ESPECIAIS

“especiais” do CCG

  1. Inicio
  2. Especiais
  3. “especiais” do CCG

A Biblioteca América: o legado cultural de Gumersindo Busto

As remesas dos e das emigrantes galegas contribuíron á modernización social, política e económica de Galicia. Ámbitos prioritarios nese legado foron a educación e a cultura. Dende América chegaron cuantiosas doazóns para a construción e o mantemento de centros educativos e culturais como canle para o progreso da nosa terra.
A finais do século XIX e comezos do XX a corrente rexeneracionista e a defensa do hispanoamericanismo predominan na vida cultural española e das colectividades emigradas en América. Coa celebración do IV Centenario do Descubrimento de América comeza a valoración da cultura americana e do papel de España na súa formación. Así, foméntanse as relacións académicas entre as universidades da Península e de alén mar con intercambio de alumnos e profesores, publicacións e a creación de estudos americanistas.
Neste contexto ideolóxico un emigrante galego feito a si mesmo, Gumersindo Busto Villanueva, pon en marcha a iniciativa de crear unha universidade hispanoamericana que se localizaría en Santiago de Compostela, a súa cidade natal. O 30 de xuño de 1904 publica unha carta na prensa da colectividade en Arxentina pedindo axuda para este proxecto. Trataríase dun centro de estudos superiores co obxectivo de «difundir el conocimiento en Europa de cuanto atañe a América Latina, buscando el beneficio común y el efecto y confraternidad de los países hispanoamericanos». Axiña consegue adhesións de persoeiros e institucións da colectividade e mais de intelectuais e políticos americanos e españois. Non chegou a concretarse, aínda que deu orixe á Biblioteca América.
A partir de 1907 os seus esforzos centráronse na recollida de doazóns de todo tipo de obras científicas e literarias latinoamericanas para crear unha gran biblioteca especializada, que Busto ofreceu á Universidade de Santiago de Compostela (USC). A súa idea era que se inaugurase o 25 de maio de 1910 coa celebración do primeiro centenario da independencia de Arxentina, o seu país de acollida; mais non puido ser, pois a falta dun espazo onde situala e numerosas trabas burocráticas, xunto con certa desidia por parte do claustro, obrigaron a aprazar a data case vinte anos. Non foi tempo perdido. Gumersindo Busto continuou co seu labor de recollida por toda América, grazas a unha extensa rede de delegados e comisións creadas a tal fin. O obxectivo era conformar un fondo xeral no que estivese presente a maior cantidade posible de obras de autores americanos, independentemente da súa temática, para a formación de estudantes e interesados de calquera facultade ou disciplina. O seu carácter enciclopédico define este fondo, que abarca todas as disciplinas científicas da época: 11 400 monografías de todo tipo de temáticas (historia, dereito, literatura, ciencias, medicina, botánica, química…), prensa e revistas, folletos e teses, coleccións de moedas e billetes, exemplares de fauna americana, obxectos etnográficos, láminas, retratos e fotografías, bandeiras, bustos, mapas, vitrinas… foron chegando a Santiago na década de 1920. Finalmente a biblioteca foi inaugurada o 26 de xullo de 1926.
A Biblioteca América, obra dun emigrante, constitúe hoxe en día un legado sen parangón na cultura de Galicia que se debe difundir e poñer en valor na sociedade actual.

Misceláneas temáticas dos fondos documentais do CCG.