Temática: Galicia onde todo retorna [20]
| Data | Material | Ver |
|---|---|---|
| Data | Material | Ver |
O millo como marca americana nos cultivos de Galicia |
Ver
Transcripción da O millo como marca americana nos cultivos de GaliciaComa no resto de Europa, o sistema de alimentación e a paisaxe agraria galega víronse transformados pola introdución do millo, cereal procedente de América. Segundo o Boletín de la Real Academia de Historia de 1953, este último chegou a Europa en 1604. Existen varias teorías e numerosos estudos que nos falan sobre os pioneiros en traer o dito cereal a Galicia, as zonas onde se plantou por primeira vez e o primeiro uso que se fixo del. Nesta ocasión non imos deternos na súa historia pero queremos lembrar que tras a súa chegada non tivo boa acollida social. Utilizábase para o consumo dos animais. Co paso do tempo pasou a ser consumido por aquelas familias que non tiñan centeo para facer o pan. Marcábase así certo status social en función do tipo de pan que se consumía nos fogares galegos. Na actualidade esa connotación social negativa desapareceu e simplemente é unha cuestión de gustos. O certo é que Galicia cultiva o 75% de todo o millo forraxeiro español. A gandaría galega produtora de leite sustenta a súa alimentación a base deste gran como fonte de enerxía necesaria para a produción. 
|
|
O Estanque do Retiro no Pasatempo, un museo ao aire libre en Betanzos |
Ver
Transcripción da O Estanque do Retiro no Pasatempo, un museo ao aire libre en BetanzosOs irmáns Juan e Jesús García Naveira, tras anos na emigración en Arxentina, retornaron cunha gran fortuna á súa vila natal, Betanzos, e alí deixaron pegada da súa filantropía e xenerosidade. 
|
|
Retrato de Xosé Neira Vilas tras o seu retorno de América. Oleiros, ca. 1993 |
Ver
Transcripción da Retrato de Xosé Neira Vilas tras o seu retorno de América. Oleiros, ca. 1993Na obra de Neira Vilas, un dos escritores máis recoñecidos da nosa literatura, ten un especial influxo a experiencia migratoria. Ademais da súa obra máis icónica, Memorias dun neno labrego, conta con numerosos ensaios e investigacións sobre os galegos en América e os seus logros. 
|
|
Serafín Portugal Soto (Piñor de Cea, 1924-Santiago de Compostela, 2021) |
Ver
Transcripción da Serafín Portugal Soto (Piñor de Cea, 1924-Santiago de Compostela, 2021)A pesar de non ter ese perfil típico dun emigrante galego, dos que nos anos 50 marchaban a Venezuela con apenas formación e cartos para sobrevivir os primeiros meses, Serafín Portugal non escapou á aventura migratoria que impregnaba a realidade social galega daquel entón, descubrindo novos espazos e identidades. O 5 de xullo de 1954 desembarcou no porto da Guaira, co seu título de mestre e o primeiro ano de Dereito cursado na Universidade de Santiago de Compostela. Os cartos non chegaban para a súa continuidade académica, polo que finalmente escolleu a alternativa fornecida polo feito de emigrar. Aquela viaxe a Venezuela marcaría toda a súa vida. Foi un claro exemplo de integración na nova sociedade caraqueña, de simbiose coa cultura crioula, sen esquecer nunca as súas raíces. Traballou no entón chamado Consejo Venezolano del Niño. Alí foi mestre, guía e titor de adolescentes en situación irregular. Trátase, sen dúbida, dun traballo bastante delicado que precisa moita dedicación. Licenciouse na Escola de Traballo Social da Universidade Central de Venezuela, o que lle facilitou o seu ingreso no Banco Obrero e no INAVI ata a súa xubilación. Foi profesor na Universidade Central de Venezuela e na Metropolitana. A outra marxe da súa vida laboral estaba estreitamente ligada á Hermandad Gallega de Venezuela, formando parte da seu Consello Directivo durante varias lexislaturas. Nos anos 90 retornou a Galicia co seu fillo menor, Félix, e coa súa muller, Graciela Hernández, venezolana “de pura cepa” e a súa fiel acompañante no periplo de volta á terra. Tras o retorno, Serafín publicou cinco libros relacionados coas súas vivencias e experiencias en Venezuela e as doutros galegos que destacaron na colectividade. "Reflexiones sobre emigrantes retornados" foi a súa última publicación, na que trata o fenómeno do regreso a Galicia. 
|
|
Por fin chegamos! E agora que facemos? |
Ver
Transcripción da Por fin chegamos! E agora que facemos?A experiencia laboral adquirida no país de emigración impulsou a moitos emigrantes retornados a establecer o seu propio negocio preto do lugar de orixe ou nas principais cidades galegas. Podemos observar ao longo da xeografía galega numerosas ferraxarías, lavandarías, hostais, bares e restaurantes con nomes dos lugares de destino nos que viviron os seus propietarios na condición de emigrantes. O feito de poñer eses nomes era un indicador de que a súa experiencia na emigración foi satisfactoria e engadíanlle certo carácter emotivo, adquirindo unha especie de connotación de homenaxe ao lugar que os recibiu e do que trouxeron os cartos para montar a súa empresa familiar. 
|
|
O asociacionismo de emigrantes retornados como ferramenta de integración social |
Ver
Transcripción da O asociacionismo de emigrantes retornados como ferramenta de integración socialUn dos aspectos menos estudados do fenómeno migratorio é o retorno, sobre todo o caso concreto da integración social dos emigrantes tras o seu regreso a Galicia. As dificultades de adaptación do retornado vanse superando co apoio de familiares e amigos pero tamén existen outros mecanismos para axudar a refacer a nova vida en todas as esferas. Ademais do contorno máis próximo, o asociacionismo forma unha parte importante dentro da organización do novo universo dos galegos e galegas que volven reconstruír o seu novo fogar, atopar unha vivenda ou un traballo se a idade llelo permite. Os intereses comúns fan que se organicen como colectivo específico e creen asociacións de carácter basicamente cultural-recreativo, asistencial e reivindicativo. A participación e o volume de socios non son comparables ao caso das sociedades de emigrantes galegos nos distintos países de destino. Vemos aquí un carné de socio da Asociación de Emigrantes Retornados Marusía, creada en 2001 por un grupo de emigrantes retornados de Suíza. |
|
| 1906-04-29 | Balneario e Augas do Lérez, lugar de saúde e ocio |
Ver
Transcripción da Balneario e Augas do Lérez, lugar de saúde e ocio en 29/04/1906Casimiro Gómez (1854) era natural de Cotobade. Emigrou a Bos Aires con apenas 13 anos e fixo unha gran fortuna no sector do coiro e talabartaría. A súa empresa expandiuse por todo o país e fíxose famosa a nivel internacional despois de recibir varios premios nas Exposicións Internacionais de Bos Aires, París e Chicago. Casimiro chegou a converterse nun gran terratenente e criaba o gando do que extraía as peles que lle servirían de materia prima para a fabricación dos seus produtos. O mundo do coiro e talabartaría non foi a súa única iniciativa empresarial, interveu tamén en compañías de seguros, entre outras actividades. Foi fundador e vicepresidente do Centro Industrial Argentino e integrante do consello de administración da Unión Industrial, así como membro importante dos círculos máis selectos da sociedade porteña e de varias sociedades de emigrantes. 
|
| 1920-04-27 | Documentación para o retorno, 27 de abril de 1920 |
Ver
Transcripción da Documentación para o retorno, 27 de abril de 1920 en 27/04/1920No imaxinario do colectivo emigrado sempre estivo presente a aspiración do retorno como indianos, emigrantes ricos que regresan á súa vila ou aldea para vivir do capital acadado nos países de acollida. Mais, evidentemente, isto sucedía en contadas ocasións. Moitos son os que marcharon e moitos menos os que puideron regresar. O retorno prodúcese por múltiples causas: para reunirse de novo coa familia e desfrutar dos aforros conseguidos, porque desexan criar os seus fillos en Galicia, para gozar do seu patrimonio na terra e conseguir o recoñecemento social, por nostalxia etc. Noutras ocasións, coma no caso de Francisco, son os problemas de saúde os que provocan a decisión do retorno. Dáse tamén o caso dos que fracasan e só lles queda poder regresar (moitas veces coa pasaxe pagada polas sociedades mutualistas) e intentar sobrevivir coa familia. |
| 1924-00-00 | Lámina de Castelao, «Eu non quería morrer alá, sabe miña nai?» |
Ver
Transcripción da Lámina de Castelao, «Eu non quería morrer alá, sabe miña nai?» en 00/00/1924Para milleiros de galegos e galegas a emigración foi unha saída segura da miseria que se experimentaba nos seus fogares. O seu impacto económico e social como colectivo viuse reflectido en moitos aspectos: creación de escolas, cemiterios, lavadoiros comunitarios, edificacións de arquitectura indiana, desenvolvemento de empresas familiares etc. No entanto, as historias persoais non sempre tiñan bo final, xa que existían casos en que o emigrante volvía enfermo e endebedado. En numerosas ocasións o fracaso na aventura migratoria provocaba que o retorno non se producise nunca, pois os emigrantes sentían demasiada vergoña se regresaban coas mans baleiras, sen alcanzar o éxito esperado deles. 
|
| 1926-06-26 | Cun pé nos dous mundos, fotografía familiar enviada a Francisco Maseda, de viaxe de negocios en Cuba, 26 de xuño de 1926 |
Ver
Transcripción da Cun pé nos dous mundos, fotografía familiar enviada a Francisco Maseda, de viaxe de negocios en Cuba, 26 de xuño de 1926 en 26/06/1926Desde 1920, ano do seu retorno, Francisco Maseda e a súa familia residen na Devesa, onde mandan construír unha magnífica casa cos adiantos do momento, seguindo os costumes de moitos emigrantes enriquecidos. Francisco continuaba xestionando desde Galicia os seus numerosos negocios e propiedades na illa, coa axuda dun encargado da súa confianza. Cos rendementos do seu patrimonio levou unha vida cómoda de rendista e converteuse nunha figura relevante entre os seus conveciños. 
|
| 1932-00-00 | Cheque The Bank of Nova Scotia, Manzanillo, Cuba, 1932 |
Ver
Transcripción da Cheque The Bank of Nova Scotia, Manzanillo, Cuba, 1932 en 00/00/1932As remesas ou envíos de cartos dun país a outro xeralmente ían dirixidos a familiares para cubrir débedas ou mellorar a súa calidade de vida. Tratábase dun diñeiro que era gañado con moito esforzo e dedicación, gustosamente destinado para apoiar os seres queridos. O retorno dos emigrantes trouxo consigo inxentes cantidades de capital que promoveron a modernización económica de Galicia. Eses envíos internacionais sistemáticos contribuíron á especialización do sistema bancario en Galicia. |
| 1940-11-16 | Portada do xornal El Emigrado, financiado pola emigración, 16 de novembro de 1940 |
Ver
Transcripción da Portada do xornal El Emigrado, financiado pola emigración, 16 de novembro de 1940 en 16/11/1940En Galicia percíbese unha frutífera influencia das ideas e iniciativas políticas vividas en América polos nosos emigrantes. O desenvolvemento do agrarismo e do galeguismo non se pode entender sen este influxo, así como o papel protagonista de moitos retornados na formación de sociedades obreiras e sindicatos na Galicia do momento. É tamén salientable a presenza de xornalistas e escritores vinculados coa emigración na publicación dos xornais editados polas forzas progresistas da nosa terra. |
| 1963-04-25 | Carta de Lois Tobío Fernández tras o seu regreso do exilio, 25 de abril de 1963 |
Ver
Transcripción da Carta de Lois Tobío Fernández tras o seu regreso do exilio, 25 de abril de 1963 en 25/04/1963Os exiliados non podían regresar segundo os seus desexos e posibilidades coma calquera emigrante, senón que estaban supeditados á situación política e as leis do franquismo, que pouco a pouco e, sobre todo, a finais dos 50 e na década dos 60, foron permitindo a volta dos republicanos fuxidos. O forte desexo de volver non ocultaba o temor ás represalias, a non saber como ían ser recibidos ou se poderían adaptarse a un país que deixaron atrás había tantos anos. |
| 1972-00-00 | Asistentes ao Primeiro Seminario do Libro Galego posando diante dun mural de Luís Seoane no Castro, Sada, 1972 |
Ver
Transcripción da Asistentes ao Primeiro Seminario do Libro Galego posando diante dun mural de Luís Seoane no Castro, Sada, 1972 en 00/00/1972Na fotografía podemos ver a intelectuais galegos retornados do exilio como Rafael Dieste, Alejandro Finisterre e Eduardo Blanco-Amor, xunto con outros que permaneceron en Galicia durante o franquismo como Ramón Piñeiro, Manuel María, Celestino Fernández de la Vega, Euloxio Ruibal, Marino Dónega, Xesús Campos, Manuel Caamaño, Manuel Gallego Jorreto e Isaac Díaz Pardo. Todos eles contribuíron desde ambas as beiras do Atlántico á supervivencia da cultura galega e serviron de guieiros ás novas xeracións do noso país. 
|
| 1979-00-00 | As boas amizades perduran no tempo, Barallobre, 1979 |
Ver
Transcripción da As boas amizades perduran no tempo, Barallobre, 1979 en 00/00/1979Lola emigrou a Venezuela con apenas 3 anos, acompañando a súa nai, ambas as dúas reclamadas polo pai, que marchara para traballar alí en 1950. Coma tantos emigrantes, os seus pais traballaron e integráronse no país de acollida pero sempre pensando no retorno á súa vila natal e mantendo os lazos afectivos e familiares con Galicia. Lembra que gozou dunha infancia e xuventude moi felices en Puerto La Cruz e Illa Margarita, onde se asentaron. Cando cumpriu 19 anos e pensando que se non regresaba nese momento xa non o faría nunca, os pais decidiron mandala vivir cos seus avós en Barallobre. Aínda que estrañaba os amigos, axiña se adaptou á vida cotiá galega coa súa familia. Anos despois tamén retornaron os pais. Pero Lola seguiu en contacto cos seus amigos e en 1979 recibiu a visita desta amiga venezolana na súa casa en Barallobre. 
|
| 1980-00-00 | Fun polo mar e vin polo aire, ca. 1980 |
Ver
Transcripción da Fun polo mar e vin polo aire, ca. 1980 en 00/00/1980O retorno é un elemento constituínte da propia condición do emigrante, ben se trate dunha simple visita á terra, ou ben dun regreso definitivo. Os adiantos tecnolóxicos nos medios de locomoción fixeron as viaxes máis curtas e en mellores condicións. O tráfico de emigrantes de retorno, sobre todo entre América e España, representou un puntal importante para asegurar a viabilidade das viaxes transatlánticas. Para as empresas aéreas os emigrantes representaron un mercado preferente dos seus ingresos. A liña aérea española Iberia foi intensificando a súa actividade a partir dos anos 50 e non tiña competencia como enlace entre as distintas capitais latinoamericanas e España. 
|
| 1980-00-00 | Hostal-restaurante Canaima, Vigo, ca. 1998 |
Ver
Transcripción da Hostal-restaurante Canaima, Vigo, ca. 1998 en 00/00/1980O retorno das e dos emigrantes galegos non sempre se presenta de igual forma, está determinado baixo condicións diversas, que van desde a situación política e socioeconómica, que exerce de factor de expulsión do país de destino, ata causas moito máis íntimas, como o desexo de retornar á terra por causa da morriña ou simple cambio de etapa vital. En numerosas ocasións o retorno non é de anciáns senón de galegos en idade activa. Nestes casos, o retorno non é só físico, senón que leva consigo experiencia laboral, cartos aforrados e gañas de emprender un negocio propio. Establecementos coma este chaman a atención sobre experiencias vividas lonxe da terra e lémbrannos que para os seus donos pagou a pena volver. A través deses nomes gardan anaquiños doutras terras e recordan a súa condición de emigrantes. 
|
| 1997-00-00 | Un teatro para o pobo de Vigo, 1997 |
Ver
Transcripción da Un teatro para o pobo de Vigo, 1997 en 00/00/1997O verinés José García Barbón emigrou moi novo a Cuba, onde se converteu nun banqueiro e empresario de éxito. Debido a problemas de saúde, retornou a Galicia en 1884. Nun primeiro momento instalouse na súa vila natal pero en 1889 foi vivir a Vigo. Alí investiu o seu patrimonio nas principais empresas do momento contribuíndo á modernidade e prosperidade da provincia. 
|
| 2002-00-00 | Guía para emigrantes retornados: Galicia publicada pola Consellería de Emigración e Cooperación Exterior. Dirección Xeral de Emigración, 2002 |
Ver
Transcripción da Guía para emigrantes retornados: Galicia publicada pola Consellería de Emigración e Cooperación Exterior. Dirección Xeral de Emigración, 2002 en 00/00/2002En resposta ás principais interrogantes que aparecen cando se fan plans de retorno á terra, publicáronse estas guías de orientación práctica, funcionando como ferramentas informativas moi útiles, sobre todo ante a necesidade de realizar trámites que requiren una folla de ruta para conseguir aquela documentación imprescindible para un retorno efectivo. Deste xeito, distintas consellarías, así como a Delegación do Goberno en Galicia, participaron na elaboración de guías coma esta. Entre os contidos delas pódese atopar información sobre: obtención de documentos persoais como o DNI, certificado de nacemento, pasaporte, execución da baixa consular, homologación de títulos, permiso de traballo, acceso ao sistema de ensino en Galicia, axudas para a vivenda, asistencia sanitaria, formación ocupacional, obradoiros de emprego, pensións asistenciais por ancianidade, subsidios de desemprego etc. Na actualidade a función destas guías impresas en papel é complementada con toda a información que facilmente poden atopar os emigrantes na web Galicia Aberta, da Secretaría Xeral da Emigración da Xunta de Galicia, así como nas súas redes sociais. 
|
| 2019-00-00 | Unha casa indiana na vila de Ares, 2019 |
Ver
Transcripción da Unha casa indiana na vila de Ares, 2019 en 00/00/2019Unha das aspiracións dos emigrantes que retornaron ás súas vilas e aldeas era construír unha vivenda que simbolizase o triunfo da súa aventura migratoria e o seu éxito económico. A casa dos indianos na primeira metade do século XX domina no medio rural polo seu deseño e modernidade en moitos servizos que non tiñan as casas tradicionais. Co retorno introduciuse unha arquitectura cosmopolita que se inseriu entre as casas tradicionais de moitas vilas galegas, ademais de xardíns e especies arbóreas exóticas para aquel momento, como poden ser as palmeiras, tan habituais na Galicia actual. Podemos salientar as casas indianas da comarca de Ferrolterra e da Mariña luguesa, aínda que en todas as vilas e aldeas galegas vemos exemplos destacados. Cos cartos da emigración as localidades galegas cambiaron e progresaron. Non só as residencias, senón tamén as escolas, igrexas, fontes, lavadoiros, camiños e parques contaron coas remesas dos emigrantes, que axudaron a modernizar o noso territorio. 
|