumersindo Busto Emigración Remesas Gumersindo Busto	Ver Transcripción da Recoñecemento ao tesón e filantropía de Gumersindo Busto en 00/00/1934 Poucos meses despois da inauguración oficial da Biblioteca América, o claustro de profesores da USC outorgou a Gumersindo Busto o título de doutor honoris causa. Na acta da reunión pódese ler: «La obra del Sr. Busto es grande por su valor intrínseco; de singular trascendencia por contribuir a estrechar los vínculos de intelectualidad entre la América española y su antigua Metrópoli y extraordinariamente meritoria por el colosal ejemplo de constancia dado en una incesante, inteligente y costosa labor de más de veinte años, durante los cuales no decayó un momento la inquebrantable fe de Busto, que no dejó de trabajar ni un solo día en la empresa de aumentar el caudal de su Biblioteca Museo». Aínda que este título foi solicitado en 1927, non será concedido ata outubro de 1934. Uns anos antes, en 1925, o claustro solicitara ao Goberno español a Gran Cruz de Isabel a Católica para o filántropo. Pecha esta fiestra
1935-02-15	Memoria anual da Fundación Escuela Agrícola «Pedro Murias» publicada na revista habaneira Eco de Galicia, 1934 Emigración Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Memoria anual da Fundación Escuela Agrícola «Pedro Murias» publicada na revista habaneira Eco de Galicia, 1934 en 15/02/1935 Pedro Murias deixara disposto a constitución dunha fundación encargada de levar a bo fin o seu proxecto educativo. Esta fundación contaría con personalidade xurídica propia e residiría na Habana e para a súa xestión creouse unha xunta de patróns integrada por cinco persoeiros destacados da colectividade. Esta xunta posuía amplas facultades no plano económico pois era a encargada de elaborar os orzamentos, de aprobar as contas de gastos e de investir os recursos económicos legados polo indiano onde lle parecese máis vantaxoso para aumentar o capital inicial. As directrices da xestión do legado, que aprobaban nas súas reunións nas dependencias do Centro Galego, debían someterse unha vez ao ano a “exame popular”, pero ningunha institución ou particular tiña dereito a pedir explicacións destas. A súa única obriga era publicar a principio de cada ano un informe detallado sobre todos os acordos e accións executadas durante a anualidade anterior nun xornal de tirada importante en Cuba. Quedaban así expostos á crítica social e da prensa cubana, pero non se prevía ningún tipo de control ou sanción en caso de mala xestión. Pecha esta fiestra
1941-11-08	Estatutos polos que se rexe a sociedade Naturales de Ortigueira, A Habana, 1941 Emigración Asociacións Acción sociocultural Remesas Naturales de Ortigueira, sociedad de Beneficencia y Protección Mutua (A Habana, Cuba)	Ver Transcripción da Estatutos polos que se rexe a sociedade Naturales de Ortigueira, A Habana, 1941 en 08/11/1941 Esta asociación fundouse en 1928, cando comezaba a decaer o agromar societario. Contou ademais coa particularidade de ser creada como unha sociedade de beneficencia e protección mutua, sen incluír a finalidade instrutiva. Isto quizais se debeu a que practicamente cada parroquia do concello de Ortigueira contaba xa cunha asociación que financiara a construción e mantemento de magníficos edificios escolares por todo o municipio. Xa dende moi cedo os e as naturais deste concello residentes na Habana constituíron varias asociacións instrutivas de ámbito parroquial, como a Sociedad de San Adrián, fundada en 1905; La Devesana, en 1907; Puente de Mera, en 1911; San Claudio, en 1912; El Progreso del Yermo, en 1914; Hijos de San Julián de Senra, en 1916, e Hijos de Santa María de Mera, en 1917. Grazas a elas podemos dicir que Ortigueira é un dos concellos galegos cun maior número de escolas (oito en total) financiadas pola súa colectividade emigrante, das que son exemplo a Escola A Devesana, fundada en 1912; o Escolar de Santiago de Cuiña, de 1923; as Escolas de San Adrián, de 1912, ou os Grupos Escolares de San Claudio e da Senra, inaugurados en 1929. Pecha esta fiestra
1965-00-00	Felicitación de Nadal de Juventud de Cecebre aos galegos de Nova York, 1965 Emigración Educación Remesas Casa de Galicia de Unidad Gallega ( Nova York )Juventud de Cecebre	Ver Transcripción da Felicitación de Nadal de Juventud de Cecebre aos galegos de Nova York, 1965 en 00/00/1965 Cambre e os concellos limítrofes de Sada, Oleiros e Bergondo da costa coruñesa foron focos salientables da emigración galega cara aos Estados Unidos; de aí pódese explicar a chegada dun importante número de veciños da parroquia de Cecebre á cidade dos rañaceos. Nesta felicitación o grupo escolar Juventud de Cecebre deixa constancia do seu agradecemento pola axuda e colaboración dos socios e socias da Casa de Galicia de Unidad Gallega para o mantemento do seu colexio fundado polos emigrantes da súa parroquia en Nova York. En 1918, un grupo de mozos naturais desta parroquia, liderados por José García Gómez e José Barral Méndez, fundaron unha sociedade recreativa co nome de La Juventud de Cecebre. A súa finalidade era construír un edificio social recreativo con biblioteca e sala de primeiros auxilios. Aos poucos meses, piden axuda económica aos veciños que estaban emigrados en Nova York. Como resposta a esta petición creouse o 1 de xaneiro de 1919 en Nova York a Sociedad de Instrucción y Recreo La Juventud de Cecebre, co obxectivo de recadar fondos para construír un edificio social na súa terra natal, no que funcionase unha escola de ensino primario para todos os nenos e nenas da bisbarra. O 8 de outubro de 1922 inaugúrase o edificio social, pero non será ata 1929 cando comecen as aulas na escola de carácter mixto, situada nas dependencias do primeiro andar. Pecha esta fiestra
2004-00-00	Preservación do asociacionismo galego en Cuba: a custodia da súa memoria histórica, 2004 Emigración Asociacións Acción sociocultural Remesas Ilma. Sociedad Vivero y su comarca. A Habana Centro Galego. A Habana	Ver Transcripción da Preservación do asociacionismo galego en Cuba: a custodia da súa memoria histórica, 2004 en 00/00/2004 Co triunfo da Revolución cubana as propiedades do Centro Galego foron expropiadas, incluída a súa magnífica sede social. Ás asociacións que tiñan asinado un contrato de arrendamento para o uso destas instalacións permitíuselles continuar gozando dun espazo para as súas actividades sociais. Destinóuselles un salón cuns armarios onde custodiar os seus documentos, fotografías e recordos, e alí tamén dispuñan dun espazo onde levar a cabo as súas reunións. Aínda que a deterioración e a decadencia son evidentes, a presenza de socios e socias dignifica o lugar. Vivero y su Comarca é unha das sociedades que teñen a súa sede social alí instalada. Fundada en 1910, foi unha das máis importantes sociedades de instrución da nosa emigración en canto aos seus logros no eido educativo de Galicia. Tivo como prioridade a creación de escolas en todas as parroquias do partido xudicial de Viveiro e chegou a custear a construción de 57 escolas nas 49 parroquias do distrito, ademais do mantemento e arranxo de edificios xa existentes, así como o envío de material docente. Na imaxe podemos ver as vitrinas do seu escritorio con fotografías dalgúns destes centros educativos. Por este labor a prol da educación e do desenvolvemento da súa terra, o 30 de abril de 1919 o Goberno español concedeulle a Cruz de Beneficencia de Primeira Clase e a honra de pasar a denominarse «Ilustrísima». Pecha esta fiestra
2006-00-00	Monumento dedicado a D. Pedro Murias situado na entrada do recinto escolar, ca. 1930 Emigración Educación Remesas Pedro Murias Rodríguez	Ver Transcripción da Monumento dedicado a D. Pedro Murias situado na entrada do recinto escolar, ca. 1930 en 00/00/2006 En 1929 remátase a construción de todos os edificios que forman a escola agrícola fundada polo filántropo. Como homenaxe e recoñecemento, a xunta de patróns mandou erixir este monumento que lembra a figura do indiano. Na placa pódese ler «La Junta de Patronos de esta escuela radicada en La Habana ha levantado este monumento en honor a la memoria de su fundador Don Pedro Murias y Rodríguez». O seu desexo de figurar na memoria colectiva dos seus paisanos converteuse nunha realidade e o seu labor benéfico era enxalzado non só na comarca de Ribadeo, senón en toda Galicia. A prensa do momento destaca esta magnífica obra educativa e loa a figura do filántropo Pedro Murias xunto cos legados dos irmáns García Naveira en Betanzos, o ceense Fernando Blanco de Lema ou o verinés García Barbón, entre outros indianos acaso menos coñecidos, que tanto ben fixeron polo progreso da nosa terra. Pecha esta fiestra
2006-00-00	Vista xeral das instalacións da Escola Agrícola Pedro Murias no século XXI Emigración Educación Remesas	Ver Transcripción da Vista xeral das instalacións da Escola Agrícola Pedro Murias no século XXI en 00/00/2006 A única condición que puxo Pedro Murias para a súa fundación filantrópica foi que debía estar radicada na parroquia da Devesa. A compra deste extenso predio tivo lugar entre 1916 e 1924, período en que a fundación mercou no lugar de Vilaframil unhas 65 parcelas de preto de 15 hectáreas, formado por monte baixo, prados, terreos de labradío e secaño etc. Levou tempo acondicionar os terreos para uso agrícola e gandeiro e para a construción das numerosas dependencias pois houbo que sanear as zonas pantanosas, construír camiños, cavar e repoboar o monte, demoler lindes, instalar mecanismos de regadío... En 1929 o recinto estivo rematado. O obxectivo principal da escola era impartir ensinanza aos nenos da parroquia e contribuír á difusión das melloras agrícolas e gandeiras entre os labregos da comarca. Labor que continúa hoxe en día. Tras a rehabilitación levada a cabo pola Xunta de Galicia, dispón de terreo para prácticas, aula de lácteos, invernadoiros, alpendre de maquinaria, naves para gando vacún e para instalacións agrarias, talleres, residencia, comedor, laboratorio, sala de informática, biblioteca etc. Os e as alumnas de ciclo medio reciben aulas teóricas e realizan prácticas en empresas do sector agroforestal da comarca. O obxectivo prioritario é animar as novas xeracións a apostar polo rural galego para favorecer o relevo xeracional e a modernización do sector. Pecha esta fiestra
2006-00-00	O legado de Pedro Murias na actualidade Emigración Educación Remesas	Ver Transcripción da O legado de Pedro Murias na actualidade en 00/00/2006 Tras un longo declive en que o centro educativo chegou a pecharse e as instalacións e os terreos quedaron practicamente abandonados, en 1993 a Xunta de Galicia retoma o proxecto de Pedro Murias. Comeza ese ano a rehabilitación das instalacións e apróbase a creación dun centro de formación profesional dedicado á formación e experimentación agroforestal para que os e as estudantes galegas coñezan de primeira man as novidades do sector e contribúan á modernización e progreso do rural galego. Por suposto, este centro mantén o nome do indiano iniciador do proxecto a comezos do pasado século. Galicia e a comarca da Mariña honran a este filántropo a través da continuidade da súa obra. Cen anos despois, o nome de Pedro Murias permanece na memoria colectiva como un referente nos estudos agrarios de Galicia. Pecha esta fiestra

Temática: emigración

Temática: emigración [45]

Transcripción da Hotel Balneario de Cabreiroá, un complexo arquitectónico no que a saúde e o lecer bailan ao mesmo son

Transcripción da Augas de Cabreiroá (Verín)

Transcripción da Escola de Artes e Oficios de Vigo, a obra filantrópica de José García Barbón máis destacada

Transcripción da O influxo de José García Barbón na cidade de Vigo

Transcripción da José García Barbón e o sentimento de gratitude popular

Transcripción da Pedro Murias Rodríguez (Santa Eulalia da Devesa, 1840 - A Habana, 1906)

Transcripción da Alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias posan diante do edificio principal, sen data

Transcripción da Materialización do soño indiano de Pedro Murias

Transcripción da Lembranza dos ribadenses á memoria de Pedro Murias, ca. 1934

Transcripción da Clases prácticas de agricultura do alumnado da Escola Agrícola Pedro Murias, anos 20

Transcripción da Educación activa no agro: alumnos nunha clase práctica, anos 20

Transcripción da «Velo para crelo»: o coñecemento práctico do que produce a terra

Transcripción da Alumnado e mestres da Escola da Tenencia

Transcripción da Fraguando un soño coa mente na súa terra

Transcripción da Figuras representativas dunha vila: os irmáns García Naveira, Betanzos

Transcripción da O crepúsculo do asociacionismo galego en Cuba: directivos da sociedade Progreso de Lousada, A Habana, ca. 1957

Transcripción da A educación como fin primordial: o pasado e o presente das escolas da Unión Hispanoamericana Pro-Valle Miñor (1914-2014)

Transcripción da A Torre dos Moreno, edificio singular de obrigada visita, Ribadeo, ca. 1915

Transcripción da Acta de constitución e bases da sociedade Alianza Aresana de Instrucción da Habana, 1905 en 00/00/1905

Transcripción da Poñendo en marcha un soño: sinatura da escritura de compra do solar para construír o edificio escolar en Ares, 1906 en 00/00/1906

Transcripción da Dando conta aos socios do labor de dirección e administración da Alianza Aresana de Instrucción, 1909-1910 en 00/00/1910

Transcripción da O Círculo Habanero de La Devesa, 1914 en 00/00/1914

Transcripción da Inauguración da Escola da Tenencia, Redes, concello de Ares, 1915 en 00/00/1915

Transcripción da A instrución como motor de progreso e modernización: o proxecto educativo da sociedade habaneira San Miguel y Reinante, 1918 en 00/00/1918

Transcripción da Recinto escolar do Círculo Habanero de La Devesa, Ribadeo en 30/11/1920

Transcripción da Acto de colocación da primeira pedra na segunda fase construtiva do recinto escolar Pedro Murias, 1925 en 00/00/1925

Transcripción da Carta manuscrita de Gumersindo Busto ao decano da Facultade de Filosofía e Letras da USC, José González Salgado, con data do 9 de agosto de 1925 en 09/08/1925

Transcripción da Asistentes á inauguración da Biblioteca América en 26/07/1926

Transcripción da As iniciativas pro-progreso de Galicia: A Residencia de Estudiantes de Santiago de Compostela, 1928 en 00/00/1928

Transcripción da Inauguración do curso escolar na casa-escola de Pasarela en Vimianzo, 1932 en 00/00/1932

Transcripción da Fonte e lavadoiro público de San Xoán de Río, financiados pola Sociedad de Instrucción, Protección y Recreo Unión Trivesa, 1933 en 00/00/1933

Transcripción da Recoñecemento ao tesón e filantropía de Gumersindo Busto en 00/00/1934

Transcripción da Memoria anual da Fundación Escuela Agrícola «Pedro Murias» publicada na revista habaneira Eco de Galicia, 1934 en 15/02/1935

Transcripción da Estatutos polos que se rexe a sociedade Naturales de Ortigueira, A Habana, 1941 en 08/11/1941

Transcripción da Felicitación de Nadal de Juventud de Cecebre aos galegos de Nova York, 1965 en 00/00/1965

Transcripción da Preservación do asociacionismo galego en Cuba: a custodia da súa memoria histórica, 2004 en 00/00/2004

Transcripción da Monumento dedicado a D. Pedro Murias situado na entrada do recinto escolar, ca. 1930 en 00/00/2006

Transcripción da Vista xeral das instalacións da Escola Agrícola Pedro Murias no século XXI en 00/00/2006

Transcripción da O legado de Pedro Murias na actualidade en 00/00/2006

Transcripción da A primeira escola fundada pola ABC na aldea muxiá de Nemiña, 2007 en 00/00/2007

Transcripción da O edificio escolar da vila de Ares construído polos seus emigrantes, 2008 en 00/00/2008

Transcripción da A casa-escola de Estorde (Cee) rehabilitada, 2009 en 00/00/2009

Transcripción da Acto de homenaxe á ABC del Partido de Corcubión na escola de Suarriba, en Fisterra, 2019 en 00/00/2019

Transcripción da Unha das casas indianas que se conservan na vila mariñeira de Ares, 2020 en 00/00/2020

Transcripción da Colaboración emigrante nas obras públicas da comarca, o cemiterio de Xerdiz en Ourol, 2022 en 00/00/2022