xeoloxía

Vídeo didáctico (6´ 16´´) que che axudará a entender cales son as partes dun glaciar (circo,  lingua, morenas, crevasses, cristas e pico piramidal) e cal é a súa acción xeolóxica, tendo en conta que os glaciares son axentes erosivos dinámicos e moi potentes.  

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (4´ 42´´) que che permitirá viaxar ata a praia de Santa Mariña de Augas Santas de Ribadeo (tamén coñecida como Praia das Catedrais) e descubrir cal foi o proceso de formación das súas principais xeoformas (furnas, arcos, illotes, ollos…).

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (6´ 50´´) sobre os aspectos xerais da paisaxe cárstica, que é aquela que crea a erosión da auga sobre as rochas calcarias. Aprenderás como se orixinan estas paisaxes e cales son as diferentes tipoloxías de modelado cárstico: formas exocársticas e endocársticas. Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Material complementario.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (7´ 37´´) sobre as formas exocársticas, é dicir, aquelas formas que foi creando a erosión da auga sobre as rochas na superficie terrestre. A través dunha viaxe a vista de dron polo Val das Mouras na Serra do Courel (Lugo) e por diferentes puntos da provincia de Cuenca poderás aprender máis sobre estas formacións rochosas (lapiás, tormo, dolina, sima, fouce...).

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Material didáctico complementario.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (1´ 15´´) que ilustra de xeito gráfico o ciclo das rochas, tamén chamado ciclo litolóxico. Trátase dun concepto da xeoloxía que describe os proceso cíclicos de formación e transformación das rochas a través do tempo xeolóxico, pasando polas seguintes tipoloxías: rochas ígneas, rochas sedimentarias e rochas metamórficas.

Tradución e adaptación realizada por Xacobo de Toro, da ilustración orixinal que podes consultar no web de The Geological Society of London.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (6´ 56´´) sobre as chamadas formas endocársticas, é dicir, as cavidades subterráneas (galerías, simas, covas...) que vai creando lentamente a erosión da auga sobre as rochas calcarias. A través dunha viaxe pola Cova de Valporquero en León e a do Soplao en Cantabria, descubrirás os factores que condicionan o relevo terrestre, a diferenza entre os procesos xeolóxicos externos e os internos, e o sistema de circulación das augas subterráneas.

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Material didáctico complementario.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (1´ 10´´) de divulgación científica, difundido na canle GC TV do xornal GCiencia, que expón os motivos polos que Galicia é tan rica en captacións de auga termal. No noso territorio temos máis de 300 e algunhas delas levan funcionando máis de 2.000 anos.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 59´´) que nos amosa como se forman dous tipos de fracturas ocasionadas polos esforzos tectónicos: as diáclases (fenda sen desprazamento dos bloques) e as fallas (fractura con desprazamento dos bloques). Descubrirás as principais características dunha falla, así como os diferentes tipos que existen segundo o movemento dos bloques (normais ou directas, inversas ou indirectas, e de dirección ou esgazadura).

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (8´ 23´´) que nos amosa como se forma unha dobra (deformación plana e continua que non rompe a estrutura da rocha), así como os elementos que a compoñen e as diferentes tipoloxías que existen, en función da súa antigüidade, do grao de compresión dos flancos, da simetría e do grao de inclinación.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 27´´) que che axudará a entender como se forman as dobras que se orixinan cos esforzos tectónicos aos que está sometida a superficie terrestre. Explícanse as características dos tres tipos de esforzos tectónicos (comprensivos, distensivos e de cizalla), así como as diferentes tipoloxías de deformación que estes provocan na rocha (elástica, plástica e de rotura).

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 22´´) sobre o Ciclo de Wilson, modelo global proposto por John Tuzo Wilson para describir a evolución das placas tectónicas. Este ciclo explica de forma ordenada as diferentes fases e os procesos implicados desde que se produce a apertura dun océano no interior dun continente ata que este océano volve pecharse, rematando cunha colisión continental. Segundo algunhas hipóteses, este ciclo repetiríase cada 400 ou 500 millóns de anos.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 39´´) no que se explican as características dos bordos diverxentes ou construtivos (límites entre dúas placas tectónicas contiguas que se separan), así como doutros conceptos asociados con este tipo de bordos: as dorsais oceánicas (relevo submarino formado polo desprazamento das placas), o rift (cavidade que se xera no interior dunha dorsal) e as fallas transformantes (zonas de fractura que cortan perpendicularmente as dorsais).

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (8´ 28´´) sobre os bordos converxentes ou destrutivos (límite entre dúas placas tectónicas que se xuntan) e o proceso de subdución (afundimento dunha placa debaixo doutra) que ten lugar nestas zonas limítrofes. Explícanse as características dos tres tipos de bordos converxentes que existen: converxencia oceánica-continental, converxencia oceánica-oceánica e converxencia continental-continental.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (6´ 27´´) no que se expoñen as principais ideas nas que se fundamenta a teoría da tectónica de placas global. Estas ideas son as seguintes: a litosfera está dividida en fragmentos ríxidos chamados placas tectónicas; as placas móvense, cambian e interactúan; os bordos destas placas teñen unha actividade xeolóxica moi intensa; a antigüidade dos fondos oceánicos é inferior aos 180 millóns de anos (nos continentes existen rochas de ata 4.000 millóns de anos) debido á formación de nova litosfera nas dorsais e a súa destrución nas zonas de subdución; a enerxía interna terrestre é o motor do movemento das placas.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 23´´) que explica como se sentaron as bases da teoría da tectónica de placas e como se chegou á conclusión de que o solo oceánico está en continua expansión. Poderás introducirte no coñecemento do fondo oceánico a partir dos datos que achegaron dous xeólogos pioneiros: Marie Tharp, que elaborou o primeiro mapa do fondo oceánico e constatou a existencia das dorsais, e Harry Hess, precursor da teoría da expansión do fondo oceánico. Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 59´´) sobre a teoría da deriva continental, proposta por Alfred Wegener en 1915, que afirmaba que hai uns 200 millóns de anos todos os continentes estaban unidos nun único supercontinente chamado Panxea, rodeado por un único océano chamado Panthalasa. A posterior fragmentación de Panxea daría lugar á creación dos diferentes continentes que coñecemos na actualidade. Fálase dos argumentos (xeográficos, xeolóxicos, paleontolóxicos e paleoclimáticos) achegados por Alfred Wegener, así como das obxeccións postas pola comunidade científica da época.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 31´´) de carácter didáctico sobre os dous modelos da estrutura interna da Terra propostos actualmente polos xeólogos: o modelo químico e o xeofísico. O modelo químico divide a Terra en tres capas (codia, manto e núcleo) segundo a súa composición química. Pola súa parte, o modelo xeofísico permite establecer cinco capas do interior terrestre de diferentes densidades e graos de rixidez (litosfera, manto superior, manto inferior, núcleo externo e núcleo interno). Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´) de carácter didáctico sobre o método sísmico, que é o procedemento que máis información achega da estrutura do interior terrestre. Baséase no estudo dos terremotos e do comportamento das ondas sísmicas ao viaxar polo interior da Terra. Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (3´ 28´´) de carácter didáctico que explica a evolución da atmosfera desde a creación do noso sistema solar, hai uns 5.000 millóns de anos, ata a actualidade. Material elaborado por Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para apoiar o Plan Proxecta MeteoEscolas.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (7´ 15´´) no que se fala dos diferentes métodos empregados para estudar o interior terrestre. Existen métodos directos como as sondaxes, diversas técnicas de laboratorio (espectografía, microscopia, difractometría de raios x) ou o estudo de rochas superficiais, de material expulsado polos volcáns e de rochas do interior das minas. Para obter información de materiais internos non accesibles empréganse métodos indirectos, como o estudo da enerxía térmica emitida pola Terra, das ondas sísmicas, da gravidade, do magnetismo ou dos meteoritos.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (6´ 41´´) no que se explica que as correntes de convección son o motor que provoca os cambios da superficie terrestre, movendo continentes e abrindo océanos. Estas correntes, que afectan a todo o manto, teñen a súa orixe nas diferenzas de temperatura do interior terrestre. A partir dun recipiente con auga e diferentes fontes de calor, faise unha simulación de como se orixinarían estas correntes.

Material creado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (12´ 14´´) sobre a era paleozoica ou primaria, etapa da Historia da Terra que comeza hai 540 millóns de anos e remata hai uns 250 millóns de anos. Esta era iníciase pouco despois da desintegración do supercontinente Pannotia e remata coa formación do supercontinente Panxea. Nesta etapa a superficie da terra divídese nun número relativamente pequeno de continentes e nalgúns mares pouco profundos comeza a formación do petróleo e o gas que explotamos na actualidade. No nivel biolóxico aparecen formas de vida máis complexas e os animais desenvolven cuncha ou esqueleto, chegando diversos grupos a colonizar a terra firme.

Material creado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (9´ 36´´) no que se fala da formación do sistema solar e dos primeiros 4.000 millóns de anos do planeta Terra. Trátase da primeira e máis longa etapa da Historia da Terra, coñecida como era precámbrica, durante a que se produciu a formación da atmosfera, a litosfera e a hidrosfera, así como a aparición dos primeiros seres vivos pluricelulares.

Material creado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (50´´) no que se ofrece unha introdución ao concepto de atmosfera, que é onde se producen os fenómenos meteorolóxicos que estuda a meteoroloxía. Materiais elaborados por Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para apoiar o Plan Proxecta MeteoEscolas.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (1´ 10´´) no que se ofrece unha definición da meteoroloxía, ciencia que trata de explicar o tempo atmosférico e as condicións que se dan nun día concreto, en base a factores como a temperatura, a presión, a humidade ou a choiva. Materiais elaborados por Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para apoiar o Plan Proxecta MeteoEscolas.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo (47’ 45’’) no que Ramón Blanco Chao, profesor de Xeografía da USC, presenta os resultados da investigación xeomorfolóxica e ambiental realizada no illote patrimonio Guidoiro Areoso, que trata de explicar os cambios que está a sufrir actualmente o illote e o impacto da ocupación humana dende o Holoceno.

Relatorio presentado nos Encontros Monográficos co Patrimonio Cultural 18. O último ano no Guidoiro Areoso: o que agocha a area, organizado polo Consello da Cultura Galega (26 de marzo de 2018).

Notas:
Fonte: Youtube

Este vídeo (1' 40'') do profesor Valerià Paül móstranos a contorna de Pena Trevinca.  Glaciares, pastos e unha flora única nese punto máis alto de Galicia. A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (3' 18''). O profesor Valerià Paül ensínanos desde os máis de 2.000 metros de Pena Trevinca a importancia que ten para as persoas que conforman unha comunidade o feito de saber cales son os elementos sobresalientes da súa xeografía. Para os pobos coñecer as súas cimas máis elevadas supón un recoñecemento do espazo en que viven; situarse no mundo. A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.
Este recurso foi incorporado a Proxector por Sonia González.

Notas:
Fonte: Youtube

Breve vídeo (1') que nos descubre que é o monte Pindo e a súa masa granítica o 'culpable' de que o Xallas desemboque nunha fervenza de 40 metros de altura: a Fervenza do Ézaro. 

Notas:
Fonte: Youtube

Vídeo didáctico (3´ 15´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, no tramo costeiro comprendido dentro do proxecto Xeoparque do Cabo Ortegal. Nese percorrido duns 7 quilómetros podes divisar diferentes formas e estruturas propias das paisaxes litorais de cantís, onde son habituais arcos, farallóns, praias, plataformas litorais, coídos, cons, derrubamentos e movementos de ladeira. As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (2´ 29´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, sobre os cantís de Cabo Ortegal e da Serra da Capelada. Poderás divisar o cantil máis alto de Europa continental (Vixía de Herbeira), aguillóns, farallóns, rochas básicas e ultrabásicas, coídos e movementos de ladeira. As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (2´ 53´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, entre o Cabo Vilán e a Praia do Trece (Camariñas). Nelas poderás observar un exemplo de sistema costeiro afectado pola ondada: o coído. Trátase dunha extensión paralela ao litoral formada por coios arredondados e lisos pola erosión do mar. As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (6´ 42´´) dirixido a alumnado de ensino secundario, que che axudará a entender como lle afecta a ondada aos sistemas costeiros. A forza da ondada crea diferentes formas litorais, coma por exemplo os cantís, as plataformas litorais e os coídos. Descubre as principais características destas formas e observa as imaxes aéreas obtidas con dron en diferentes zonas da Rede Natura 2000. O vídeo foi elaborado polos membros do proxecto XeoClip 2019, integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (4´ 22´´), dirixido a alumnado de ensino secundario, sobre as diferentes paisaxes costeiras orixinadas ao longo da historia da Terra. En concreto, descubrirás cales son os diferentes tipos de sistemas costeiros, clasificados segundo estean afectados pola ondada, pola marea ou polo vento. O vídeo foi elaborado polos membros do proxecto XeoClip 2019, integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.
Material didáctico complementario.

Vídeo didáctico (4´ 22´´), dirixido a alumnado de ensino secundario, sobre diferentes tipos de paisaxes costeiras afectadas polas ondas do mar. En concreto, a lección céntrase nas frechas, nas barras, nas albufeiras, nas lagoas litorais e nos tómbolos. Descubre as principais características de cada unha destas formas litorais e obsérvaas a vista de dron. O vídeo foi elaborado polos membros do proxecto XeoClip 2019, integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (5´ 01´´), dirixido a alumnado de ensino secundario, no que se explica a formación dun cantil, ilustrándoo co exemplo concreto dos cantís da praia de Santa Mariña de Augasantas, tamén coñecida como praia das Catedrais. Descubrirás cal foi o proceso de formación das súas principais xeoformas (furnas, arcos, illotes, ollos…) e poderás divisalas a vista de dron. O vídeo foi elaborado polos membros do proxecto XeoClip 2019, integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (4´ 01´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, sobre diferentes praias e dunas de Galicia. As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (2´ 16´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, sobre frechas, barras e tómbolos, exemplos de sistemas costeiros afectados pola ondada. As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (6´ 34´´) que che axudará a entender as pegadas que deixaron na paisaxe os períodos de glaciación e deglaciación. Descubrirás cando se produciu a última gran glaciación e en que consiste o chamado “Evento Heinrich”. Tamén aprenderás a identificar as diferentes formas modeladas polo xeo no Courel (morena da Seara, horn de Formigueiros, lagoa da Lucenza, circo glaciar do Valecín, bloque errático de Vilarbacú…). O vídeo foi elaborado polos membros do proxecto XeoClip 2019, integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo (3´ 15´´) que amosa as mellores secuencias de dron gravadas durante o 2019 para a elaboración das video-leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Notas:

Das persoas participantes como falante ou como cadro técnico hai unha non identificada.

Notas:

Notas da cinta: RUIDOS CONSTANTES A LO LARGO DE LA GRABACION
[A data é aproximada dentro do ano]

Notas:

Notas:

Notas:

Notas:

N. B. CUÑA PREVIA A LA EMISION DEL PROGRAMA
Notas da cinta: RUIDOS CONSTANTES A LO LARGO DE LA GRABACION
Lugar de gravación: RNE A Coruña

Notas:

Das persoas participantes como falante ou como cadro técnico hai unha non identificada.
Lugar de gravación: RNE A Coruña

Notas:

Lugar de gravación: RNE A Coruña

Notas:

Notas da cinta: BAJA CALIDAD CON SONIDO DEMASIADO GRAVE
Lugar de gravación: RNE A Coruña

Notas:

Lugar de gravación: RNE A Coruña

Notas:

Lugar de gravación: RNE A Coruña