Proxector

Vídeo de TED (9´ 49´´). O modo no que estamos a cualificar economías é totalmente incorrecto segundo Annette Heuser, reformista da axencia de cualificación. Tres axencias privadas estadounidenses de avaliación de crédito están a empregar misteriosos e escuros métodos para exercer un gran poder sobre as economías nacionais en todo o mundo. Os resultados poden ser catastróficos pero, ¿e se houbese outra opción?
Tradución ao galego de Olalla Murciego.

Vídeo de TED (5´ 47´´) no que descubrirás que o noso comportamento de aforro non depende da nosa intelixencia ou forza de vontade, senón das condicións ambientais que nos rodean. Wendy de la Rosa, estudosa das ciencias do comportamento, explícanos nesta charla que contextos e condicións ambientais son máis favorables para tomar decisións financeiras acertadas.
Tradución ao galego de Penny Martínez.

Vídeo de TED (14´ 18´´) no que Travis Rieder nos conta a súa experiencia persoal co síndrome de abstinencia aos opioides, que comezou a padecer cando tratou de reducir a dose que os médicos lle receitaran para a dor tras sufrir un accidente. A charla ten como obxectivo concienciar sobre os graves riscos que supoñen para os pacientes os tratamentos médicos con opioides, poñendo de relevo a inexistencia no sistema sanitario estadounidense de plans que supervisen os procesos de redución gradual ou deshabituación deste tipo de medicación.

Tradución de Sara Fandiño.

Reportaxe (22´ 34´´), con guión de Pedro de Llano, onde se explican os usos e características arquitectónicas de diferentes construcións vinculadas á economía agrícola e gandeira, como poden ser as casas vivenda, as cortes, os fornos, os hórreos, os muíños ou as adegas. Trátase do terceiro capítulo dunha serie de cinco vídeos sobre a arquitectura popular en Galicia deseñados para o alumnado de educación secundaria no marco do Proxecto Terra, que promove o Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia.

Reportaxe (21´ 31´´), con guión de Pedro de Llano, onde se nos fala dos asentamentos costeiros e das diferentes solucións arquitectónicas empregadas na franxa litoral galega, ideadas en función das condicións climatolóxicas ou das  características litolóxicas da zona. Trátase do cuarto capítulo dunha serie de cinco vídeos sobre a arquitectura popular en Galicia deseñados para o alumnado de educación secundaria no marco do Proxecto Terra, que promove o Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia.

Reportaxe (27´14´´), con guión de Pedro de Llano, sobre a arquitectura popular en Galicia, denominación empregada para referirse a aquelas construcións anónimas coas que o home transformou o medio natural na busca dunhas mellores condicións de vida (vivendas, edificacións agrícolas, camiños, muros...). Fálase das diferentes tipoloxías de edificacións, dos seus usos e dos materiais empregados. Vídeo que presenta e sintetiza unha serie de cinco capítulos sobre a arquitectura popular galega deseñada para alumnado de educación secundaria no marco do Proxecto Terra, que promove o Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia.

Guía do vídeo.

Unidade didáctica complementaria.

Vídeo (39' 44'') que recolle a intervención de Marcos Pérez Maldonado, director técnico da Casa das Ciencias no Naukas Coruña 2017. 

Nela reflexiónase sobre o tipo de astronomía que estamos a aprender nunha época en que os novos descubrimentos sobre o cosmos chegan ata nós filtrados polos medios de comunicación (coa súa busca da noticia espectacular) e polas redes sociais.

Vídeo didáctico (48´´) elaborado no marco da exposición “Galicia, un relato no mundo” (Museo Centro Gaiás, 2020), que che permitirá coñecer a historia da bandeira de Galicia, estreitamente relacionada co fenómeno da emigración. A bandeira que pode verse na exposición é a derradeira bandeira que ondeou no Centro Galego da Habana, descolgada en 1961 e custodiada actualmente no Arquivo da Emigración Galega do Consello da Cultura Galega.

Vídeo didáctico ( 54´´) elaborado no marco da exposición “Galicia, un relato no mundo” (Museo Centro Gaiás, 2020), que ofrece unha breve presentación da Biblia Kennicott, elaborada na Coruña en 1486. Trátase dun dos manuscritos hebreos máis importantes da Idade Media e está considerada unha obra mestra da ilustración medieval. Actualmente está custodiada na Biblioteca Bodleian (Oxford).

Vídeo documental (51' 33'') que se centra no ferrocarril mineiro que uniu Vilaodriz (hoxe A Pontenova) con Ribadeo, co fin de levar ata este porto o mineral de ferro extraído nas minas da primeira localidade.

Inaugurouse en 1903 e mantívose activo ata 1964, levando gran riqueza á daquels moi atrasada zona do río Eo. As persoas que o lembran, aínda hoxe teñen morriña del.

Vídeo (8´ 16´´) de divulgación científica, difundido na canle SciShow, no que Michael Aranda nos explica as reaccións químicas que se producen nos incendios forestais, que cada vez son máis rápidos e grandes, e as consecuencias que teñen para os ecosistemas.

Tradución e subtítulos da Asociación de Tradutores Galegos.

Vídeo didáctico (10´ 10´´) no que Roberto L. Blanco Valdés, profesor do Departamento de Dereito Público e Teoría do Estado da Universidade de Santiago de Compostela, nos fala da Constitución Española do 78. O vídeo axudarache a entender o contexto histórico no que foi aprobada, así coma os aspectos máis importantes desta norma fundamental da democracia española.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Este vídeo (1' 40'') do profesor Valerià Paül móstranos a contorna de Pena Trevinca.  Glaciares, pastos e unha flora única nese punto máis alto de Galicia.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Vídeo de divulgación científica (4´ 48´´) , integrado na canle de Youtube “O Son das Ideas”, que che axudará a entender en que consiste a corrente en chorro, un fenómeno meteorolóxico que determina o clima nas nosas latitudes. Descubrirás como lle está a afectar o cambio climático a estas correntes de aire e tamén aprenderás que aplicación comercial teñen no ámbito da aeronáutica.

Audio (16´ 17´´) que repasa, nunha primeira parte, a historia da creación dos logaritmos e a súa importancia como ferramenta indispensable para cálculos. Na segunda parte, recréase como tería sido unha conversa entre o profesor Henry Briggs e John Napier, conversa que aconteceu no 1616.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Inés Amboage.

Vídeo de TED (14' 46''). Os antibióticos salvan vidas, pero estámolos empregando en exceso e mal. O resultado, dinos o investigador Ramanan Laxminarayan, é que os antibióticos van deixar de funcionar, a medida que as bacterias se fagan cada vez máis resistentes. Nesta charla fai un chamamento a vermos os antibióticos como un recurso esgotable, e que o pensemos dúas veces antes de utilizalos.

Tradución ao galego de Aitor Valle Freire para #TEDSAÚDE USC.

• A cultura lúdica e musical a través do xogo tradicional. Parte I


• A cultura lúdica e musical a través do xogo tradicional. Parte III


• A cultura lúdica e musical a través do xogo tradicional. Parte IV

• A cultura lúdica e musical a través do xogo tradicional. Parte I


• A cultura lúdica e musical a través do xogo tradicional. Parte II


• A cultura lúdica e musical a través do xogo tradicional. Parte III

Vídeo de TED (3´ 35´´). Mentres que nos preocupamos pola sida, o cancro e a gripe aviaria, as enfermidades cardiovasculares matan máis persoas ca todas as outras combinadas, cando estas últimas se poden previr. O doutor Dean Ornish explícanos como cambiar os nosos hábitos alimentarios ha salvar as nosas vidas.
Tradución ao galego de Xusto Rodríguez.

Vídeo (4´ 04´´) de divulgación científica, difundido na canle GC TV do xornal GCiencia, no que se presenta o proxecto Galiat 6+7, dedicado a estudar as virtudes da chamada “dieta atlántica”. Un dos principais obxectivos deste proxecto é comprobar en que medida a lonxevidade da poboación galega pode estar relacionada co consumo de certos produtos autóctonos (grelos, verzas, viño, olivas, mexillóns e lácteos) que os científicos saben, por resultados de estudos previos, que teñen determinadas moléculas beneficiosas para a saúde.

Vídeo (9´ 35´´) de divulgación científica no que a psicopedagoga Lucía Casal de la Fuente reivindica a importancia da “educación da voz”, un sistema didáctico integrado na área de “educación para a saúde” que integra contidos de técnica vocal e de hixiene vocal. Na súa charla explica as aplicacións que poden ter estes coñecementos, tanto no ámbito das ciencias da saúde como no ámbito musical/artístico.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo (4´ 40´´) de divulgación científica, difundido na canle GCiencia TV, sobre a enerxía hidroeléctrica, a renovable máis potente e que xera menos emisións. En concreto, preséntanse os proxectos que se están a desenvolver no Centro Internacional de Excelencia Hidráulica de Gas Natural Fenosa, situado no campus da Universidade de Vigo.

Vídeo didáctico (4´ 57´´) no que Xacobo de Toro nos fala da enfermidade da varíola, do descubrimento da vacinación e de como a comezos do século XIX se xestou a primeira campaña de vacinación a nivel mundial (a Real Expedición Filantrópica da Vacina de 1803, coñecida tamén como “expedición Balmis”).

Vídeo de TED (4´ 09´´) no que o doutor Daniel Kraft nos explica os riscos de vivir nunha sociedade altamente medicada que consome grandes doses de fármacos, administrados ou prescritos polo sistema sanitario sen ter en conta determinados factores persoais do paciente (como idade, peso, sexo ou raza). O doutor Kraft fálanos dun prototipo de impresora, creada por un equipo de enxeñeiros do que forma parte, que podería imprimir pílulas en 3D deseñadas de xeito personalizado para cada paciente.
Tradución ao galego de Antía Rei.

Vídeo de TED (5´ 14´´) no que o fisioterapeuta Joshua W. Pate nos explica as razóns científicas polas que determinadas persoas continúan a sentir un membro do seu corpo despois de ter sido amputado, ou mesmo aquelas que naceron sen un determinado membro poden chegar a sentilo tamén. Este vídeo axudarache a entender mellor o que se coñece no ámbito médico como “membro pantasma”.

Tradución de Mario Díaz.

Vídeo de TED (5' 57''). Tes unha lesión e vas camiño da casa para facer unha hora de fisioterapia. O que menos che apetece é ter que facer pola túa conta exercicios confusos que tardan tempo de máis en producir resultados. O membro de TED, Cosmin Mihaiu, amósanos unha solución divertida e económica que converte os aburridos exercicios de fisioterapia nun videoxogo cunhas instrucións clarísimas.

Tradución de Raquel Senra Fernández para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de divulgación científica (1´ 33´´) que che axudará a entender que son os "quarks" (os elementos máis pequenos da materia) e de onde procede exactamente o seu nome, acuñado polo científico Murray Gell-Mann.
Trátase da primeira entrega do "Dicionario da Ciencia", unha serie de audiovisuais producidos por GCiencia e presentados pola actriz Déborah Vukusic, que explican de xeito desenfadado diferentes temos relacionados coa ciencia. Na elaboración desta peza participaron Emilio Rodríguez (realización), Nelson Ribeiro (cámara), Déborah Vukusic (presentadora), Eduard Rolland (guión) e Paula Lago (deseño gráfico).

Vídeo (1h 08’) no que Francisco Díaz-Fierros, catedrático de Edafoloxía e Química Agrícola da USC, presenta unha panorámica dos incendios forestais en Galicia e Portugal para entender se estamos ante unha xeración de lumes insólita. Séguense as fases píricas de Bowman e proponse unha nova realidade: os megaincendios, cada vez máis grandes e difíciles de controlar.

Relatorio dentro do Coloquio galaico-portugués sobre incendios forestais: Unha nova xeración de lumes?, organizado polo Consello da Cultura Galega (18 de xaneiro de 2018).

Material complementario.

Vídeo (18´ 41´´) de divulgación científica no que Ignacio García González, profesor do Departamento de Botánica da USC, nos explica que as árbores rexistran os principais sucesos que acontecen ao longo da súa vida e estes poden ser lidos posteriormente no patrón dos seus aneis grazas á dendrocronoloxía. Esta técnica permítenos obter información histórica de especial relevancia para a investigación ecolóxica e climática e mesmo para a construción naval.

A sesión desenvolveuse no marco do Divulgaterra 2018.

Vídeo de TED (13' 48''). En 1975, calculábase que 1 de cada 5000 nenos era autista. Hoxe, 1 de cada 68 está dentro do espectro autista. Que causou este aumento repentino? Steve Silberman sinala algunhas razóns: un par de doutoras que ofrecen unha visión máis comprensiva, o éxito de Rain Man e un novo test clínico. E complétaas coa historia de Hans Asperger, un doutor austríaco que en 1944 publicou un artigo que revolucionaría a percepción do autismo, se non quedase soterrado no tempo.

Tradución ao galego de Silvia González Corredera para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (7' 17''). Parece ser que esperamos ao brote dunha catastrófica enfermidade para decidirnos a elaborar unha vacina contra ela. Seth Berkley expón a realidade do mercado e os riscos desproporcionados que están detrás da falta do desenvolvemento de vacinas para as enfermidades máis graves do mundo.
Tradución ao galego de Alexandra Vázquez para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo (3' 59'') en que se fai un repaso rápido polos achados máis importantes atopados no xacemento arqueolóxico do campo da Lanzada (Sanxenxo, Pontevedra), un sitio único pola gran cantidade e singularidade dos materiais e estruturas recuperadas.

Vídeo de TED (9´ 15´´). Qual foi a maior invençom da revoluçom industrial? Hans Rosling faz o caso da máquina de lavar roupa. Com gráficos recém-projetados da Gapminder, Rosling nos mostra a magia que aparece quando o crescimento econômico e a eletricidade transformam um dia aborrecido dia de lavagem num dia intelectual de leitura. Vídeo interessante para introduzir nas aulas a discussom a respeito do conceito de desenvolvimento sustentável. 

Tradución ao galego de Juan José Sánchez.
Este recurso foi incorporado a Proxector por María do Mar Pérez.

Vídeo divulgativo (5´ 18´´) , emitido no programa Ciencianosa da TVG, no que Jorge Mira explica a lei de indución de Faraday. Michael Faraday descubriu que o movemento dun imán no seo dun circuito eléctrico xeraba unha corrente eléctrica. Este experimento da indución electromagnética abriu o camiño da transformación da enerxía mecánica en enerxía eléctrica e tivo importantes aplicacións industriais no campo da xeración de electricidade.

Vídeo didáctico (6´ 19´´), elaborado por Noemí Díaz Vázquez, no que explica as principais características dun dos elementos da linguaxe visual: a liña. A liña pode ser empregada dentro da elaboración de imaxes como elemento expresivo, e nesta lección descrubrirás cales son as diferentes formas que pode adquirir, así como os diversos graos de expresividade. Así mesmo, descubrirás unha selección de obras que exemplifican o uso da liña na arte, como poden ser os traballos de Vasily Kandinsky, Giovanni Battista Piranesi ou Pablo Picasso.
Os contidos están dirixidos a alumnado de 1º curso da ESO, da materia de EPVA (Educación Plástica, Visual e Audiovisual).

Vídeo de TED (21' 02'') no que a psicóloga social Amy Cuddy nos fala sobre a linguaxe non verbal. A linguaxe corporal transmite aos demais como somos, mais tamén afecta ao que pensamos sobre nós mesmos e a como nos sentimos. Podemos cambiar a nosa mente cambiando a nosa linguaxe corporal? Mediante un experimento comprobouse que si, pois a mente e os procesos bioquímicos víanse afectados segundo se tomase un rol de poder ou un de dominación.

Tradución de  Ana Rozados.

Vídeo de divulgación científica (3´ 46´´), elaborado por Icía Rodríguez e Ángel Carro, que nos fala do descubrimento de novas técnicas de medida do nivel de contaminación dos nosos ecosistemas. En concreto, preséntanos o traballo que se está a desenvolver no Departamento de Ecotoxicoloxía da Facultade de Bioloxía da USC para medir o nivel de contaminación do aire ou a auga empregando como indicadores diferentes variedades de musgo.

Vídeo de divulgación científica (9´ 47´´). Diego Carreira Flores fala no DivulgaTerra 2016 da súa investigación sobre a fauna intersticial (tamén chamada "meiofauna") existente nas pradeiras de anxiospermas da ría de Ribadeo. Descubriremos así os métodos para descubrila e catalogala, así como os parámetros fisico-químicos e sedimentolóxicos que se descubriron nos diferentes puntos de mostraxe.

Neste vídeo (7') o profesor Cibrán Santamarina responde a se a luz é unha onda ou unha partícula e, segundo parece, depende das circunstancias.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Vídeo de TED (14’ 35’’) no que o neurocientífico Daniel Reisel explica que, a partir do estudo das respostas a imaxes emocionais de presos diagnosticados como psicópatas, advertiuse unha deficiencia na amígdala, crucial para a empatía. Esta sería a causa do seu comportamento antisocial e agresivo. Exponse que o cerebro segue cambiando e creando novas neuronas na fase adulta. Esta neuroxénese pode supoñer que con mellores condicións ambientais podemos xerar un comportamento social saudable. A tese final é que debemos modificar o sistema penitenciario e, mediante a ciencia, crear programas de rehabilitación que axuden a mudar o comportamento destas persoas.

Tradución de Sara Rodríguez Fraga.

Vídeo (47’ 19’’) no que Xesús Costas Abreu, letrado no Concello de Vigo, aborda o tema da normalización do galego como competencia da Administración local. Os principais temas tratados son a lexislación lingüística no ámbito administrativo, as competencias municipais e as obrigas lingüísticas dos poderes públicos locais.

Relatorio presentado nos XIX Encontros para a Normalización Lingüística. Dereitos lingüísticos, unha garantía pendente?, organizados polo Consello da Cultura Galega (20 de abril de 2017).

Vídeo de TED (14’ 59’’) no que o filósofo John Searle fala da necesidade de estudar a consciencia humana, pois é un fenómeno biolóxico pouco investigado. Todos os estados de consciencia, sen excepción, están causados por procesos neurobiolóxicos de baixo nivel e realízanse no cerebro como de alto nivel ou como características de sistema. Finalmente, desméntense as obxeccións para estudala desde unha perspectiva científica.

Tradución de Pablo Figueredo.

Vídeo de TED (15´ 02´´) no que a filósofa Renata Salecl reflexiona sobre como exercemos na actualidade a nosa liberdade individual e como a obsesión por acertar nas nosas decisións persoais nos impide pensar nos cambios sociais. Fronte á esaxerada relevancia que lles outorgamos ás eleccións individuais, a filósofa reivindica a importancia das eleccións colectivas, que son as que realmente provocan os cambios sociais.

Tradución de Sofía Tuñas.

Vídeo (4´ 59´´) de divulgación científica, difundido na canle GC TV do xornal GCiencia, no que se presenta o traballo que desenvolve a Aula de Produtos Lácteos e Tecnoloxías Alimentarias da USC, situada no Campus Terra de Lugo. Trátase dun centro de investigación aplicada que ofrece formación e servizos tecnolóxicos a empresas do sector lácteo, co obxectivo de introducir no mercado novos produtos que incorporen valor engadido a este sector tan importante na economía galega.

Vídeo didáctico (6´ 34´´) que che axudará a entender as pegadas que deixaron na paisaxe os períodos de glaciación e deglaciación. Descubrirás cando se produciu a última gran glaciación e en que consiste o chamado “Evento Heinrich”. Tamén aprenderás a identificar as diferentes formas modeladas polo xeo no Courel (morena da Seara, horn de Formigueiros, lagoa da Lucenza, circo glaciar do Valecín, bloque errático de Vilarbacú…).
O vídeo foi elaborado polos membros do proxecto XeoClip 2019, integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (6´ 16´´) que che axudará a entender cales son as partes dun glaciar (circo,  lingua, morenas, crevasses, cristas e pico piramidal) e cal é a súa acción xeolóxica, tendo en conta que os glaciares son axentes erosivos dinámicos e moi potentes.  

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Reportaxe (22´ 39´´), con guión de Pedro de Llano, centrada na palloza como exemplo de arquitectura popular galega. Faise un percorrido polas características e usos desta edificación desde a cultura castrexa, na época prerromana, ata a actualidade, onde as pallozas seguen a ter presenza nas serras galegas. Trátase do segundo capítulo dunha serie de cinco vídeos sobre a arquitectura popular en Galicia deseñados para o alumnado de educación secundaria no marco do Proxecto Terra, que promove o Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia.

Vídeo (6´ 25´´) de divulgación científica no que a International Dark-Sky Association nos alerta dos efectos da contaminación luminosa durante a noite. Ademais da dilapidación de enerxía e recursos, outras consecuencias desta iluminación artificial serían a alteración do crecemento das plantas, a morte de animais mariños e terrestres, o incremento de accidentes de tráfico ou o desaxuste dos nosos ciclos de sono.

Tradución de Salva Bará e Martin Pawley.

Vídeo de TED (4' 44''). Pensabas que estabamos a gañar a batalla contra o VIH? Pois quizais non, xa que unha nova onda de virus adaptados e resistente ás menciñas está a chegar. Edsel Salvaña describe o agresivo subtipo AE que actualmente é unha praga no seu fogar nas Filipinas. Alértanos sobre o que facilmente pode chegar a ser unha epidemia global.

Tradución ao gelego de Élida Tato para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo didáctico (11´ 28´´), elaborado por Nee Barros Fernández, no que se resumen as principais características da obra lírica en galego da nosa poetisa máis universal, Rosalía de Castro. Tras unha breve contextualización de carácter histórico, a explicación céntrase nos poemarios Cantares gallegos (1863) e Follas novas (1880).

Vídeo de TED (14' 15''). Durante moitos anos o sarxento Briggs tivo un escuro, insólito e ás veces estrañamente gratificante traballo: patrullaba o extremo sur da ponte Golden Gate de San Francisco, un sitio coñecido polos intentos de suicidio. Nesta charla comparte historias de xente coa que falou —e á que escoitou— mentres estaban nas estremas da súa vida. Dános un poderoso consello a aqueles de nós que teñamos seres queridos que poidan estar pensando no suicidio.

Tradución ao galego de Carla Rois Quiñones para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo didáctico (9´ 52´´) no que María do Mar Pérez Fra, profesora do Departamento de Economía Aplicada da USC, nos fala da propiedade comunal como motor do desenvolvemento rural. A charla céntrase concretamente nos montes veciñais en man común, un tipo de propiedade característica de Galicia que ocupa o 23% do noso territorio.

Esta peza audiovisual está integrada na colección Vídeos didácticos USC.  

Vídeo de divulgación científica (11´ 23´´). Inmaculada Orjales fala no DivulgaTerra 2016 de como as explotacións gandeiras deben intentar reducir o emprego de antibióticos e das vantaxes que iso ten para elas.

Vídeo de TED (14´ 04´´) no que Marvin Minsky nos enfronta, de xeito provocador, a debates éticos relacionados coa superpoboación mundial, a saúde, a mente humana ou o desenvolvemento tecnolóxico.

Tradución de Laura Rey.

Vídeo de TED (22' 02''). Dan Gilbert, autor de Stumbling on Happiness, cuestiona a idea de que seremos miserables se non conseguimos o que queremos. O noso "sistema psicoinmune" permítenos ser completamente felices mesmo cando as cousas non saen como programamos.

Tradución ao galego de Ana Rozados para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (9' 25''). O lugar onde vivimos afecta a nosa saúde tanto como a dieta ou os xenes, pero non se recolle nos expedientes médicos. Bill Davenhall vainos amosar algúns exemplos do que el chama "xeomedicina": combinar xeodatos fornecidos polas administracións (dende os índices de ataques cardíacos ata a información sobre verteduras tóxicas) con aplicacións GPS móbiles para poñelas ao dispor dos profesionais das ciencias da saúde.

Tradución ao galego de M. Carmen Losada para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (9' 39''). E se os médicos puidesen monitorizar os pacientes na casa co mesmo grao de precisión que se estivesen no hospital? Todd Coleman, un innovador do ámbito da bioelectrónica, comparte a súa busca para desenvolver parches monitorizados, electrónicos, poñibles e flexibles que prometen revolucionar a asistencia sanitaria e facer a medicina menos invasiva.
Tradución ao galego de Natalia Outerelo para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo didáctico (10´ 04´´), elaborado por Noemí Díaz Vázquez, no que explica o concepto de "textura" como elemento plástico, as diferentes tipoloxías que existen (táctiles, visuais, naturais e artificiais) e as emocións que nos producen. Partindo destas explicacións teóricas, aprenderás como se fai na práctica unha tradución de texturas táctiles a texturas visuais.
Os contidos están dirixidos a alumnado de 1º curso da ESO, da materia de EPVA (Educación Plástica, Visual e Audiovisual).

Vídeo de divulgación científica (1´ 51´´) no que se explica o significado do termo “vacina”. Así mesmo, descubrirás que importancia tiveron as vacas na elaboración da primeira vacina da historia, a vacina contra a varíola, descuberta en 1796 polo científico Edward Jenner.
Esta peza forma parte do "Dicionario da Ciencia", unha serie de audiovisuais producidos por GCiencia e presentados pola actriz Déborah Vukusic, que explican de xeito desenfadado diferentes temos relacionados coa ciencia. Na elaboración deste vídeo participaron Emilio Rodríguez (realización), Nelson Ribeiro (cámara), Déborah Vukusic (presentadora), Eduard Rolland (guión) e Paula Lago (deseño gráfico).

Vídeo de TED (4´ 23´´) no que Helen M. Farrell explica a historia e a evolución da terapia electroconvulsiva (TEC), un tratamento moi estigmatizado que se usa actualmente para tratar casos graves de depresión e outras enfermidades mentais en pacientes que non responden a outras terapias ou á medicación.

Tradución de Sara Fandiño.

Vídeo de TED (8´ 36´´) no que Bill Gates prognostica, xa no ano 2015, que a maior ameza para a humanidade era a expansión dun virus altamente contaxioso. Tras a experiencia vivida co brote de ébola en 2014, Bill Gates considera que o mundo non está preparado para superar unha pandemia. No vídeo expón as principais claves que cómpre ter en conta para lidar cunha pandemia global: fortalecer os sistemas sanitarios dos países pobres, contar con corpos médicos de reserva que actúen en cooperación cos corpos militares, facer simulacros microbianos para detectar posibles fallos e investir en I+D no eido das vacinas e os diagnósticos.
Tradución ao galego do Servizo de Normalización Lingüística da Universidade de Santiago de Compostela.

Animación (4' 24'') que explica os elementos innovadores que supuxo a táboa periódica de Mendeleiev.

Os elementos químicos xa se listaran e organizaran coidadosamente antes de Dmitri Mendeleiev. Ata se organizaran xa segundo as súas propiedades semellantes. Por que entón a táboa periódica de Mendeleiev foi a única que perdurou? Esta animación explícanolo a través do eca-aluminio, un elemento cuxa existencia foi prevista por Mendeleiev anos antes de que fose descuberto. 

Vídeo de TED (10´ 31´´) no que Yvonne van Amerongen nos presenta un proxecto de atención á demencia que naceu hai 25 anos en Hogeweik, un barrio dunha pequena cidade moi preto de Ámsterdam, en Holanda. Trátase dun proxecto de vida para persoas maiores con demencia moi diferente ao ambiente medicalizado e pechado que ofrecen as residencias tradicionais. Nesta charla descubrirás como a vida en Hogeweik lles permite a estes anciáns manter estilos de vida máis saudables e acordes ás súas afeccións e inquedanzas persoais.
Tradución ao galego de Claudia Ríos García.

Vídeo (18´ 34´´) de divulgación científica no que Pablo Sánchez Quinteiro nos fala dunha liña de investigación que se está a comezar na Facultade de Veterinaria da USC: o estudo da consciencia animal desde un punto de vista anatómico. A consciencia é a capacidade de recoñecer a realidade circundante e de relacionarse con ela, pero tamén a capacidade de recoñecernos nós mesmo de forma inmediata e espontánea, cos nosos actos e reflexións. O profesor Sánchez Quinteiro defende que unicamente a través da neuroanatomía se pode chegar a saber se un animal ten consciencia. En concreto, a presenza dunha estrutura nerviosa chamada Claustrum é actualmente a principal hipótese que se manexa para considerar a existencia de consciencia animal.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo de TED (11´ 11´´) no que a neurocientífica Molly Crocket nos explica os resultados dunha investigación na que participou, que permite concluír que determinadas substancias químicas do noso cerebro inflúen nas decisións que tomamos. Partindo deste exemplo, alértanos sobre o uso que os medios de comunicación, a mercadotecnia ou mesmo determinadas clínicas poden facer de estudos deste tipo, difundindo ideas que carecen de rigor científico.

Tradución de Socorro Rodríguez.

Vídeo didáctico (14' 04''). A profesora Margarita Rico cóntanos en que se basea a alimentación de ruminantes a través dunha viaxe polo seu particular intestino. O rume como unha cuba de fermentación que hai que alimentar para que todo funcione.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Sonia González.

Vídeo (20’ 12’’) no que Márcio Nascimento, profesor de matemáticas na Universidade Estadual Vale do Acaraú (Brasil),  explica como realizar unha multiplicación de matrices.

Vídeos (19’ 11’’) nos que Márcio Nascimento, profesor de matemáticas na Universidade Estadual Vale do Acaraú (Brasil), define os sistemas lineais e explica os métodos de resolución utilizando operacións elementais e o método de eliminación gaussiana.

Vídeo documental (10' 17'') que repasa a traxectoria vital, profesional e investigadora de Antonio Fraguas a través do testemuño de 10 persoas vinculadas persoal ou profesionalmente con el.

Vídeo (8´ 46´´) de divulgación científica no que Mateo Vázquez Torres, investigador na Facultade de Veterinaria da USC, nos fala do órgano vomeronasal, órgano auxiliar do sentido do olfacto que detecta sinais químicos (as feromonas). Nesta charla descubrirás como funciona o sistema vomeronasal en diferentes especies animais, facendo fincapé en dúas especies para as que as feromenas teñen especial importancia: o ualabí de Bennet e o capibara.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo (13´ 55´´) de divulgación científica no que Diego Camelo, doutorando na Universidade Federal de Santa Maria (Brasil), nos fala dos sistemas de información territorial, máis concretamente dos sistemas de compilación de datos catastrais, e da súa contribución ao desenvolvemento rural.

A sesión desenvolveuse no marco do Divulgaterra 2018.

Vídeo (16´ 15´´) de divulgación científica no que Pablo Sánchez Quinteiro, profesor na Facultade de Veterinaria da Universidade de Santiago de Compostela, nos fala da anatomía do órgano vomeronasal, órgano auxiliar do sentido do olfacto que detecta sinais químicos (as feromonas), e nos presenta tres liñas de investigación que se están a desenvolver sobre este tema.

A sesión desenvolveuse no marco do Divulgaterra 2018.

Vídeo didáctico (19´ 09´´) integrado na serie “Matemáticas e coronavirus”, na que se explican desde a perspectiva matemática diferentes datos e conceptos que se fixeron populares nos medios a partir da pandemia ocasionada pola Covid-19. Manuel Vilariño, profesor do IES Leiras Pulpeiro (Lugo) explica neste vídeo, dirixido a alumnado de educación secundaria, que queremos dicir exactamente cando falamos de “aplanar a curva”.

Vídeo didáctico (4´ 07´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro de Lugo, no que nos ensina a interpretar un gráfico sobre os falecementos en España o 26 de marzo de 2020, que amosa os datos reais fronte aos datos teóricos supoñendo un crecemento exponencial do 33%. O vídeo intégrase na serie “Matemáticas e coronavirus”, dirixida a alumnado de educación secundaria, co obxectivo de explicar desde a perspectiva matemática diferentes datos e conceptos que se fixeron populares nos medios a partir da pandemia ocasionada pola Covid-19.

Vídeo didáctico (4´ 31´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro (Lugo), que se integra na serie “Matemáticas e coronavirus”, dirixida a alumnado de educación secundaria. Neste vídeo analízanse dous gráficos sobre o número de falecementos pola Covid-19 en España os días 21 e 23 de marzo de 2020, comparando o modelo exponencial teórico (que presupón un crecemento diario de falecementos do 33%), cos datos de falecementos reais. A partir destes gráficos, faise unha previsión para a seguinte semana.

Vídeo didáctico (5´ 43´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro de Lugo, no que nos ensina a interpretar dous gráficos sobre os falecementos acumulados en China e en España durante os primeiros meses do ano 2020. Analizando o primeiro deles, descubrirás que a evolución dos falecementos en China consistiu nun crecemento loxístico, seguindo o modelo teórico de evolución de epidemias. No caso de España, ensínanos como durante o mes de marzo de 2020 o número de falecementos acumulados seguía un crecemento exponencial, malia que a partir do 26 de marzo se abandona o crecemento exponencial e comeza un crecemento lineal. Con todo, non se chegou aínda ao punto de inflexión a partir do cal comeza a aplanarse a curva.

O vídeo intégrase na serie “Matemáticas e coronavirus”, dirixida a alumnado de educación secundaria, co obxectivo de explicar desde a perspectiva matemática diferentes datos e conceptos que se fixeron populares nos medios a partir da pandemia ocasionada pola Covid-19.

Vídeo didáctico (11´ 38´´) no que o profesor Senén Barro, director científico do Centro de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes (CiTIUS) da Universidade de Santiago de Compostela, nos fala da diversidade de aplicacións que ten a intelixencia artificial (IA) na actualidade. Descubrirás, a título de exemplo, como se está a aplicar a IA de xeito satisfactorio no eido da previsión meteorolóxica, da saúde pública ou da predición de patoloxías cardíacas. Así mesmo, o profesor Barro tamén nos convida a reflexionar sobre os potenciais usos mal intencionados desta tecnoloxía, como poden ser os vinculados ao ámbito militar, ou sobre os retos que os gobernos terán que afrontar para dar cobertura social ás persoas que queden fóra do mercado laboral a causa da crecente economía dixital.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Vídeo de divulgación científica (8´ 56´´). Tamara González López fala no DivulgaTerra 2016 de como os modelos de apadriñamento tradicionais, prohibidos a partir do Concilio de Trento, foron evolucionando na comarca dos Ancares lucenses, determinar os factores que contribuíron aos seus cambios internos, así como analizar a situación en casos excepcionais como expósitos ou ilexítimos.

Vídeo didáctico (9´ 35´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro de Lugo, con contidos de estatística dirixidos a alumnado de Bacharelato. En concreto, nesta lección aprenderás a aproximar unha variable que segue unha distribución binomial por unha variable que segue unha distribución normal. Ademais da explicación teórica, tes a oportunidade de descubrir a súa aplicación práctica para o cálculo de probabilidades a través da resolución de dous exercicios.

Vídeo didáctico (7´ 54´´), elaborado polo profesor do IES Leiras Pulpeiro (Lugo) Manuel Vilariño para o alumnado da materia de matemáticas de 3º de ESO. O vídeo, elaborado como material complementario aos contidos teóricos explicados previamente na aula, céntrase nas áreas dos corpos de revolución, é dicir, aqueles corpos xeométricos que se orixinan ao xirar unha figura plana arredor do seu eixo (cilindro, cono, esfera).

Vídeo de divulgación científica (16´ 19´´). Presentación do proxecto Arqueixal, granxa familiar situada na comarca da Ulloa, que combina a produción de queixo, iogur e leite fresco ecolóxico, cunha oferta de ecoagroturismo.

Vídeo didáctico (1´ 15´´) no que descubrirás como poden aproveitarse unhas noces (separando as súas dúas metades) para construír un instrumento idiófono. O son prodúcese ao fregar unha metade contra a outra, ben entre as mans (ao xeito dunhas cunchas) ou poñendo unha metade diante da boca e fregando contra ela a outra metade.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (6´ 13´´), difundido na canle Naturiza, no que o ambientólogo e oceanógrafo Diego Ferraz Castiñeiras che explica dun xeito ameno e divertido as características básicas dalgunhas das aves mariñas que habitan nas Rías Baixas. Descubrirás cales son as dúas aves máis abundantes nestas rías, saberás cal delas é a que mellor mergulla, coñecerás as características morfolóxicas dos diferentes tipos de gaivota e aprenderás a distinguilas dun mascato.

María Loureiro, profesora Departamento de Fundamentos de Análise Económica da Universidade de Santiago fálanos neste vídeo (17' 34'') da catástrofe do Prestige, e do proceso de valoración económica dos custos sociais derivados do seu afundimento.

Esta valoración, que nunha estimación feita á baixa chegou aos 4.328 millóns de euros, realizouse cun tratamento novidoso que incorporaba intanxibles cos que se intentaba reflectir mellor a verdadeira magnitude do accidente, e o amplo abano de intereses prexudicados, que moitas veces non se computan neste tipo de traballos.

Vídeo de divulgación científica (3´ 26´´), integrado na canle de Youtube “O Son das Ideas”, no que de xeito ameno e divertido, apoiándose en imaxes da serie Dragon Ball, se explican os tres principios fundamentais relativos ao movemento dos corpos, coñecidos como “Leis de Newton”.

Vídeo didáctico (2´). Tres alumnas de 4º de ESO pregúntanse pola altura da fonte do Castro, en Sada, a máis fermosa e artística de todas as que hai na contorna; unha fonte emblemática dedicada a Castelao. Sen outros medios máis que os seus coñecementos de matemáticas e dunha maneira moi sinxela calculan, valéndose da semellanza de triángulos, a altura exacta.

A peza foi elaborada por María Casal, Carlota Fiaño e Sara Paz (alumnas do IES Isaac Díaz Pardo, de Sada) para participar no concurso "Explícoche Matemáticas 2.0" no curso 2014-2015.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Xerardo Casal Urcera.

Vídeo (8' 42'') que debate sobre o concepto "partículas virtuais" e sobre o uso que del se fai.

Algunhas persoas defenden que se trata dunha conceptualización útil, xa que ao realizar cálculos con diagramas de Feynman é posible deseñar todas as interaccións posibles entre partículas e despois realizar os cálculos para determinar a resposta correcta. Pola contra, outros opinan que se trata dunha terminoloxía enganosa porque as partículas virtuais non se comportan como partículas reais e non se poden observar.

Vídeo didáctico (1´ 08´´) elaborado no marco da exposición “Galicia, un relato no mundo” (Museo Centro Gaiás, 2020), que che permitirá entender a influencia que tivo a emigración na conformación do concepto da música tradicional galega, un dos elementos definitorios da nosa identidade cultural.

Vídeo de TED (10´15´´). O neurocientífico Vilayanur Ramachandran bosquexa as fascinantes funcións das neuronas espello. Recentemente descubertas, estas neuronas permítennos aprender conductas sociais complexas, algunhas das cales son os alicerces da civilización humana tal e como a coñecemos.
Tradución ao galego de Vanessa Pombo.

Vídeo de divulgación científica (1´ 51´´) no que se explica o significado do novo léxico que trouxo consigo a pandemia da Covid-19, incorporado xa no Dicionario da Real Academia Galega. En concreto fálase dos seguintes termos: coronavirus, covid, telebraballo, asintomático/a, desconfinamento e gromo.
Esta peza forma parte do "Dicionario da Ciencia", unha serie de audiovisuais producidos por GCiencia e presentados pola actriz Déborah Vukusic, que explican de xeito desenfadado diferentes temos relacionados coa ciencia. Na realización deste vídeo participaron Emilio Rodríguez (realización), Nelson Ribeiro (cámara), Déborah Vukusic (presentadora), Eduard Rolland (guión) e Paula Lago (deseño gráfico).

Vídeo documental (31' 14'') no que se presenta o traballo do proxecto arqueolóxico de San Lourenzo, na parroquia de Cereixa (A Pobra de Brollón). Trátase dun proxecto plurianual que ten como primeiros obxectivos a recuperación do castro de San Lourenzo, un castro mineiro romano de hai 2000 anos dedicado á explotación do ouro e do ferro existentes na súa contorna; a exhumación da antiga capela de san Lourenzo e a recuperación de tradicións vinculadas a estes dous lugares, como a de "mollarlle os pés ao Santo"; e tamén a escavación dunha vivenda que serviu de acobillo aos guerrilleiros antifranquistas a finais da década de 1940.

Vídeo de TED (11´ 38´´) no que a psicóloga Laura Carstensen nos fala da vellez e do que implica a lonxevidade. O incremento da nosa esperanza de vida non se debe a que sexamos xeneticamente máis fortes ca os/as nosos/as predecesores/as, senón ao noso sistema cultural, é dicir, a esa mistura de ciencia e tecnoloxía que incrementa a nosa saúde e o noso benestar. Todos os estudos conclúen que as persoas maiores son máis felices ca as de mediana idade ou os/as mozos/as. Nesta charla descubrirás todas as melloras que supón a vellez no que respecta ao coñecemento, a experiencia e a saúde emocional.
Tradución ao galego de Sara Fandiño.

Vídeo didáctico (9´ 46´´) que che axudará a entender que é a reoloxía, a rama da física que estuda a deformación e o fluxo da materia. O profesor Francisco J. Otero Espinar, do Departamento de Farmacoloxía, Farmacia e Tecnoloxía Farmacéutica da Universidade de Santiago, explícanos neste vídeo cales son as diferentes formas de reacción dos fluídos fronte a un forza externa. Descubrirás, entre outras cousas, que partindo da “Lei de viscosidade de Newton” podemos diferenciar entre os chamados fluídos “newtonianos” (que se caracterizan por incrementar a súa velocidade de fluxo de forma proporcional á intensidade da forza aplicada) e os “non newtonianos” (tamén denominados “sistemas viscosos estruturais”), que modifican a súa resistencia en función da intensidade ou do tempo de aplicación da forza externa. Coñecer os comportamentos reolóxicos dos sistemas é esencial para o deseño e preparación de formas farmacéuticas estables baseadas nos sistemas dispersos heteroxéneos, como son as emulsións, as suspensións e os coloides.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Vídeo (66') que recolle a intervención de Ángel Carracedo no ciclo de divulgación científica "Achegando a ciencia 2018".

Nela o relator trata cuestións relacionadas coa xenética e a diversidade biolóxica.

Vídeo (47’ 38’’) no que Ángel Carracedo, catedrático de Medicina Legal e experto internacional en xenética, achega os resultados de investigacións realizadas ao longo da historia que ilustran a variabilidade xenética nos seres humanos. Trata as diferentes achegas dos xenetistas sobre as migracións das distintas comunidades ao longo dos séculos e fala das explicacións que a xenética pode ofrecer a estudos doutras áreas, como a onomástica.

Relatorio presentado na xornada Persoas refuxiadas conCiencia. Análise da problemática das persoas refuxiadas desde a ciencia e como persoas xeradoras de coñecemento, organizada polo Consello da Cultura Galega (15 de febreiro de 2018).

Vídeo de TED (20' 18''). Como aprenden os bebés tanto de tan pouco, e tan rápido? Nunha charla divertida e chea de experimentos, a científica cognitiva Laura Schulz amosa como os nosos cativos toman decisións cun sentido da lóxica sorprendentemente forte, xa moito antes de que dean falado.

Tradución de Lucía Vila Rodríguez para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (12' 14''). A forma en que falas e escribes pode predicir o teu estado mental futuro? Incluso o comezo dunha psicose? O neurocientífico Mariano Sigman explica con detalle un algoritmo de mapeamento de palabras que podería predicir o desenvolvemento da esquizofrenia. "Poderíamos ver no futuro unha forma diferente de saúde mental", di, "baseada na análise obxectiva, cuantitativa e automatizada das palabras que escribimos, das palabras que pronunciamos."

Tradución ao galego de Enara Caride para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (12' 03''). Por veces hilarante e por veces asombroso, o poeta Shane Koyczan pon o dedo na chaga do que significa ser novo e... diferente. "To This Day", o seu poema recitado sobre o acoso escolar, cativou a millóns, igual ca o vídeo viral (creado, en colaboración aberta, por 80 animadores). Aquí, fai unha presentación gloriosa, en directo, con imaxes de fondo e acompañado ao violín por Hannah Epperson.

Tradución ao galego de Sandra S. Feijoo para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo (50´´) no que se ofrece unha introdución ao concepto de atmosfera, que é onde se producen os fenómenos meteorolóxicos que estuda a meteoroloxía. Materiais elaborados por Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para apoiar o Plan Proxecta MeteoEscolas.

Vídeo didáctico (2´ 59´´) no que descubrirás a composición das atmosferas dos distintos planetas e lúas do sistema solar. O estudo das atmosferas actuais destes outros planetas do sistema solar (que conservan as atmosferas primordial e secundaria que tamén tivemos na Terra no pasado) permítenos coñecer como era a atmosfera primitiva do noso planeta.
Este recurso foi elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez no marco do Plan Proxecta Meteoescolas.

Vídeo de TED (15’ 34’’) no que a xenetista Wendy Chung nos fala sobre o espectro autista. Na charla exponse que aínda queda moito por coñecer sobre as causas que interveñen: a máis salientable, malia que non a única, son os xenes. Identificar os xenes que participan no autismo é importante para desenvolver fármacos, estratexias didácticas e tecnoloxías que sirvan para paliar as súas dificultades.

Tradución de Carme Paz.

Vídeo didáctico (3´ 52´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro de Lugo, no que nos amosa como facendo a comparación entre os datos de falecementos en España pola Covid-19 obtidos os días 6 de abril de 2020 e o 13 de abril de 2020 (unha semana despois), estes se axustan ao modelo matemático que chamamos “función de Gompertz”.

O vídeo intégrase na serie “Matemáticas e coronavirus”, dirixida a alumnado de educación secundaria, co obxectivo de explicar desde a perspectiva matemática diferentes datos e conceptos que se fixeron populares nos medios a partir da pandemia ocasionada pola Covid-19.

Vídeo (4' 03'') en que se describe a presenza do azucre oculto na nosa dieta.

Aínda que parece doado de detectar en doces, refrescos e xeados, agóchase tamén en alimentos onde non o esperarías --como a manteiga de cacahuete, a salsa para a pasta e incluso a mortadela! Neste vídeo TED-Ed, Robert Lustig descifra etiquetas confusas e moitos alcumes do azucre para axudarnos a determinar canto dese doce carbohidrato entra nas nosas dietas.

Vídeo (3´ 17´´) de divulgación científica, difundido na canle GCiencia TV, que che permitirá achegarte á vida e á obra do relixioso xesuíta Baltasar Merino (Burgos, 1845 – Vigo, 1917), destacado botánico e meteorólogo ao que a Real Academia Galega da Ciencia lle dedicou o Día da Ciencia en Galicia no ano 2017.

Reportaxe (3’ 19’’) de Jonatan Toucedo e Iago Souto onde se presentan os resultados dun equipo de traballo da Facultade de Enxeñaría Forestal da Universidade de Vigo que investiga o comportamento da biomasa na súa combustión. A biomasa é un produto obtido a través de restos de orixe animal e vexetal que se poden utilizar cunha finalidade enerxética. Un dos biocombustibles ecolóxicos máis comúns son os pélets, biomasa sólida formada por restos de madeira.

Vídeo didáctico (17´ 22´´), dirixido a alumnado de 1º da ESO, no que o profesor Xacobo de Toro explica a clasificación dos seres vivos. Nesta vídeo-lección poderás aprender que é unha especie e como estudamos a biodiversidade clasificando os diferentes grupos de seres vivos.

Vídeo didáctico (13´ 08´´) elaborado por Xacobo de Toro, profesor do IES Urbano Lugrís de Malpica, no que se explica que é a biosfera, que condicións provocaron a aparición de vida na Terra e cales son as diferentes especies e formas de vida existentes.

Vídeo (8´ 28´´) sobre os bordos converxentes ou destrutivos (límite entre dúas placas tectónicas que se xuntan) e o proceso de subdución (afundimento dunha placa debaixo doutra) que ten lugar nestas zonas limítrofes. Explícanse as características dos tres tipos de bordos converxentes que existen: converxencia oceánica-continental, converxencia oceánica-oceánica e converxencia continental-continental.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Vídeo (7´ 39´´) no que se explican as características dos bordos diverxentes ou construtivos (límites entre dúas placas tectónicas contiguas que se separan), así como doutros conceptos asociados con este tipo de bordos: as dorsais oceánicas (relevo submarino formado polo desprazamento das placas), o rift (cavidade que se xera no interior dunha dorsal) e as fallas transformantes (zonas de fractura que cortan perpendicularmente as dorsais).

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Vídeo didáctico (2´ 04´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, que che axudará a entender como se xeran as brisas mariñas e as brisas de val (brisas interiores que se xeran entre os vales dos ríos e as montañas).

Vídeo de divulgación científica (1´ 52´´) no que descubrirás en que consisten dous conceptos da física, como son os buracos negros e os buracos de verme (tamén coñecidos como pontes de Einstein-Rosen).
Esta peza forma parte do "Dicionario da Ciencia", unha serie de audiovisuais producidos por GCiencia e presentados pola actriz Déborah Vukusic, que explican de xeito desenfadado diferentes temos relacionados coa ciencia. Na realización deste vídeo participaron Emilio Rodríguez (realización), Nelson Ribeiro (cámara), Déborah Vukusic (presentadora), Eduard Rolland (guión) e Paula Lago (deseño gráfico).

Vídeo didáctico (4´ 02´´). Ejemplo de Cálculo da equação de Momentos Fletores.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Xoán Carlos Carreira.

Vídeo didáctico (12´ 38´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro de Lugo, que che axudará a interpretar as novas que aparecen nos medios falando de “crecemento exponencial”, xa que en ocasións non queda claro se se están a referir ao número de infectados diarios, ao número de falecementos diarios, ao número de infectados acumulados ou ao número de falecementos acumulado. Nesta lección descubrirás que en realidade son as catro variables as que se teñen en conta ao falar de crecemento exponencial. O vídeo intégrase na serie “Matemáti-cas e coronavirus”, dirixida a alumnado de educación secundaria, co obxectivo de explicar desde a perspectiva matemática diferentes datos e conceptos que se fixeron populares nos medios a partir da pandemia ocasionada pola Covid-19.

• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte I


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte III


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte IV

Vídeo (21´26´´) que contén a primeira parte dunha charla de carácter didáctico e divulgativo sobre o cambio climático, impartida polo catedrático de Edafoloxía da USC Francisco Díaz-Fierros no curso "Integración do proxecto Climántica na materia de Ciencias para o Mundo Contemporáneo". Nesta primeira parte introdutoria céntrase nos diferentes métodos científicos que nos permiten estudar o clima, tanto desde o punto de vista histórico como co ánimo de facer predicións de futuro.


Outros vídeos da serie:

• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte II


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte III


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte IV

• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte I


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte II


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte IV

• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte I


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte II


• Cambio climático nos ecosistemas terrestres. Parte III

Vídeo (13´ 39´´) de divulgación científica no que Mª Isabel Quiroga Berdeal, coordinadora do grupo de investigación “Gapavet – Anatomía Patolóxica Veterinaria” na Facultade de Veterinaria da USC, nos explica en que consiste o traballo dos/as patólogos/as (especialistas que diagnostican as enfermidades desde un punto de vista morfolóxico) no ámbito veterinario. En concreto, a charla céntrase no cancro, o problema sanitario máis importante en medicina veterinaria.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo de TED (10´ 11´´) no que a psicóloga Sara Valencia Botto reflexiona sobre dúas características que definen a nosa condición humana: somos conscientes de que outras persoas valoran e xulgan o que facemos; e empregamos esta información para guiar o noso comportamento. Os humanos precisamos a aprobación dos nosos semellantes e neste vídeo descubrirás a que idade comezan os nenos e nenas a ser sensibles á avaliación dos outros.
Tradución ao galego de Penny Martínez.

Vídeo didáctico (10´ 39´´), elaborado por Nee Barros Fernández, que constitúe a primeira parte do resumo sobre as cantigas medievais galego-portuguesas. Nesta primeira entrega explícanos o contexto social, cultural e político no que foron creadas estas composicións líricas. Desde o punto de vista cultural, céntrase nas principais características das tres etapas históricas nas que desenvolveu a lírica galego-portuguesa: "lírica primitiva", "explendor" e "escola galego-castelá". Así mesmo, descrubrirás onde están recollidas as cantigas medievais e como chegaron ata nós.

Vídeo didáctico (13´ 55´´), elaborado por Nee Barros Fernández, sobre a lírica medieval galego-portuguesa. Trátase dunha segunda entrega que completa un vídeo anterior, de carácter introdutorio, sobre esta mesma temática.
Neste segunda parte aprenderás cales son as características de cinco tipos de cantigas: as cantigas de amigo, as cantigas de amor, as cantigas de escarnio e maldizer, as cantigas de Santa María e o pranto.

Vídeo didáctico (3´ 15´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, no tramo costeiro comprendido dentro do proxecto Xeoparque do Cabo Ortegal. Nese percorrido duns 7 quilómetros podes divisar diferentes formas e estruturas propias das paisaxes litorais de cantís, onde son habituais arcos, farallóns, praias, plataformas litorais, coídos, cons, derrubamentos e movementos de ladeira.
As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (2´ 29´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, sobre os cantís de Cabo Ortegal e da Serra da Capelada. Poderás divisar o cantil máis alto de Europa continental (Vixía de Herbeira), aguillóns, farallóns, rochas básicas e ultrabásicas, coídos e movementos de ladeira.
As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo didáctico (1´ 18´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, sobre as diferentes capas da atmosfera. Nesta vídeo-lección aprenderás que a atmosfera ten 1.000 km de espesor e divídese en cinco partes (troposfera, estratosfera, mesosfera, termosfera, exosfera) segundo as propiedades que presenta a diferentes alturas.

Vídeo (14´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, cunha breve explicación didáctica sobre as diferencias de grosor que ten a atmosfera en diferentes puntos da Terra.

Vídeo (1´ 05´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, que che permitirá aprender as principais características da estratosfera, a capa da atmosfera situada enriba da troposfera. Tamén descubrirás que na estratosfera é onde se atopa a capa de ozono, que nos protexe da radiación ultravioleta procedente do Sol.

Vídeo didáctico (55´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, que che permitirá aprender as principais características da exosfera (tamén chamada magnetosfera), a última capa da atmosfera.

Vídeo didáctico (26´´), elaborado para o alumnado de ESO e bacharelato, no que os profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez amplían de xeito breve os contidos sobre a exosfera explicados nun vídeo anterior: Capas da atmosfera. Exosfera ou magnetosfera.

Vídeo didáctico (43´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, que che permitirá aprender as principais características da mesosfera, a capa da atmosfera situada enriba da estratosfera. Descubrirás, entre outras cousas, que nesta capa é onde observamos as estrelas fugaces.

Vídeo didáctico (2´ 48´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, que che permitirá aprender as principais características da termosfera (tamén chamada ionosfera), a capa da atmosfera que se atopa entre a mesosfera e a exosfera. Descubrirás que nesta capa é onde se producen as auroras boreais e as nubes noctilucentes.

Vídeo didáctico (1´ 23´´), elaborado para o alumnado de ESO e bacharelato, no que os profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez amplían de xeito breve os contidos sobre a troposfera explicados nun vídeo anterior (Capas da atmosfera. Troposfera e tropopausa) . En concreto, descubrirás en que consiste a inversión térmica, un fenómeno relacionado coa temperatura e a circulación do aire a través da atmosfera.

Vídeo (56´´), elaborado polos profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez para o alumnado de ESO e bacharelato, que che permitirá descubrir as principais características da troposfera, a capa da atmosfera que ten contacto coa superficie da Terra. Tamén aprenderás que a parte da atmosfera que serve de límite entre a troposfera e a estratosfera se chama tropopausa.

Vídeo (11´ 04´´) didáctico no que John Green nos fala da Revolución Industrial, dos seus inicios en Gran Bretaña na segunda metade do século XVIII e das causas polas que tivo a súa orixe en Europa e non noutros lugares do planeta. Estas causas son principalmente dúas: o carbón (Inglaterra tiña moito carbón na superficie) e os salarios (Reino Unido tiña os salarios máis altos do mundo a comezos do século XVIII). A suma de salarios altos e carbón barato provocou que aos fabricantes lles compensase usar máquinas para baixar os custos de produción, substituíndo a man de obra por novas tecnoloxías e fontes de enerxía.

Tradución e subtítulos da Asociación de Tradutores Galegos.

Vídeo didáctico (6´ 50´´) sobre os aspectos xerais da paisaxe cárstica, que é aquela que crea a erosión da auga sobre as rochas calcarias. Aprenderás como se orixinan estas paisaxes e cales son as diferentes tipoloxías de modelado cárstico: formas exocársticas e endocársticas. Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Material complementario.

Vídeo didáctico (7´ 37´´) sobre as formas exocársticas, é dicir, aquelas formas que foi creando a erosión da auga sobre as rochas na superficie terrestre. A través dunha viaxe a vista de dron polo Val das Mouras na Serra do Courel (Lugo) e por diferentes puntos da provincia de Cuenca poderás aprender máis sobre estas formacións rochosas (lapiás, tormo, dolina, sima, fouce...).

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Material didáctico complementario.

Vídeo didáctico (6´ 56´´) sobre as chamadas formas endocársticas, é dicir, as cavidades subterráneas (galerías, simas, covas...) que vai creando lentamente a erosión da auga sobre as rochas calcarias. A través dunha viaxe pola Cova de Valporquero en León e a do Soplao en Cantabria, descubrirás os factores que condicionan o relevo terrestre, a diferenza entre os procesos xeolóxicos externos e os internos, e o sistema de circulación das augas subterráneas.

Vídeo-lección elaborada por Rocío Romar Roel e Xacobo de Toro, profesores de ensino medio, no marco do proxecto XeoClip.

Material didáctico complementario.

Vídeo didáctico (2´ 03´´). Trátase de resolver o problema de atopar o punto central dunha rexión plana de fronteira irregular como a do Concello de Silleda.
O caso dos polígonos regulares ou dos rectángulos é ben simple pero a pouco que se complique o polígono increméntase moito a dificultade do problema.
O centroide debe poder determinarse a partir das coordenadas dos vértices do polígono.
Nós aproximamos a fronteira de Silleda mediante un polígono de 597 lados. Sobre este polígono calculamos o centroide sobre un sistema cartesiano.
Para obter as coordenadas xeográficas considramos o centroide como punto de corte de dous segmentos https://goo.gl/maps/Ez560

Este recurso foi incorporado a Proxector por Xerardo Casal Urcera.

Vídeo didáctico (1´ 15´´) que ilustra de xeito gráfico o ciclo das rochas, tamén chamado ciclo litolóxico. Trátase dun concepto da xeoloxía que describe os proceso cíclicos de formación e transformación das rochas a través do tempo xeolóxico, pasando polas seguintes tipoloxías: rochas ígneas, rochas sedimentarias e rochas metamórficas.

Tradución e adaptación realizada por Xacobo de Toro, da ilustración orixinal que podes consultar no web de The Geological Society of London.

Vídeo (7´ 22´´) sobre o Ciclo de Wilson, modelo global proposto por John Tuzo Wilson para describir a evolución das placas tectónicas. Este ciclo explica de forma ordenada as diferentes fases e os procesos implicados desde que se produce a apertura dun océano no interior dun continente ata que este océano volve pecharse, rematando cunha colisión continental. Segundo algunhas hipóteses, este ciclo repetiríase cada 400 ou 500 millóns de anos.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Vídeo didáctico (7´ 55´´), elaborado por Noemí Díaz Vázquez, no que explica como facer círculos cromáticos. Descubrirás cales son as cores primarias tradicionais e cales son as cores secundarias que resultan de mesturar dúas cores primarias, e aprenderás a facer unha lámina de círculos cromáticos.
Os contidos están dirixidos a alumnado de 1º curso da ESO, da materia de EPVA (Educación Plástica, Visual e Audiovisual).

Vídeo didáctico (14´ 56´´), elaborado por Noemí Díaz Vázquez, sobre a clasificación dos seres vivos. Neste vídeo aprenderás que criterios se empregan para clasificar os seres vivos e cales son as principais características dos cinco reinos nos que se agrupan: moneras, protista, fungos, plantas e animais. Tamén descubrirás que foi Linneo quen no século XVIII estableceu as bases da taxonomía actual, e cales son as diferentes categorías que se empregan para establecer esta clasificación (especie, xénero, familia, orde, clase, filo e reino). A lección remata cunha breve explicación do que é un virus.
Os contidos están dirixidos a alumnado de 1º curso da ESO.

Vídeo didáctico (2´ 31´´), elaborado para o alumnado da ESO e bacharelato, no que os profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez explican o concepto de “clima” e as principais características de diversos climas existentes en España (clima oceánico, clima mediterráneo costeiro e clima mediterráneo continental). Como curiosidade, tamén descubrirás as peculiaridades do climograma de Cherrapunji, na India, como mostra da grande diversidade de climas que existen na Terra.

Vídeo didáctico (1´ 32´´), elaborado para o alumnado da ESO e bacharelato, no que os profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez explican cal é a diferenza entre climatoloxía (ciencia que estuda os climas da Terra) e meteoroloxía (ciencia que estuda os fenómenos que teñen lugar na atmosfera).

Vídeo didáctico (3´ 09´´), elaborado para o alumnado da ESO e bacharelato, no que os profesores Xacobo de Toro e Jorge Gutiérrez che ensinan a elaborar e interpretar un climograma (gráfico no que se representan as precipitacións e as temperaturas nun ciclo anual, dividido por meses e asociado a unha estación meteorolóxica dun lugar concreto).

Vídeo didáctico (2´ 53´´) que amosa imaxes aéreas obtidas cun dron, durante os meses de outubro a decembro de 2019, entre o Cabo Vilán e a Praia do Trece (Camariñas). Nelas poderás observar un exemplo de sistema costeiro afectado pola ondada: o coído. Trátase dunha extensión paralela ao litoral formada por coios arredondados e lisos pola erosión do mar.
As imaxes foron gravadas para a elaboración das leccións do proxecto XeoClip, da sección de paisaxe e xeomorfoloxía. O proxecto XeoClip 2019 está integrado por Rocío Romar Roel, Alberto Fortes Novoa, Fernanda Molto Roibal e Xacobo de Toro Cacharrón.

Vídeo de divulgación científica (10´ 41´´). Gonzalo López Lorenzo fala no DivulgaTerra 2016 sobre a diarrea dos leitóns e a importancia que a bacteria Escherichia coli ten nesta enfermidade. Partindo do seu traballo de fin de grao, identifícanse os xenes patóxenos, factores de virulencia máis frecuentes e resistencia aos antimicrobianos que presentan as distintas cepas de Escherichia coli.

Vídeo didáctico (17´ 59´´), elaborado por Noemí Díaz Vázquez, que che axudará a entender en que consisten estas dúas técnicas artísticas: a colaxe e a frottage. Na colaxe o/a artista pega distintas imaxes ou texturas sobre un papel ou lenzo, mentres que a a frottage consiste en fregar un lapis sobre un papel colocado enriba dunha superficie con irregularidades (madeira, tecido, etc.) para obter un debuxo. A actividade práctica que propón Noemí ao seu alumnado consiste en facer unha "colaxe de frottage" a partir da versión vectorizada da obra "Cabeza de muller con sombreiro", de Pablo Picasso.
Os contidos están dirixidos a alumnado de 1º curso da ESO, da materia de EPVA (Educación Plástica, Visual e Audiovisual).

Vídeo de TED (10´ 57´´) no que a cirurxiá Nadine Hachach-Haram nos fala das ferramentas de realidade aumentada que está a desenvolver, que permitirán no futuro a cirurxiáns de todo o mundo operar de maneira conxunta desde diferentes lugares. Isto suporía unha verdadeira revolución para o 70% da poboación mundial, que segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS) non pode acceder nin sequera a tratamentos cirúrxicos sinxelos. Nesta charla aprenderás en que consiste a cirurxía remota empregando un programa de colaboración en realidade aumentada, e cales son as súas potencialidades.
Tradución ao galego de Carlos Calo Romeu.

Vídeo de TED (7´ 31´´) sobre o impacto psicolóxico que causa o quecemento global. A divulgadora científica Britt Wray fálanos de sentimentos coma o medo, o fatalismo e a desesperanza que poden provocar en nós os estudos e documentais que se publican sobre o cambio climático. Se estes sentimentos se acentúan poden derivar no abuso de sustancias ou mesmo na perda da identidade persoal e o autocontrol. Neste vídeo descubrirás cales son as respostas emocionais e as dúbidas existenciais ás que se enfronta a poboación ante a evidencia do cambio climático.
Tradución ao galego de Penny Martínez.

Vídeo de TED (4’ 15’’) no que Madhumita Murgia expón que o estrés non é necesariamente malo, pois pode axudarnos a ter enerxía ou a concentrarnos nun momento concreto. O problema xorde cando se converte en estrés crónico, pois este pode chegar a mudar o tamaño, a estrutura e o funcionamento do noso cerebro ata o nivel dos xenes.

Tradución de Natalia Outerelo.

Vídeo breve (2' 25'') en que o Colexio de Fisioterapeutas de Galicia describe a biomecánica do andar humano e ofrece recomendacións para camiñar de xeito adecuado para a nosa saúde. Forma parte da colección "Consellos para vivir mellor".

Vídeo de TED (10' 26''). Alix Generous é unha muller nova cunha morea de ideas e cualidades... e con Asperger, un tipo de trastorno do espectro autista que pode afectar as habilidades sociais básicas necesarias para a comunicación. Por iso  traballou arduamente durante anos para aprender a compartir os seus pensamentos co mundo, e nesta charla comparte a súa historia algunhas as ferramentas que poden axudar a que outras persoas comuniquen as súas grandes ideas.

Tradución ao galego de Antón Barrio Caxide para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (15´ 08´´) no que o biólogo e enxeñeiro Dan Gibson nos explica en que consiste a tecnoloxía das células artificiais e o “teletransporte biolóxico”. Esta charla axudarache a entender como pode construírse ADN sintético e enviar esta información dixital de xeito rápido por Internet para  convertela en material biolóxico, como proteínas e vacinas. Trátase dunha revolución tecnolóxica que permitirá no futuro loitar con maior eficacia ante un brote epidémico ou mesmo imprimir medicamentos personalizados para cada paciente no seu propio fogar.

Tradución de Noel Iglesias.

Vídeo didáctico (2´ 29´´) no que aprenderás a construír un asubío de abelá, un instrumento aerófono empregado tradicionalmente en Galicia polos nenos e nenas como xoguete. O son prodúcese ao soprar sobre unha abelá á que previamente se lle fixo un burato nun dos seus extremos e se lle baleirou o froito.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (2´ 36´´) no que descubrirás como se constrúe un cantagalos, un instrumento musical popular do grupo dos aerófonos que consiste nunha pequena lámina que vibra ao pasar o aire por ela.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (3´ 32´´) no que descubrirás como se constrúe un carrizo,
un instrumento musical popular do grupo dos idiófonos, no que unha lingüeta de madeira baixo presión bate nunha cavidade de resonancia.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (1´ 30´´) no que descubrirás como se constrúe o reque-reque, un instrumento musical popular do grupo dos idiófonos que soa ao fregar un pau contra unha cana á que previamente se lle fixeron unhas pequenas incisións.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (10´ 17´´) no que se explica como construír un roncollo, tamén chamado abesouro. Trátase dun instrumento musical popular, do grupo dos membranófonos, que está composto por unha cana grosa (á que se lle tapa un dos extremos cun plástico que fai de membrana), unha cana máis fina ou pau e un cordel que une ambas canas. Ao facer xirar o instrumento no aire, as vibracións que emite o cordel amplifícanse por mor da membrana e mais da cana grosa (que fai a función de caixa de resonancias), emitindo deste xeito un son rouco, similar ao dos abesouros.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (3´ 19´´) no que descubrirás como se constrúe unha castañola de cana, tamén chamada tarabela. Trátase dun instrumento musical popular do grupo dos idiófonos que se fabrica cunha cana de tres nós de lonxitude. Nos dous nós superiores faise unha fenda e ao bater un dos extremos da cana (o que está próximo ao nó sen fender) contra a palma da man, prodúcese un son moi similar ao da castañola.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (4´ 18´´) no que aprenderás a construír unha frauta traveseira de cana, un instrumento musical do grupo dos aerófonos. O instrumento consiste nunha cana á que se lle fan, cun soprete ou cun ferro quente, sete buratos (un para soprar e outros seis para colocar os dedos).

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (2´ 04´´) no que descubrirás como se constrúe unha zoadeira. Zoadeira, un instrumento musical popular do grupo dos aerófonos. En Galicia constrúese cunha pequena táboa de madeira ou de cortiza, cun furadiño nun dos seus extremos, polo que se pasa a punta dunha corda. Deste xeito é posible facer xirar a táboa por encima da cabeza imprimíndolle un movemento circular no aire.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo didáctico (2´ 59´´) no que descubrirás como se constrúen unhas tarrañolas, instrumento musical popular do grupo dos idiófonos, formado por dúas pezas planas de madeira que se tocan baténdoas unha contra a outra.

Este vídeo pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo de TED (9´ 28´´) no que o microbiólogo Ethan Mann conta como estudando as quenllas descubriron que a súa pel se compón de pequenos dentes solapados en forma de diamante que lles permite mantela sempre limpa. Este descubrimento foi inspirador a hora de buscar solucións para a resistencia antimicrobiana, un dos principais retos que afronta a sanidade pública na actualidade. A observación da pel das quenllas leva a Etahan Mann a considerar que a solución non está tanto en tentar combater as bacterias unha vez que estas xa infectaron o organismo humano, senón en deseñar material médico cuxa superficie sexa resistente ás bacterias, evitando deste xeito que se produza a infección bacteriana nos hospitais. Neste vídeo descubrirás o material médico que desenvolveron no seu laboratorio inspirado na pel das quenllas e partindo do coñecemento da “enerxía superficial”.
Tradución ao galego de Sara Fandiño.

Vídeo de TED (5´ 52´´) no que o neurocientífico Greg Gage explica como deseñou un kit doméstico sinxelo para que calquera afeccionado ou estudante de ensino medio puidese aprender e participar dos descubrimentos da neurociencia. Coa colaboración de dúas persoas do público, Greg Gage amosa como usando este kit podemos controlar co noso cerebro o brazo doutra persoa.

Tradución de Eva Sarmiento.

Vídeo de TED (4´ 53´´) sobre un dos principais retos de saúde pública dos últimos tempos: erradicar o VIH. O VIH é un retrovirus que introduce copias de si mesmo no ADN das células infectadas. A solución para atallar o problema non está en atopar unha cura para a enfermidade, senón en evitar a súa propagación ata que o virus desapareza definitivamente. Neste vídeo explícase o papel determinante que poden xogar os antirretrovirais (unha serie de medicamentos usados para combater o VIH) na erradicación desta pandemia.

Tradución ao galego de Miguel Guisantes Alonso.

Vídeo de TED (14' 47''). Anjan Chatterjee estuda un dos conceptos máis cativadores da natureza: a beleza. E faino con ferramentas da psicoloxía evolutiva e da neurociencia cognitiva. Por que razón certas configuracións de liñas, cores e formas estimulan de forma tan salientable o noso cerebro? Descúbreo nesta fascinante e profunda mirada ao teu propio interior.

Tradución ao galego de Carla Rois Quiñones para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (17' 28''). Rob Knight é un pioneiro no estudo dos microbios humanos, a comunidade de diminutos organismos unicelulares que viven dentro dos nosos corpos e que ten un gran, e en grande parte descoñecido, papel na nosa saúde. "O 1,5 kg de microbios que levas contigo pode ter máis importancia que todos e cada un dos xenes que tes no teu xenoma", afirma. Descubre porque.

Tradución ao galego de Alberte Regueira López para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (18´ 06´´) no que se explica como funciona a industria das patentes xenéticas e os prexuízos que supuñan as súas prácticas tanto para os pacientes como para a investigación biomédica. Tania Simoncelli cóntanos como lograron demostrar ante a Corte Suprema dos Estados Unidos que un segmento natural de ADN é un produto da natureza e non é susceptible de ser patentado polo feito de que fora illado.

Tradución de Adrián Levices.

Vídeo de TED (15´ 53´´) no que a xenetista Jennifer Doudna nos fala dunha nova tecnoloxía para a edición dos xenomas, chamada CRISPR-Cas 9, da que ela é co-inventora. Trátase dunha tecnoloxía que permite facer cambios no ADN celular e, polo tanto, podería usarse para curar enfermidades xenéticas e tamén para modificar xenes en embrións humanos. Esta charla axudarache a entender o funcionamento da tecnoloxía CRISPR e tamén os debates éticos que suscita.

Tradución de Antía Fernández.

Vídeo de TED (14' 29'') sobre o estrés. Fai que o corazón che palpite, a respiración se che acelere e que che súe a fronte. Con todo, aínda que se fixo do estrés un inimigo público da saúde, investigacións recentes suxiren que unicamente é malo para nós se cremos que realmente o é. A psicóloga Kelly McGonigal anímanos a ver o estrés de xeito positivo e preséntanos un mecanismo pouco coñecido para reducir o estrés: achegarse aos demais.

Tradución de Susana Brandariz para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo didáctico (5´ 03´´) no que se explica como construír unha zambomba, un instrumento musical do grupo dos membranófonos. O instrumento está formado por un bote que fai a función dun tambor, un plástico que fai a función de membrana e unha palla que atravesa a membrana. Ao refregar os dedos contra a palla, a membrana vibra emitindo o son.

Esta peza pertence á serie de vídeos didácticos, elaborados polo Proxecto Ronsel, sobre a construción de instrumentos tradicionais galegos.

Vídeo de TED (18' 59''). Bonnie Bassler descubriu que as bacterias "falan" entre elas, usando unha linguaxe química  que lles permite coordinar a súa defensa e os seus ataques. O achado tivo incribles implicacións para a medicina, industria— e sobre o coñecemento de nós mesmos.

Tradución ao galego de Andrea Muras para TedSaúde 2016.

Vídeo de divulgación científica (7´ 20´´), integrado na canle de Youtube “O Son das Ideas”, que che axudará a entender como conseguen os tiraboleiros da Catedral de Santiago de Compostela bambear o botafumeiro, un incensario que pesa 60 kg e acada os 68 km/h.

Vídeo (1´ 11´´) de divulgación científica, difundido na canle GC TV do xornal GCiencia, onde se explica o funcionamento dunha batea. No ano 1945  instalouse na ría de Arousa a primeira batea e, actualmente, cada ano saen delas unhas 250.000 toneladas de mexillón. Este vídeo axudarache a entender como se cultiva o mexillón nestes viveiros.

Vídeo de TED (6´ 23´´) no que o andrólogo John Amory nos explica que nos Estados Unidos a metade dos embarazos anuais son embarazos non desexados, feito que provoca máis dun millón de abortos cada ano, polo que considera que é preciso desenvolver mellores opcións anticonceptivas para homes. Nesta charla explícanos o proxecto de investigación no que está a traballar para crear unha pílula anticonceptiva masculina que non implique hormonas.

Tradución de Raúl Fernández Cereijo.

Vídeo de divulgación científica (10´ 22´´) da canle AstroXabi, na que Xabier Pérez Couto explica conceptos básicos de astronomía e amosa as súas observacións nocturnas. Neste vídeo en concreto descubrirás que iniciarse na astronomía non é custoso economicamente, xa que non é imprescindible posuír un telescopio astronómico para achegarse de xeito afeccionado a esta disciplina. Para comezar, só precisas os teus ollos, un ceo libre de contaminación luminosa, un planisferio (que che permitirá saber que constelacións están visibles no ceo nunha data e hora concretas) e uns prismáticos. Tamén descubrirás cales son as aplicacións ou software que tes ao teu dispor para coñecer de xeito doado as características das diferentes constelacións, e cales son os manuais recomendados para achegarte aos conceptos básicos da astronomía.

Vídeo (14´ 27´´) de divulgación científica no que Manuel Souto Herrero, investigador do Departamento de Botánica da USC, nos fala da dendrocronoloxía, unha disciplina que nos permite ler información nos aneis das árbores. Nesta charla descubrirás como a través dos aneis de crecemento dunha árbore podemos saber, por exemplo, o seu ano de nacemento, a data exacta da súa corta, os períodos de crecemento rápido ou lento que tivo, as secas que padeceu ou os danos de incendio que sufriu. Tendo en conta que as árbores de contornos próximos teñen patróns de crecemento similares, a información dos seus aneis permítenos coñecer a historia ecolóxica e climática dun determinado lugar.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo de TED (5´ 26´´) no que o psiquiatra infantil Essam Daod nos fala do seu traballo nos campos de refuxiados, na costa e nos barcos de rescate en Grecia e no mar Mediterráneo. Partindo dun exemplo concreto, a súa experiencia con Omar (un neno sirio refuxiado de 5 anos), Essam Daod explícanos a importancia de apoiar psicoloxicamente ás persoas refuxiadas para diminuír a incidencia do trastorno por estrés postraumático, ou doutros trastornos mentais, no futuro.

Tradución de Noelia Bernárdez Alonso.

Vídeo de TED (12´ 21´´) no que o neurocientífico Daniel Levitin explica como se comporta o cerebro baixo estrés: emite cortisol, que eleva o ritmo cardíaco, modula os niveis de adrenalina e nubra a mente. O “pensamento a posteriori anticipado”, tamén chamado “pre mortem”, podería axudarnos a evitar os erros graves que cometemos cando actuamos baixo estrés.

Tradución de Lucía Campillo Rey. 

Vídeo de TED (6' 27''). Cando temos un pai que sofre alzhéimer, a maioría de nós responde con negación ("A min non me vai pasar") ou fai esforzos extremos para previlo. Pero Alanna Shaikh, experta en saúde global, actúa de forma diferente: está seguindo tres pasos para estar preparada para o momento --se este chega-- en que o alzhéimer pete á súa porta.

Tradución ao galego de Manuela Seráns Pérez para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de TED (14´ 13´´) no que a científica cognitiva Lera Boroditsky cóntanos que cada unha das 7.000 linguas faladas no mundo representa un universo cognitivo diferente e reivindica a importancia desta diversidade lingüística. Empregando diferentes exemplos explícanos que a lingua que falamos condiciona o xeito en que ordenamos o tempo e o espazo, a forma de percibir o mundo visual ou a posibilidade de introducirnos no campo cognitivo das matemáticas (dependendo de se existen “palabras número” que nos permitan contar).
Tradución ao galego de Carme Paz.

Vídeo de TED (17´ 28´´) no que David R. Williams nos explica por que a raza é un factor tan relevante para a saúde. As estatísticas demostran que independentemente dos ingresos económicos e do nivel educativo, as persoas brancas viven máis anos cás persoas negras e os investigadores concordan en sinalar que o racismo é un factor que impacta negativamente na saúde. Neste vídeo descubrirás cales son os indicadores concretos que evidencian a discriminación racial nos Estados Unidos e as súas consecuencias directas para a esperanza de vida da poboación negra.

Tradución de Héctor Pardo Álvarez.

Vídeo de TED (6´ 01´´) no que Rosie King nos fala, desde a súa propia experiencia persoal, de todos os estereotipos que habitualmente se asocian co trastorno do espectro autista. Rosie cóntanos as potencialidades que para ela supón ter unha imaxinación tan poderosa e reivindica a diversidade e singularidade do ser humano, fronte a esa ansiada “normalidade” que homoxeneiza e limita as persoas.

Tradución de Élida Tato.

Vídeo de TED (4´ 59´´) no que Andrea M. Henle nos fala do CRISPR, unha ferramenta tecnolóxica de edición xénica que lles permite aos científicos mudar as características fundamentais dun organismo en tempo récord. Este vídeo axudarache a  entender como funciona o CRISPR e cales son as potencialidades desta prometedora ferramenta, non exenta de debates éticos.

Tradución ao galego de Roi Yáñez González.

Vídeo de TED (4´ 48´´) no que Ben Longdon explica o proceso mediante o cal un patóxeno dunha especie pode infectar outra. Os virus son un tipo de parasito orgánico que infecta case calquera forma de vida. Neste vídeo descubrirás cales son as principais etapas que deben superar para sobrevivir e reproducirse, e como un virus adaptado a outro mamífero pode chegar a infectar un humano tan só con desenvolver unhas poucas mutacións afortunadas.
Tradución ao galego de Xusto Rodríguez.

Vídeo de divulgación científica (6´ 08´´) , integrado na canle de Youtube “O Son das Ideas”, no que descubrirás como científicos do século XVIII desenvolveron o “experimento de Schiehallion”, que tiña como obxectivo medir a densidade da Terra. O astrónomo Nevil Maskelyne mediu a atracción gravitacional que exercía unha montaña sobre un péndulo e, a partir destes datos, o matemático Charles Hutton puido calcular a densidade media da Terra.

Vídeo de TED (3´ 29´´) no que Adam Kucharski, experto en enfermidades infecciosas, responde a cinco preguntas sobre a pandemia da Covid-19. Explica en que consisten as medidas de contención, que debe facerse cando estas medidas non son suficientes para controlar a expansión do virus, cales son os principais riscos aos que se expón a poboación, que distancia cómpre manter entre as persoas e que medidas de protección deben implementar os diferentes países.
Tradución ao galego de Claudia Álvarez González.

Vídeo didáctico (9' 10'). O profesor Roberto Blanco Valdés explica a maneira de elixir as Cortes españolas, na que a provincia é a circunscrición electoral. No vídeo tamén se explica con detalle como funciona a lei de D’hont, o sistema polo que se asignan os votos ás distintas listas electorais.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Sonia González.

Vídeo de TED (10´ 42´´) no que Alexander Belcredi nos explica que, a pesar da mala reputación que teñen os virus, algúns deles poderían ser beneficiosos para a saúde. Refírese concretamente aos fagos, uns virus naturais que destrúen as bacterias de xeito moi preciso e logran curar doenzas infecciosas. Desde o punto de vista médico, trátase dun descubrimento moi esperanzador para a loita contras as bacterias resistentes aos antibióticos.

Tradución ao galego de Alberte Regueira para TedSaúde 2019.

Vídeo (17´ 22´´) de divulgación científica no que Ignacio García, investigador no Departamento de Botánica da Universidade de Santiago de Compostela, nos explica como podería afectar o cambio climático aos carballos, unha árbore que forma parte tanto do noso patrimonio natural como cultural. Explícanse as diferentes técnicas empregadas para analizar o efecto das condicións ambientais sobre o seu crecemento (dendrocronoloxía, anatomía cuantitativa e xiloxénese) e expóñense algúns dos datos obtidos nos últimos estudos, que permitiron identificar os principais factores que condicionan o correcto desenvolvemento destas árbores.

A sesión desenvolveuse no marco do Divulgaterra 2018.

Vídeo breve (2' 24'') en que o Colexio de Fisioterapeutas de Galicia ofrece recomendacións de condución segura para previr a sinistralidade nas estradas. Forma parte da colección "Consellos para vivir mellor".

Vídeo de TED (11´) no que o cómico e activista Kevin Breel nos conta en primeira persoa a súa loita contra a depresión que sofre. Reivindica a necesidade de superar todos os tabús que existen arredor da saúde mental para que os doentes se atrevan a admitir publicamente a súa enfermidade, xa que aceptarse a si mesmo é o primeiro chanzo para superar este grave problema.
Tradución ao galego de Argantael Kerdudo Baxter.

Vídeo de divulgación científica (11´ 11´´). Os envases de Amorodo Conservas Vexetais Ecolóxicas non deixan lugar a dúbidas. O seu é un produto 100% natural. Ubicados na pequena parroquia de Soutelo de Montes, en Ourense, cultivan e envasan grelos, marmeladas, garbanzos, tomates ou elaborados como o pisto de excelente calidade e sabor.

Vídeo didáctico (8´ 25´´), elaborado polo profesor do IES Leiras Pulpeiro (Lugo) Manuel Vilariño, para o alumnado da materia de matemáticas de 3º de ESO. Trátase dunha actividade práctica coa que aprenderás a construír corpos xeométricos de revolución empregando a aplicación informática Geogebra. En concreto, nesta demostración práctica descubrirás como se pode xerar e colorear un cilindro con esta ferramenta informática.

Curta documental (13´ 49´´) sobre os incendios forestais en Galicia, realizada en 2019 por Borja Casal e filmada durante o seu último ano de grao (Comunicación audiovisual) na Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade da Coruña (UDC). Na peza ofrécense os testemuños de implicados na xestión forestal (bombeiro forestal, enxeñeiro agrómono, bióloga, cooperativista de Amarelante e concelleira de Medio Ambiente da Coruña), e achéganse ideas para a prevención e a extención dos incendios.

Vídeo de TED (17' 26''). Pensamos que tomamos racionalmente as nosas decisións. Pero Dan Ariely, economista condutual e autor de Prediciblemente irracional, vainos convencer do contrario. A través de ilusións visuais clásicas, e das súas propias achegas científicas contraintuitivas (e por veces sorprendentes) descubriremos que non somos tan racionais como pensamos á hora de decidir.

Tradución ao galego de Luz Leirós para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de divulgación científica (1´ 38´´) no que descubrirás a etimoloxía e significado da palabra “virus” (acuñada por primeira vez en 1898 polo microbiólogo holandés Martinus Willem Beijerinck), así como doutros termos da mesma familia léxica como “viroloxía” ou “coronavirus”.
Esta peza forma parte do "Dicionario da Ciencia", unha serie de audiovisuais producidos por GCiencia e presentados pola actriz Déborah Vukusic, que explican de xeito desenfadado diferentes temos relacionados coa ciencia. Na realización deste vídeo participaron Emilio Rodríguez (realización), Nelson Ribeiro (cámara), Déborah Vukusic (presentadora), Eduard Rolland (guión) e Paula Lago (deseño gráfico).

• Corpo de vento 1. O contexto do órgano en Galicia (19´ 56´´)


• Corpo de vento 3. Os organeiros de Galicia (24´ 34´´)


• Corpo de vento 4. Os e as organistas de Galicia (27´ 30´´)

• Corpo de vento 1. O contexto do órgano en Galicia (19´ 56´´)


• Corpo de vento 2. Os órganos de Galicia (22´ 15´´)


• Corpo de vento 4. Os e as organistas de Galicia (27´ 30´´)

• Corpo de vento 1. O contexto do órgano en Galicia (19´ 56´´)


• Corpo de vento 2. Os órganos de Galicia (22´ 15´´)


• Corpo de vento 4. Os organeiros de Galicia (24´ 34´´)

Vídeo (35' 36'') que recolle a intervención de Estíbaliz Espinosa, escritora, filóloga e membro da Agrupación astronómica Ío, no Naukas Coruña 2017.

Nela, reflexiona sobre a curiosidade que irmanda ciencia e humanidades. A fascinación pola vida, polo Universo, polo espazo que nos rodea. Que contan a literatura ou a arte sobre iso?

Vídeo (9´ 45´´) de divulgación científica no que Mariam Ferreira Golpe, enxeñeira forestal e do medio natural, nos fala dos custos económicos que supón a presenza da Vespa velutina para o sector apícola.  Este sector representa o 0,17% da renda agraria final estatal e, a maiores, ten un papel relevante no mantemento da biodiversidade, debido ao labor de polinización que realizan as abellas.

A sesión desenvolveuse no marco do Divulgaterra 2018.

Vídeo (11´ 08´´) de divulgación científica no que Paula Rodríguez Villamayor, estudante de doutoramento na Facultade de Veterinaria da USC, nos fala do papel das feromonas na produción cunícola. Despois dunha breve introdución na que nos explica os beneficios do consumo de carne branca, preséntanos unha proposta de aplicación de feromonas nas granxas de coellos co obxectivo de incrementar a súa produción.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo (28´ 44´´) de divulgación científica no que Azucena Mora e Isidro García, investigadores do Laboratorio de Referencia de E. Coli da Facultade de Veterinaria da USC, nos falan do seu traballo no estudo da bacteria Escherichia coli e, máis en concreto, das últimas liñas de investigación que están a desenvolver, centradas na resistencia aos antimicrobianos. Nesta charla descubrirás como as bacterias multirresistentes aos antibióticos se converteron na principal ameaza para o ser humano e que actuacións se están a desenvolver, tanto en medicina humana como en medicina veterinaria, para combater este problema.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo de TED (10´ 53´´) no que a investigadora Joy Wolfram, directora dun laboratorio de nanopartículas na Clínica Mayo, nos fala das eivas dos actuais tratamentos contra o cancro e nos presenta as nanopartículas como unha prometedora solución para avanzar neste terreo. Introducir os fármacos dentro de nanopartículas permitiría que a medicación actuara sobre os tumores dunha forma moito máis precisa. Nesta charla aprenderás que é unha nanopartícula e como logra exactamente transportar o medicamento ata o tumor.
Tradución ao galego de Candela Lafuente.

Vídeo de TED (12´ 26´´) sobre a relación do estrés crónico con diferentes doenzas e, en concreto, sobre o impacto que pode ter o estrés durante o embarazo. O estrés está relacionado cos partos prematuros e supón un factor de risco tanto para a nai como para o bebé. A maiores, a marxinalidade social tamén incide directamente no estrés e, polo tanto, na saúde das mulleres embarazadas. Mariam Zoila Pérez, a quen o seu interese pola saúde materna a levou a converterse en doula, fálanos de como a raza e a clase social son factores que determinan a saúde tanto das mulleres embarazadas como dos seus bebés.
Tradución ao galego de Cristina Marey Castro.

Vídeo de TED (13´ 50´´) no que Cal Newport, profesor asistente de Ciencias da Computación na Universidade de Georgetown, expón a súa visión sobre as redes sociais e as súas razóns para non usalas. Na súa charla trata de desmontar algúns dos principais argumentos dos defensores desta tecnoloxía (como a súa suposta utilidade para triunfar profesionalmente), incidindo nos prexuízos cognitivos e psicolóxicos que supón unha exposición permanente ás redes sociais, como poden ser a perda da nosa capacidade de concentración ou o maior risco de padecer depresión ou ansiedade.
Tradución ao galego de Alba Lorenzo Alonso.

Vídeo didáctico (13´ 13´´) elaborado por Mar, profesora do IES Francisco Aguilar de Betanzos, no que aprenderás que é a “regra da cadea” e como se emprega esta regra para derivar funcións compostas. A lección está dirixida a alumnado de bacharelato.

Vídeo de TED (4´ 51´´) no que a doutora Natascha M. Santos nos explica en que consiste exactamente o trastorno obsesivo compulsivo (TOC). Trátase dunha enfermidade psiquiátrica, pouco coñecida socialmente, relacionada con determinados mitos que non sempre son certos, e que a miúdo é mal diagnosticada polos profesionais da saúde mental. Este vídeo axudarache a entender mellor este trastorno neurobiolóxico do que aínda descoñecemos con exactitude a súa causa.

Tradución ao galego de Cristina Pernas.

Vídeo didáctico (5´ 18´´) no que María Carmen Barciela, profesora do Departamento de Química Analítica, Nutrición e Bromatoloxía da Universidade de Santiago de Compostela, nos explica que o ferro é un micronutrinte esencial para as plantas, xa que desempeña funcións claves na síntese da clorofila, mantén a estrutura dos cloroplastos e a actividade encimática. Cando o ferro se atopa en altas concentracións nas uvas, pode producir problemas no proceso de elaboración do viño. A profesora Barciela explícanos como se emprega a técnica da espectroscopia de absorción atómica con chama para a determinación de ferro no viño.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Vídeo didáctico (5´ 47´´) no que a profesora María Raquel Domínguez González, do Departamento de Química Analítica, Nutrición e Bromatoloxía da Universidade de Santiago de Compostela, explica que a auga osixenada comercial non é peróxido de hidróxeno (H₂O₂) puro. Coa axuda de M. Vanesa Taboada López, M. Carmen Martínez Barreiro e Lía Gómez Domínguez, a profesora Domínguez amósanos como se determina o contido de peróxido de hidróxeno (H₂O₂) neste produto comercial. Así mesmo, ensínanos cales son os diferentes xeitos de expresar a concentración.
A peza forma parte da colección Vídeos didácticos USC.

Vídeo (8 min 2 s) que amosa o procedemento para medir o grao alcohólico dun viño, que expresa a porcentaxe de alcohol que este ten. O alcohol presente dun viño pode separarse por destilación debido a que o alcohol ferve por debaixo dos 100 ºC. Na práctica empréganse alcohómetros que, por lectura directa, dannos o grao alcohólico da mestura hidroalcohólica obtida tras a destilación. O vídeo está asociado ao proxecto funil.gal.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Marcelino Maneiro.

Vídeo (7´ 59´´) que nos amosa como se forman dous tipos de fracturas ocasionadas polos esforzos tectónicos: as diáclases (fenda sen desprazamento dos bloques) e as fallas (fractura con desprazamento dos bloques). Descubrirás as principais características dunha falla, así como os diferentes tipos que existen segundo o movemento dos bloques (normais ou directas, inversas ou indirectas, e de dirección ou esgazadura).

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Vídeo de TED (11´ 10´´) no que a investigadora Boghuma Kabisen Titanji, baseándose na historia real dunha muller africana con VIH que decidiu participar de forma voluntaria nun ensaio clínico, nos convida a reflexionar sobre determinadas cuestións éticas relacionadas coa investigación do VIH. Sen chegar a cuestionar a utilidade dos ensaios clínicos realizados en países en desenvolvemento, Boghuma Kabisen Titanji explícanos por que son tan atractivos os países emerxentes, especialmente os da África subsahariana, para o desenvolvemento destes ensaios clínicos, centrándose en catro cuestións de especial relevancia nas que, na súa opinión, cómpre poñer o foco: o consentimento informado, os estándares de coidados para os/as participantes nos ensaios, os estándares éticos das investigacións e o seguimento dos participantes cando estas investigacións rematan.
Tradución ao galego de Rubén Ventoso Martínez.

Vídeo de divulgación científica (10' 38''). As carrachas son artrópodos hematófagos que poden ser vehículo de numerosos axentes patóxenos para as persoas e os animais.

O meu traballo quere identificar as especies de carrachas presentes na vexetación de tres áreas de Galicia (costa, centro e montaña), a súa abundancia e dinámica estacional, así como a presenza nelas de patóxenos infecciosos e parasitarios.

A información que se recolle pode servir para identificar zonas e períodos de risco en que poden aparecer en persoas e animais diferentes enfermidades transmitidas por carrachas.

Charla de Susana Remesar no DivulgaTerra 2017.

Vídeo (10´ 39´´) de divulgación científica no que Cynthia López Novo, investigadora na Facultade de Veterinaria da USC, nos presenta as principais conclusións dunha investigación centrada no virus da mixomatose do coello. A mixomatose é unha enfermidade infecciosa específica dos coellos e representa unha das principais causas de perda económica na produción cunícola. Os obxectivos deste estudo eran coñecer a distribución ambiental do virus nunha granxa infectada, comprobar se a vacinación evita a eliminación do virus e valorar a utilidade da detección deste virus mediante a técnica da PCR.
A sesión desenvolveuse no marco da iniciativa Divulgaterra 2019.

Vídeo didáctico (15´ 52´´), elaborado polo profesor Manuel Vilariño, do IES Leiras Pulpeiro de Lugo, sobre a inferencia estatística a través da distribución normal. Trátase dunha lección dirixida a alumnado de bacharelato na que explica como pode transformarse o espazo mostral a través das variables estatísticas, centrándose concretamente na distribución normal. Ademais de adquirir os contidos teóricos, poderás descubrir a súa aplicación práctica a través da resolución de exercicios.

Vídeo (8´ 23´´) que nos amosa como se forma unha dobra (deformación plana e continua que non rompe a estrutura da rocha), así como os elementos que a compoñen e as diferentes tipoloxías que existen, en función da súa antigüidade, do grao de compresión dos flancos, da simetría e do grao de inclinación.

Material elaborado por Adela Otero e Xacobo de Toro, profesores de secundaria de bioloxía e xeoloxía, no marco do proxecto XeoClip.

Filme  (45´ 11´´) sobre o controle tecnológico e a fabricação de cimento, de concreto comum e armado. Fala ademais de esforços de tração e a compressão.

Este recurso foi incorporado a Proxector por Xoán Carlos Carreira.

Vídeo de TED (16´ 34´´) no que Rebecca Onie formula preguntas audaces... E se as salas de espera fosen un lugar en que mellorar todos os días o noso sistema de saúde? E se os médicos puidesen receitar comida, casa ou calefacción no inverno? En TEDMED Rebecca presenta Health Leads, unha organización que fai exactamente iso, e faino construíndo un equipo de voluntarios como unha elite, dedicados como un equipo deportivo universitario.
Tradución ao galego de Francisco Caamano.

Vídeo didáctico (9´ 40´´), elaborado por Manuel Vilariño, profesor do IES Leiras Pulpeiro, para o alumnado de 1º de Bacharelato. O vídeo está deseñado como material práctico complementario aos contidos teóricos de trigonometría e céntrase en concreto nas ecuacións trigonométricas.

Vídeo de TED (21' 53''). Jamie Oliver, cociñeiro de fama mundial e gañador do Premio TED tenta combater a nosa ignorancia sobre a alimentación compartindo connosco historias e testemuños reais recollidos no marco do seu proxecto contra a obesidade, desenvolvido na cidade de Huntington (Virxinia Occidental).

Tradución ao galego de Lucía Paniagua González para #TEDSAÚDE USC.

Vídeo de divulgación científica (7´ 26´´). José Miguel Chapel expón no DivulgaTerra 2016 algunha das liñas de traballo da súa tese de doutoramento, que estuda a aplicación ao coello das técnicas de exploración electrocardiográfica co fin de poder diferenciar a morfoloxía das ondas nos animais sans e a valoración cuantitativa de distintos parámetros do electrocardiograma.

Vídeo de divulgación científica (16´ 12´´). A historia que levou a Elena Ferro ata onde está ten a súa orixe hai máis de 100 anos, cando o seu avó comezou a facer zocos artesanais. Por entón eran o calzado por excelencia en Galicia, tan extendido como infravalorado polos seus propios usuarios que o identificaban coa pobreza. Elena di que ela nunca tivo que decidir ser zoqueira. Simplemente é o que aprendeu desde nena. Devolverlle a dignidade ós zocos galegos é a tarefa que ocupou máis tempo na súa vida e agora, por fin, a recompensa faise patente no éxito de Eferro, a súa marca de zocos que segue a elaborar artesanalmente desde Vila de Cruces. 

O laboratorio está cheo de aparellos que poden ser nomeados en galego. Moléculas en galego móstranos este vídeo onde se amosan os nomes dos máis importantes.

Vídeo breve (1' 45'') no que o Colexio de Fisioterapeutas de Galicia ofrece recomendacións para mobilizar, tanto activa como pasivamente, e realizar cambios posturais cos pacientes encamados. Forma parte da colección "Consellos para vivir mellor".

Documental (64') que aborda o conflito que durante a década de 1970 enfrontou á veciñanza das Encrobas (Cerceda) cos poderes públicos por causa da expropiación das terras dos primeiros para a explotación das minas de lignito e para a instalación da central térmica de Meirama, propiedade de Unión Fenosa.

O centro do documental é a imaxe e a palabra das persoas que foron protagonistas daquel conflito, unhas persoas que sofren o mal irreversible de "perder o seu pasado".