Arquivo de noticias do CCG

O lanzamento ao espazo do satélite Xatcobeo ou o establecemento do Polo Aeroespacial de Galicia son algúns dos pequenos fitos no ámbito da enxeñería da aeronáutica e do espazo en Galicia. Sobre eles falarase na terceira edición dos “Diálogos Interxeracionais”, programa promovido pola Sección de Ciencia, Natureza, Tecnoloxía e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG) para promover vocacións científicas. Javier Méndez Zunzunegui coordina este proxecto que xuntará este xoves no IES de Nigrán á primeira enxeñeira aeronáutica española, Isaura Clavero Paradiñeiro, coa cofundadora e directora executiva de UARX Space; Yanina Hallak Fiorenza; e a exalumna da primeira promoción do Máster en Enxeñaría Aeronáutica e do Espazo da Universidade de Vigo, e Claudia Álvarez Souto. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; a coordinadora da sección, Elena Vázquez Cendón; o coordinador do proxecto e a, dinamizadora da biblioteca do IES Val Miñor, Susana Díaz abrirán a sesión.

“A adaptación é clave. Precisamos que o ritmo de ascenso da temperatura como consecuencia do cambio climático sexa menor ca o ritmo de incremento do punto crítico de temperatura” asegurou a meteoróloga Beatriz Hervella na xornada “Saúde no tempo que cambia”, que organizou a Sección de Ciencia, Natureza, Tecnoloxía e Sociedade, coordinada por Elena Vázquez Cendón. Unha idea na que insistiron os especialistas de diferentes disciplinas e que achegaron medidas concretas: mellorar a información e o coñecemento do impacto perante fenómenos meteorolóxicos para poder adaptarnos mellor; modificar o urbanismo para crear áreas de protección natural ou refuxio climáticos; implicar á cidadanía na toma de decisións; ou dimensionar o problema para que a sociedade entenda que cómpre facer cambios que terán efectos a longo prazo. A sesión, coordinada por Susana Bayo, foi gravada e as intervencións están dispoñibles para futuras consultas no web do CCG.

O cambio climático non é só unha cuestión ambiental ou económica, senón tamén un problema de saúde pública global que xa está a ter consecuencias directas e indirectas sobre a vida das persoas. Sobre esta idea, a Sección de Ciencia, Natureza, Tecnoloxía e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG) organiza este xoves (a partir das 9:15 horas) a xornada “Saúde nun clima que cambia”. Unha sesión que reflexiona sobre os efectos do cambio climático na saúde humana e as dimensións tanto físicas como sociais e psicolóxicas deste fenómeno global da man de expertos como Ricardo García Mira, Cristina Gómez Román, Beatriz Hervella Nogueira e Dominic Royé. A coordinadora da sección, Elena Vázquez Cendón, máis a coordinadora da xornada, Susana Bayo, inaugurarán esta cita presencial que se pode seguir en directo desde o web do CCG.

Como foi o primeiro envío dun correo electrónico en Galicia? E como foi posible a construción da Ponte de Rande? E a súa posterior ampliación? Os seus protagonistas explícano no marco do proxecto “Diálogos Interxeracionais”, promovido pola Sección de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG) que coordina Elena Vázquez Cendón. Javier Méndez Zunzunegui é o responsable desta iniciativa que busca fomentar vocacións científicas mediante conversas distendidas entre alumnado de bacharelato e profesionais. As gravacións das primeiras sesións, sobre a evolución da física e da enxeñaría de camiños en Galicia, xa están dispoñibles. A vindeira cita terá lugar en Nigrán, o 26 de marzo, e afondará na evolución da enxeñaría aeronáutica e do espazo con Isaura Clavero, Yanina Hallak e Claudia Álvarez Souto.

“Fernando Calvet i Prats: Pioneiro da biotecnoloxía en Galicia” é o título da xornada coa que o Consello da Cultura Galega (CCG) se achega este martes (16:15 horas) ao contexto no que viviu este científico ao que lle dedica este ano o Día da Ciencia en Galicia. A cita serve tamén para ver a súa influencia e a situación actual do sector biotecnolóxico no noso país. A xoranda, coordinada por Elena Vázquez Cendón e Pedro Merino, conta coa presenza de figuras destacadas como Jose Manuel López Vilariño, presidente do Clúster Tecnolóxico e Empresarial das Ciencias da Vida (BIOGA), que abordará a situación actual e os retos de futuro do sector biotecnolóxico galego. A sesión é presencial pero pode seguirse en directo desde o web e canle de YouTube do CCG.

A vaga de incendios forestais deste verán e o recente anuncio da ampliación da moratoria sobre as plantacións de eucalipto marcaron o contexto no que o Consello da Cultura Galega (CCG) celebrou a xornada “Expansión e homoxeneización do espazo forestal: receita para un desastre?”, coordinada polo enxeñeiro de montes e profesor da Universidade de Santiago de Compostela (USC) Eduardo Corbelle. O encontro reuniu expertos de distintos ámbitos —ecoloxía, ordenación territorial, economía rural e políticas europeas de prevención— que ofreceron medidas e ferramentas propostas desde os ámbitos científicos nos que traballan que coinciden na necesidade dun cambio de modelo na xestión do monte, cunha maior ordenación e planificación do territorio. Aldeas modelo, polígonos agroforestais, recuperación de zonas agrarias... son algunhas das medidas que se puxeron sobre a mesa. A secretaria do CCG, Elena Vázquez Cendón, e o coordinador da mesa inauguraron a sesión que quedou gravada e se pode consultar desde a canle de YouTube.

Mulleres migrantes, discapacitadas e xitanas explicaron esta mañá no Consello da Cultura Galega (CCG)algunhas situacións de discriminación que sofren. O seu testemuño formaba parte da xornada “Mulleres e vulnerabilidade social” que organizaron o CCG e a Valedora do Pobo. Elena Vázquez Cendón, secretaria do CCG, apuntou na inauguración da sesión a importancia deste tipo de foros. Pola súa banda, a valedora, Dolores Fernández Galiño, lembrou que “as mulleres, que son a metade da poboación, estiveron discriminadas ao longo da historia” e incidiu que “se se lle engaden variables como discapacidade, etnia ou orixe van estar aínda en peor disposición”. A sesión foi gravada e pódese ver desde a canle de YouTube da institución.

Existe unha perda de produtividade do marisqueo no noso país. Esta é a realidade que xuntou esta tarde a investigadores de diversos centros existentes en Galicia (o CIM, o iARCUS e o Centro Oceanográfico de Vigo) no marco da sesión “O marisqueo en Galicia” organizada pola Sección de ciencia, natureza e sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG). Alicia Estévez Toranzo coordinou esta cita na que se presentou a afectación da salinidade e da temperatura sobre os principais bivalvos (ameixa e berberecho). Ademais, demandouse un estudo global para elaborar un plan de xestión integral das especies exóticas e expuxéronse as liñas de actuación actuais sobre contaminación química e microbiana nas zonas de Aldán e a Ría de Arousa. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, e a coordinadora da sección, Elena Vázquez Cendón, xunto con Alicia Estévez, abriron a sesión que foi gravada e se pode consultar no web e na canle de YouTube da institución.

A Sección de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG) organiza o vindeiro martes (30 de setembro, 16:15 horas) unha xornada dedicada a analizar os retos e oportunidades do marisqueo de Galicia, unha actividade esencial da identidade cultural do noso país. A cita titúlase “O marisqueo en Galicia: tradición, ciencia e desenvolvemento económico” e aborda a perda preocupante de produtividade dos parques marisqueiros de Galicia por mor da contaminación, cambio climático e especies invasoras. Alicia Estévez Toranzo coordina esta sesión que xunta responsables de centros de investigación, universidades e administracións. Está aberta a inscrición desta cita presencial que tamén se pode seguir en directo desde o web corporativo e a canle de YouTube da institución.

O 22 de abril é o Día Mundial da Terra, unha efeméride que celebra a Organización das Nacións Unidas desde 1970 para concienciar da responsabilidade de coidar e protexer o planeta tras observarse indicios de degradación por mor da acción do home. Sobre a importancia de preservar este recurso non renovable afonda a banda deseñada Vivir no solo, que o Consello da Cultura Galega (CCG) elaborou no ano 2000 e que “25 anos despois segue estando plenamente vixente”, tal como apuntou a presidenta, Rosario Álvarez, no acto de presentación das últimas traducións do cómic coas que se pecha unha serie. Canda a ela estaba a delegada institucional do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) en Galicia, Carmen González, destacou a importancia de “contribuír á divulgación da ciencia entre a poboación, con especial fincapé no ámbito escolar”. Asistiron tamén os científicos que participaron no proxecto, Francisco Díaz-Fierros e Marilar Aleixandre; o deseñador, Fran Bueno; a responsable das traducións, Montserrat Díaz Raviña, máis a coordinadora da Sección de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade do CCG, Elena Vázquez Cendón. Coas traducións ao francés e portugués ponse o ramo a 25 anos de traballo nos que o cómic se traduciu a 11 linguas, contou con 16 edicións e se imprimiron máis de 70 000 exemplares.

Reducir a contaminación luminosa, crear mecanismos de control nos organismos e servizos de ordenación urbana ou elaborar unha normativa que poña freo á instalación xeneralizada de pantallas publicitarias ultrabrillantes son algunhas das recomendacións que se inclúen no “Decálogo por un uso responsable da iluminación artificial” que elaborou unha comisión técnica do Consello da Cultura Galega (CCG). “O documento quere influír nas medidas para recuperar o ceo nocturno” explicou a presidenta do CCG, Rosario Álvarez que presentou este venres o documento xunto coa coordinadora da Sección de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade, Elena Vázquez Cendón; o membro da comisión Salvador Bará e o científico e coordinador da comisión Jorge Mira. O documento, que xa se pode descargar desde o web da institución, está dirixido ás administracións públicas.

O Consello da Cultura Galega (CCG) celebrou no serán deste xoves unha sesión plenaria ordinaria na que a súa presidenta, Rosario Álvarez, detallou as liñas de programación para 2025. Destaca a posta en marcha dun gran foro participativo que ofreza propostas perante os recentes datos sobre a situación da lingua, a celebración do Ano Castelao e o Día das Letras Galegas, así como o mantemento das liñas de acción habituais. A institución estatutaria realizou en 2024 un centenar de actividades, 18 publicacións e 55 documentos de asesoría entre estudos e informes de impacto ambiental e Bens de Interese Cultural (BIC). Ademais, aprobouse a incorporación da matemática Elena Vázquez Cendón (Ourense, 1966) á Comisión Executiva como secretaria. Ao plenario asistiu o Presidente de Honra da institución, o presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda Valenzuela.

A Sección de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG), co apoio da Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) e a Universidade de Santiago de Compostela (USC) organizan este mércores na Igrexa da USC a xornada “José Rodríguez, o inicio da liña do tempo en Galicia”. Nela abordará o contexto histórico, científico e político deste persoeiro, nomeado Científico Galego do Ano pola Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) e pioneiro da ciencia en Galicia. No evento intervirán, entre outras persoas, Francisco Díaz-Fierros Viqueira, catedrático emérito da USC e Elena Vázquez Cendón, membro do Pleno do CCG e coordinadora da Sección. Despois haberá unha visita guiada á exposición sobre o matemático dentro do mesmo espazo.

O Consello da Cultura Galega (CCG) e a Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) acaban de sacar do prelo José Rodríguez González (1770-1824). Un matemático sublime, persoeiro nomeado Científico Galego do Ano en 2024. O volume foi presentado esta mañá na Aula Magna da Facultade de Matemáticas da Universidade de Santiago de Compostela pola presidenta do CCG, Rosario Álvarez; o reitor da USC, Antonio López; o conselleiro de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional, Román Rodríguez; o alcalde de Lalín, Xosé Crespo; a decana da Facultade de Matemáticas, Elena Vázquez Cendón; o editor, Juan José Nieto Roig; e varios dos autores da publicación. Xa está dispoñible para descarga no web do CCG.

Existen comunidades virtuais de divulgación científica en galego? Que valoran as persoas que crean contido á hora de escolleren a lingua en que se expresan? Cal é a resposta da audiencia? Como se poden apoiar as iniciativas en galego en novos espazos? Existe conexión entre esas esferas e a divulgación científica tradicional? Estas son algunhas das cuestións que se abordarán na xornada “A divulgación científica en galego nos novos espazos”, que se desenvolve este martes 7 de maio (16:30 horas) e na que participan, entre outros, Xurxo Mariño, Tamara Pazos Cordal ou Andrea Camacho Manzaneda. Manuel Vicente e Yolanda Casal organizan esta xornada, que busca abrir o debate e contribuír dalgún xeito a promover a presenza do idioma propio de Galicia nos novos formatos, ao tempo que facer unha reflexión sobre a situación en Cataluña e País Vasco. A xornada é presencial e pode seguirse en directo no web e nas redes sociais da institución.

O Consello da Cultura Galega (CCG), coa colaboración da Secretaría Xeral de Política Lingüística, acaba de dar ao prelo a primeira tradución ao galego de Xogando co infinito. Trátase dunha obra divulgativa que escribiu a húngara Rózsa Péter hai oitenta anos arredor de conceptos matemáticos relacionados co infinito. “Escribín este libro para persoas con inquedanzas intelectuais que non son matemáticas […] para facerlles ver que as matemáticas e as artes non son tan diferentes entre si”, confesou esta pioneira da divulgación científica no prefacio da primeira edición. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez; o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García; a decana da Facultade de Matemáticas da USC, Elena Vázquez Cendón, e o autor da tradución ao galego, Felipe Gago, presentaron na Aula Magna da Facultade de Matemáticas esta obra, que xa está dispoñible para descarga.

“Alimentos sen remordementos. Alternativas para unha cesta da compra sustentable” é o título da xornada que terá lugar este martes, 6 de xuño, no Vello Cárcere de Lugo. Organizada polas seccións de Pensamento e de Ciencia, Tecnoloxía, Natureza e Sociedade do Consello da Cultura Galega (CCG) co apoio do Concello de Lugo, a actividade ten como obxectivo analizar os diferentes modelos de produción e consumo alimentarios. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, inaugurará ás 10:00 horas esta cita, que coordinan María Teresa Barral, Iolanda Casal, Ana Isabel García Arias e David Soto. A sesión é presencial e non se poderá seguir en directo, pero será gravada e subida con posterioridade á hemeroteca do CCG.

A chegada da luz eléctrica e a extensión masiva da iluminación artificial mudaron os ritmos naturais ata tal punto que están empezando a descubrirse os seus impactos na saúde das persoas e no medio ambiente. A día de hoxe, a luz artificial xa é considerada un axente contaminante. Sobre os efectos que a iluminación artificial causa no equilibrio ambiental e na saúde humana, o gasto enerxético asociado e a deterioración da capacidade de observación do ceo nocturno trata a xornada "Os múltiples riscos da contaminación luminosa", que organiza o Consello da Cultura Galega (CCG) este xoves, 1 de xuño. A presidenta do CCG, Rosario Álvarez, inaugura esta cita que coordina Jorge Mira. A sesión pode seguirse en directo por Internet e nas redes sociais do CCG.

“Escolma para ver e escoitar matemáticas” é o título do primeiro dos especiais Proxector de autora, no que é unha persoa especialista do tema quen se encarga de facer a súa propia recomendación e selección dos vídeos. Nesta entrega, Mª Elena Vázquez Cendón, decana da Facultade de Matemáticas da Universidade de Santiago de Compostela e membro do plenario do Consello da Cultura Galega (CCG), recompila unha ducia de recursos audiovisuais sobre as matemáticas e os diversos usos e aplicacións que esta ciencia ten na vida cotiá da poboación. Con este especial, o CCG súmase á celebración do Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia, que se celebra cada 11 de febreiro para promover o acceso e a participación plena das mulleres e nenas nos eidos científico e tecnolóxico. Proxector é unha iniciativa desenvolta polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CDSG) do Consello da Cultura Galega (CCG) coa colaboración da Universidade de Santiago de Compostela (USC).

A Unidade Muller e Ciencia da Xunta de Galicia concedeu á doutora en matemática, Helena Vázquez Cendón, o Premio María Josefa Wonemburger. O galardón, co que o goberno galego recoñece desde 2007 "as mulleres científicas de Galicia, mulleres que souberon adiantarse ao seu tempo e que abriron camiños a moitas outras".