1972
Rama agradece a carta de Tobío do 11 e retribúe os votos de aninovo. Sobre a súa saúde, di que trata de vivir o máis repousadamente posible a súa «sobrevivencia», convencido de que un segundo golpe sería definitivo, e que vive filosoficamente, con poucas clases na universidade e unha columna semanal no diario do goberno. Describe o esforzo de reinstalarse en Chile (mercar de novo todo, alugar, conseguir coche, refacer a biblioteca), vivindo na casa da filla. Dá noticias dos fillos: Rodrigo revalidou con éxito a secundaria en Chile e adiantou un ano, Ruth aprobou o seu posgrao e mellora no emprego, e o neto é o que máis progresa. Detalla a dura represión no Uruguai: presos sen proceso como o exdeputado Ariel Collazo en campos de concentración, máis de dous mil tupamaros nun penal novo de San José, rapados e vestidos con traxe a raias cun número, e o proxecto militar de perpetuarse no poder, que ilustra coa fábula dos homes chamados a matar os lobos. Conta que estivo en México nun congreso de socioloxía, onde viu os irmáns Giral, e lamenta que a censura impedise a aparición dos seus libros en España (reedicións de Vicens Vives, Tecnos e Planeta). Despídese coa esperanza de reencontrarse en 1973, benqueréndose en España.
Notas:
Carta mecanografiada con sinatura autógrafa e enderezo manuscrito. Documento de interese para a historia do Uruguai (represión militar, tupamaros, o exdeputado Ariel Collazo) e para a recepción da obra de Rama en España (censura de reedicións en Vicens Vives, Tecnos e Planeta). «Rodrigo»: fillo de Rama; «Ruth»: filla, na CEPAL; «Ga. del Carmen» e «María del Carmen»: esposa de Tobío. «hermanos Giral»: familia do exiliado republicano José Giral.
